ସ୍ଵାଗତେନାଭିଭାଷଂତେ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ । ଶୁଭାନାମଶୁଭାନାଂ ଚ କର୍ମଣାଂ ଫଲସଂଚଯେ
ଯେମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ସ୍ୱାଗତ କଥା କହନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ସଂଗ୍ରହରେ,
ଵିପାକଜ୍ଞାଶ୍ଚ ଯେ ଵିପ୍ର ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ । ଧନଧର୍ମପ୍ରଵୃତ୍ତାନାଂ ଧର୍ମମାର୍ଗାନୁଯାଯିନାମ୍
ଯେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଜାଣନ୍ତି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଧନ ଓ ଧର୍ମରେ ଲାଗିଥିବା, ଧର୍ମର ପଥ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବାମାନେ,
ପ୍ରୋତ୍ସାହଂ ଵର୍ଧଯଂତେ ଯେ ମୋଦଂତେ ଦିଵି ତେ ନରାଃ । ହେମଂତେ ଵହ୍ନିଦୋ ଯଶ୍ଚ ତଥା ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ଜଲପ୍ରଦଃ
ଯେମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହ ଦେଇଥାନ୍ତି ଓ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; ଶୀତକାଳରେ ଅଗ୍ନି ଓ ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପାଣି ଦେଇଥିବାମାନେ,
ଵର୍ଷା ସ୍ଵାଶ୍ରମଦାତା ଚ ସ ସ୍ଵର୍ଗେ ମୋଦତେ ଚିରମ୍ । ପୁଣ୍ଯକାଲେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ନିତ୍ଯ ନୈମିତ୍ତିକାଦିଷୁ
ବର୍ଷାକାଳରେ ନିଜ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ସମୟରେ, ନିତ୍ୟ କିମ୍ବା ବିଶେଷ ଅବସରରେ,
ଭକ୍ତ୍ଯା ଯଃ କୁରୁତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସ ନୂନଂ ସୁରଲୋକଭାକ୍
ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଦାନଂ ଦରିଦ୍ରସ୍ଯ ଵିଭୋଃ କ୍ଷମିତ୍ଵଂ ଯୂନାଂ ତପୋ ଜ୍ଞାନଵତାଂ ଚ ମୌନମ୍ । ଇଚ୍ଛାନିଵୃତ୍ତିଶ୍ଚ ସୁଖୋଚିତାନାଂ ଦଯା ଚ ଭୂତେଷୁ ଦିଵଂ ନଯଂତି
ଗରିବଙ୍କ ଦାନ, ଯୁବକଙ୍କ କ୍ଷମା, ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ତପସ୍ୟା, ପଣ୍ଡିତଙ୍କ ନୀରବତା, ଭୋଗରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ତ୍ୟାଗ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୟା—ଏସବୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯାଏ।
ଦ୍ଵିଵିଧଃ କର୍ମସଂବଂଧଃ ପାପପୁଣ୍ଯସମୁଦ୍ଭଵଃ । ସତ୍ଯମେଵ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ କ୍ରିଯତେ ହ୍ଯତ୍ର ନିର୍ଣଯଃ
କର୍ମର ଦୁଇ ପ୍ରକାର ସଂଯୋଗ ଅଛି—ପାପ ଓ ପୁଣ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ସତ୍ୟକୁ ଆଧାର କରି ଏଠି ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୁଏ।
ତପୋଧ୍ଯାନସମାଯୁକ୍ତଂ ତାରଣାଯ ଭଵାଂବୁଧେଃ । ପାପଂ ତୁ ପତନାଯୋକ୍ତଂ ସତ୍ଯମେଵ ନ ସଂଶଯଃ
ତପସ୍ୟା ଓ ଧ୍ୟାନ ସହିତ ଜୀବ ଭବସାଗର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ପାପ ତଳକୁ ଗଡ଼ି ଦେଉଛି, ସତ୍ୟ ମାତ୍ର ନିଶ୍ଚିତ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ବଲେନ ପରିଚାରେଣ ଶୌର୍ଯେଣାଭିଯୁତସ୍ଯ ଚ । ପୁଣ୍ଯହୀନସ୍ଯ ଵୈ ପୁଂସସ୍ତଦ୍ବଲାଦିଵ ଲୀଯତେ
ଶକ୍ତି, ସେବା ଓ ସାହସ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ପୁଣ୍ୟ ନାହିଁ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଓ ଗୁଣ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୁଏ।
ଉନ୍ନତା ଗିରି ଦୁର୍ଗେଷୁ ଵୃକ୍ଷାଃ ସଂତି ସୁପୁଷ୍ଟକାଃ । ପତଂତି ଵାତଵେଗେନ ସମୂଲାସ୍ତୁ ଘନା ଅପି
ପାହାଡ଼ ଦୁର୍ଗରେ ଥିବା ଉଚ୍ଚ ଗଛଗୁଡ଼ିକ ଭଲ ଭାବେ ପୋଷିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବାତାସର ଜୋରେ ମୂଳ ସହିତ ଢଳିଯାନ୍ତି, ଯଦିଓ ସେମାନେ ଘନ।
ସତ୍ଯଧର୍ମଵିହୀନାସ୍ତେ ତଥା ଯାଂତି ଯମାଲଯମ୍ । ସାମାନ୍ଯଂ ସର୍ଵଜଂତୂଂନାଂ ବଲଂ ଧର୍ମସ୍ତୁ କେଵଲଃ
ଯେମାନେ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମ ଛାଡ଼ିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଯମଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଶକ୍ତି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମ ମାତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯେନ ସଂତରତେ ଜଂତୁରିହଲୋକେ ପରତ୍ର ଚ । ମଯା ସର୍ଵମିଦଂ ସମ୍ଯକ୍ସ୍ଵର୍ଗମାର୍ଗ ପ୍ରଦାଯକମ୍
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣୀ ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା ଠିକ୍ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି, ଯାହା ସ୍ୱର୍ଗର ପଥକୁ ଦେଖାଏ।
ସମାସେନ ସମାଖ୍ଯାତଂ କିଂ ଭୂଯଃ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି
ସଂକ୍ଷେପରେ ସବୁ କଥା କହିଦେଲି; ଏଠାରୁ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ- ଏତନ୍ମୂର୍ଖୋଽପି ଜାନାତି ଶୁଭକର୍ମକରଃ ପୁମାନ୍ । ନ ଯାତି ନରକଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ତଥା ପାପକ୍ରିଯା ରତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—ଏହି କଥା ମୂର୍ଖ ମଧ୍ୟ ଜାଣେ, ଯେ ଯିଏ ଶୁଭ କାମ କରେ, ସେ ନରକକୁ ଯାଏନାହିଁ; ଯିଏ ପାପ କାମରେ ଲାଗିଥାଏ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପାଏନାହିଁ।
କ୍ରତୁଭିର୍ଵିଵିଧୈରିଷ୍ଟୈର୍ଵ୍ରତ ଦାନ ଜପାଦିଭିଃ । ସତ୍ଯେନାଚାରକୁଶଲୈଃ ସ୍ଵର୍ଗସୌଖ୍ଯମଵାପ୍ଯତେ
ବିଭିନ୍ନ ବଳି, ବ୍ରତ, ଦାନ, ଜପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିୟମ, ସତ୍ୟବାଦି ଓ ଭଲ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗର ସୁଖ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।
ଵିଦ୍ଯାଚାରଧନୋପେତୈର୍ଋଷିଭିର୍ଵେଦପାରଗୈଃ । ପ୍ରାପ୍ଯତେ ପୁଣ୍ଯଯୋଗେନ ଯଜ୍ଞୈର୍ନାକସ୍ତତଃ କ୍ଵଚିତ୍
ଯେଉଁ ଋଷିମାନେ ଜ୍ଞାନ, ଆଚରଣ ଓ ଧନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନେ ଯଜ୍ଞ ଓ ପୁଣ୍ୟ ସଞ୍ଚୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ନୁହେଁ।
ଵିତ୍ତେନ ଚ ଵିନା ଦାନଂ ବହୁଦାତୁଂ ନ ଶକ୍ଯତେ । ଵିଦ୍ଯମାନ ଧନେନାପି କୁଟୁଂବାସକ୍ତଚେତସା
ଧନ ବିନା ବହୁ ଦାନ ଦେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଧନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ଘରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନେ ଦେଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରାଦଯୋ ଧର୍ମା ଵିଶେଷେଣ କଲୌ ଯୁଗେ । ଦୁଷ୍କରା ଦାନଧର୍ମୋଽପି ଦୁଷ୍କରୋ ଭଗଵନ୍ମତଃ
ଏହି କଳିଯୁଗରେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ ବିଶେଷ କଠିନ ହୋଇଯାଇଛି; ଦାନ ଦେବା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ମଧ୍ୟ କଠିନ ବୋଲି ଭଗବାନଙ୍କ ମତ।
ଅଲ୍ପାଯାସେନ ଧର୍ମେଣ ଲଭ୍ଯତେ ଧର୍ମସଂଚଯଃ । ତନ୍ମେ ଵିଶେଷତୋ ବ୍ରୂହି ଧର୍ମାଧର୍ମପ୍ରଦର୍ଶକ
ଅଳ୍ପ ପରିଶ୍ରମରେ ଯେ ଧର୍ମ କରାଯାଏ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ବହୁ ପୁଣ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ; ଏହି ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ଦେଖାଇଦେବା ଉପାୟକୁ ମୋତେ ବିସ୍ତାରରେ କହ।
ତଦେକଂ କଥ୍ଯତାଂ ଧର୍ମଂ ସର୍ଵଧର୍ମୋତ୍ତମୋତ୍ତମମ୍ । କୃତେନୈକେନ ଯେନେହ ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍
ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏକ ଧର୍ମ କହ, ଯାହା କରିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଧନଂ ଧାନ୍ଯଂ ଯଶୋ ଧର୍ମମାଯୁର୍ଯେନାଭି ଵର୍ତ୍ତତେ । ମର୍ତ୍ଯଲୋକେଽପି ସଖ୍ଯଂ ସ୍ଯାତ୍ସ୍ଵର୍ଗୋ ଯେନାକ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଧନ, ଧାନ୍ୟ, କୀର୍ତ୍ତି, ଧର୍ମ ଓ ଆୟୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ; ମଣିଷ ଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ମିତ୍ରତା ହୁଏ, ଏବଂ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।
ସାକ୍ଷାନ୍ନାରାଯଣୋ ଯେନ ଭକ୍ତାନାମଭଯପ୍ରଦଃ । ତୁଷ୍ଯେଦସ୍ଯପ୍ରସାଦେନ କାମଃ କରତଲେ ସ୍ଥିତଃ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ନାରାୟଣ ସ୍ୱୟଂ ଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଖାନ୍ତି ନାହିଁ; ଯାହାର କୃପାରେ ଇଚ୍ଛା ହାତରେ ଧରିଥିବା ପରି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ସର୍ଵଯଜ୍ଞ ତପୋଦାନତୀର୍ଥସେଵାଧିକଂ ଫଲମ୍ । ଲଭ୍ଯତେ ଯେନ ଯଦ୍ଯସ୍ତି ଵୈଵସ୍ଵତ ତଦାଦିଶ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ, ତପ, ଦାନ ଓ ତୀର୍ଥସେବା ଠାରୁ ଅଧିକ ଫଳ ମିଳେ; ଏମିତି କିଛି ଥାଏ, ହେ ବିବସ୍ବତ୍ତନନ୍ଦନ, ତାହା କହ।
ଅନୁଗ୍ରାହ୍ଯୋ ହ୍ଯହଂ ଦେଵ ଯଦି ଧର୍ମୋପଦେଶତଃ । ସର୍ଵଧର୍ମକ୍ରିଯାସାରଂ ତଦେକଂ କୃପଯା ଵଦ
ଯଦି ମୁଁ ତୁମ ଦୟାର ଯୋଗ୍ୟ, ଧର୍ମ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟର ସାର ଏକ ଉପାୟ ଦୟାକରି କହ।
ପାପାନାମନୁରୂପାଣି ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତାନି ଯଦ୍ଯଥା । ତଥା ତଥୈଵ ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ କଥିତାନି ମନୀଷିଭିଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାପ ପାଇଁ ଯେଉଁଯେଉଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଉପଯୁକ୍ତ, ମୁନିମାନେ ସେଗୁଡିକୁ ଭଲଭାବେ ମନେରଖି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।
କର୍ତୁଂ ତାନି ନ ଶକ୍ଯଂତେ ଦେଵ ପ୍ରତ୍ଯେକଶୋ ନରୈଃ । ସର୍ଵପାପହରଂ ପୁଣ୍ଯମେକଂ ଚେଦସ୍ତି ତଦ୍ଵଦ
ହେ ଦେବ, ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବେ କରିବା ଲୋକମାନେ ପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଯଦି ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରିବାର ଏକ ମାତ୍ର ପୁଣ୍ୟ ଅଛି, ତାହା କହ।
ସୂତ ଉଵାଚ-। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଯମଂ ଧର୍ମସ୍ଵରୂପିଣମ୍ । ତୁଷ୍ଟାଵ ପ୍ରଯତୋ ଭୂତ୍ଵା ସୂକ୍ଷ୍ମଧର୍ମାଭିକାମୁକଃ
ସୂତ କହିଲେ—ଏପରି କହି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଧର୍ମ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଧର୍ମସ୍ୱରୂପୀ ଯମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ- ନମସ୍ତେ ସର୍ଵଶମନ ନମସ୍ତେ ଜଗତାଂପତେ । ନମୋଽସ୍ତୁ ଦେଵରୂପାଯ ସ୍ଵର୍ଗମାର୍ଗପ୍ରଦାଯିନେ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ହରଣ କରୁଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଦେବତା ସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗର ପଥ ଦେଖାଇଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରସ୍ଵରୂପାଯ ଧର୍ମରାଜ ନମୋସ୍ତୁତେ । ତ୍ଵଯା ଭୂଃ ପାଲ୍ଯତେ ଦେଵାପ୍ଯଂତରିକ୍ଷଂ ଚ ଦ୍ଯୌର୍ମହଃ
ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରର ମୂର୍ତ୍ତି ଧରିଥିବା ଧର୍ମରାଜ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଆପଣ ଭୂମି, ଦେବତା, ଆକାଶ ଓ ବଡ଼ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।
ଜନସ୍ତପସ୍ତଥାସତ୍ଯଂ ସର୍ଵସ୍ଵଂ ପାଲ୍ଯତେ ତ୍ଵଯା । ନ ତ୍ଵଯା ରହିତଂ କିଂଚିଜ୍ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵର ଜଂଗମମ୍
ଜନ, ତପ, ସତ୍ୟ ଲୋକ ଓ ସମସ୍ତ କିଛି ଆପଣ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି; ଆପଣ ବିନା ଏହି ଜଗତରେ ଚଳାଚଳ କିମ୍ବା ଅଚଳ କିଛି ନାହିଁ।