ସାଂପ୍ରତଂ ଶୁଦ୍ଧହୃଦଯୋ ଜାତସ୍ତ୍ଵଂ ଵଚନାନ୍ମମ । ପୁରାଚରିତପୁଣ୍ଯେନ କେନାପି ଚ ମହୀପତେ
ଏବେ, ମୋର କଥା ଓ ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଇଥିବା କୌଣସି ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ, ରଜା, ତୁମର ହୃଦୟ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାଇଛି।
ପାପାଵସ୍ଥଂ ଶରୀରଂ ତଦ୍ଗତଂ ତଵ ମମାଶ୍ରଯାତ୍ । ଶ୍ରଵଣାଦ୍ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଧର୍ମାଵସ୍ଥଂ ତୁ ତେଽଭଵତ୍
ପୂର୍ବରୁ ତୁମର ଶରୀର ପାପରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲା, ଏବେ ମୋର ଆଶ୍ରୟରେ ଆସିଛି; ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ର ଶୁଣିବାରେ, ତୁମେ ଧର୍ମ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।
ପାପାଵସ୍ଥମଧର୍ମାଖ୍ଯଂ ଧର୍ମଜ୍ଞାନଵିଵର୍ଜିତମ୍ । ଅପରଂ ସଦ୍ଵ୍ରତଂ ଯଦ୍ଧି ଵିଜ୍ଞେଯଂ ତଦ୍ଧି ଧାର୍ମିକମ୍
ପାପ ଅବସ୍ଥା, ଯାହା ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନରୁ ବଞ୍ଚିତ, ଏକ ପ୍ରକାର; ଅନ୍ୟଟି, ଭଲ ବ୍ରତରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ, ତାହାକୁ ଧର୍ମିକ ଭାବରେ ଜାଣିବା ଉଚିତ୍।
ଧର୍ମାଧର୍ମୋପଭୋଗାଯ ତତ୍ତୃତୀଯମତୀଂଦ୍ରିଯମ୍ । ତତ୍ତ୍ରିଭେଦଂ ଶରୀରଂ ହି ଧର୍ମ୍ମଵିଦ୍ଭିରିହୋଚ୍ଯତେ
ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର ଅନୁଭବ ପାଇଁ ଏକ ତୃତୀୟ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟରୁ ଉପରେ ଅବସ୍ଥା ଅଛି; ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ଶରୀରକୁ ଏଠାରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି।
ଯାଵତା ଧର୍ମଭୋଗଶ୍ଚ ମୁକ୍ତିଶ୍ଚୈତତ୍ତ୍ରିଭେଦକମ୍ । ପାପାଵସ୍ଥଂ ଶରୀରଂ ତତ୍ପାପସଂଜ୍ଞଂ ତଦୁଚ୍ଯତେ
ଧର୍ମର ଉପଭୋଗ ଓ ମୁକ୍ତି ଯାଏଁ, ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ଭେଦ ରହିଥାଏ; ପାପରେ ଲିପ୍ତ ଶରୀରକୁ 'ପାପ' ଭାବେ ଡାକାଯାଏ।
ଇଦାନୀଂ ଗୁରୁଭକ୍ତିଂ ଚ କୁର୍ଵତଶ୍ଚ ଵଚୋ ମମ । ଶୃଣ୍ଵତୋ ଧର୍ମରୂପଂ ତୁ ଶରୀରଂ ତେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍
ଏବେ, ଗୁରୁ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଓ ମୋର କଥା ଶୁଣିବାରେ, ତୁମର ଶରୀର ଧର୍ମର ରୂପରେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଯାଇଛି।
ତେନୈଵ ଶୁଦ୍ଧିରମଲା ଜାତା ଧର୍ମକ୍ରିଯୋଚିତା । ଦୈଵେନ ଦେହିନାଂ ନାମ ଚେତାଂସି ଚରିତାନି ଚ
ଏହି ଦ୍ୱାରା, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ନିର୍ମଳ ପବିତ୍ରତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଯାହା ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ଦେହଧାରୀ ଜୀବମାନଙ୍କର ନାମ, ମନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେବ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୁଏ।
ଶରୀରାଣି ଚ ପୁଷ୍ଯଂତି କାଲେକାଲେ ଵିପର୍ଯଯମ୍ । ସାଂପ୍ରତଂ ଭଵତଶ୍ଚେତୋ ନୂନଂ ଧର୍ମେ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଶରୀରଗୁଡିକ ସମୟ ସମୟରେ ବୃଦ୍ଧି ଓ କ୍ଷୟ ପାଉଥାଏ; ଏବେ, ତୁମର ଚିତ୍ତ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଧର୍ମରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇଛି।
ତେନ ତ୍ଵାଂ କାରଯିଷ୍ଯାମି ମାଧଵସ୍ନାନମୁତ୍ତମମ୍ । ଯମ ଉଵାଚ-। ତତସ୍ତୁ କାରିତସ୍ତେନ କଶ୍ଯପେନ ପୁରୋଧସା
ଏହିପାଇଁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମାଧବ ସ୍ନାନ କରାଇବି। ଯମ କହିଲେ— ପରେ, ସେ ପୁରୋହିତ କଶ୍ୟପ ଦ୍ୱାରା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଥିଲା।
ସ ନୃପୋ ମାଧଵେ ମାସି ସ୍ନାନଂ ଦାନଂ ଚ ପୂଜନମ୍ । ଯଥାଦୃଷ୍ଟଂ ପୁରା ଶାସ୍ତ୍ରେ ଵୈଶାଖସ୍ନାନଜଂ ଵିଧିମ୍
ସେ ରଜା ମାଧବ ମାସରେ ଶାସ୍ତ୍ର ଦେଖିଥିବା ଭଳି, ବୈଶାଖ ସ୍ନାନର ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ, ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ପୂଜା କରିଥିଲେ।
ସ ମୁନିଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାସୌ ଭୂପାଯ ଚ ଯଥୋଦିତମ୍ । ଶ୍ରାଵିତଃ ସ୍ତୋତ୍ରସାରଂ ଚ ପାଠିତୋ ହରିମେଧସଃ
ସେ ମୁନି ରଜାଙ୍କୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ଷ୍ଟୋତ୍ରର ସାର ଶୁଣାଇଲେ ଓ ହରିଙ୍କର ସ୍ତୁତି ପାଠ କରାଇଲେ।
ଶ୍ରୁତେ ଯସ୍ମିନ୍ନଧୀତେ ଚ ସ ସମ୍ଯକ୍ଫଲମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯେଉଁଠି ଏହି କଥା ଶୁଣାଯାଏ କିମ୍ବା ପଢ଼ାଯାଏ, ସେଉଁଠି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ମିଳେ।
ସ କାରିତସ୍ତେନ ଵିଶୁଦ୍ଧଭାଵୋ ରାଜାପି ଚକ୍ରେ ଵିଧିଵତ୍ତଦାନୀମ୍ । ଶ୍ରୀମାଧଵେମାସି ଵିଧାନମୀଡ୍ଯଂ ତତୋ ଯଥାକର୍ଣିତମାଦରେଣ
ଏପରି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇ, ରଜା ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟରେ, ମାଧବ ମାସରେ ପୂଜନୀୟ ବିଧିକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ କରିଥିଲେ।
ପ୍ରାତଃସ୍ନାନଂ ଚ ପାଦ୍ଯଂ ଚ ହ୍ଯର୍ଘଂ ଚ ହରିପୂଜନମ୍ । ନୈଵେଦ୍ଯଂ ଭକ୍ତିଭାଵେନ ଚକାର ସ ନୃପୋତ୍ତମଃ
ସେ ରଜା ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ, ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ହରିଙ୍କର ପୂଜା, ନୈବେଦ୍ୟ ଭକ୍ତିଭାବରେ କରିଥିଲେ— ରଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଦାନଂ ଯଥା ନିଯମପାଲନମାଦରେଣ ଵୈଶାଖମାଦିଵିଦଧାତି ଵିଧାନମେଵମ୍ । ଯୋ ଭକ୍ତିତୋଽନ୍ଵହମସୌ ପ୍ରତିଵର୍ଷମେଵଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଯାତି ହରିଧାମ ମହୀସୁରାଗ୍ର୍ଯଃ
ଯେପରି ଦାନ ଦେବାବେଳେ ନିୟମକୁ ଆଦରରେ ଅନୁସରଣ କରି, ବୈଶାଖ ମାସ ଆରମ୍ଭରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ସେପରି ଯେଉଁ ରାଜା ପ୍ରତିବର୍ଷ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ ମହାନ ରାଜା ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଅଥେତରେଷୁ ମାସେଷୁ କାମିନୀକୁଚକେଲିଵାନ୍ । ଭୋଗୈକଲାଲସୋ ଭୂଯୋ ଭଵତ୍ଯେଵଂ ଯଥାରୁଚି
ଅନ୍ୟ ମାସଗୁଡିକରେ, ସେ ଜନାନୀଙ୍କ ଅଂଗରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ, ମଜାରେ ଲିନ ରହି, ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।
ନ ଧର୍ମନିଯମଂ ରାଜକାର୍ଯେଷୁ ନ ଵିଚାରଣମ୍ । କରୋତି କାମଵଶଗୋ ହିତ୍ଵା ମାସଂ ସ ମାଧଵମ୍
ସେ କାମରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ଧର୍ମ ନିୟମ ଓ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅନଦେଖା କରେ, ମାଧବ ମାସକୁ ଛାଡି ଦିଏ।
ମହତାମପି ଵିପ୍ରାଗ୍ର୍ଯ ଦୁର୍ନିଵାର୍ଯୋ ମନୋଭଵଃ । ଶରୀରସହଜୋ ନୂନମନାଦିର୍ଵାସନାକ୍ରମଃ
ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଡ଼ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ମନରେ ଥିବା କାମ ଦମନ କରିବା ଅତି କଷ୍ଟକର। ଏହା ଶରୀରରେ ଜନ୍ମଜାତ, ଆରମ୍ଭହୀନ ଇଚ୍ଛାର ଶୃଙ୍ଖଳା।
କେଶକଜ୍ଜଲଶାଲିନ୍ଯୋ ଦୁଃସ୍ପର୍ଶା ଲୋଚନପ୍ରିଯାଃ । ଯସ୍ମାଦଗ୍ନିଶିଖା ନାର୍ଯୋ ଦହଂତି ତୃଣଵନ୍ନରମ୍
ନାରୀମାନେ କେଶ ଓ କଜଳରେ ସୁସଜ୍ଜିତ, ସ୍ପର୍ଶକୁ ଦୁର୍ଲଭ କିନ୍ତୁ ଚକ୍ଷୁକୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ତାଙ୍କ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ରୂପ ପୁରୁଷମାନେକୁ ତୃଣ ପରି ଜଳାଇ ଦିଏ।
ଘୋରଃ ଶତ୍ରୁଃ ଶରୀରସ୍ଥଃ ପୁଂସାଂ କାମୋ ଯଥୋଚିତମ୍ । ମୋହଧୂମମଯଃ ପାପୋ ନ କେଷାମଂଧକାରିତମ୍
ପୁରୁଷମାନେର ଶରୀରରେ ଥିବା କାମ ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁ, ମୋହର ଧୂଆଁରେ ଗଠିତ, ପାପମୟ, ଅନେକଙ୍କୁ ଅନ୍ଧକାରରେ ଡୁବାଇ ଦିଏ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେପାତାଲଖଂଡେ ଵୈଶାଖମାସମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପାତାଳଖଣ୍ଡରେ ବୈଶାଖ ମାସର ମହାତ୍ମ୍ୟ ଅଂଶର ଶତତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଯମ ଉଵାଚ- ଅଥ କାଲକଟାକ୍ଷେଣ ଲକ୍ଷିତୋ ନୃପତିସ୍ତଦା । ମୃତୋଽତିରତିସେଵୋତ୍ଥ କ୍ଷଯକ୍ଷୀଣକଲେଵରଃ
ଯମ କହିଲେ— ସେତେବେଳେ କାଳର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଚିହ୍ନିତ ହୋଇ, ରାଜା ଅତିରିକ୍ତ ଭୋଗରେ ଶରୀର ଶିଉଁ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ନୀଯମାନୋ ଯମଗଣୈସ୍ତାଡ୍ଯମାନୋ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । କ୍ରନ୍ଦମାନୋ ମହାରାଵାନ୍ସ ସ୍ମରନ୍ନିଜପାତକମ୍
ଯମଙ୍କ ଦୂତମାନେ ତାଙ୍କୁ ଟାଣି ନେଲେ, ପୁନଃପୁନ ମାରିଲେ, ସେ ଉଚ୍ଚ ରବ କରି କାନ୍ଦିଲେ, ନିଜ ପାପକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁଦୂତୈଃ ସମାଗମ୍ଯ ତାଡଯିତ୍ଵା ମମାନୁଗାନ୍ । ଧର୍ମଵାନଯମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵିମାନମଥ ରୋପିତଃ
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଆସି, ମୋର ଦୂତମାନେକୁ ମାରି, ରାଜାକୁ ଧର୍ମବାନ୍ ବୋଲି କହି, ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସାଇଲେ।
ନୀତୋ ହରିପୁରଂ ଭୂପଃ ସ୍ତୂଯମାନୋଽପ୍ସରୋଗଣୈଃ । ପ୍ରାତଃସ୍ନାନେନ ଵୈଶାଖମାସସ୍ଯ କ୍ଷୀଣପାତକଃ
ରାଜାକୁ ହରିଙ୍କ ନଗରକୁ ନେଇଯାଇଲେ, ଅପ୍ସରାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ବୈଶାଖ ମାସର ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନରେ ତାଙ୍କର ପାପ ନଶ୍ଟ ହେଲା।
ଅଥ ଧର୍ମଵିହୀନୋଽଯମିତି ମତ୍ଵା ଚ ତୈଃ ପୁନଃ । ଦେଵଦୂତୈର୍ନିଦେଶେନ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଭୂମିପତିସ୍ତଦା । ଅଦୂରାଦେଵ ନିରଯଵର୍ତ୍ମନା ସ ସମାହିତଃ
ପରେ, ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମହୀନ ବୋଲି ବିଚାର କରି, ଦେବଦୂତମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ରାଜାକୁ ନିକଟ ନରକ ମାର୍ଗରେ ନେଇଗଲେ।
ସ ଗଚ୍ଛନ୍ନପି ଶୁଶ୍ରାଵ ଜୀଵାନାଂ କ୍ରଂଦତାଂ ପୁନଃ । ନିରଯେ ପଚ୍ଯମାନାନାମାରାଵଂ ଵିଵିଧଂ ତଦା
ସେ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ପୁନଃ ଜୀବମାନେର କାନ୍ଦିବା ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ, ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିବା ଲୋକମାନେର ବିଭିନ୍ନ ଉଚ୍ଚ ରବ ଶୁଣିଲେ।
ପାପିନାଂ କ୍ଵଥ୍ଯମାନାନାମାକ୍ରଂଦମତିଦାରୁଣମ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିସ୍ମଯଵାନ୍ଵିପ୍ର ରାଜାଭୂଦତିଦୁଃଖିତଃ
ପାପୀମାନେ ଉତ୍ତାପରେ ଉବା ହେଉଥିବା ଦାରୁଣ କାନ୍ଦିବା ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ରାଜା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ପ୍ରୋଵାଚ ଦୂତାଃ କିମଯମାକ୍ରଂଦୋ ଦାରୁଣଃ ଶ୍ରୁତଃ । ପୁନର୍ନ ଶ୍ରୂଯତେ ତନ୍ମେ କାରଣଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହଥ
ସେ ଦୂତମାନେକୁ ପଚାରିଲେ— ଏହି ଦାରୁଣ କାନ୍ଦିବା ଶବ୍ଦ କଣ? ପୁନି କାହିଁକି ଏହା ଶୁଣାଯାଉନାହିଁ? ଦୟାକରି ଏହାର କାରଣ କହ।
ଦୂତା ଊଚୁ- ଜଂତଵସ୍ତ୍ଯକ୍ତମର୍ଯାଦାଃ ପାପାସ୍ତ୍ଵାଚାରଵର୍ଜିତାଃ । ନିରଯେଷୁ ଚ ଘୋରେଷୁ ତାମିସ୍ରାଦିଷୁ ପାତିତାଃ
ଦୂତମାନେ କହିଲେ— କିଛି ପ୍ରାଣୀମାନେ ନିୟମ ଛାଡ଼ି, ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ ରହିତ, ତାମିସ୍ରା ଆଦି ଭୟଙ୍କର ନରକରେ ପକାଯାଇଛନ୍ତି।