ସୂତ ଉଵାଚ- ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଜଗଦାତ୍ମନଃ । ଗୋଗୋପଗୋପୀପ୍ରାଣସ୍ଯ ଵୃନ୍ଦାଵନଚରସ୍ଯ ଚ
ସୂତ କହିଲେ: ହେ ମୁନିମାନେ, ସମସ୍ତେ ଶୁଣ, କୃଷ୍ଣ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା, ଗାଁ, ଗୋପ, ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଜୀବନ, ଏବଂ ବୃନ୍ଦାବନରେ ବିହାର କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ ବିଷୟରେ।
ଏକଦା ନାରଦଃ ପୃଷ୍ଟୋ ଗୌତମେନ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ସ ତସ୍ମୈ ପ୍ରାହ ଯଦ୍ଧ୍ଯାନଂ ତଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯେ ପାପନାଶନମ୍
ଏକଥରେ ନାରଦଙ୍କୁ ଗୌତମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ, ପଚାରିଥିଲେ; ସେ ତାଙ୍କୁ ଯେ ଧ୍ୟାନ କହିଥିଲେ, ଏହି ପାପ ନାଶକ ଧ୍ୟାନକୁ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ସୁମପ୍ରକରସୌରଭୋଦ୍ଗଲିତମାଧ୍ଵିକାଦ୍ଯୁଲ୍ଲସତ୍ସୁଶାଖିନଵପଲ୍ଲଵପ୍ରକରନମ୍ର ଶୋଭାଯୁତମ୍ । ପ୍ରଫୁଲ୍ଲନଵମଞ୍ଜରୀଲଲିତଵଲ୍ଲରୀଵେଷ୍ଟିତଂ ସ୍ମରେତ ସତତଂ ଶିଵଂ ଶିତମତିଃ ସୁଵୃନ୍ଦାଵନମ୍
ନାରଦ କହିଲେ: ସଦା ଏହି ସୁନ୍ଦର ବୃନ୍ଦାବନକୁ ମନେ କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠି ତରଳ ମଧୁ ଝରୁଥିବା ମାଲତୀ ଫୁଲ, ତରୁଣ ଶାଖା-ପାତା, ନୂତନ ମଞ୍ଜରୀ ଓ ଲତା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ଵିକାଶି ସୁମନୋରସାସ୍ଵଦନମଂଜୁଲୈଃ ସଂଚରଚ୍ଛିଲୀମୁଖମୁଖୋଦ୍ଗତୈର୍ମୁଖରିତାନ୍ତରଂ ଝଂକୃତୈଃ । କପୋତଶୁକସାରିକାପରଭୃତାଦିଭିଃ ପତ୍ରିଭିର୍ଵିରାଣିତମିତସ୍ତତୋ ଭୁଜଗଶତ୍ରୁନୃତ୍ଯାକୁଲମ୍
ସେଠାରେ ତୁଳସୀ, ଶୁକ, ଶାରିକା, କୋକିଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧୁର କୁହୁକାରେ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ମୁହୁଁ ଭରିଦେଇଛନ୍ତି, ମୟୂରମାନେ ଚାରିପାଖରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।
କଲିନ୍ଦଦୁହିତୁଶ୍ଚ ଲଲ୍ଲହରିଵିପ୍ଲୁଷାଂ ଵାହିଭିର୍ଵିନିଦ୍ର ସରସୀରୁହୋଦରରଜଶ୍ଚ ଯୋଦ୍ଧୂସରୈଃ । ପ୍ରଦୀପିତ ମନୋଭଵଵ୍ରଜଵିଲାସିନୀ ଵାସସାଂ ଵିଲୋଲନପରୈର୍ନିଷେଵିତମନାରତଂ ମାରୁତୈଃ
ସେଠାରେ କଳିନ୍ଦା ତନୟା ଯମୁନା ତୀରର ତରଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଉଠୁଥିବା ପଦ୍ମ ପୋକରୀର ଧୂଳି ଏବଂ ଖିଳିଥିବା ପଦ୍ମର ରେଣୁ ଶିତଳ ପବନ ଦ୍ୱାରା ସଦା ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁଯାଏ, ଯେଉଁଠି ବ୍ରଜର ବିହାରିଣୀମାନଙ୍କ ଗୃହକୁ ଏହି ପବନ ସେବା କରେ।
ପ୍ରଵାଲନଵପଲ୍ଲଵଂ ମରକତଚ୍ଛଦଂ ମୌକ୍ତିକପ୍ରଭାପ୍ରକରକୋରକଂ କମଲରାଗନାନାଫଲମ୍ । ସ୍ଥଵିଷ୍ଠମଖିଲର୍ତୁଭିଃ ସତତସେଵିତଂ କାମଦଂ ତଦନ୍ତରପିକଲ୍ପକାଙ୍ଘ୍ରିପମୁଦଞ୍ଚିତଂ ଚିନ୍ତଯେତ୍
ସେଠାରେ ଏକ ଚାହିଦା ପୂରଣ କରୁଥିବା ବୃକ୍ଷ ଅଛି, ଯାହାର ନୂତନ ଲାଲ ମୁଞ୍ଜ, ନୀଳ ଶାଖା, ମୁକୁତା ସଦୃଶ କୁଳି, ପଦ୍ମ ରଙ୍ଗ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ଅଛି; ସେଠି ଦେବମାନେ ସଦା ଉପସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି।
ସୁହେମଶିଖରାଚଲେଉଦିତଭାନୁଵଦ୍ଭାସୁରାମଧୋଽସ୍ଯ କନକସ୍ଥଲୀମମୃତଶୀକରାସାରିଣଃ । ପ୍ରଦୀପ୍ତମଣିକୁଟ୍ଟିମାଂ କୁସୁମରେଣୁପୁଞ୍ଜୋଜ୍ଜ୍ଵଲାଂ ସ୍ମରେତ୍ପୁନରତନ୍ଦ୍ରିତୋ ଵିଗତଷଟ୍ତରଙ୍ଗାଂବୁଧଃ
ସେଠି ସୁନା ଶିଖର ଉପରେ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଜ୍ୟୋତିରେ ଜଳ ଝରୁଥିବା ସୁନା ଚଉକ, ମଣି ମଣ୍ଡପ ଓ ଫୁଲର ଧୂଳି ଚମକୁଛି; ଏହି ସବୁକୁ ଅକ୍ଷୟ ମନେ କରିବା ଉଚିତ।
ତଦ୍ରତ୍ନକୁଟ୍ଟିମନିଵିଷ୍ଟମହିଷ୍ଠଯୋଗପୀଠେଽଷ୍ଟପତ୍ରମରୁଣଂ କମଲଂ ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ । ଉଦ୍ଯଦ୍ଵିରୋଚନସରୋଚିରମୁଷ୍ଯମଧ୍ଯେ ସଂଚିନ୍ତଯେତ୍ସୁଖନିଵିଷ୍ଟମଥୋମୁକୁନ୍ଦମ୍
ସେଠି ମଣି ମଣ୍ଡପ ଉପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗାସନ, ଅଷ୍ଟଦଳ ଲାଲ ପଦ୍ମ ଓ ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଚମକୁଥିବା ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଥିବା ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସୁତ୍ରାମହେତି ଦଲିତାଞ୍ଜନମେଘପୁଞ୍ଜପ୍ରତ୍ଯଗ୍ରନୀଲଜଲଜନ୍ମସମାନଭାସମ୍ । ସୁସ୍ନିଗ୍ଧନୀଲଘନକୁଞ୍ଚିତକେଶଜାଲଂ ରାଜନ୍ମନୋଜ୍ଞଶିତିକଣ୍ଠଶିଖଣ୍ଡଚୂଡମ୍
ସେ ଗଳାରେ ମାଳା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଦେହ ନୂତନ ନୀଳ କମଳ ସଦୃଶ, ମେଘ ଝୁମୁଡି ଭଳି ଗାଢ଼ ନୀଳ; ଚୁଲି ଘନ, ନୀଳ ଓ ଚଞ୍ଚଳ, ମୁଣ୍ଡରେ ମୟୂରପଂଖିର ମୁକୁଟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ।
ରୋଲମ୍ବଲାଲିତସୁରଦ୍ରୁମସୂନୁସଂପଦ୍ଯୁକ୍ତଂ ସମୁତ୍କଚନଵୋତ୍ପଲକର୍ଣପୂରମ୍ । ଲୋଲାଲିଭିଃ ସ୍ଫୁରିତଭାଲତଲପ୍ରଦୀପ୍ତଗୋରୋଚନାତିଲକମୁଜ୍ଜ୍ଵଲଚିଲ୍ଲିଚାପମ୍
ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଦେବବୃକ୍ଷର ଦୋଳା ଲତା ଶୋଭା ପାଉଛି, କାନରେ ଉପରକୁ ଉଠିଥିବା ନୀଳ ଉତ୍ପଳ ଫୁଲ ଅଛି, କପାଳରେ ହଳଦିଆ ଚିହ୍ନ ଚମକୁଛି, ଭୃକୁଟି ଧନୁଷ ଭଳି ଏବଂ ମଧୁମକ୍ଷୀକା ତାହାରେ ଖେଳୁଛି।
ଆପୂର୍ଣଶାରଦଗତାଙ୍କ ଶଶାଙ୍କବିମ୍ବକାନ୍ତାନନଂ କମଲପତ୍ରଵିଶାଲନେତ୍ରମ୍ । ରତ୍ନସ୍ଫୁରନ୍ମକରକୁଣ୍ଡଲରଶ୍ମିଦୀପ୍ତଗଣ୍ଡସ୍ଥଲୀମୁକୁରମୁନ୍ନତଚାରୁନାସମ୍
ଶରଦ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ଚାଁଦ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁ, ଚାଁଦର ରୂପ ଭଳି ଚମକୁଥିଲା । ତାଙ୍କର ଆଖି ରାଜହଂସ ଫୁଲର ପତ୍ର ପରି ବଡ଼ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର । ମକର ଆକୃତିର ରତ୍ନ ଝୁଲ ଚମକୁଥିବା ଗାଳ ଉପରେ ପଡ଼ୁଥିଲା, ଉଚ୍ଚ ଓ ଆକର୍ଷକ ନାକ ତାଙ୍କର ମୁହଁର ଚମକରେ ଆଇନା ପରି ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ ହେଉଥିଲା ।
ସିନ୍ଦୂରସୁନ୍ଦରତରାଧରମିନ୍ଦୁକୁନ୍ଦମନ୍ଦାରମନ୍ଦହସିତଦ୍ଯୁତିଦୀପିତାଶମ୍ । ଵନ୍ଯପ୍ରଵାଲକୁସୁମପ୍ରଚଯାଵକୢପ୍ତଗ୍ରୈଵେଯକୋଜ୍ଜ୍ଵଲମନୋହରକମ୍ବୁକଣ୍ଠମ୍
ତାଙ୍କର ଠୋଠ ସିନ୍ଦୂର ଠାରୁ ଅଧିକ ରଙ୍ଗିନ ଓ ମନୋହର, ମୁହଁର ହାସ ଚାଁଦ, ଦୁଧ ଫୁଲ ଓ ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ପରି ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର, ଯାହା ମୁହଁକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଥିଲା । ବନର ପ୍ରବାଳ ଫୁଲର ମାଳା ଗଳାରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା, ତାଙ୍କର କଂଠ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଭାବେ ଚମକୁଥିଲା ।
ମତ୍ତଭ୍ରମଦ୍ଭ୍ରମରଘୁଷ୍ଟଵିଲମ୍ବମାନଂ ସଂତାନକପ୍ରସରଦାମପରିଷ୍କୃତାଂସମ୍ । ହାରାଵଲୀଭଗଣରାଜିତପୀଵରୋରୁଵ୍ଯୋମସ୍ଥଲୀଲସିତକୌସ୍ତୁଭଭାନୁମନ୍ତମ୍
ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକୁଣ୍ଡ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଗୁଞ୍ଜୁଥିଲେ; ଦେବ ଫୁଲର ମାଳା ତାଙ୍କର କାନ୍ଧକୁ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲା । ଚଉଡ଼ିଆ କାନ୍ଧ ଉପରେ ଅନେକ ମାଳା ଲାଗିଥିଲା, ଯାହାର ମଧ୍ୟରେ କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲା ।
ଶ୍ରୀଵତ୍ସଲକ୍ଷଣସୁଲକ୍ଷିତମୁନ୍ନତାଂସମାଜାନୁପୀନପରିଵୃତ୍ତସୁଜାତବାହୁମ୍ । ଆବନ୍ଧୁରୋଦରମୁଦାରଗଭୀରନାଭିଂ ଭୃଙ୍ଗାଙ୍ଗନାନି କରମଂଜୁଲରୋମରାଜିମ୍
ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ତାଙ୍କର ଉଚ୍ଚ କାନ୍ଧକୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରିଥିଲା । ତାଙ୍କର ବାହୁ ଲମ୍ବା, ମୋଟା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; କମର ସଂକୁଚିତ, ନାଭି ଗଭୀର ଓ ମହାନ । ଚେଷ୍ଟରେ କଳା କେଶର ରେଖା ମଧୁମକୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଆଙ୍କା ହୋଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।
ନାନାମଣିପ୍ରଘଟିତାଙ୍ଗଦକଙ୍କଣୋର୍ମି ଗ୍ରୈଵେଯସାରସନନୂପୁରତୁନ୍ଦବନ୍ଧମ୍ । ଦିଵ୍ଯାଙ୍ଗରାଗପରିପିଞ୍ଜରିତାଙ୍ଗଯଷ୍ଟିମାପୀତଵସ୍ତ୍ରପରିଵୀତନିତମ୍ବବିମ୍ବମ୍
ନାନା ପ୍ରକାର ମଣିର ଅଙ୍ଗଦ ଓ କଙ୍କଣ ହାତରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା, ଗଳାରେ ମାଳା, କମରେ କମରପଟ୍ଟା, ପାଏ ନୂପୁର ଓ ତୁଣ୍ଡ ବାନ୍ଧା ଥିଲା । ଦେବତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗର ଗନ୍ଧ ତାଙ୍କର ଦେହକୁ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗରେ ରଞ୍ଜିଥିଲା, ତାଙ୍କର ନିତମ୍ବ ଚକ୍ଷୁ ଆକର୍ଷଣ କରୁଥିଲା ।
ଚାରୂରୁଜାନୁମନୁଵୃତ୍ତମନୋଜ୍ଞଜଙ୍ଘଂ କାନ୍ତୋନ୍ନତପ୍ରପଦନିନ୍ଦିତ କୂର୍ମକାନ୍ତିମ୍ । ମାଣିକ୍ଯଦର୍ପଣଲସନ୍ନଖରାଜରାଜଦ୍ରକ୍ତାଙ୍ଗୁଲିଚ୍ଛଦନୁସୁନ୍ଦରପାଦପଦ୍ମମ୍
ତାଙ୍କର ଉରୁ, ଘୁଣ୍ଡି ଓ ଗାଢ଼ି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ ଓ ସୁନ୍ଦର; ତାଙ୍କର ପାଏ ଚାଁଦ ପରି ଚମକୁଥିଲା, କୁର୍ମ ଠାରୁ ଅଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ । ନଖ ମାଣିକ୍ୟ ପରି ଲାଲ ଓ ତାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମ ରତ୍ନ ଭଳି ରଙ୍ଗିନ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଢାକିଥିଲା ।
ମତ୍ସ୍ଯାଙ୍କୁଶାରିଦରକେତୁଯଵାବ୍ଜଵଜ୍ରୈଃ ସଂଲକ୍ଷିତାରୁଣକରାଙ୍ଘ୍ରିତଲାଭିରାମମ୍ । ଲାଵଣ୍ଯସାରସମୁଦାଯଵିନିର୍ମିତାଙ୍ଗଂ ସୌନ୍ଦର୍ଯନିନ୍ଦିତମନୋଭଵ ଦେହକାନ୍ତିମ୍
ମାଛ, ଅଙ୍କୁଶ, ବାଣ, ପତାକା, ଯବ ଓ ବଜ୍ର ଚିହ୍ନ ତାଙ୍କର ହାତ ଓ ପାଏ ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ତାଙ୍କର ଲାଲ ତଳପାଏ ଦେଖିଲେ ଚକୁ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ । ସମସ୍ତ ରୂପର ମଧ୍ୟରୁ ତାଙ୍କର ଦେହ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା, ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ କାମଦେବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହରାଇଦେଇଥିଲେ ।
ଆସ୍ଯାରଵିନ୍ଦପରିପୂରିତଵେଣୁରନ୍ଧ୍ରଲୋଲତ୍କରାଙ୍ଗୁଲିସମୀରିତଦିଵ୍ଯରାଗୈଃ । ଶଶ୍ଵଦ୍ଭଵୈଃ କୃତନିଵିଷ୍ଟସମସ୍ତଜନ୍ତୁସଂତାନସଂନତିମନନ୍ତସୁଖାମ୍ବୁରାଶିମ୍
ତାଙ୍କର ପଦ୍ମପରି ମୁହଁରେ ବାଂଶୀ ଲାଗିଥିଲା, ତାଙ୍କର ଆଙ୍ଗୁଠି ତାହାର ଛିଦ୍ର ଉପରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲା, ଯାହାରୁ ଦେବସ୍ବର ନିର୍ଗତି ହେଉଥିଲା । ଏହି ସଙ୍ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିଲେ, ସେ ଅନନ୍ତ ସୁଖର ସାଗର ହେଇଯାଇଥିଲେ ।
ଗୋଭିର୍ମୁଖାମ୍ବୁଜଵିଲୀନଵିଲୋଚନାଭିରୂଧୋଭରସ୍ଖଲିତମନ୍ଥରମନ୍ଦଗାଭିଃ । ଦନ୍ତାଗ୍ରଦଷ୍ଟପରିଶିଷ୍ଟତୃଣାଙ୍କୁରାଭିରାଲମ୍ବିଵାଲଧିଲତାଭିରଥାଭିଵୀତମ୍
ଗାଁମାନେ ତାଙ୍କର ପଦ୍ମପରି ମୁହଁକୁ ଦେଖି ଚକିତ ହୋଇଥିଲେ, ଦୁଧର ଭାରରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଚାଲୁଥିଲେ । ଦାନ୍ତରେ ଘାସର ଚୋଟ ଚିବାଇ ଖାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଛ ମୃଦୁ ଭାବେ ଜମି ଉପରେ ଲାଗୁଥିଲା ।
ସଂପ୍ରସ୍ନୁତସ୍ତନଵିଭୂଷଣପୂର୍ଣନିଶ୍ଚଲାସ୍ଯାଦ୍ଦୃଢକ୍ଷରିତଫେନିଲଦୁଗ୍ଧମୁଗ୍ଧୈଃ । ଵେଣୁପ୍ରଵର୍ତିତମନୋହରମନ୍ଦଗୀତଦତ୍ତୋଚ୍ଚକର୍ଣଯୁଗଲୈରପିତର୍ଣକୈଶ୍ଚ
ଗାଁମାନଙ୍କର ମାଁଦ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା, ତାହାଠାରୁ ଫେନିଲ ଦୁଧ ଅସ୍ଥିର ଭାବେ ଝରୁଥିଲା । ସେମାନେ ତାଙ୍କର ବାଂଶୀର ମନୋହର ମୃଦୁ ସଙ୍ଗୀତ ଶୁଣି ଶିଶୁମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ଦୁଧ ପିଉଥିଲେ ।
ପ୍ରତ୍ଯଗ୍ରଶୃଙ୍ଗମୃଦୁମସ୍ତକସଂପ୍ରହାରସଂରମ୍ଭଭାଵନଵିଲୋଲଖୁରାଗ୍ରପାତୈଃ । ଆମେଦୁରୈର୍ବହୁଲସାସ୍ନଗଲୈରୁଦଗ୍ରପୁଚ୍ଛୈଶ୍ଚ ଵତ୍ସତରଵତ୍ସତରୀନିକାଯୈଃ
ଅଳ୍ପ ଶିଙ୍ଗ ଓ ମୃଦୁ ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ବଛାମାନେ ଖେଳି ଏକାପରେ ଏକ ମାରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଖୁର ମୃଦୁ ଭାବେ ଜମି ଉପରେ ଲାଗୁଥିଲା । ମୋଟା ଓ ଲମ୍ବା ଗଳା ଓ ଉଠା ଥିବା ପୁଛ ସହିତ, ସେମାନେ ଗୋଟିଏ ଦଳରେ ଏକଠି ହୋଇଥିଲେ ।
ହମ୍ଭାରଵକ୍ଷୁଭିତଦିଗ୍ଵଲଯୈର୍ମହଦ୍ଭିରଧ୍ଯୁକ୍ଷଭିଃ ପୃଥୁକକୁଦ୍ଭରଭାରଖିନ୍ନୈଃ । ଉତ୍ତମ୍ଭିତଶ୍ରୁତିପୁଟୀପରିପୀତଵଂଶଧ୍ଵାନାମୃତୋଦ୍ଧତଵିକାସିଵିଶାଲଘୋଣୈଃ
ବଡ଼ ବଳଦମାନେ ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ଦିଗ୍ବଲୟ ଗୁଞ୍ଜିଉଥିଲା, ମୋଟା କୁହୁଡ଼ ଭାରରେ ଧୀରେ ଚାଲୁଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଚଉଡ଼ିଆ ନାକ ଉଠି ଥିଲା, ବାଂଶୀର ଧ୍ୱନିର ଆନନ୍ଦ ନେଇ ଶ୍ରବଣ ଉପରେ ଉଠି ଯାଇଥିଲା ।
ଗୋପୈଃ ସମାନଗୁଣଶୀଲଵଯୋଵିଲାସଵେଶୈଶ୍ଚ ମୂର୍ଛିତକଲସ୍ଵନଵେଣୁଵୀଣୈଃ । ମନ୍ଦୋଚ୍ଚତାରପଟୁଗାନପରୈର୍ଵିଲୋଲଦୋର୍ଵଲ୍ଲରୀଲଲିତଲାସ୍ଯଵିଧାନଦକ୍ଷୈଃ
ସେ ଗୋପମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘେରାଯାଇଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଗୁଣ, ଚରିତ୍ର, ବୟସ୍ ଓ ଆକୃତିରେ ସମାନ । ସେମାନେ ମଧୁର ଓ ମୃଦୁ ସ୍ୱରରେ ବାଂଶୀ ଓ ବୀଣା ବଜାଉଥିଲେ, କେହି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗାଉଥିଲେ, କେହି ତାଳ ଦେଇ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ ।
ଜଙ୍ଘାନ୍ତପୀଵରକଟୀରତଟୀନିବଦ୍ଧଵ୍ଯାଲୋଲକିଙ୍କିଣିଘଟାରଣିତୈରଟଦ୍ଭିଃ । ମୁଗ୍ଧୈସ୍ତରକ୍ଷୁନଖକଲ୍ପିତକାନ୍ତଭୂଷୈରଵ୍ଯକ୍ତମଂଜୁଵଚନୈଃ ପୃଥୁକୈଃ ପରୀତମ୍
ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଥିଲେ ଅଳ୍ପବୟସ୍କ ଛୁଆମାନେ, ଯାହାଙ୍କର ମୋଟା କମରକୁ ଘଂଟି ମାଳା ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧିଥିଲା, ଚାଲିବା ସମୟରେ ଘଂଟି ଝଙ୍କାର ହେଉଥିଲା । ସେମାନେ ବାଘ ନଖର ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ମୃଦୁ ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହୁଥିଲେ ।
ଅଥ ସୁଲଲିତଗୋପସୁନ୍ଦରୀଣାଂ ପୃଥୁକବରୀଷନିତମ୍ବମନ୍ଥରାଣାମ୍ । ଗୁରୁକୁଚଭରଭଂଗୁରାଵଲଗ୍ନତ୍ରିଵଲିଵିଜୃମ୍ଭିତରୋମରାଜିଭାଜାମ୍
ତାପରେ ସୁନ୍ଦର ଚରିତ୍ରର ଗୋପୀମାନେ, ଘନ ଚୁଲ ଓ ଦୋଳାମାନ୍ତି ନିତମ୍ବ ସହିତ, ଭାରୀ ଶସି ତାଙ୍କର କମରକୁ ଚାପି ଧରିଥିଲା, ତାଙ୍କର ଦେହ ମୃଦୁ କେଶ ରେଖାରେ ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା ।
ତଦତିରୁଚିରଚାରୁଵେଣୁଵାଦ୍ଯାମୃତରସପଲ୍ଲଵିତାଙ୍ଗଜାଙ୍ଘ୍ରିପସ୍ଯ । ମୁକୁଲଵିମଲରମ୍ଯରୂଢରୋମୋଦ୍ଗମସମଲଂକୃତଗାତ୍ରଵଲ୍ଲରୀଣାମ୍
ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର ଓ ମଧୁର ବାଂଶୀର ସଙ୍ଗୀତ ରସରେ ତାଙ୍କର ଦେହ ମୁକୁଳିତ ଓ ଶୁଭ୍ର ରୋମାଞ୍ଚରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଦେଖି ତାଙ୍କର ଶରୀର ଅଲଗା ଭାବରେ ଶୋଭିଉଥିଲା ।
ତଦତିରୁଚିର ମନ୍ଦହାସଚନ୍ଦ୍ରାତପପରିଜୃମ୍ଭିତରାଗଵାରିରାଶେଃ । ତରଲତରତରଙ୍ଗଭଙ୍ଗଵିପ୍ରୁଟ୍ପ୍ରକରଘନଶ୍ରମବିନ୍ଦୁସଂତତାନାମ୍
ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର ମୃଦୁ ହାସ, ଚାଁଦର ଆଲୋକ ପରି, ଯାହା ଭିତରେ ପ୍ରେମର ଜଳ ଭରିଯାଇଥିଲା, ତାହାରୁ ତାଙ୍କର ଦେହ ଉପରେ ଅସ୍ଥିର ତରଙ୍ଗ ଭଳି ଘନ ଘନ ପସିନା ବିନ୍ଦୁ ଝରିପଡ଼ୁଥିଲା ।
ତଦତିଲଲିତମନ୍ଦଚିଲ୍ଲିଚାପଚ୍ଯୁତନିଶିତେକ୍ଷଣମାରବାଣଵୃଷ୍ଟ୍ଯା । ଦଲିତସକଲମର୍ମଵିହ୍ଵଲାଙ୍ଗପ୍ରଵିସୃତଦୁଃସହଵେପଥୁଵ୍ଯଥାନାମ୍
ସେମାନଙ୍କର ମୃଦୁ ଓ ଖେଳମିଶ୍ରିତ ଚାହାଣି, ଚିଲି ଚାପ ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟିର ଶର ଭଳି ଲାଗୁଥିଲା । ଏହାରେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଉଥିଲା, ଦୁଃସହ କମ୍ପନ ଏବଂ ଯନ୍ତ୍ରଣା ସରିରରେ ବ୍ୟାପିଯାଉଥିଲା ।
ତଦତିରୁଚିରଵେଷରୂପଶୋଭାମୃତରସପାନଵିଧାନଲାଲସାନାମ୍ । ପ୍ରଣଯସଲିଲପୂରଵାହିନୀନାମଲସଵିଲୋଲଵିଲୋଚନାମ୍ବୁଜାନାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆকৰ୍ଷକ ରୂପ ଓ ପୋଶାକରେ ଶୋଭିତ, ଆନନ୍ଦର ଅମୃତ ଆସ୍ୱାଦନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହୀ, ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରେମର ଝରଣା ପରି ଆଖି ମନ୍ଦ ଓ ଅଳସ ଭାବରେ ଚଳିଥାଏ, ଯେଉଁ ଆଖି ଗୁଡ଼ିକ ଅଳସ ମନୋହର ପଦ୍ମ ପରି ଦେଖାଯାଏ,
ଵିସ୍ରଂସତ୍କବରୀକଲାପଵିଗଲତ୍ଫୁଲ୍ଲତ୍ପ୍ରସୂନାସ୍ରଵନ୍ । ମାଧ୍ଵୀଲମ୍ପଟଚଞ୍ଚରୀକଘଟଯାସଂସେଵିତାନାଂ ମୁହୁଃ । ମାରୋନ୍ମାଦମଦସ୍ଖଲନ୍ମୃଦୁଗିରାମାଲୋଲକାଞ୍ଚ୍ଯୁଲ୍ଲସ-। ନ୍ନୀଵୀଵିଶ୍ଲଥମାନଚୀନସିଚଯାନ୍ତାର୍ଚିର୍ନିତମ୍ବତ୍ଵିଷାମ୍
ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଖୋଲିଯାଇଥିବା କେଶରେ ଖସିପଡ଼ୁଥିବା ଫୁଲ ଶୋଭା ବଢ଼ାଏ, ମଧୁର ଲୋଭରେ ମଧୁମକ୍ଷୀକାମାନେ ବାରମ୍ବାର ତାହାକୁ ଘେରି ରହନ୍ତି, ପ୍ରେମର ମଦରେ ମୃଦୁ ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥା ହୁଏ, ତାଙ୍କର କମରବନ୍ଧ ଓ ଶୂନ୍ୟ ଓଡ଼ଣା ଚମକୁଥାଏ, ତାଙ୍କର କମର ଢିଲା ଗହନା ଓ ବନ୍ଧନର ଆଲୋକରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ହୁଏ।