କ୍ରୌଂଚୀ କଥମହଂ ବ୍ରୂହି ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଯତ୍ନତଃ । କାହଂ କୁତ୍ରସ୍ଥିତା ଚାପି କଥମତ୍ରାଗତା ସତୀ
ହେ କ୍ରଉଞ୍ଚୀ, ମୋତେ କୁହ, ତୁମେ କିଏ? କେଉଁଠି ବସୁଛ? କିପରି ଏଠାକୁ ଆସିଲ? ଏହା ସବୁ ମୁଁ ଭଲଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
କାଲୈଃ କିଯଦ୍ଭିର୍ମତ୍ପୁଣ୍ଯଂ କ୍ଷୀଣତ୍ଵଂ ପ୍ରତିଯାସ୍ଯତି । ଶଚ୍ଯୁଵାଚ- ପଦ୍ମଗନ୍ଧେ ପୁରା ତ୍ଵଂ ହି କ୍ରୌଂଚୀ ପକ୍ଷିସମୁଦ୍ଭଵା
ମୋର ସୁକୃତ କେତେ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବ ଏବଂ କେବେ ଶେଷ ହେବ? — ଶଚୀ କହିଲେ: ପୂର୍ବେ ତୁମେ କ୍ରଉଞ୍ଚୀ ନାମକ ପକ୍ଷୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲ, ତୁମର ଶରୀରରେ ପଦ୍ମର ସୁଗନ୍ଧ ଥିଲା।
ଅମେଧ୍ଯମାମିଷଂ କୀଟାନ୍ଭକ୍ଷଯଂତୀ କ୍ଷିତୌ ସ୍ଥିତା । ନ୍ଯଗ୍ରୋଧତରୁରେକୋଽସ୍ତି ଗଙ୍ଗାତୀରେ ମନୋରମେ
ପୃଥିବୀରେ ରହି, ତୁମେ ଅପବିତ୍ର ମାଂସ ଓ କୀଟପତଙ୍ଗ ଖାଉଥିଲ। ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଏକ ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ଦୂର୍ଦ୍ଦଶ୍ୟ ବଟବୃକ୍ଷ ଥିଲା।
ତତ୍ର ନୀଡଂ ଵିନିର୍ମାଯ ଭଵତ୍ଯା ଵସତିଃ କୃତା । ଏକଦା କୃଷ୍ଣସର୍ପେଣ ତସ୍ମିନ୍ନ୍ଯଗ୍ରୋଧପାଦପେ
ସେଠି ତୁମେ ଏକ ଘଉଁ ତିଆରି କରି ରହୁଥିଲ। ଏକ ଦିନ, ଏହି ବଟବୃକ୍ଷରେ ଏକ କଳା ସାପ ଆସିଲା।
ନୀଡଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଦଷ୍ଟା ତ୍ଵଂ ସହସା ପଂଚତାଂ ଗତା । କ୍ରଵ୍ଯାଣି ତଵ ସର୍ଵାଣି ସ ସର୍ପୋ ଭକ୍ଷଯତ୍କ୍ରୁଧା
ସେ ସାପ ତୁମର ଘଉଁକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ତୁମକୁ ଦଂଶିଲା, ତୁମେ ଏହି ଦୁଃଖରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଲ। ସେ ସାପ କ୍ରୋଧରେ ତୁମର ସମସ୍ତ ମାଂସ ଖାଇଦେଲା।
ସ୍ଥିତାନି ତତ୍ରୈଵାସ୍ଥୀନି ନିର୍ମାଂସାନି ଵରାନନେ । କଦାଚିତ୍ପଵନୈର୍ଭଦ୍ରେ ମହଦ୍ଭିଃ ସ ଚ ପାତିତଃ
ତୁମର ମାଂସହୀନ ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକ ସେଠି ରହିଗଲା, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ। କେତେବେଳେ ଏକ ବଡ଼ ପବନ ଆସି, ସେ ସାପକୁ ମଧ୍ୟ ଗଛରୁ ଖସାଇଦେଲା।
ଭଗ୍ନଃ ପପାତ ଗଙ୍ଗାଯାଂ ସମୂଲୋଽପି ଵରାଂଗନେ । ଗଙ୍ଗାଯାଂ ପତିତେ ତସ୍ମିନ୍ନ୍ଯଗ୍ରୋଧେ ଧରଣୀରୁହେ
ସେ ବଟବୃକ୍ଷ ମୂଳସହିତ ଭାଙ୍ଗି ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ପଡ଼ିଗଲା, ହେ ରମଣୀ। ଯେତେବେଳେ ସେ ବଟବୃକ୍ଷ ଗଙ୍ଗାରେ ପଡ଼ିଗଲା—
ଗଙ୍ଗାଜଲୈଃ ପ୍ଲାଵିତାନି ତାନ୍ଯସ୍ଥୀନି ତଵୋତ୍ତମେ । ଯାଵଦସ୍ଥୀନି ଗଙ୍ଗାଯାଂ ତାଵତ୍ତିଷ୍ଠଂତି ତାନି ଚ
ତୁମର ଉତ୍ତମ ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକୁ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ଧୋଇଦେଲା। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମର ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକ ଗଙ୍ଗାରେ ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଗୁଡ଼ିକ ଏଠି ରହିବ।
ତାଵତ୍ତ୍ଵଂ ସ୍ଵାମିସୁଭଗା ଭଵିଷ୍ଯସି ସଦୈଵ ହି । ଇତି ତେ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ପଦ୍ମଗଂଧେ ମଯାଧୁନା
ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ସଦା ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ପ୍ରିୟା ରହିବ। ଏଭଳି, ହେ ପଦ୍ମଗନ୍ଧେ, ମୁଁ ଏବେ ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ଯେନ ପୁଣ୍ଯପ୍ରଭାଵେଣ ଶକ୍ରୋଽପି ଵଶଗସ୍ତଵ । ଧନ୍ଯା ତୁ ଜାହ୍ନଵୀ ଦେଵୀ କ୍ରୌଂଚୀ ଯସ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦତଃ
ଯାହାର ପୁଣ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ମଧ୍ୟ ତୁମର ଅଧୀନ ହୋଇଛନ୍ତି। ଧନ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ଜାହ୍ନବୀ ଦେବୀ, ଯାହାଙ୍କର କୃପାରେ, ହେ କ୍ରଉଞ୍ଚୀ—
ତ୍ଵମସ୍ପୃଶ୍ଯାସି ଚାଣ୍ଡାଲୈରଂକେସ୍ଵପିଷି ଵଜ୍ରିଣଃ । ତେନାପମାନିତା ସାଧ୍ଵୀ ଶକ୍ରେଣାପି ପୁଲୋମଜା
ତୁମେ ଚଣ୍ଡାଳମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ହେଉନାହାଁ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଭାରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦଶା। ଏହିଭଳି, ପୁଲୋମଜା ନାମକ ସତୀ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହୋଇଥିଲେ।
ପରିମ୍ଲାନମୁଖାଂଭୋଜା ସା ଜଗାମ ଯଥାଗତା । ଶକ୍ରାଂକ ଏଵ ସା ତସ୍ଥୌ ପଦ୍ମଗନ୍ଧା ଵରାଂଗନା
ତାଙ୍କର ପଦ୍ମପ୍ରଭା ମୁହଁ ମ୍ଲାନ ହୋଇଗଲା, ସେ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ। ପଦ୍ମଗନ୍ଧା, ସେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଭାରେ ରହିଗଲେ।
ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ହୃଦଯେ ତସ୍ଯା ଜାଗରୂକମିଵସ୍ଥିତମ୍ । ଅଥୈକଦା ସୁରାଧୀଶଃ ସୁପ୍ରୀତସ୍ତଦ୍ଗୁଣୈର୍ଦ୍ଵିଜ
ସେଇ କଥା ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସଦା ଜାଗ୍ରତ ଭାବରେ ରହିଲା। ଏହାପରେ ଏକ ଦିନ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାୟକ ତାଙ୍କ ଗୁଣରେ ଖୁସି ହେଲେ—
ଵରଂ ଵରଯ ସୁଶ୍ରୋଣି ସ୍ଵଯଂ ତାମିତ୍ଯୁଵାଚ ହ । ପଦ୍ମଗଂଧୋଵାଚ । ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଦେଵତାଧୀଶୋ ନାରୀକୋଟିପତିସ୍ଥତା
ସେ କହିଲେ, 'ହେ ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭିନୀ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ଏକ ଵର ଚୟନ କର।' ପଦ୍ମଗନ୍ଧା କହିଲେ: 'ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ନାୟକ, ଅନେକ ନାରୀଙ୍କ ପତି—'
ତଥାପ୍ଯସି ମମାଧୀନଃ ସ୍ଵାମିନ୍କିମପରୈର୍ଵରୈଃ । ତଥାପି ତ୍ଵଂ ଵରଂ ଦିତ୍ସୁର୍ଯଦା ନୂନଂ ସୁରୋତ୍ତମ
ତଥାପି, ମୋତେ ତୁମେ ଅଧୀନ ଅଛ, ସ୍ୱାମୀ; ମୋତେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଵର ଦରକାର ନାହିଁ। ତଥାପି, ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଵର ଦେବାକୁ ଚାହଁ, ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେବ—
କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ କୁରୁ ମତ୍ପୁରଃ । ଇଂଦ୍ର ଉଵାଚ- ଜୀଵିତଂ ଚ ଧନଂ ଚୈଵ ରାଜ୍ଯଂ ଚୈଵ ପରିଚ୍ଛଦମ୍
କାମେ, ମନେ, କଥାରେ, ମୋ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କର।' ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: 'ଜୀବନ, ଧନ, ରାଜ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ପରିଚାରକ—'
ଆଜ୍ଞାପଯ କିମେତଦ୍ଵୈ ତୁଭ୍ଯଂ ଦାସ୍ଯାମି ସୁଂଦରି । ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ପୁନଃ ସତ୍ଯଂ ସଂଦେହୋ ନାତ୍ର ଵିଦ୍ଯତେ
'କହ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ମୁଁ ଦେଇଦେବି। ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ପୁଣି ସତ୍ୟ—ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ଯଦୀଚ୍ଛସି ମୃଗୀନେତ୍ରେ ତତ୍ତେ ଦାସ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ପଦ୍ମଗଂଧୋଵାଚ- ନୂନମେଵ ପ୍ରସନ୍ନୋଽସି ଯଦି ତ୍ଵଂ ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵର
'ଯଦି ତୁମେ ଚାହଁ, ହେ ମୃଗନୟନୀ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦେଇଦେବି।' ପଦ୍ମଗନ୍ଧା କହିଲେ: 'ଯଦି ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ଅଛ, ହେ ତ୍ରିଦଶନାଥ—'
ଜନ୍ମ ମେ ହସ୍ତିଯୋନୌ ଚ ଭୂଯୋ ଦେହୀତି ମେ ଵରମ୍ । ଇଂଦ୍ର ଉଵାଚ- କୃତପ୍ରତିଜ୍ଞଃ ସୁଶ୍ରୋଣି ଵରଂ ତେଽହଂ ଦଦାମି ଵୈ
ମୋର ପୁନି ଜନ୍ମ ହସ୍ତିନୀର ଗର୍ଭରେ ହେଉ। ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ। ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ— ସୁନ୍ଦର କଟିବତୀ, ମୁଁ ଦେଇଥିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବି, ତୁମକୁ ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛି।
କିଂତୁ ଦୁଃଖାନି ଯାତାନି ବହୂନି ହୃଦଯେ ମମ । ତ୍ଵାମଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵରାରୋହେ ପ୍ରୀତିର୍ନ ପ୍ରାପ୍ଯତେ କ୍ଷଣମ୍
କିନ୍ତୁ, ମୋର ହୃଦୟରେ ବହୁତ ଦୁଃଖ ଗଲା। ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମକୁ ଦେଖିନଥିଲେ ମୁଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ପାଉନି।
କଥଂ ତେ ଚିରଵିଚ୍ଛେଦଂ ସୋଢୁଂ ଶକ୍ନୋମି ଦୁଃସହମ୍ । ଯଦା ମଯ୍ଯନୁକଂପାସ୍ତି ତଵ ପୀନପଯୋଧରେ
ତୁମ ସହ ଏତେ ଦୀର୍ଘ ବିଚ୍ଛେଦ କିପରି ସହିବି? ଏହା ଅସହ୍ୟ। ଯେତେବେଳେ ତୁମ ଦୟା ମୋପରି ହୁଏ, ମୋତେ ଦୟା କର, ହେ ଉନ୍ନତ ବକ୍ଷସ୍ଥଳୀ।
ତଦା କିଯଦ୍ଦିନଂ ତିଷ୍ଠ ମଯା ସହ ଵରାଙ୍ଗନେ । ତତୋ ଦେଵାଧିରାଜସ୍ଯ ଵଦଂତୀ ବହୁସଂପଦମ୍
ତେବେ, ହେ ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗବତୀ, ମୋ ସହ କିଛି ଦିନ ରୁହ। ପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କର ବଡ଼ ସମୃଦ୍ଧି ବିଷୟରେ କହ।
ଵର୍ଷାଣାମଯୁତଂ ତସ୍ଥୌ ସା ଦେଵନିଲଯେ ସତୀ । ପଦ୍ମଗନ୍ଧୋଵାଚ- ଆଜ୍ଞାଂ ଦେହି ସୁରାଧୀଶ ସାଧିତୁଂ ସୁମନୋରଥମ୍
ସେ ଦେବଲୋକରେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ରହିଲେ। ପଦ୍ମଗନ୍ଧା କହିଲେ— ହେ ସୁରମଣି, ମୋର ମନୋକାମନା ପୂରଣ ପାଇଁ ଆଜ୍ଞା ଦିଅ।
ଵ୍ରଜାମ୍ଯହଂ କର୍ମଭୂମିଂ ଵଂଦେ ପାଦଦ୍ଵଯଂ ତଵ । ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ- ତ୍ଵତ୍ପ୍ରେମସିଂଧୁମାନେନ ମଯା ଚନ୍ଦ୍ରନିଭାନନେ
ମୁଁ କର୍ମଭୂମିକୁ ଯିବି; ତୁମର ଦୁଇ ପାଦକୁ ନମସ୍କାର କରିବି। ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ— ହେ ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ, ତୁମର ପ୍ରେମର ସାଗର ମୋ ପାଇଁ ବଡ଼ ମହତ୍ତ୍ୱ ରଖେ।
ସ୍ଥିତ୍ଵା କତିଦିନଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ଗମିଷ୍ଯସି ଯଥାସୁଖମ୍ । ତତସ୍ତୁକୌତୁକାଗାରେ ତେନ ସାର୍ଦ୍ଧମହର୍ନିଶମ୍
କିଛି ଦିନ ରହି, ପରେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା ହୁଏ ଯାଅ। ତାପରେ, ମଜାର ଘରେ ସେଠାରେ ସେଥିରେ ଦିନ ରାତି ଏକାସাথে ରୁହ।
କ୍ରୀଡଂତୀ ପଦ୍ମଗଂଧା ସା ତସ୍ଥୌ ଵର୍ଷାଯୁତତ୍ରଯମ୍ । ସୁରାଧୀଶଂ ତତଃ ସେତି ତଦା ପ୍ରାହ ମୁଦାନ୍ଵିତା
ପଦ୍ମଗନ୍ଧା ସେଠାରେ ଖେଳିଲେ ଏବଂ ତିନି ଦଶହଜାର ବର୍ଷ ରହିଲେ। ପରେ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ସୁରମଣିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଆଦେଶଂ କୁରୁ ଗଚ୍ଛାମି ପୃଥିଵୀଂ ପ୍ରତି ସଂପ୍ରତି । ଇଂଦ୍ର ଉଵାଚ- ଜାଡ୍ଯଂ ଜହୀହି ସୁଶ୍ରୋଣି ତିଷ୍ଠାତ୍ରୈଵ ମଯା ସହ
ମୋତେ ଆଦେଶ ଦିଅ, ମୁଁ ଏବେ ପୃଥିବୀକୁ ଯିବି। ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ— ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିବତୀ, ତୁମର ଅଳସତା ଛାଡ଼, ଏଠାରେ ମୋ ସହ ରୁହ।
ତ୍ଵାଂ ତ୍ଯକ୍ତୁଂ ନ ହି ଶକ୍ନୋମି ପ୍ରାଣେଭ୍ଯୋଽପି ଗରୀଯସୀମ୍ । ପଦ୍ମଗନ୍ଧୋଵାଚ- ପୁଣ୍ଯକ୍ଷଯେ ସୁରାଧୀଶ ଯଦା ଯାସ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଭୁଵି
ମୁଁ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ିପାରିବି ନାହିଁ, ତୁମେ ମୋ ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ। ପଦ୍ମଗନ୍ଧା କହିଲେ— ହେ ସୁରମଣି, ଯେତେବେଳେ ମୋର ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେବ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ପୃଥିବୀକୁ ଯିବି।
ତଦା ଚିରଂ ତେ ଵିଚ୍ଛେଦୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ମଯା ସହ । ଯଦ୍ଵିଚ୍ଛେଦେ ମଯା ନାଥ ପୁନର୍ଗଂତୁଂ ଭୁଵଂ ପ୍ରତି
ସେତେବେଳେ ତୁମ ସହ ମୋର ଦୀର୍ଘ ବିଚ୍ଛେଦ ହେବ। ଯେତେବେଳେ ବିଚ୍ଛେଦ ହେବ, ହେ ନାଥ, ମୁଁ ପୁଣି ପୃଥିବୀକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଇଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ପୁନର୍ଦ୍ଯୌଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଯୋପାର୍ଜନହେତଵେ । କର୍ମଭୂମିମହଂ ଗତ୍ଵା ଯେନୋପାଯେନ ଵାସଵ
ମୁଁ ପୁଣି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ, ପୁଣ୍ୟ ଅର୍ଜନ ପାଇଁ। ହେ ବାସବ, କର୍ମଭୂମିକୁ ଯାଇ, ଯେପରି ଉପାୟ ହେଉ।