ତସ୍ଯାଂ ଭଦ୍ରାସନଂ ମଧ୍ଯେ ଵେଦପାଦଵିଚିତ୍ରିତମ୍ । ସର୍ଵୋପନିଷଦାକୢପ୍ତଂ ପାଦପୀଠଂ ସୁଶୋଭନମ୍
ସେଠି ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଭଦ୍ରାସନ ଅଛି, ବେଦର ଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଉପନିଷଦ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଚରଣପୀଠ ଅତି ଶୋଭାମୟ।
ପୁରାଣାନ୍ଯାଗମାସ୍ତସ୍ଯ ସ୍ଵସ୍ତୀତି ଶିଵପାଦଯୋଃ । ତତ୍ରାସୀନୋ ମହାଯୋଗୀ ଗୋକ୍ଷୀରସଦୃଶାକୃତିଃ
ସେଠି ପୁରାଣ ଓ ଆଗମମାନେ ଶିବଙ୍କ ଚରଣ ତଳେ 'ଶୁଭ ହେଉ' ବୋଲି ରହିଛନ୍ତି; ସେଠି ଗୋଧୂଧ ସଦୃଶ ଆକୃତି ଥିବା ମହାଯୋଗୀ ବସିଛନ୍ତି।
ମଂଦସ୍ମିତସୁଚାର୍ଵାସ୍ଯୋଦ୍ଵ୍ଯଷ୍ଟଵର୍ଷଵଯାଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଦଧାନ ଉରସାମାଲାଂ ମଣିରୁଦ୍ରାକ୍ଷକଲ୍ପିତାମ୍
ସ୍ନିଗ୍ଧ ହାସ ଓ ଶୁଭ୍ର ମୁହଁରେ, ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଥିବା ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ଛାତିରେ ମଣି ଓ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ବିଭ୍ରାଣ ଉପଵୀତଂ ଚ କର୍ଣିକାରସମଦ୍ଯୁତିଃ । ସୁରତ୍ନକୁଂଡଲୋ ଦେଵଃ କିରୀଟକନକାଂବରଃ
ପବିତ୍ର ଉପବୀତ ପିନ୍ଧି, କର୍ଣ୍ଣିକାର ଫୁଲ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହ, ଦେବତା ମୂଲ୍ୟବାନ କୁଣ୍ଡଳ, ସୁନା ମୁକୁଟ ଓ ଅଲଂକୃତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ନାନାଭୂଷଣସଂଯୁକ୍ତୋ ନାନାଗଂଧଵିଲେପନଃ । ଵାମାଂକନ୍ଯସ୍ତଗିରିଜୋ ଵୀକ୍ଷମାଣସ୍ତଦାନନମ୍
ନାନା ପ୍ରକାର ଗହନା ଓ ଶୁଭ୍ର ସୁଗନ୍ଧ ଲଗାଇଥିଲେ; ପାହାଡ଼ ଝିଅ ତାଙ୍କ ବାମ ଜଂଘାରେ ବସିଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ମୁଗ୍ଧାଂ ଚ ସୁମୁଖୀଂ ବାଲାଂ ନଵଯୌଵନଶୋଭିତାମ୍ । ଭୂଷିତାଂ ଚାରୁସର୍ଵାଂଗୀଂ ବିଭ୍ରତୀଂ କନକାଂବୁଜମ୍
ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ, ଯୁବତୀ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଶୁଭ୍ର ଭାବେ ଶୋଭିତ, ସୁନା ଅମଳ ହସ୍ତରେ ଧରିଥିଲେ।
ଆଲିଂଗ୍ଯ ଵାମେନକରେଣ ଦେଵୀଂ ଦକ୍ଷେଣ ତସ୍ଯା ମୁଖମୁନ୍ନମଯ୍ଯ । ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶିରୋ ଵାମକରେଣ ତସ୍ଯା ଦକ୍ଷେଣ କୁର୍ଵଂସ୍ତିଲକଂ ଚ ଦେଵଃ
ପ୍ରଭୁ ବାମ ହାତରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଡାହାଣ ହାତରେ ତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଉପରକୁ ଉଠାଇଲେ; ବାମ ହାତରେ ମୁଣ୍ଡ ଛୁଇଁ, ଡାହାଣ ହାତରେ ତିଲକ ଲଗାଇଲେ।
ଭକ୍ତିର୍ଵୀଜଯତେ ଦେଵଂ ପ୍ରଣଵ ଵ୍ଯଜନେନ ଚ । ପୂଜାକାଂତାପି କୁସୁମୈର୍ମାଲାଂ ଦେଵାଯ ବିଭ୍ରତୀ
ଭକ୍ତି ଦେବତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ବାଲିଏ ଝାଡ଼ୁଛନ୍ତି; ପୂଜାର ପ୍ରିୟା ଫୁଲ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରୁଛନ୍ତି।
ଜ୍ଞପ୍ତିର୍ଵିରକ୍ତିର୍ଵନିତେ ବିଭ୍ରତ୍ଯୌ ଯୋଗଚାମରେ । ସମାଧିଃ କାର୍ଯକର୍ତାସ୍ଯ ଧାରଣାଯୋଷିଦସ୍ଯ ଚ
ଜ୍ଞାନ ଓ ବିରାଗ୍ୟ ନାରୀ ରୂପେ ଯୋଗ ଚାମର ଧରିଛନ୍ତି; ସମାଧି ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା, ଧାରଣା ତାଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀ।
ଯମାଶ୍ଚନିଯମାଶ୍ଚୈଵ କିଂକରାସ୍ତସ୍ଯ କୀର୍ତିତାଃ । ପ୍ରାଣାଯାମଃ ପୁରୋଧାସ୍ତୁ ପ୍ରତ୍ଯାହାରଃ ସୁଵର୍ଣଧୃକ୍
ଯମ ଓ ନିୟମ ତାଙ୍କ ସେବକ; ପ୍ରାଣାୟାମ ପୁରୋହିତ, ପ୍ରତ୍ୟାହାର ସୁନା ଧରିଥିବା।
ଧ୍ଯାନଂ ଚ ଦ୍ରଵିଣାଧ୍ଯକ୍ଷଃ ସତ୍ଯଂ ସେନାପତିସ୍ତଥା । ବ୍ରହ୍ମପ୍ରଭୃତିକୀଟାଂତାଃ ପଶଵସ୍ତତ୍ପତିଃ ଶିଵଃ
ଧ୍ୟାନ ଧନର ଦେଖଭାଳ କରେ, ସତ୍ୟ ସେନାପତି; ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କୀଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କ ଅଧୀନ, ଶିବ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ।
ପଶୂନାଂ ପାଲକୋ ଧର୍ମଃ ସ୍ଯାଦଧର୍ମଶ୍ଚ ତସ୍କରଃ । ମାଯାପାଶେନ ତେ ବଦ୍ଧା ମୋଚନୀ କାଶିକା ମୃତିଃ
ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ରକ୍ଷାକାରୀ ହେଉଛନ୍ତି ଧର୍ମ, ଅଧର୍ମ ହେଉଛି ଚୋର; ସେମାନେ ମାୟାର ପାଶରେ ବନ୍ଧା, କାଶିକା ମୁକ୍ତିଦାତ୍ରୀ ଓ ମୃତ୍ୟୁ।
ନାନାଵିଧାଶ୍ଚ ପ୍ରମଦା ଦେଵଦେଵମୁମାପତିମ୍ । ଏତାଦୃଶମୁମାନାଥଂ କୋଟିଜଂତୁରନୁସ୍ମରେତ୍
ନାନା ପ୍ରକାର ଦେବୀମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ, ଉମାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ସେବନ କରୁଛନ୍ତି; ଏପରି ଉମାନାଥଙ୍କୁ କେତେ ଅସଂଖ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ମନେ ପକାଇପାରିବେ?
ଇଷ୍ଟାନ୍ଭୋଗାନଵାପ୍ଯାଥ ଶିଵଲୋକେ ମହୀଯତେ । ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଂଦ୍ରାଦ୍ଯାସ୍ତତ୍ପୁରଦ୍ଵାରପାଲକାଃ
ଇଚ୍ଛିତ ଭୋଗ ଲାଭ କରି, ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ସହର ଦ୍ୱାରର ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ଲକ୍ଷ୍ମୀସରସ୍ଵତୀଦେଵ୍ଯୌ ଦେହଲ୍ଯାଦ୍ଯର୍ଚ୍ଚନେକ୍ଷିତେଃ । ନିଯୁକ୍ତେ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଦେଵାଶ୍ଚ ସୁରଯୋଷିତଃ
ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବୀମାନେ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା ଓ ସେବା ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ।
ଦାସ୍ଯୋ ଦେଵାଃ ସମସ୍ତାଶ୍ଚ ଦାସା ଯସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଏତାଦୃଶମହାଶୈଲମିକ୍ଷ୍ଵାକୁଃ ସଂଦଦର୍ଶ ହ
ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କ ଦାସ, ମହାତ୍ମା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ; ଏପରି ମହାଶୈଳକୁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଦେଖିଥିଲେ।
ମୁନିଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଜାବାଲିମିଦମାହ ଵଚସ୍ତଦା । ଗଂତୁକାମୋ ମହାଶୈଲଂ ଶକ୍ତୋସ୍ଯସ୍ମିନ୍ନ ଵା ମୁନେ
ମୁନି ଜାବାଲିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଏହି ମହାଶୈଳକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ—ମୋତେ ଏଥିରେ ଶକ୍ତି ଅଛି କି ନାହିଁ, ମୁନି?'
ମମାଯୁରଲ୍ପଂ କଥିତଂ ଯମେନ ଜ୍ଞାନିନା ପୁରା
'ମୋ ଆୟୁଷ୍ୟ ଅଳ୍ପ,' ଯମ ଜଣାଇଥିଲେ।
ନରକଶ୍ଚ ବହୁଃପ୍ରୋକ୍ତଃ କଥଂ ଶ୍ରେଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଜାବାଲିରୁଵାଚ- ମଯାପି ସର୍ଵମେତତ୍ତେ ଜ୍ଞାତଂ ଦିଵ୍ଯେନ ଚକ୍ଷୁଷା
'ନରକ ବହୁ ପ୍ରକାର ଥିବା କୁହାଯାଇଛି—ମୋର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ କିପରି ହେବ?' ଜାବାଲି କହିଲେ: 'ମୁଁ ଏହା ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଜାଣିଛି।'
ଆଯୁର୍ଦଶଦିନଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଵିଦ୍ଵାନପି ନ ଧର୍ମକୃତ୍ । ନ ତପସ୍ତେ ହ୍ଯନଭ୍ଯାସାନ୍ନ ଚ ଯୋଗୋଽଲ୍ପକାଲତଃ
'ତୁମ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦଶ ଦିନ, ବ୍ରାହ୍ମଣ; ଜ୍ଞାନୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଧର୍ମ, ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଯୋଗ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅଭ୍ୟାସ କରିନାହାନ୍ତି, ସେ ସଫଳ ହେବେ ନାହିଁ।'
ନ ଦାନଂ ଦ୍ରଵିଣାଭାଵାଦସାମର୍ଥ୍ଯାତ୍ତଥାର୍ହଣା । ନ ଯଜ୍ଞୋ ନ ଵ୍ରତଂ ପୂର୍ତଂ ନ ଚ ପୁଣ୍ଯମନାଯୁଷଃ
ଯେଉଁମାନେ ଅତି ଅଳ୍ପ ଆୟୁ ଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଧନ ନଥିବାରୁ କିମ୍ବା ଅସମର୍ଥତା କିମ୍ବା ଅଯୋଗ୍ୟତା ଦ୍ୱାରା ଦାନ ହେବା ନାହିଁ; ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରତ କିମ୍ବା ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ନ ଚାଧ୍ଯାପନତୀର୍ଥାଦି ସେଵାକାଲଵିରୋଧତଃ । ତସ୍ମାତ୍ତତ୍ପାପନାଶାଯ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଅଧ୍ୟାପନ କିମ୍ବା ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା କିମ୍ବା ସେବା ମଧ୍ୟ ସମୟର ଅନୁକୂଳତା ନଥିଲେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଏହିପରି ପାପ ନାଶ ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ।
ଗତିପ୍ରଦଂ ତଥା ଧର୍ମଂ ଗଚ୍ଛ ଵା ତିଷ୍ଠ ଵା ମୁନେ । ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁରୁଵାଚ-। ଯାଵଜ୍ଜୀଵଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ କ୍ରିଯତେ ଯୋ ଵୃଷୋ ଦ୍ଵିଜ
ମୁନି, ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା ଧର୍ମର ଅନୁସରଣ କର, ଚାଲ କିମ୍ବା ରୁହ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ କହିଲେ: ଯିଏ ଜୀବନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି 'ବୃଷ' କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ,
ତେନ ପାପପରୀହାରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍ । ତଂ ବ୍ରୂହି ଯେନ ଧର୍ମେଣ ମମ ପାପଂ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି
ତାହା ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାପ ଦୂର ହେବ। କୃପା କରି କହ, କେଉଁ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମୋର ପାପ ନଶ୍ଟ ହେବ।
କେନ ଵା ପୁଣ୍ଯଯୋଗେନ ସ୍ଵର୍ଗତିଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଶରଣଂ ଭଵ ଵିପ୍ରର୍ଷେ ନରକାଦତିବିଭ୍ଯତଃ
କିମ୍ବା କେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ସଞ୍ଚୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ ହେବ? ମୁଁ ନରକକୁ ଭୟ କରୁଛି, ହେ ବିଦ୍ୱାନ୍, ଆପଣ ମୋର ଶରଣ ହୁଅନ୍ତୁ।
ସର୍ଵଧର୍ମଫଲଂ ପ୍ରାହୁଃ ଶରଣାଗତପାଲନମ୍ । ଜାବାଲିରୁଵାଚ- ସତ୍ଯଂ ସ୍ଵଲ୍ପେନ କାଲେନ ନ ତାଦୃଗ୍ଲଭ୍ଯତେ ଵୃଷଃ
ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଫଳ ହେଉଛି ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା। ଜାବାଲି କହିଲେ: ଏମିତି ବୃଷ କାର୍ଯ୍ୟ କମ୍ ସମୟରେ ଲଭ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହା ସତ୍ୟ।
ଅମୃତେତ୍ଵନୃତେ ଶକ୍ଯଂ ଵକ୍ତୁଂ ସ୍ଵପ୍ନାଂତରେଷ୍ଵପି । ରହସ୍ଯମେକଂ କିଂଚିତ୍ତୁ ଯସ୍ଯ କସ୍ଯାପି ନୋଚ୍ଯତେ
ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ କିମ୍ବା ଅସତ୍ୟ କୁହିପାରିବା; କିନ୍ତୁ ଏକ ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ କୁହାଯାଏ ନାହିଁ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁରୁଵାଚ- ଶରଣଂ ପାଲଯ ମୁନେ କାଲୋ ମେ ନିର୍ଗମିଷ୍ଯତି । ଜାବାଲିରୁଵାଚ- ମମ ପ୍ରାଣାଧିକଂ ଵିପ୍ର ରହସ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତିଚୋଦିତମ୍
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ କହିଲେ: ମୁନି, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ମୋର ସମୟ ଶେଷ ହେଉଛି। ଜାବାଲି କହିଲେ: ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଏହି ରହସ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ।
ଶିଵଲିଂଗାର୍ଚନଂ ନାମ ବ୍ରହ୍ମାଦିଭିରନୁଷ୍ଠିତମ୍ । ସମସ୍ତପାପଶମନଂ ସର୍ଵୋପଦ୍ରଵନାଶନମ୍
ଶିବଲିଙ୍ଗ ପୂଜା, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କରିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ ଓ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ନାଶ କରେ।
ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦଂ ତସ୍ମାଚ୍ଛିଵପୂଜାଂ ସମାଚର । ନାତିକ୍ରାମେଦ୍ଯଦି ମୁନେ ଶିଵଲିଂଗାର୍ଚନଂ ଶୁଭମ୍
ଏହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ; ତେଣୁ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା କର। ମୁନି, ଯଦି କେହି ଶୁଭ ଶିବଲିଙ୍ଗ ପୂଜା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରେନି,