ସ୍ଵବଲେନାପି ତସ୍ଯୈଵ କଂପିତା ନାଡିକା କ୍ଷଣମ୍ । କାମକଂଡୂର୍ଭଵେଦ୍ରାଜନ୍ସର୍ଵେଷାଂ ପ୍ରାଣିନାଂ କିଲ
ସ୍ଵଶକ୍ତିରେ ମଧ୍ୟ, ସେ ନାଳି ଏକ କ୍ଷଣ ପାଇଁ କମ୍ପିତ ହୁଏ; ରାଜା, ଚାହିଦାର ଖୁଜିଲି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ନରସ୍ଯ ସ୍ଫୁଟତେ ଲିଗଂ ନାର୍ଯା ଯୋନିଶ୍ଚ ଭୂପତେ । ସ୍ତ୍ରୀନରୌ ଚ ପ୍ରମତ୍ତୌ ତୌ ଗଚ୍ଛତଃ ସଂଗମଂ ତତଃ
ପୁରୁଷର ଲିଙ୍ଗ ଫୁଲିଯାଏ, ନାରୀର ଯୋନି ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ହୁଏ; ରାଜା, ଦୁଇଜଣ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟରେ ମତିହାରା ହୋଇ ସଂଗମ ପାଇଁ ଆଗେ ଯାନ୍ତି।
କାଯେନ କାଯଂ ସଂଘୃଷ୍ଯ ମୈଥୁନେନ ହି ଜାଯତେ । କ୍ଷଣମାତ୍ରଂ ସୁଖଂ ତତ୍ର ପୁନଃ କଂଡୂଶ୍ଚ ତାଦୃଶୀ
ଦୁଇ ଦେହ ଦେହକୁ ଘସି ଯୁଗଳ ମିଳନ ହୁଏ; ଏଠାରେ କେବଳ ଏକ କ୍ଷଣ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ, ପରେ ଫେରି ଏହିପରି ଖୁଜିଲି ଆସିଥାଏ।
ସର୍ଵତ୍ର ଦୃଶ୍ଯତେ ଵୀର ଭାଵ ଏଵଂଵିଧଃ କିଲ । ଵିରସଃ ପରିପାକୋଽଯଂ ଵିଷଯସ୍ଯ ନ ସଂଶଯଃ
ଏପରି ଅବସ୍ଥା ସମସ୍ତଠାରେ ଦେଖାଯାଏ, ଶୂର; ଭୋଗର ଶେଷ ଫଳ ଅସ୍ୱାଦ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଧର୍ମ ଏଵ ପୁନଃ ଶ୍ରେଯାନ୍ଵିଧିନା ସମନୁଷ୍ଠିତଃ । ଧୈର୍ଯମାଲଂବ୍ଯ ଚ ତତୋ ଧର୍ମମେଵ ସମାଚର
ଯଥାବିଧି ଧର୍ମ କରିଲେ ତାହା ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ; ଏହିପରି ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି ତୁମେ ଧର୍ମ କର।
ଶ୍ଵାସ ଏଷ ଚପଲଃ କ୍ଷଣମଧ୍ଯେ ଯୋ ଗତାଗତ ଶତାନି ଵିଧତ୍ତେ । ଜୀଵିତଂ ତନୁଭୃତାଂ ତଦଧୀନଂ କଃ ସମାଚରତି ଧର୍ମଵିଲଂବମ୍
ଏହି ଶ୍ୱାସ ଅତି ଚଞ୍ଚଳ, ଏକ କ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ଶତଶତ ଆସିଯାଏ, ଯାଏ; ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କର ଜୀବନ ଏହାପରେ ନିର୍ଭର କରେ—ଧର୍ମ କରିବାରେ କିଏ ବିଳମ୍ବ କରିବ?
ଦଶମୀମପି ଯାତସ୍ଯ ଚେତୋ ନାଦ୍ଯାପି ଭୂପତେ । ଵିଷଯେଭ୍ଯୋ ନିଷିଦ୍ଧେଭ୍ଯୋ ହାହା ନ ଵିରମେଚ୍ଚଲମ୍
ଦଶମ ଦଶକ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ରାଜା, ମନ ଅନିଷିଦ୍ଧ ଭୋଗରୁ ବିରତ ହୁଏନାହିଁ—ହାହା, ଏହା ଚଞ୍ଚଳ ରହିଥାଏ।
ନ ଜାତୁକାମଃ କାମାନାମୁପଭୋଗେନ ଶାମ୍ଯତି । ହଵିଷା କୃଷ୍ଣଵର୍ତ୍ମେଵ ଭୂଯ ଏଵାଭିଵର୍ଦ୍ଧତେ
ଭୋଗ କରିଲେ କାମ କେବେ ବି ଶାନ୍ତ ହୁଏନାହିଁ; ଘୃତ ଦେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ଯେପରି ବଢ଼ାଯାଏ, ଏହା ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ବଢ଼ିଯାଏ।
ପୁଂଶ୍ଚଲ୍ଯାପହୃତଂ ଚିତ୍ତଂ କଶ୍ଚାନ୍ଯୋ ମୋଚିତୁଂ କ୍ଷମଃ । ଆତ୍ମାରାମେଶ୍ଵରମୃତେ ଭଗଵଂତଂ ଚ ମାଧଵମ୍
ଯଦି ଚଞ୍ଚଳା ନାରୀ ଚିତ୍ତକୁ ହରିନେଇ, ତାହାକୁ ମୁକ୍ତ କରିବାରେ କିଏ ସମର୍ଥ? ଆତ୍ମାରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିବା ଭଗବାନ ମାଧବ ଛଡ଼ା।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵଂ ନିଷ୍ଫଲତ୍ଵଂ ପ୍ରଯାତଂ କାମକଶ୍ମଲାତ୍ । ଵଯସ୍ତେଽପ୍ଯଧୁନା ଭୂପ ସମାଚର ହିତଂ ନିଜମ୍
କାମର ଅପବିତ୍ରତାରେ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଅର୍ଥହୀନ ହୋଇଯାଏ; ଏହିପରି, ରାଜା, ଏବେ ତୁମେ ନିଜ ଭଲ କାମ କର।
ଵଦାମ୍ଯହଂ ତଵ ନୃପହିତଂ ସର୍ଵୋତ୍ତମୋତ୍ତମମ୍ । ପୁରୋହିତୋ ଯତସ୍ତେଽହଂ ସଦସତ୍କର୍ମଭାଗପି
ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଉପକାର କହୁଛି; ତୁମ ପୁରୋହିତ ହେବାରୁ, ଭଲ ଓ ମନ୍ଦ କାର୍ଯ୍ୟର ଅଂଶୀ ମୁଁ।
ଏକତଃ ସର୍ଵପୁଣ୍ଯାନି ପାପନାଶାଯ ପାପିନାମ୍ । ଏକତୋ ମାଧଵେ ମାସୋ ମାଧଵସ୍ଯପ୍ରିଯଃ ସଦା
ଏକପଟେ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ, ପାପୀମାନଙ୍କର ପାପ ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ; ଅନ୍ୟପଟେ ମାଧବ ମାସ, ଯେଉଁ ମାସ ସଦା ମାଧବଙ୍କ ପ୍ରିୟ।
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ସୁରାପାନଂ ସ୍ତେଯଂ ଗୁର୍ଵଂଗନାଗମଃ । ମହାଂତି ପାତକାନ୍ଯେଵ କୀର୍ତିତାନି ମୁନୀଶ୍ଵରୈଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା, ମଦପାନ, ଚୋରି, ଗୁରୁଙ୍କର ଜନାନୀ ସଂଗ—ଏହି ସମସ୍ତ ମହାପାପ ମୁନିମାନେ କହିଛନ୍ତି।
ତତ୍ର ଯନ୍ମନସା କାଯେ ଵ୍ରତେନାପି କୃତଂ ନରୈଃ । ନାଶଯେନ୍ମାଧଵୋ ମାସଃ ସର୍ଵଂ ପାପତମୋ ମହତ୍
ମନ, ଦେହ କିମ୍ବା ବ୍ରତରେ ଯାହା କରାଯାଏ, ମାଧବ ମାସ ସମସ୍ତ ମହାପାପ ନଶ୍ଟ କରେ।
ଦିଵାକର ଇଵ ଧ୍ଵାଂତଂ ନାଶଯେନ୍ନୃପସର୍ଵଶଃ । ତଥା ଶ୍ରୀ ମାଧଵୋମାସସ୍ତମାଚର ଵିଧାନତଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ଅନ୍ଧାରକୁ ନଶ୍ଟ କରେ, ରାଜା, ଏଭଳି ଶ୍ରୀମାଧବ ମାସ ମଧ୍ୟ; ତେଣୁ ଯଥାବିଧି ଏହାକୁ ପାଳନ କର।
ଆଜନ୍ମନୋଽପି ଵିହିତାନି ମହାଂତି ରାଜନ୍ଘୋରାଣି ତାନି ଦୁରିତାନି ଵିହାଯ ମର୍ତ୍ଯାଃ । ଵୈଶାଖମାସଵିହିତାଚରଣପ୍ରଭାଵ ପୁଣ୍ଯେନ ତେ ହରିପୁରଂ ମୁଦିତା ଲଭଂତେ
ଜନ୍ମରୁ ହୋଇଥିବା ମହା ଭୟଙ୍କର ଅପରାଧ ମାନେ ମର୍ତ୍ୟମାନେ ଛାଡ଼ିଦେଇଥାନ୍ତି; ଶୁଭ ଶକ୍ତିରେ ବୈଶାଖ ମାସ ପାଳନ କରି, ସେମାନେ ହରିଙ୍କର ପୁରକୁ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଯଦ୍ଯେକମପି ଵୈଶାଖମାଚରଂତି ଵିଧାନତଃ । ଭାଵତଃ ପାପିନୋଽପ୍ଯଂତେ ପ୍ରଯାଂତି ହରିମଂଦିରମ୍
ଏକ ଜଣେ ମଧ୍ୟ ବୈଶାଖ ମାସକୁ ଯଥାବିଧି ପାଳନ କରିଲେ, ତାଙ୍କର ଭାବ ଦ୍ୱାରା ପାପୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଶେଷରେ ହରିଙ୍କ ଗୃହକୁ ପହଁଚନ୍ତି।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମପି ରାଜେଂଦ୍ର ମାସେଽସ୍ମିନ୍ମାଧଵେଧୁନା । ପ୍ରାତଃସ୍ନାତ୍ଵା ଵିଧାନେନ ସମର୍ଚଯ ମଧୁଦ୍ଵିଷମ୍
ତେଣୁ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏହି ମାଧବ ମାସରେ, ପ୍ରଭାତରେ ଯଥାବିଧି ସ୍ନାନ କରି, ମଧୁ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପୂଜା କର।
ତଂଡୁଲସ୍ଯ ଯଥା ଚର୍ମ ଯଥା ତାମ୍ରସ୍ଯ କାଲିମା । ନଶ୍ଯଂତି କ୍ରିଯଯା ଵୀର ପୁରୁଷସ୍ଯ ତଥା ମଲଃ
ଯେପରି ଚାଉଳର ଚାମ ଓ ତାମ୍ବାର କଳିମା କାମ କରି ଦୂର ହୋଇଯାଏ, ଏହିପରି ମନୁଷ୍ୟର ମଳ ମଧ୍ୟ ପ୍ରୟାସରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ।
ଜୀଵସ୍ଯ ତଂଡୁଲସ୍ଯେଵ ସହଜୋଽପି ମଲୋ ମହାନ୍ । ନଶ୍ଯତ୍ଯେଵ ନ ସଂଦେହସ୍ତସ୍ମାତ୍କର୍ମୋଦିତଂ କୁରୁ
ଜୀବର ଚାଉଳର ଚାମ ପରି ଜନ୍ମଜାତ ମଳ ଅଛି, ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ କାମ କରି ଦୂର ହୋଇଯାଏ — ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ତେଣୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କାମ କର ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ପାତାଲଖଂଡେ ଵୈଶାଖମାହାତ୍ମ୍ଯେ ନଵନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପାତାଳଖଣ୍ଡର ବୈଶାଖ ମାସର ମହିମା ବିଷୟରେ ଉନନବ୍ବେ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା ।
ଶ୍ରୀରାଜୋଵାଚ- କ୍ଷୀରୋଦଜଲତୁଲ୍ଯାଭିଃ ଶୀତଲାମଲଦୃଷ୍ଟିଭିଃ । ତଥ୍ଯାଭିଶ୍ଚ ଵିଚିତ୍ରାଭିସ୍ତ୍ଵଯା ଗୀର୍ଭିଃ ପ୍ରବୋଧିତଃ
ରାଜା କହିଲେ — ତୁମର କଥା ଦୁଧ ସାଗରର ଜଳ ପରି ଶୀତଳ ଓ ପବିତ୍ର, ସତ୍ୟ ଓ ଅନେକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ମଧୁର । ଏହି କଥା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଜାଗ୍ରତ ହେଇଯାଏ ।
ଅସାଗରୋତ୍ଥଂ ପୀଯୂଷମଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଵ୍ଯସନୌଷଧମ୍ । ତ୍ଵଯାହଂ ପାଯିତଃ ସୌମ୍ଯ ଭଵରୋଗନିଵାରଣମ୍
ସାଗରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ନୁହେଁ, ଦୁଃଖର ଔଷଧ ଏହି ଅମୃତ ତୁମେ ମୋତେ ପାନ କରାଇଛ । ଏହା ଭବରୋଗକୁ ଦୂର କରେ ।
ହର୍ଷପ୍ରଦୋ ନୃଣାଂ ପାପହାନିକୃଜ୍ଜୀଵନୌଷଧମ୍ । ଜରାମୃତ୍ଯୁହରୋ ଵିପ୍ର ସଦ୍ଭିଃ କିଲ ସମାଗମଃ
ବିଦ୍ୱାନମାନେ କହନ୍ତି — ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସଂଗ ଲୋକଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ, ପାପକୁ ଦୂର କରେ, ଜୀବନର ଔଷଧ ଦେଇଥାଏ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦୂର କରେ ।
ଯାନି ଯାନି ଦୁରାପାନି ଵାଂଛିତାନି ମହୀତଲେ । ପ୍ରାପ୍ଯଂତେ ତାନି ତାନ୍ଯେଵ ସାଧୂନାମେଵ ସଂଗମାତ୍
ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଆକାଂକ୍ଷିତ ବସ୍ତୁ ଅଛି, ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସଂଗ ଦ୍ୱାରା ସେଗୁଡିକୁ ମିଳିଯାଏ ।
ଯଃ ସ୍ନାତଃ ପାପହରଯା ସାଧୁସଂଗମ ଗଂଗଯା । କିଂ ତସ୍ଯ ଦାନୈଃ କିଂ ତୀର୍ଥୈଃ କିଂ ତପୋଭିଃ କିମଧ୍ଵରୈଃ
ଯେଉଁ ଜଣେ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସଂଗ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ପାପକୁ ଦୂର କରେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦାନ, ତୀର୍ଥ, ତପ, ଯଜ୍ଞ — କିଛି ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ ।
ନିମଜ୍ଜ୍ଯୋନ୍ମଜ୍ଜତାନ୍ନୄଣାଂ ଭଵାବ୍ଧୌ ପରମାଯନମ୍ । ସଂତୋ ଧର୍ମଵିଦଃ ଶାଂତା ନୌର୍ଦୃଢେ ଵାପ୍ସୁମଜ୍ଜତାମ୍
ଯେଉଁ ଲୋକେ ଭବସାଗରରେ ଡୁବୁଛନ୍ତି ଓ ଉଠୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଶାନ୍ତ ସଜ୍ଜନମାନେ ଏକ ଦୃଢ଼ ନୌକା ପରି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆଶ୍ରୟ ।
ଯୋ ମେ ଭାଵଃପୁରା ହ୍ଯାସୀତ୍କାମୈକସୁଖଲାଲସଃ । ଦର୍ଶନାଦ୍ଵଚନାତ୍ତେଽଦ୍ଯ ଵିପରୀତୋଽଭଵଦ୍ଵିଭୋ
ମୋର ଯେଉଁ ଭାବ ପୂର୍ବରୁ ଥିଲା — କାମ ଏବଂ ସୁଖରେ ଲାଲସା — ମହାପ୍ରଭୁ, ତୁମ ଦର୍ଶନ ଓ କଥା ଦ୍ୱାରା ଏବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଦଳିଯାଇଛି ।
ଏକଜନ୍ମସୁଖସ୍ଯାର୍ଥେ ସହସ୍ରାଣି ଵିଲୋପଯେତ୍ । ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଜନ୍ମସହସ୍ରାଣି ସଂଚିନୋତ୍ଯେକଜନ୍ମନା
ଏକ ଜନ୍ମର ସୁଖ ପାଇଁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ହଜାର ଜନ୍ମ ଛାଡ଼ିଦେଇପାରେ; ଏବଂ ଏକ ଜନ୍ମ ଦ୍ୱାରା ହଜାର ଜନ୍ମର ଫଳ ସଂଗ୍ରହ କରିଥାଏ ।
ହାହା କାମରସାସ୍ଵାଦ ସୁଖଲାଲସଚେତସା । ମଯା ମୂଢେନ ନ କୃତଂ କିଂଚିଦାତ୍ମହିତଂ ଦ୍ଵିଜ
ହାହା! କାମର ରସରେ ଲଗି ଏବଂ ସୁଖର ଆଶାରେ ମୁଁ ମୂଢ଼ ଭାବରେ ମୋର ନିଜ ଉପକାର ପାଇଁ କିଛି କରିନାହିଁ, ଦ୍ୱିଜ ।