ନ ଦାନଂ ଦ୍ରଵିଣାଭାଵାଦସାମର୍ଥ୍ଯାତ୍ତଥାର୍ହଣା । ନ ଯଜ୍ଞୋ ନ ଵ୍ରତଂ ପୂର୍ତଂ ନ ଚ ପୁଣ୍ଯମନାଯୁଷଃ
ଯେଉଁମାନେ ଅତି ଅଳ୍ପ ଆୟୁ ଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଧନ ନଥିବାରୁ କିମ୍ବା ଅସମର୍ଥତା କିମ୍ବା ଅଯୋଗ୍ୟତା ଦ୍ୱାରା ଦାନ ହେବା ନାହିଁ; ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରତ କିମ୍ବା ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ନ ଚାଧ୍ଯାପନତୀର୍ଥାଦି ସେଵାକାଲଵିରୋଧତଃ । ତସ୍ମାତ୍ତତ୍ପାପନାଶାଯ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଅଧ୍ୟାପନ କିମ୍ବା ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା କିମ୍ବା ସେବା ମଧ୍ୟ ସମୟର ଅନୁକୂଳତା ନଥିଲେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଏହିପରି ପାପ ନାଶ ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ।
ଗତିପ୍ରଦଂ ତଥା ଧର୍ମଂ ଗଚ୍ଛ ଵା ତିଷ୍ଠ ଵା ମୁନେ । ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁରୁଵାଚ-। ଯାଵଜ୍ଜୀଵଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ କ୍ରିଯତେ ଯୋ ଵୃଷୋ ଦ୍ଵିଜ
ମୁନି, ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା ଧର୍ମର ଅନୁସରଣ କର, ଚାଲ କିମ୍ବା ରୁହ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ କହିଲେ: ଯିଏ ଜୀବନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି 'ବୃଷ' କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ,
ତେନ ପାପପରୀହାରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍ । ତଂ ବ୍ରୂହି ଯେନ ଧର୍ମେଣ ମମ ପାପଂ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି
ତାହା ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାପ ଦୂର ହେବ। କୃପା କରି କହ, କେଉଁ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମୋର ପାପ ନଶ୍ଟ ହେବ।
କେନ ଵା ପୁଣ୍ଯଯୋଗେନ ସ୍ଵର୍ଗତିଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଶରଣଂ ଭଵ ଵିପ୍ରର୍ଷେ ନରକାଦତିବିଭ୍ଯତଃ
କିମ୍ବା କେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ସଞ୍ଚୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ ହେବ? ମୁଁ ନରକକୁ ଭୟ କରୁଛି, ହେ ବିଦ୍ୱାନ୍, ଆପଣ ମୋର ଶରଣ ହୁଅନ୍ତୁ।
ସର୍ଵଧର୍ମଫଲଂ ପ୍ରାହୁଃ ଶରଣାଗତପାଲନମ୍ । ଜାବାଲିରୁଵାଚ- ସତ୍ଯଂ ସ୍ଵଲ୍ପେନ କାଲେନ ନ ତାଦୃଗ୍ଲଭ୍ଯତେ ଵୃଷଃ
ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଫଳ ହେଉଛି ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା। ଜାବାଲି କହିଲେ: ଏମିତି ବୃଷ କାର୍ଯ୍ୟ କମ୍ ସମୟରେ ଲଭ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହା ସତ୍ୟ।
ଅମୃତେତ୍ଵନୃତେ ଶକ୍ଯଂ ଵକ୍ତୁଂ ସ୍ଵପ୍ନାଂତରେଷ୍ଵପି । ରହସ୍ଯମେକଂ କିଂଚିତ୍ତୁ ଯସ୍ଯ କସ୍ଯାପି ନୋଚ୍ଯତେ
ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ କିମ୍ବା ଅସତ୍ୟ କୁହିପାରିବା; କିନ୍ତୁ ଏକ ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ କୁହାଯାଏ ନାହିଁ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁରୁଵାଚ- ଶରଣଂ ପାଲଯ ମୁନେ କାଲୋ ମେ ନିର୍ଗମିଷ୍ଯତି । ଜାବାଲିରୁଵାଚ- ମମ ପ୍ରାଣାଧିକଂ ଵିପ୍ର ରହସ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତିଚୋଦିତମ୍
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ କହିଲେ: ମୁନି, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ମୋର ସମୟ ଶେଷ ହେଉଛି। ଜାବାଲି କହିଲେ: ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଏହି ରହସ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ।
ଶିଵଲିଂଗାର୍ଚନଂ ନାମ ବ୍ରହ୍ମାଦିଭିରନୁଷ୍ଠିତମ୍ । ସମସ୍ତପାପଶମନଂ ସର୍ଵୋପଦ୍ରଵନାଶନମ୍
ଶିବଲିଙ୍ଗ ପୂଜା, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କରିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ ଓ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ନାଶ କରେ।
ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦଂ ତସ୍ମାଚ୍ଛିଵପୂଜାଂ ସମାଚର । ନାତିକ୍ରାମେଦ୍ଯଦି ମୁନେ ଶିଵଲିଂଗାର୍ଚନଂ ଶୁଭମ୍
ଏହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ; ତେଣୁ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା କର। ମୁନି, ଯଦି କେହି ଶୁଭ ଶିବଲିଙ୍ଗ ପୂଜା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରେନି,
ଯଃ ଶଂଭୁପୂଜାଂ ଵିଚ୍ଛିଂଦ୍ଯାତ୍ତେନ ଚ୍ଛିନ୍ନଂ ହି ମେ ଶିରଃ । ଵରଂ ଶୂଲଵିନିକ୍ଷେପୋ ଵରଂ ଶାଲ୍ମଲିକର୍ଷଣମ୍
ଯିଏ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପୂଜା ବାଧା ଦେଉଛି, ସେ ମୋର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଉଛି। ଶୂଳରେ ବେଧିବା କିମ୍ବା ଶାଲମଳି ଗଛରେ ଟାଣି ନେବା ଭଲ,
ଵରଂ ପ୍ରାଣପରିତ୍ଯାଗୋ ନୈଵ ପୂଜାଵ୍ଯତିକ୍ରମଃ । ଵରଂ ଵହ୍ନିପ୍ରପତନଂ ଵରଂ ଚାଧଃଶିରଃ କୃତମ୍
ପୂଜା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବାଠାରୁ ପ୍ରାଣ ଦେଇଦେବା ଭଲ; ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ିବା କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡ ନିମ୍ନକୁ କରି ରଖିବା ଭଲ,
ଵରଂ ସ୍ଵମଲଭୁକ୍ତିର୍ଵା ନେଶପୂଜାଵ୍ଯତିକ୍ରମଃ । ଅପୂଜଯିତ୍ଵା ଚେଶାନଂ ଯୋ ହି ଭୁଂକ୍ତେ ନରାଧମଃ
ନିଜ ମଳ ଖାଇବା ଭଲ, ଶିବଙ୍କ ପୂଜା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବା ଭଲ ନୁହେଁ। ଯିଏ ପୂଜା ନକରି ଭୋଜନ କରେ, ସେ ସବୁଠାରୁ ନିଚ୍ଚ ମଣିଷ।
ପାପାନାମନ୍ନରୂପାଣାଂ ତସ୍ଯ ଭୋଜନମୁଚ୍ଯତେ । ଅନୁଚ୍ଚାର୍ଯ ପଦଂ ଶଂଭୋର୍ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଯଦି ଚ ଖାଦତି
ଏମିତି ମଣିଷଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ପାପର ରୂପ ଭାବିଯାଏ; ଯଦି ସେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ ନକରି ଭୋଜନ କିମ୍ବା ଖାଇଥାଏ,
ଶିଵେତି ମଂଗଲଂ ନାମ ଯସ୍ଯ ଵାଚି ପ୍ରଵର୍ତତେ । ଭସ୍ମୀଭଵଂତି ତସ୍ଯାଶୁ ମହାପାତକକୋଟଯଃ
ଯଦି ତାଙ୍କ ଜିଭରେ 'ଶିବ' ନାମ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ, ତେବେ ଅସଂଖ୍ୟ ମହାପାପ ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଏ।
ଶିଵଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତ୍ଯ ଯୋ ନମସ୍ଯତି ମାନଵଃ । ଭୂମେଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ କୃତ୍ଵା ଯତ୍ତତ୍ପୁଣ୍ଯମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯିଏ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ନମସ୍କାର କରେ, ସେ ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ତାହା ଲାଭ କରେ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣତ୍ରଯଂ କୃତ୍ଵା ନମସ୍କାରଂ ଚ ପଂଚଧା । ପୁନଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ କୃତ୍ଵା ନତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯେତ ପାତକୈଃ
ତିନିଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ଓ ପାଞ୍ଚଥର ନମସ୍କାର କରି, ପୁଣି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ଓ ନମସ୍କାର କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ସର୍ଵଵାଦ୍ଯାନି ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍କାରଯେଦ୍ଵା ଶିଵାଲଯେ । ବଲେନ ମହତା ଯୁକ୍ତୋ ଵେଦସେଵ୍ଯତ୍ର ଜାଯତେ
ଯିଏ ଶିବମନ୍ଦିରରେ ସମସ୍ତ ବାଦ୍ୟ ବଜାଏ କିମ୍ବା ବଜାଇଥାଏ, ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ସେ ବେଦଦ୍ୱାରା ସେବିତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଉଥାଏ।
ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଯଃ ପୁରାଣାନି ଦେଵଦେଵଂ ତ୍ରିଲୋଚନମ୍ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଵସେଚ୍ଛିଵପୁରେ କୃତୀ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ମଣିଷ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୁରାଣ ପଢ଼ି ସୁଣାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଶିବଙ୍କ ପୁରରେ ବସିବା ଅଧିକାର ପାଏ ।
ତଂ ନିତ୍ଯମାଦରେଣେଶୋ ଵକ୍ତି ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରିଯଂ ସଦା । ଏତତ୍ସଂକ୍ଷେପତଃ ପ୍ରୋକ୍ତମୀଶପୂଜନମୁତ୍ତମମ୍
ଏମିତି ଭକ୍ତକୁ ଭଗବାନ ସଦା ସ୍ନେହରେ ମିଷ୍ଟି କଥା କହନ୍ତି । ଏହିପରି ଛୋଟ ଭାବରେ ମୁଁ ଶିବପୂଜାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ୍ଧତି କହିଦେଲି ।
ଅଲ୍ପାଯୁଶ୍ଚ ଭଵାନ୍ଵିପ୍ର ଶିଵପୂଜନମାଚର । ତ୍ରିକାଲଂ ଵା ଦ୍ଵିକାଲଂ ଵା ଏକକାଲମଥାପି ଵା
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମର ଆୟୁ ଅଳ୍ପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା କର; ଦିନରେ ତିନିଥର, କିମ୍ବା ଦୁଇଥର, କିମ୍ବା ଏକଥର ମଧ୍ୟ କରିପାର ।
ଯାମଂ ଯାମାର୍ଧମଥଵା ଶିଵପୂଜନମାଚର । ଵାନପ୍ରସ୍ଥାଶ୍ରମୋ ଭୂତ୍ଵା ଵାନପ୍ରସ୍ଥକୃତାଶ୍ରଯଃ
ଏକ ଯାମ କିମ୍ବା ଅର୍ଧ ଯାମ, କିମ୍ବା ଯେତେ ହେବ ସେତେ ସମୟ ଦେଇ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା କର; ଜଙ୍ଗଲ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରି, ତାହାର ନିୟମ ଅନୁସର ।
ଵାନପ୍ରସ୍ଥପ୍ରସୂନୈଶ୍ଚ ପ୍ରାତଃପୂଜଯ ଶଂକରମ୍ । ଶ୍ରୀଫଲୈଃ ଶତପତ୍ରୈଶ୍ଚ ପଦ୍ମସୌଗଂଧିକୈରପି
ବନର ଫୁଲ, ନଡ଼ିଆ, ଶତପତ୍ର ପଦ୍ମ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାତରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କର ।
ନୀପୈର୍ଜପାଭିଃ ପୁନ୍ନାଗୈଃ କରଵୀରୈଶ୍ଚ ପାଟଲୈଃ । ତୁଲସ୍ଯାଚ ରଵିଦଲୈରପରାଜିତଯା ତଥା
ନୀପ ଫୁଲ, ଜବା, ପୁନ୍ନାଗ, କରବୀର, ପାଟଳ, ତୁଳସୀ, ପଦ୍ମର ପତ୍ର ଓ ଅପରାଜିତା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜା କର ।
ଅପାମାର୍ଗଦଲୈ ରୁଦ୍ର ଜଟାଦମନକେନ ଚ । ସର୍ଵୈରେଭିଃ ସମଫଲୈର୍ବିଲ୍ଵପତ୍ରୈଶ୍ଚ ଧୂର୍ତକୈଃ
ଅପାମାର୍ଗ ପତ୍ର, ରୁଦ୍ରଜଟା, ଦମନକ ଓ ଏହି ସମସ୍ତ ଫଳ, ବିଲ୍ୱ ପତ୍ର ଓ ଧୂର୍ତ୍ତକ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜା କର ।
ଦ୍ରୋଣୈଃ ଶିରୀଷୈଃ ଶକ୍ତୈଶ୍ଚ ଦୂର୍ଵଯା କୋରକୈରପି । ନଂଦ୍ଯାଵର୍ତୈରକ୍ଷତୈଶ୍ଚ ତିଲମିଶ୍ରୈଶ୍ଚ କେଵଲୈଃ
ଡ୍ରୋଣ, ଶିରୀଷ, ଶକ୍ତି, ଦୁର୍ବା ଘାସ, କୁଳି, ନନ୍ଦ୍ୟାବର୍ତ୍ତ, ଅକ୍ଷତ ଓ କେବଳ ତିଳ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜା କର ।
ଅନ୍ଯୈରପି ଯଥାଶକ୍ତି ପ୍ରାତଃ ସଂପୂଜଯେଚ୍ଛିଵମ୍ । କର୍ଣିକାରୈଶ୍ଚ ସୌଵର୍ଣର୍ଦୂଵର୍ଯଯାପି ଶିଵାର୍ଚନମ୍
ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ଯେତେ ହେବ ସେତେ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାତରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କର; କର୍ଣ୍ଣିକାର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦୁର୍ବା ଓ ଅର୍କ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଶିବଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କର ।
ମୁକୁଲୈର୍ନାର୍ଚଯେଦ୍ଦେଵଂ ଚଂପକୈର୍ଜଲଜଂ ଵିନା । ଜଲଜାନାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ପତ୍ରାଣାମକ୍ଷତସ୍ଯ ଚ
ଅପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ଚମ୍ପକ କୁଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କେବଳ ଜଳଜ ଫୁଲ ଛାଡ଼ି; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଳଜ ପତ୍ର ଓ ଅକ୍ଷତ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିପାରିବ ।
କୁଶପୁଷ୍ପସ୍ଯ ରଜତସୁଵର୍ଣକୃତଯୋରପି । ଅନ୍ଯତ୍କୃତ୍ଵା ଯଥା ଯତ୍ତୁ ତୈଲପକ୍ଵଂ ଭଵେନ୍ନୃପ
କୁଶ ଫୁଲ, ରୌପ୍ୟ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତିଆରି ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ; ଏହା ଛାଡ଼ି ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ତେଲରେ ପକାଯାଇଛି, ସେଠି ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିପାରିବ ।
ନ ତତ୍ପର୍ଯୁଷିତଂ ପ୍ରୋକ୍ତମପୂପାଦି ଗମିଷ୍ଯତି । ଉକ୍ଷିତଂ ଯତ୍ଫଲାଯୁକ୍ତଂ ତୈଲକ୍ଷାରାମ୍ଲଜୀରକୈଃ
ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ବାସି ହୋଇଯାଇଛି, ତାହା ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ପିଠା ଓ ଏପରି ଦ୍ରବ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ହେବ ନାହିଁ । ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ଫଳ, ତେଲ, ଖାର, ଟିକିଳା, ଜୀରା ଦ୍ୱାରା ମିଶାଯାଇଛି, ସେଠି ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିପାରିବ ।