ଆପୂର୍ଣଶାରଦଗତାଙ୍କ ଶଶାଙ୍କବିମ୍ବକାନ୍ତାନନଂ କମଲପତ୍ରଵିଶାଲନେତ୍ରମ୍ । ରତ୍ନସ୍ଫୁରନ୍ମକରକୁଣ୍ଡଲରଶ୍ମିଦୀପ୍ତଗଣ୍ଡସ୍ଥଲୀମୁକୁରମୁନ୍ନତଚାରୁନାସମ୍
ଶରଦ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ଚାଁଦ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁ, ଚାଁଦର ରୂପ ଭଳି ଚମକୁଥିଲା । ତାଙ୍କର ଆଖି ରାଜହଂସ ଫୁଲର ପତ୍ର ପରି ବଡ଼ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର । ମକର ଆକୃତିର ରତ୍ନ ଝୁଲ ଚମକୁଥିବା ଗାଳ ଉପରେ ପଡ଼ୁଥିଲା, ଉଚ୍ଚ ଓ ଆକର୍ଷକ ନାକ ତାଙ୍କର ମୁହଁର ଚମକରେ ଆଇନା ପରି ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ ହେଉଥିଲା ।
ସିନ୍ଦୂରସୁନ୍ଦରତରାଧରମିନ୍ଦୁକୁନ୍ଦମନ୍ଦାରମନ୍ଦହସିତଦ୍ଯୁତିଦୀପିତାଶମ୍ । ଵନ୍ଯପ୍ରଵାଲକୁସୁମପ୍ରଚଯାଵକୢପ୍ତଗ୍ରୈଵେଯକୋଜ୍ଜ୍ଵଲମନୋହରକମ୍ବୁକଣ୍ଠମ୍
ତାଙ୍କର ଠୋଠ ସିନ୍ଦୂର ଠାରୁ ଅଧିକ ରଙ୍ଗିନ ଓ ମନୋହର, ମୁହଁର ହାସ ଚାଁଦ, ଦୁଧ ଫୁଲ ଓ ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ପରି ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର, ଯାହା ମୁହଁକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଥିଲା । ବନର ପ୍ରବାଳ ଫୁଲର ମାଳା ଗଳାରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା, ତାଙ୍କର କଂଠ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଭାବେ ଚମକୁଥିଲା ।
ମତ୍ତଭ୍ରମଦ୍ଭ୍ରମରଘୁଷ୍ଟଵିଲମ୍ବମାନଂ ସଂତାନକପ୍ରସରଦାମପରିଷ୍କୃତାଂସମ୍ । ହାରାଵଲୀଭଗଣରାଜିତପୀଵରୋରୁଵ୍ଯୋମସ୍ଥଲୀଲସିତକୌସ୍ତୁଭଭାନୁମନ୍ତମ୍
ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକୁଣ୍ଡ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଗୁଞ୍ଜୁଥିଲେ; ଦେବ ଫୁଲର ମାଳା ତାଙ୍କର କାନ୍ଧକୁ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲା । ଚଉଡ଼ିଆ କାନ୍ଧ ଉପରେ ଅନେକ ମାଳା ଲାଗିଥିଲା, ଯାହାର ମଧ୍ୟରେ କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲା ।
ଶ୍ରୀଵତ୍ସଲକ୍ଷଣସୁଲକ୍ଷିତମୁନ୍ନତାଂସମାଜାନୁପୀନପରିଵୃତ୍ତସୁଜାତବାହୁମ୍ । ଆବନ୍ଧୁରୋଦରମୁଦାରଗଭୀରନାଭିଂ ଭୃଙ୍ଗାଙ୍ଗନାନି କରମଂଜୁଲରୋମରାଜିମ୍
ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ତାଙ୍କର ଉଚ୍ଚ କାନ୍ଧକୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରିଥିଲା । ତାଙ୍କର ବାହୁ ଲମ୍ବା, ମୋଟା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; କମର ସଂକୁଚିତ, ନାଭି ଗଭୀର ଓ ମହାନ । ଚେଷ୍ଟରେ କଳା କେଶର ରେଖା ମଧୁମକୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଆଙ୍କା ହୋଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।
ନାନାମଣିପ୍ରଘଟିତାଙ୍ଗଦକଙ୍କଣୋର୍ମି ଗ୍ରୈଵେଯସାରସନନୂପୁରତୁନ୍ଦବନ୍ଧମ୍ । ଦିଵ୍ଯାଙ୍ଗରାଗପରିପିଞ୍ଜରିତାଙ୍ଗଯଷ୍ଟିମାପୀତଵସ୍ତ୍ରପରିଵୀତନିତମ୍ବବିମ୍ବମ୍
ନାନା ପ୍ରକାର ମଣିର ଅଙ୍ଗଦ ଓ କଙ୍କଣ ହାତରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା, ଗଳାରେ ମାଳା, କମରେ କମରପଟ୍ଟା, ପାଏ ନୂପୁର ଓ ତୁଣ୍ଡ ବାନ୍ଧା ଥିଲା । ଦେବତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗର ଗନ୍ଧ ତାଙ୍କର ଦେହକୁ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗରେ ରଞ୍ଜିଥିଲା, ତାଙ୍କର ନିତମ୍ବ ଚକ୍ଷୁ ଆକର୍ଷଣ କରୁଥିଲା ।
ଚାରୂରୁଜାନୁମନୁଵୃତ୍ତମନୋଜ୍ଞଜଙ୍ଘଂ କାନ୍ତୋନ୍ନତପ୍ରପଦନିନ୍ଦିତ କୂର୍ମକାନ୍ତିମ୍ । ମାଣିକ୍ଯଦର୍ପଣଲସନ୍ନଖରାଜରାଜଦ୍ରକ୍ତାଙ୍ଗୁଲିଚ୍ଛଦନୁସୁନ୍ଦରପାଦପଦ୍ମମ୍
ତାଙ୍କର ଉରୁ, ଘୁଣ୍ଡି ଓ ଗାଢ଼ି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ ଓ ସୁନ୍ଦର; ତାଙ୍କର ପାଏ ଚାଁଦ ପରି ଚମକୁଥିଲା, କୁର୍ମ ଠାରୁ ଅଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ । ନଖ ମାଣିକ୍ୟ ପରି ଲାଲ ଓ ତାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମ ରତ୍ନ ଭଳି ରଙ୍ଗିନ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଢାକିଥିଲା ।
ମତ୍ସ୍ଯାଙ୍କୁଶାରିଦରକେତୁଯଵାବ୍ଜଵଜ୍ରୈଃ ସଂଲକ୍ଷିତାରୁଣକରାଙ୍ଘ୍ରିତଲାଭିରାମମ୍ । ଲାଵଣ୍ଯସାରସମୁଦାଯଵିନିର୍ମିତାଙ୍ଗଂ ସୌନ୍ଦର୍ଯନିନ୍ଦିତମନୋଭଵ ଦେହକାନ୍ତିମ୍
ମାଛ, ଅଙ୍କୁଶ, ବାଣ, ପତାକା, ଯବ ଓ ବଜ୍ର ଚିହ୍ନ ତାଙ୍କର ହାତ ଓ ପାଏ ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ତାଙ୍କର ଲାଲ ତଳପାଏ ଦେଖିଲେ ଚକୁ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ । ସମସ୍ତ ରୂପର ମଧ୍ୟରୁ ତାଙ୍କର ଦେହ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା, ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ କାମଦେବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହରାଇଦେଇଥିଲେ ।
ଆସ୍ଯାରଵିନ୍ଦପରିପୂରିତଵେଣୁରନ୍ଧ୍ରଲୋଲତ୍କରାଙ୍ଗୁଲିସମୀରିତଦିଵ୍ଯରାଗୈଃ । ଶଶ୍ଵଦ୍ଭଵୈଃ କୃତନିଵିଷ୍ଟସମସ୍ତଜନ୍ତୁସଂତାନସଂନତିମନନ୍ତସୁଖାମ୍ବୁରାଶିମ୍
ତାଙ୍କର ପଦ୍ମପରି ମୁହଁରେ ବାଂଶୀ ଲାଗିଥିଲା, ତାଙ୍କର ଆଙ୍ଗୁଠି ତାହାର ଛିଦ୍ର ଉପରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲା, ଯାହାରୁ ଦେବସ୍ବର ନିର୍ଗତି ହେଉଥିଲା । ଏହି ସଙ୍ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିଲେ, ସେ ଅନନ୍ତ ସୁଖର ସାଗର ହେଇଯାଇଥିଲେ ।
ଗୋଭିର୍ମୁଖାମ୍ବୁଜଵିଲୀନଵିଲୋଚନାଭିରୂଧୋଭରସ୍ଖଲିତମନ୍ଥରମନ୍ଦଗାଭିଃ । ଦନ୍ତାଗ୍ରଦଷ୍ଟପରିଶିଷ୍ଟତୃଣାଙ୍କୁରାଭିରାଲମ୍ବିଵାଲଧିଲତାଭିରଥାଭିଵୀତମ୍
ଗାଁମାନେ ତାଙ୍କର ପଦ୍ମପରି ମୁହଁକୁ ଦେଖି ଚକିତ ହୋଇଥିଲେ, ଦୁଧର ଭାରରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଚାଲୁଥିଲେ । ଦାନ୍ତରେ ଘାସର ଚୋଟ ଚିବାଇ ଖାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଛ ମୃଦୁ ଭାବେ ଜମି ଉପରେ ଲାଗୁଥିଲା ।
ସଂପ୍ରସ୍ନୁତସ୍ତନଵିଭୂଷଣପୂର୍ଣନିଶ୍ଚଲାସ୍ଯାଦ୍ଦୃଢକ୍ଷରିତଫେନିଲଦୁଗ୍ଧମୁଗ୍ଧୈଃ । ଵେଣୁପ୍ରଵର୍ତିତମନୋହରମନ୍ଦଗୀତଦତ୍ତୋଚ୍ଚକର୍ଣଯୁଗଲୈରପିତର୍ଣକୈଶ୍ଚ
ଗାଁମାନଙ୍କର ମାଁଦ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା, ତାହାଠାରୁ ଫେନିଲ ଦୁଧ ଅସ୍ଥିର ଭାବେ ଝରୁଥିଲା । ସେମାନେ ତାଙ୍କର ବାଂଶୀର ମନୋହର ମୃଦୁ ସଙ୍ଗୀତ ଶୁଣି ଶିଶୁମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ଦୁଧ ପିଉଥିଲେ ।
ପ୍ରତ୍ଯଗ୍ରଶୃଙ୍ଗମୃଦୁମସ୍ତକସଂପ୍ରହାରସଂରମ୍ଭଭାଵନଵିଲୋଲଖୁରାଗ୍ରପାତୈଃ । ଆମେଦୁରୈର୍ବହୁଲସାସ୍ନଗଲୈରୁଦଗ୍ରପୁଚ୍ଛୈଶ୍ଚ ଵତ୍ସତରଵତ୍ସତରୀନିକାଯୈଃ
ଅଳ୍ପ ଶିଙ୍ଗ ଓ ମୃଦୁ ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ବଛାମାନେ ଖେଳି ଏକାପରେ ଏକ ମାରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଖୁର ମୃଦୁ ଭାବେ ଜମି ଉପରେ ଲାଗୁଥିଲା । ମୋଟା ଓ ଲମ୍ବା ଗଳା ଓ ଉଠା ଥିବା ପୁଛ ସହିତ, ସେମାନେ ଗୋଟିଏ ଦଳରେ ଏକଠି ହୋଇଥିଲେ ।
ହମ୍ଭାରଵକ୍ଷୁଭିତଦିଗ୍ଵଲଯୈର୍ମହଦ୍ଭିରଧ୍ଯୁକ୍ଷଭିଃ ପୃଥୁକକୁଦ୍ଭରଭାରଖିନ୍ନୈଃ । ଉତ୍ତମ୍ଭିତଶ୍ରୁତିପୁଟୀପରିପୀତଵଂଶଧ୍ଵାନାମୃତୋଦ୍ଧତଵିକାସିଵିଶାଲଘୋଣୈଃ
ବଡ଼ ବଳଦମାନେ ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ଦିଗ୍ବଲୟ ଗୁଞ୍ଜିଉଥିଲା, ମୋଟା କୁହୁଡ଼ ଭାରରେ ଧୀରେ ଚାଲୁଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଚଉଡ଼ିଆ ନାକ ଉଠି ଥିଲା, ବାଂଶୀର ଧ୍ୱନିର ଆନନ୍ଦ ନେଇ ଶ୍ରବଣ ଉପରେ ଉଠି ଯାଇଥିଲା ।
ଗୋପୈଃ ସମାନଗୁଣଶୀଲଵଯୋଵିଲାସଵେଶୈଶ୍ଚ ମୂର୍ଛିତକଲସ୍ଵନଵେଣୁଵୀଣୈଃ । ମନ୍ଦୋଚ୍ଚତାରପଟୁଗାନପରୈର୍ଵିଲୋଲଦୋର୍ଵଲ୍ଲରୀଲଲିତଲାସ୍ଯଵିଧାନଦକ୍ଷୈଃ
ସେ ଗୋପମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘେରାଯାଇଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଗୁଣ, ଚରିତ୍ର, ବୟସ୍ ଓ ଆକୃତିରେ ସମାନ । ସେମାନେ ମଧୁର ଓ ମୃଦୁ ସ୍ୱରରେ ବାଂଶୀ ଓ ବୀଣା ବଜାଉଥିଲେ, କେହି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗାଉଥିଲେ, କେହି ତାଳ ଦେଇ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ ।
ଜଙ୍ଘାନ୍ତପୀଵରକଟୀରତଟୀନିବଦ୍ଧଵ୍ଯାଲୋଲକିଙ୍କିଣିଘଟାରଣିତୈରଟଦ୍ଭିଃ । ମୁଗ୍ଧୈସ୍ତରକ୍ଷୁନଖକଲ୍ପିତକାନ୍ତଭୂଷୈରଵ୍ଯକ୍ତମଂଜୁଵଚନୈଃ ପୃଥୁକୈଃ ପରୀତମ୍
ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଥିଲେ ଅଳ୍ପବୟସ୍କ ଛୁଆମାନେ, ଯାହାଙ୍କର ମୋଟା କମରକୁ ଘଂଟି ମାଳା ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧିଥିଲା, ଚାଲିବା ସମୟରେ ଘଂଟି ଝଙ୍କାର ହେଉଥିଲା । ସେମାନେ ବାଘ ନଖର ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ମୃଦୁ ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହୁଥିଲେ ।
ଅଥ ସୁଲଲିତଗୋପସୁନ୍ଦରୀଣାଂ ପୃଥୁକବରୀଷନିତମ୍ବମନ୍ଥରାଣାମ୍ । ଗୁରୁକୁଚଭରଭଂଗୁରାଵଲଗ୍ନତ୍ରିଵଲିଵିଜୃମ୍ଭିତରୋମରାଜିଭାଜାମ୍
ତାପରେ ସୁନ୍ଦର ଚରିତ୍ରର ଗୋପୀମାନେ, ଘନ ଚୁଲ ଓ ଦୋଳାମାନ୍ତି ନିତମ୍ବ ସହିତ, ଭାରୀ ଶସି ତାଙ୍କର କମରକୁ ଚାପି ଧରିଥିଲା, ତାଙ୍କର ଦେହ ମୃଦୁ କେଶ ରେଖାରେ ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା ।
ତଦତିରୁଚିରଚାରୁଵେଣୁଵାଦ୍ଯାମୃତରସପଲ୍ଲଵିତାଙ୍ଗଜାଙ୍ଘ୍ରିପସ୍ଯ । ମୁକୁଲଵିମଲରମ୍ଯରୂଢରୋମୋଦ୍ଗମସମଲଂକୃତଗାତ୍ରଵଲ୍ଲରୀଣାମ୍
ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର ଓ ମଧୁର ବାଂଶୀର ସଙ୍ଗୀତ ରସରେ ତାଙ୍କର ଦେହ ମୁକୁଳିତ ଓ ଶୁଭ୍ର ରୋମାଞ୍ଚରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଦେଖି ତାଙ୍କର ଶରୀର ଅଲଗା ଭାବରେ ଶୋଭିଉଥିଲା ।
ତଦତିରୁଚିର ମନ୍ଦହାସଚନ୍ଦ୍ରାତପପରିଜୃମ୍ଭିତରାଗଵାରିରାଶେଃ । ତରଲତରତରଙ୍ଗଭଙ୍ଗଵିପ୍ରୁଟ୍ପ୍ରକରଘନଶ୍ରମବିନ୍ଦୁସଂତତାନାମ୍
ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର ମୃଦୁ ହାସ, ଚାଁଦର ଆଲୋକ ପରି, ଯାହା ଭିତରେ ପ୍ରେମର ଜଳ ଭରିଯାଇଥିଲା, ତାହାରୁ ତାଙ୍କର ଦେହ ଉପରେ ଅସ୍ଥିର ତରଙ୍ଗ ଭଳି ଘନ ଘନ ପସିନା ବିନ୍ଦୁ ଝରିପଡ଼ୁଥିଲା ।
ତଦତିଲଲିତମନ୍ଦଚିଲ୍ଲିଚାପଚ୍ଯୁତନିଶିତେକ୍ଷଣମାରବାଣଵୃଷ୍ଟ୍ଯା । ଦଲିତସକଲମର୍ମଵିହ୍ଵଲାଙ୍ଗପ୍ରଵିସୃତଦୁଃସହଵେପଥୁଵ୍ଯଥାନାମ୍
ସେମାନଙ୍କର ମୃଦୁ ଓ ଖେଳମିଶ୍ରିତ ଚାହାଣି, ଚିଲି ଚାପ ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟିର ଶର ଭଳି ଲାଗୁଥିଲା । ଏହାରେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଉଥିଲା, ଦୁଃସହ କମ୍ପନ ଏବଂ ଯନ୍ତ୍ରଣା ସରିରରେ ବ୍ୟାପିଯାଉଥିଲା ।
ତଦତିରୁଚିରଵେଷରୂପଶୋଭାମୃତରସପାନଵିଧାନଲାଲସାନାମ୍ । ପ୍ରଣଯସଲିଲପୂରଵାହିନୀନାମଲସଵିଲୋଲଵିଲୋଚନାମ୍ବୁଜାନାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆকৰ୍ଷକ ରୂପ ଓ ପୋଶାକରେ ଶୋଭିତ, ଆନନ୍ଦର ଅମୃତ ଆସ୍ୱାଦନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହୀ, ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରେମର ଝରଣା ପରି ଆଖି ମନ୍ଦ ଓ ଅଳସ ଭାବରେ ଚଳିଥାଏ, ଯେଉଁ ଆଖି ଗୁଡ଼ିକ ଅଳସ ମନୋହର ପଦ୍ମ ପରି ଦେଖାଯାଏ,
ଵିସ୍ରଂସତ୍କବରୀକଲାପଵିଗଲତ୍ଫୁଲ୍ଲତ୍ପ୍ରସୂନାସ୍ରଵନ୍ । ମାଧ୍ଵୀଲମ୍ପଟଚଞ୍ଚରୀକଘଟଯାସଂସେଵିତାନାଂ ମୁହୁଃ । ମାରୋନ୍ମାଦମଦସ୍ଖଲନ୍ମୃଦୁଗିରାମାଲୋଲକାଞ୍ଚ୍ଯୁଲ୍ଲସ-। ନ୍ନୀଵୀଵିଶ୍ଲଥମାନଚୀନସିଚଯାନ୍ତାର୍ଚିର୍ନିତମ୍ବତ୍ଵିଷାମ୍
ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଖୋଲିଯାଇଥିବା କେଶରେ ଖସିପଡ଼ୁଥିବା ଫୁଲ ଶୋଭା ବଢ଼ାଏ, ମଧୁର ଲୋଭରେ ମଧୁମକ୍ଷୀକାମାନେ ବାରମ୍ବାର ତାହାକୁ ଘେରି ରହନ୍ତି, ପ୍ରେମର ମଦରେ ମୃଦୁ ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥା ହୁଏ, ତାଙ୍କର କମରବନ୍ଧ ଓ ଶୂନ୍ୟ ଓଡ଼ଣା ଚମକୁଥାଏ, ତାଙ୍କର କମର ଢିଲା ଗହନା ଓ ବନ୍ଧନର ଆଲୋକରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ହୁଏ।
ସ୍ଖଲିତଲସିତପାଦାମ୍ଭୋଜମନ୍ଦାଭିଘାତଚ୍ଛୁରିତମଣିତୁଲାକୋଟ୍ଯାକୁଲାଶାମୁଖାନାମ୍ । ଚଲଦଧରଦଲାନାଂକୁଡ୍ମଲାପକ୍ଷ୍ମଲାକ୍ଷି- ଦ୍ଵଯସରସିରୁହାଣାମୁଲ୍ଲସତ୍କୁଣ୍ଡଲାନାମ୍
ଯେଉଁମାନଙ୍କର ପଦ୍ମପରି ପାଦ ଡିଗବା ହେଉଛି ଓ ମଣିର ଦ୍ୱାରପଟରେ ମୃଦୁ ଭାବେ ଆଘାତ ହୁଏ, ମୁହଁ ଉତ୍ସାହରେ ରଙ୍ଗିନ, ଓଠ ଅଳ୍ପ ଅଳ୍ପ କମ୍ପିତ, ଆଖି ଅଧଖୋଲା ପଦ୍ମକୁଡ଼ିକ ପରି ଚଞ୍ଚଳ, ଏବଂ ଚମକୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ଦୋଳି ଚାଲିଛି।
ଦ୍ରାଘିଷ୍ଠଶ୍ଵସନସମୀରଣାଭିତାପପ୍ରମ୍ଲାନୀଭଵଦରୁଣୌଷ୍ଠପଲ୍ଲଵାନାମ୍ । ନାନୋପାଯନଵିଲସତ୍କରାମ୍ବୁଜାନାମାଲୀଭିଃ ସତତନିଷେଵିତଂ ସମନ୍ତାତ୍
ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଗଭୀର ଓ ଦୀର୍ଘ ଶ୍ୱାସର ତାପରେ ତାଙ୍କର ଲାଲ ଓଠ ମ୍ଲାନ ହୋଇଯାଇଛି, ତାଙ୍କର ହାତ ନାନା ଉପହାରରେ ଶୋଭିତ, ଏବଂ ସେମାନେ ସବୁଦିନ ସଙ୍ଗୀନୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରୁ ସେବିତ।
ତାସାମାଯତଲୋଲନୀଲନଯନଵ୍ଯାକୋଶଲୀନାମ୍ବୁଜ- ସ୍ରଗ୍ଭିଃ ସଂପରିପୂଜିତାଖିଲତନୁଂ ନାନାଵିଲାସାସ୍ପଦମ୍ । ତନ୍ମୁଗ୍ଧାନନପଙ୍କଜପ୍ରଵିଗଲନ୍ମାଧ୍ଵୀରସାସ୍ଵାଦିନୀଂ- ବିଭ୍ରାଣଂ ପ୍ରଣଯାନ୍ମଦାକ୍ଷିମଧୁହୃନ୍ମାଲାଂ ମନୋହାରିଣୀମ୍
ସେ ଚାରିପାଖରୁ ବଡ଼ ଓ ଚଞ୍ଚଳ ନୀଳ ଆଖି ପରି ଖୋଲିଥିବା ନୀଳପଦ୍ମ ମାଳାରେ ପୂଜିତ, ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦର ନିବାସସ୍ଥଳୀ, ଭଲପାଇବା, ମଦ ଓ ମଧୁର ଗୁଣର ମନୋହର ମାଳା ଧାରଣ କରିଥିବା, ଯାହାକୁ ସେମାନଙ୍କର ମୁଗ୍ଧ ମୁହଁ ପଦ୍ମ ମଧୁର ରସର ଆସ୍ୱାଦନ କରେ।
ଗୋପୀଗୋପପଶୂନାଂ ବହିଃ ସ୍ମରେଦଗ୍ରତୋଽସ୍ଯ ଗୀର୍ଵାଣଘଟାଂଵିତ୍ତାର୍ଥିନୀଂ ଵିରିଞ୍ଚିତ୍ରିନଯନଶତମନ୍ଯୁପୂର୍ଵିକାଂ ସ୍ତୋତ୍ରପରାମ୍
ବାହାରେ, ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଉଥିବା ଦେବମାନେ, ଧନ ଆଶା କରୁଥିବା, ସ୍ତୁତିରେ ଲିନ, ଗୋପୀ, ଗୋପ ଓ ଗୋମାନ୍ୟଙ୍କ ସହ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ତଦ୍ଵଦ୍ଦକ୍ଷିଣତୋ ମୁନିନିକରଂ ଦୃଢଧର୍ମଵାଞ୍ଛଯା ସମାମ୍ନାଯପରମ୍ । ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରାନଥ ପୃଷ୍ଠେ ମୁମୁକ୍ଷମାଣାନ୍ସମାଧିନା ତୁ ସନକାଦ୍ଯାନ୍
ତାଙ୍କର ଡାହାଣପଟେ ଦୃଢ଼ ଧର୍ମ ଓ ଉତ୍ତମ ପରମ୍ପରାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ମୁନିମାନେ, ଏବଂ ପଛରେ ସନକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାଯୋଗୀମାନେ, ମୋକ୍ଷ ଆଶା କରୁଥିବା, ସମାଧିରେ ଲିନ।
ସଵ୍ଯେ ସକାନ୍ତାନଥ ଯକ୍ଷସିଦ୍ଧଗନ୍ଧର୍ଵଵିଦ୍ଯାଧରଚାରଣାଂଶ୍ଚ । ସକିନ୍ନରାନପ୍ସରସଶ୍ଚ ମୁଖ୍ଯାଃ କାମାର୍ଥିନୀର୍ନର୍ତନଗୀତଵାଦ୍ଯୈଃ
ବାମପଟେ ସ୍ନେହିତାଙ୍କ ସହ ଯକ୍ଷ, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ବିଦ୍ୟାଧର, ଚାରଣ, କିନ୍ନର ଓ ମୁଖ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନେ ଅନେକ ରୂପର ଆନନ୍ଦ ଆଶା କରି, ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟରେ ଲିନ।
ଶଙ୍ଖେନ୍ଦୁକୁନ୍ଦଧଵଲଂ ସକଲାଗମଜ୍ଞଂ ସୌଦାମିନୀତତିପିଶଙ୍ଗଜଟାକଲାପମ୍ । ତତ୍ପାଦପଙ୍କଜଗତାମମଲାଂ ଚ ଭକ୍ତିଂ ଵାଞ୍ଛନ୍ତମୁଜ୍ଝିତତରାନ୍ଯସମସ୍ତସଙ୍ଗମ୍
ଏହା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଖ୍ଳ, ଶଂଖ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ କୁନ୍ଦ ପୁଷ୍ପ ପରି, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଧାରା ଥିବା ଜଟାଧାରୀ, ତାଙ୍କର ପଦ୍ମପରି ପାଦରେ ନିର୍ମଳ ଭକ୍ତି ଆଶା କରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ସଂସାର ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ନାନାଵିଧ ଶ୍ରୁତିଗୁଣାନ୍ଵିତସପ୍ତରାଗଗ୍ରାମତ୍ରଯୀଗତମନୋହରମୂର୍ଛନାଭିଃ । ସଂପ୍ରୀଣଯନ୍ତମୁଦିତାଭିରପି ପ୍ରଭକ୍ତ୍ଯା ସଂଚିନ୍ତଯନ୍ନଭସି ମାଂ ଦ୍ରୁହିଣପ୍ରସୂତମ୍
ନାନା ପ୍ରକାର ଶ୍ରୁତିର ଗୁଣ ଓ ସାତଟି ରାଗ ଯୁକ୍ତ ତିନି ପ୍ରକାର ମେଳ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି, ଆନନ୍ଦିତ ଭାବରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଆମକୁ—ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିବା ମୋତେ—ଆକାଶରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଇତି ଧ୍ଯାତ୍ଵାଽତ୍ମାନଂ ପଟୁଵିଶଦଧୀର୍ନନ୍ଦତନଯଂ ନରୋ ବୁଦ୍ଧ୍ଯୈଵାଽର୍ଘପ୍ରଭୃତିଭିରନିନ୍ଦ୍ଯୋପହୃତିଭିଃ । ଯଜେଦ୍ଭୂଯୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ସ୍ଵଵପୁଷି ବହିଷ୍ଠୈଶ୍ଚ ଵିଭଵୈରିତି ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସର୍ଵଂ ଯଦଭିଲଷିତଂ ଭୂସୁରଵରାଃ
ଏଭଳି ନିର୍ମଳ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ମନେ ନନ୍ଦନନ୍ଦନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଏକ ମନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିର୍ମଳ ଉପହାର ଦ୍ୱାରା, ନିଜ ଦେହ ଓ ବାହ୍ୟ ସମ୍ପଦ ଦ୍ୱାରା ପୁନଃ ପୁନଃ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ବିଷୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ପାତାଲଖଂଡେ ଵୈଶାଖମାହାତ୍ମ୍ଯେ ତ୍ର୍ଯୁତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପାତାଳଖଣ୍ଡରେ ବୈଶାଖ ମାସର ମହାତ୍ମ୍ୟରେ ଏହା ଏକଶେ ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ।