ସୂତ ଉଵାଚ- ଇତି ଦେଵଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନତ୍ଵା ଧର୍ମାଧିପଂ ତତଃ । ପୁନଃ ପପାତ ସ ଇହ ପରିତୁଷ୍ଟମନା ଦ୍ଵିଜଃ
ସୂତ କହିଲେ— ଦେବତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମର ଅଧିପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେ ଦ୍ୱିଜ, ମନ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ପୁନଃ ଏଠାରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଧର୍ମରାଜପ୍ରସାଦେନ ତତସ୍ତତ୍ର ମହୀତଲେ । ସଂସୁପ୍ତଇଵ ଚୋତ୍ତସ୍ଥୌ ବଂଧୁଵର୍ଗସମନ୍ଵିତଃ
ଧର୍ମରାଜଙ୍କର କୃପାରେ, ସେ ଏହି ଭୂମିରେ ଘୁମୁଥିବା ପରି ଉଠିଲେ, ଆତ୍ମୀୟମାନେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ।
ଵିଧିମେନଂ ଦ୍ଵିଜୋ ଭୂମୌ ଵର୍ଷେଵର୍ଷେ ଚ ସ ସ୍ଵଯମ୍ । ସ୍ଵଯଂ ଚ କାରଯାମାସ ମାଧଵସ୍ନାପନଂ ଜନମ୍
ସେ ଦ୍ୱିଜନେ, ପ୍ରତିବର୍ଷ ପୃଥିବୀରେ ନିୟମିତ ଭାବେ ମାଧବ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ସ୍ନାନ କରାଇଥିଲେ।
ଯମବ୍ରାହ୍ମଣସଂଵାଦୋ ମଯାଯଂ ପରିକୀର୍ତିତଃ । ତସ୍ଯ ମାଧଵମାସସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯସ୍ନାନପ୍ରସଙ୍ଗତଃ
ଏହି ଯମ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଲୋଚନାକୁ ମୁଁ ମାଧବ ମାସର ପବିତ୍ର ସ୍ନାନର ମହିମା ସନ୍ଦର୍ଭରେ କହିଛି।
ଵୈଶାଖମାସେ ସତତଂ ହରିପ୍ରିଯେ ସ୍ନାନଂ ଵିଦଧ୍ଯାଚ୍ଚ ଦଦାତି ଭକ୍ତ୍ଯା । ଦାନଂ ଚ ହୋମଂ ସୁକୃତଂ ତଥା ବୁଧୋ ହରେଃପଦଂ ତସ୍ଯ ନଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ କଦା
ହେ ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ବୈଶାଖ ମାସରେ ସଦା ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ଭକ୍ତି ସହିତ ଦାନ ଓ ହୋମ କରନ୍ତି, ନିତ୍ୟ ନିକଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହରିଙ୍କ ପରମ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତି କେବେ ଦୁର୍ଲଭ ନୁହେଁ।
ଯଃଶୃଣୋତ୍ଯେକଚିତ୍ତେନମାହାତ୍ମ୍ଯଂମେଷସୂର୍ଯଜମ୍ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଯାତି ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରଂ ପଦମ୍
ଯେଉଁଠି ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜନିତ ମାସର ମହିମାକୁ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲଭି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ - ସୂତସୂତ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ତ୍ଵଯାଽତିକରୁଣାତ୍ମନା । ଵୈଶାଖମାସମାହାତ୍ମ୍ଯଂ କୀର୍ତିତଂ ପାପନାଶନମ୍
ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ହେ ସୂତ, ତୁମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜ୍ଞାନୀ ଓ କରୁଣାମୟ, ବୈଶାଖ ମାସର ପାପ ନାଶକ ମହିମାକୁ ବିସ୍ତାରରେ କହିଛ।
ନିଯମା ମଧୁହନ୍ତୁର୍ଯେ ମାଧଵେ କଥିତାସ୍ତ୍ଵଯା । ପୂଜନଂ ସ୍ନାନଦାନାଦ୍ଯଂ ଶ୍ରୌତସ୍ମାର୍ତଵିଧାନତଃ
ମଧୁ ନାଶକ, ମାଧବ ମାସର ନିୟମ, ପୂଜା, ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ, ଶ୍ରୁତି ଓ ସ୍ମୃତି ଅନୁଯାୟୀ ତୁମେ କହିଛ।
ଯଥା ଚ ମାଧଵୋ ଦେଵଃ ପ୍ରୀଯତେ ପାପନାଶନଃ । ଅଧୁନା ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମୋ ଧ୍ଯାନଂ ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ମାଧବ ଦେବ, ଯିଏ ପାପ ନାଶ କରନ୍ତି, ସେ କିପରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଏବେ ଆମେ ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ।
କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଭକ୍ତଵୃନ୍ଦାନାଂ ପ୍ରିଯସ୍ଯ ଭଵତାରଣମ୍
ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରୁଥିବା ଠାକୁର।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଜଗଦାତ୍ମନଃ । ଗୋଗୋପଗୋପୀପ୍ରାଣସ୍ଯ ଵୃନ୍ଦାଵନଚରସ୍ଯ ଚ
ସୂତ କହିଲେ: ହେ ମୁନିମାନେ, ସମସ୍ତେ ଶୁଣ, କୃଷ୍ଣ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା, ଗାଁ, ଗୋପ, ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଜୀବନ, ଏବଂ ବୃନ୍ଦାବନରେ ବିହାର କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ ବିଷୟରେ।
ଏକଦା ନାରଦଃ ପୃଷ୍ଟୋ ଗୌତମେନ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ସ ତସ୍ମୈ ପ୍ରାହ ଯଦ୍ଧ୍ଯାନଂ ତଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯେ ପାପନାଶନମ୍
ଏକଥରେ ନାରଦଙ୍କୁ ଗୌତମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ, ପଚାରିଥିଲେ; ସେ ତାଙ୍କୁ ଯେ ଧ୍ୟାନ କହିଥିଲେ, ଏହି ପାପ ନାଶକ ଧ୍ୟାନକୁ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ସୁମପ୍ରକରସୌରଭୋଦ୍ଗଲିତମାଧ୍ଵିକାଦ୍ଯୁଲ୍ଲସତ୍ସୁଶାଖିନଵପଲ୍ଲଵପ୍ରକରନମ୍ର ଶୋଭାଯୁତମ୍ । ପ୍ରଫୁଲ୍ଲନଵମଞ୍ଜରୀଲଲିତଵଲ୍ଲରୀଵେଷ୍ଟିତଂ ସ୍ମରେତ ସତତଂ ଶିଵଂ ଶିତମତିଃ ସୁଵୃନ୍ଦାଵନମ୍
ନାରଦ କହିଲେ: ସଦା ଏହି ସୁନ୍ଦର ବୃନ୍ଦାବନକୁ ମନେ କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠି ତରଳ ମଧୁ ଝରୁଥିବା ମାଲତୀ ଫୁଲ, ତରୁଣ ଶାଖା-ପାତା, ନୂତନ ମଞ୍ଜରୀ ଓ ଲତା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ଵିକାଶି ସୁମନୋରସାସ୍ଵଦନମଂଜୁଲୈଃ ସଂଚରଚ୍ଛିଲୀମୁଖମୁଖୋଦ୍ଗତୈର୍ମୁଖରିତାନ୍ତରଂ ଝଂକୃତୈଃ । କପୋତଶୁକସାରିକାପରଭୃତାଦିଭିଃ ପତ୍ରିଭିର୍ଵିରାଣିତମିତସ୍ତତୋ ଭୁଜଗଶତ୍ରୁନୃତ୍ଯାକୁଲମ୍
ସେଠାରେ ତୁଳସୀ, ଶୁକ, ଶାରିକା, କୋକିଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧୁର କୁହୁକାରେ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ମୁହୁଁ ଭରିଦେଇଛନ୍ତି, ମୟୂରମାନେ ଚାରିପାଖରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।
କଲିନ୍ଦଦୁହିତୁଶ୍ଚ ଲଲ୍ଲହରିଵିପ୍ଲୁଷାଂ ଵାହିଭିର୍ଵିନିଦ୍ର ସରସୀରୁହୋଦରରଜଶ୍ଚ ଯୋଦ୍ଧୂସରୈଃ । ପ୍ରଦୀପିତ ମନୋଭଵଵ୍ରଜଵିଲାସିନୀ ଵାସସାଂ ଵିଲୋଲନପରୈର୍ନିଷେଵିତମନାରତଂ ମାରୁତୈଃ
ସେଠାରେ କଳିନ୍ଦା ତନୟା ଯମୁନା ତୀରର ତରଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଉଠୁଥିବା ପଦ୍ମ ପୋକରୀର ଧୂଳି ଏବଂ ଖିଳିଥିବା ପଦ୍ମର ରେଣୁ ଶିତଳ ପବନ ଦ୍ୱାରା ସଦା ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁଯାଏ, ଯେଉଁଠି ବ୍ରଜର ବିହାରିଣୀମାନଙ୍କ ଗୃହକୁ ଏହି ପବନ ସେବା କରେ।
ପ୍ରଵାଲନଵପଲ୍ଲଵଂ ମରକତଚ୍ଛଦଂ ମୌକ୍ତିକପ୍ରଭାପ୍ରକରକୋରକଂ କମଲରାଗନାନାଫଲମ୍ । ସ୍ଥଵିଷ୍ଠମଖିଲର୍ତୁଭିଃ ସତତସେଵିତଂ କାମଦଂ ତଦନ୍ତରପିକଲ୍ପକାଙ୍ଘ୍ରିପମୁଦଞ୍ଚିତଂ ଚିନ୍ତଯେତ୍
ସେଠାରେ ଏକ ଚାହିଦା ପୂରଣ କରୁଥିବା ବୃକ୍ଷ ଅଛି, ଯାହାର ନୂତନ ଲାଲ ମୁଞ୍ଜ, ନୀଳ ଶାଖା, ମୁକୁତା ସଦୃଶ କୁଳି, ପଦ୍ମ ରଙ୍ଗ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ଅଛି; ସେଠି ଦେବମାନେ ସଦା ଉପସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି।
ସୁହେମଶିଖରାଚଲେଉଦିତଭାନୁଵଦ୍ଭାସୁରାମଧୋଽସ୍ଯ କନକସ୍ଥଲୀମମୃତଶୀକରାସାରିଣଃ । ପ୍ରଦୀପ୍ତମଣିକୁଟ୍ଟିମାଂ କୁସୁମରେଣୁପୁଞ୍ଜୋଜ୍ଜ୍ଵଲାଂ ସ୍ମରେତ୍ପୁନରତନ୍ଦ୍ରିତୋ ଵିଗତଷଟ୍ତରଙ୍ଗାଂବୁଧଃ
ସେଠି ସୁନା ଶିଖର ଉପରେ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଜ୍ୟୋତିରେ ଜଳ ଝରୁଥିବା ସୁନା ଚଉକ, ମଣି ମଣ୍ଡପ ଓ ଫୁଲର ଧୂଳି ଚମକୁଛି; ଏହି ସବୁକୁ ଅକ୍ଷୟ ମନେ କରିବା ଉଚିତ।
ତଦ୍ରତ୍ନକୁଟ୍ଟିମନିଵିଷ୍ଟମହିଷ୍ଠଯୋଗପୀଠେଽଷ୍ଟପତ୍ରମରୁଣଂ କମଲଂ ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ । ଉଦ୍ଯଦ୍ଵିରୋଚନସରୋଚିରମୁଷ୍ଯମଧ୍ଯେ ସଂଚିନ୍ତଯେତ୍ସୁଖନିଵିଷ୍ଟମଥୋମୁକୁନ୍ଦମ୍
ସେଠି ମଣି ମଣ୍ଡପ ଉପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗାସନ, ଅଷ୍ଟଦଳ ଲାଲ ପଦ୍ମ ଓ ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଚମକୁଥିବା ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଥିବା ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସୁତ୍ରାମହେତି ଦଲିତାଞ୍ଜନମେଘପୁଞ୍ଜପ୍ରତ୍ଯଗ୍ରନୀଲଜଲଜନ୍ମସମାନଭାସମ୍ । ସୁସ୍ନିଗ୍ଧନୀଲଘନକୁଞ୍ଚିତକେଶଜାଲଂ ରାଜନ୍ମନୋଜ୍ଞଶିତିକଣ୍ଠଶିଖଣ୍ଡଚୂଡମ୍
ସେ ଗଳାରେ ମାଳା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଦେହ ନୂତନ ନୀଳ କମଳ ସଦୃଶ, ମେଘ ଝୁମୁଡି ଭଳି ଗାଢ଼ ନୀଳ; ଚୁଲି ଘନ, ନୀଳ ଓ ଚଞ୍ଚଳ, ମୁଣ୍ଡରେ ମୟୂରପଂଖିର ମୁକୁଟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ।
ରୋଲମ୍ବଲାଲିତସୁରଦ୍ରୁମସୂନୁସଂପଦ୍ଯୁକ୍ତଂ ସମୁତ୍କଚନଵୋତ୍ପଲକର୍ଣପୂରମ୍ । ଲୋଲାଲିଭିଃ ସ୍ଫୁରିତଭାଲତଲପ୍ରଦୀପ୍ତଗୋରୋଚନାତିଲକମୁଜ୍ଜ୍ଵଲଚିଲ୍ଲିଚାପମ୍
ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଦେବବୃକ୍ଷର ଦୋଳା ଲତା ଶୋଭା ପାଉଛି, କାନରେ ଉପରକୁ ଉଠିଥିବା ନୀଳ ଉତ୍ପଳ ଫୁଲ ଅଛି, କପାଳରେ ହଳଦିଆ ଚିହ୍ନ ଚମକୁଛି, ଭୃକୁଟି ଧନୁଷ ଭଳି ଏବଂ ମଧୁମକ୍ଷୀକା ତାହାରେ ଖେଳୁଛି।
ଆପୂର୍ଣଶାରଦଗତାଙ୍କ ଶଶାଙ୍କବିମ୍ବକାନ୍ତାନନଂ କମଲପତ୍ରଵିଶାଲନେତ୍ରମ୍ । ରତ୍ନସ୍ଫୁରନ୍ମକରକୁଣ୍ଡଲରଶ୍ମିଦୀପ୍ତଗଣ୍ଡସ୍ଥଲୀମୁକୁରମୁନ୍ନତଚାରୁନାସମ୍
ଶରଦ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ଚାଁଦ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁ, ଚାଁଦର ରୂପ ଭଳି ଚମକୁଥିଲା । ତାଙ୍କର ଆଖି ରାଜହଂସ ଫୁଲର ପତ୍ର ପରି ବଡ଼ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର । ମକର ଆକୃତିର ରତ୍ନ ଝୁଲ ଚମକୁଥିବା ଗାଳ ଉପରେ ପଡ଼ୁଥିଲା, ଉଚ୍ଚ ଓ ଆକର୍ଷକ ନାକ ତାଙ୍କର ମୁହଁର ଚମକରେ ଆଇନା ପରି ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ ହେଉଥିଲା ।
ସିନ୍ଦୂରସୁନ୍ଦରତରାଧରମିନ୍ଦୁକୁନ୍ଦମନ୍ଦାରମନ୍ଦହସିତଦ୍ଯୁତିଦୀପିତାଶମ୍ । ଵନ୍ଯପ୍ରଵାଲକୁସୁମପ୍ରଚଯାଵକୢପ୍ତଗ୍ରୈଵେଯକୋଜ୍ଜ୍ଵଲମନୋହରକମ୍ବୁକଣ୍ଠମ୍
ତାଙ୍କର ଠୋଠ ସିନ୍ଦୂର ଠାରୁ ଅଧିକ ରଙ୍ଗିନ ଓ ମନୋହର, ମୁହଁର ହାସ ଚାଁଦ, ଦୁଧ ଫୁଲ ଓ ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ପରି ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର, ଯାହା ମୁହଁକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଥିଲା । ବନର ପ୍ରବାଳ ଫୁଲର ମାଳା ଗଳାରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା, ତାଙ୍କର କଂଠ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଭାବେ ଚମକୁଥିଲା ।
ମତ୍ତଭ୍ରମଦ୍ଭ୍ରମରଘୁଷ୍ଟଵିଲମ୍ବମାନଂ ସଂତାନକପ୍ରସରଦାମପରିଷ୍କୃତାଂସମ୍ । ହାରାଵଲୀଭଗଣରାଜିତପୀଵରୋରୁଵ୍ଯୋମସ୍ଥଲୀଲସିତକୌସ୍ତୁଭଭାନୁମନ୍ତମ୍
ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକୁଣ୍ଡ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଗୁଞ୍ଜୁଥିଲେ; ଦେବ ଫୁଲର ମାଳା ତାଙ୍କର କାନ୍ଧକୁ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲା । ଚଉଡ଼ିଆ କାନ୍ଧ ଉପରେ ଅନେକ ମାଳା ଲାଗିଥିଲା, ଯାହାର ମଧ୍ୟରେ କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲା ।
ଶ୍ରୀଵତ୍ସଲକ୍ଷଣସୁଲକ୍ଷିତମୁନ୍ନତାଂସମାଜାନୁପୀନପରିଵୃତ୍ତସୁଜାତବାହୁମ୍ । ଆବନ୍ଧୁରୋଦରମୁଦାରଗଭୀରନାଭିଂ ଭୃଙ୍ଗାଙ୍ଗନାନି କରମଂଜୁଲରୋମରାଜିମ୍
ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ତାଙ୍କର ଉଚ୍ଚ କାନ୍ଧକୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରିଥିଲା । ତାଙ୍କର ବାହୁ ଲମ୍ବା, ମୋଟା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; କମର ସଂକୁଚିତ, ନାଭି ଗଭୀର ଓ ମହାନ । ଚେଷ୍ଟରେ କଳା କେଶର ରେଖା ମଧୁମକୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଆଙ୍କା ହୋଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।
ନାନାମଣିପ୍ରଘଟିତାଙ୍ଗଦକଙ୍କଣୋର୍ମି ଗ୍ରୈଵେଯସାରସନନୂପୁରତୁନ୍ଦବନ୍ଧମ୍ । ଦିଵ୍ଯାଙ୍ଗରାଗପରିପିଞ୍ଜରିତାଙ୍ଗଯଷ୍ଟିମାପୀତଵସ୍ତ୍ରପରିଵୀତନିତମ୍ବବିମ୍ବମ୍
ନାନା ପ୍ରକାର ମଣିର ଅଙ୍ଗଦ ଓ କଙ୍କଣ ହାତରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା, ଗଳାରେ ମାଳା, କମରେ କମରପଟ୍ଟା, ପାଏ ନୂପୁର ଓ ତୁଣ୍ଡ ବାନ୍ଧା ଥିଲା । ଦେବତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗର ଗନ୍ଧ ତାଙ୍କର ଦେହକୁ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗରେ ରଞ୍ଜିଥିଲା, ତାଙ୍କର ନିତମ୍ବ ଚକ୍ଷୁ ଆକର୍ଷଣ କରୁଥିଲା ।
ଚାରୂରୁଜାନୁମନୁଵୃତ୍ତମନୋଜ୍ଞଜଙ୍ଘଂ କାନ୍ତୋନ୍ନତପ୍ରପଦନିନ୍ଦିତ କୂର୍ମକାନ୍ତିମ୍ । ମାଣିକ୍ଯଦର୍ପଣଲସନ୍ନଖରାଜରାଜଦ୍ରକ୍ତାଙ୍ଗୁଲିଚ୍ଛଦନୁସୁନ୍ଦରପାଦପଦ୍ମମ୍
ତାଙ୍କର ଉରୁ, ଘୁଣ୍ଡି ଓ ଗାଢ଼ି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ ଓ ସୁନ୍ଦର; ତାଙ୍କର ପାଏ ଚାଁଦ ପରି ଚମକୁଥିଲା, କୁର୍ମ ଠାରୁ ଅଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ । ନଖ ମାଣିକ୍ୟ ପରି ଲାଲ ଓ ତାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମ ରତ୍ନ ଭଳି ରଙ୍ଗିନ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଢାକିଥିଲା ।
ମତ୍ସ୍ଯାଙ୍କୁଶାରିଦରକେତୁଯଵାବ୍ଜଵଜ୍ରୈଃ ସଂଲକ୍ଷିତାରୁଣକରାଙ୍ଘ୍ରିତଲାଭିରାମମ୍ । ଲାଵଣ୍ଯସାରସମୁଦାଯଵିନିର୍ମିତାଙ୍ଗଂ ସୌନ୍ଦର୍ଯନିନ୍ଦିତମନୋଭଵ ଦେହକାନ୍ତିମ୍
ମାଛ, ଅଙ୍କୁଶ, ବାଣ, ପତାକା, ଯବ ଓ ବଜ୍ର ଚିହ୍ନ ତାଙ୍କର ହାତ ଓ ପାଏ ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ତାଙ୍କର ଲାଲ ତଳପାଏ ଦେଖିଲେ ଚକୁ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ । ସମସ୍ତ ରୂପର ମଧ୍ୟରୁ ତାଙ୍କର ଦେହ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା, ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ କାମଦେବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହରାଇଦେଇଥିଲେ ।
ଆସ୍ଯାରଵିନ୍ଦପରିପୂରିତଵେଣୁରନ୍ଧ୍ରଲୋଲତ୍କରାଙ୍ଗୁଲିସମୀରିତଦିଵ୍ଯରାଗୈଃ । ଶଶ୍ଵଦ୍ଭଵୈଃ କୃତନିଵିଷ୍ଟସମସ୍ତଜନ୍ତୁସଂତାନସଂନତିମନନ୍ତସୁଖାମ୍ବୁରାଶିମ୍
ତାଙ୍କର ପଦ୍ମପରି ମୁହଁରେ ବାଂଶୀ ଲାଗିଥିଲା, ତାଙ୍କର ଆଙ୍ଗୁଠି ତାହାର ଛିଦ୍ର ଉପରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲା, ଯାହାରୁ ଦେବସ୍ବର ନିର୍ଗତି ହେଉଥିଲା । ଏହି ସଙ୍ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିଲେ, ସେ ଅନନ୍ତ ସୁଖର ସାଗର ହେଇଯାଇଥିଲେ ।
ଗୋଭିର୍ମୁଖାମ୍ବୁଜଵିଲୀନଵିଲୋଚନାଭିରୂଧୋଭରସ୍ଖଲିତମନ୍ଥରମନ୍ଦଗାଭିଃ । ଦନ୍ତାଗ୍ରଦଷ୍ଟପରିଶିଷ୍ଟତୃଣାଙ୍କୁରାଭିରାଲମ୍ବିଵାଲଧିଲତାଭିରଥାଭିଵୀତମ୍
ଗାଁମାନେ ତାଙ୍କର ପଦ୍ମପରି ମୁହଁକୁ ଦେଖି ଚକିତ ହୋଇଥିଲେ, ଦୁଧର ଭାରରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଚାଲୁଥିଲେ । ଦାନ୍ତରେ ଘାସର ଚୋଟ ଚିବାଇ ଖାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଛ ମୃଦୁ ଭାବେ ଜମି ଉପରେ ଲାଗୁଥିଲା ।
ସଂପ୍ରସ୍ନୁତସ୍ତନଵିଭୂଷଣପୂର୍ଣନିଶ୍ଚଲାସ୍ଯାଦ୍ଦୃଢକ୍ଷରିତଫେନିଲଦୁଗ୍ଧମୁଗ୍ଧୈଃ । ଵେଣୁପ୍ରଵର୍ତିତମନୋହରମନ୍ଦଗୀତଦତ୍ତୋଚ୍ଚକର୍ଣଯୁଗଲୈରପିତର୍ଣକୈଶ୍ଚ
ଗାଁମାନଙ୍କର ମାଁଦ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା, ତାହାଠାରୁ ଫେନିଲ ଦୁଧ ଅସ୍ଥିର ଭାବେ ଝରୁଥିଲା । ସେମାନେ ତାଙ୍କର ବାଂଶୀର ମନୋହର ମୃଦୁ ସଙ୍ଗୀତ ଶୁଣି ଶିଶୁମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ଦୁଧ ପିଉଥିଲେ ।