ଆଦରଂତି ପ୍ରତୀତା ଯେ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ । ଯସ୍ମିନ୍କସ୍ମିନ୍କୁଲେ ଜାତା ଦଯାଵଂତୋ ଯଶସ୍ଵିନଃ
ଯେମାନେ ଭକ୍ତି ଓ ବିଶ୍ୱାସରେ ଦୃଢ଼, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ; ସେମାନେ କେଉଁସି କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୟାଳୁ ଓ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଲୋକ ସବୁଠାରେ ଏକରୂପ।
ସାନୁକ୍ରୋଶାଃ ସଦାଚାରାସ୍ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ । ଯେ ପୂତାଃ ପରଦାରାଂଶ୍ଚ କର୍ମଣା ମନସା ଗିରା
ଯେମାନେ କୃପାଳୁ ଓ ସଦାଚାରୀ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ; ଯେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କର ଜନାନୀଙ୍କୁ କାର୍ଯ୍ୟ, ଚିନ୍ତା ଓ କଥାରେ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ରମଯଂତି ନ ସତ୍ଵସ୍ଥାସ୍ତେନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ । ସଦା କର୍ମଯଥୋକ୍ତେନ କୁର୍ଵଂତି ଵିହିତାନି ଚ
ଯେମାନେ ନିତ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ, ସେମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କର ଜନାନୀ ସହ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ। ସେମାନେ ସଦା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ନୀତିମତ ଭାବେ କରନ୍ତି।
ଆତ୍ମଶକ୍ତିଂ ଚ ଵିଜ୍ଞାଯ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ । ମନୋ ଵାକ୍କାଯିକେ ଧର୍ମେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଂ ଯଃ କୁରୁତେ ସଦା
ଯେମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ବୁଝି, ମନ, କଥା ଓ ଦେହର ଧର୍ମରେ ସଦା ଶ୍ରଦ୍ଧା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ।
ସାଧୂନାଂ ସଂମତୋ ଯଶ୍ଚ ସ ଭଵେଦ୍ଦେଵତାତିଥିଃ । ଵଚୋଵେଗଂ ମନୋଵେଗଂ ଯୋ ଵେଗମୁଦରୋଦ୍ଭଵମ୍
ଯିଏ ସାଧୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ, ସେ ଦେବତା ସଦୃଶ ଅତିଥି ହୁଏ; ଯିଏ କଥା, ମନ ଓ ଉଦରର ଆଗ୍ରହକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ।
ଉପସ୍ଥଵେଗଂ ସହତେ ସ ସ୍ଵର୍ଗୀ ଜାଯତେ ନରଃ । ଯେଷାଂ ଗୁଣେଷୁ ସଂତୋଷୋ ଵାଣୀ ଯେଷାଂ ଶ୍ରୁତଂ ପ୍ରତି
ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଆଗ୍ରହକୁ ସହିପାରେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଗୁଣରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରବଣ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କଥାରେ ସଂଯମ ରଖନ୍ତି।
ପରମାର୍ଥେ ମତିର୍ଯେଷାଂ ତେ ଶିଷ୍ଟାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ । ଵ୍ରତଂ ରକ୍ଷଂତି ଯେ କୋପାଚ୍ଛ୍ରିଯଂ ରକ୍ଷଂତି ମତ୍ସରାତ୍
ଯେଉଁମାନେ ପରମ ସତ୍ୟରେ ମନ ଲଗାଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ଲୋକ; ଯେଉଁମାନେ କ୍ରୋଧରୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାରୁ ନିଜ ଶ୍ରୀକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ଵିଦ୍ଯାଂ ମାନାପମାନାଭ୍ଯାମାତ୍ମାନଂ ତୁ ପ୍ରମାଦତଃ । ମତିଂ ରକ୍ଷଂତି ଯେ ଲୋଭାନ୍ମନୋ ରକ୍ଷଂତି କାମତଃ
ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନକୁ ଅହଂକାର ଓ ଅପମାନରୁ, ନିଜକୁ ଅଭିମାନରୁ, ବୁଦ୍ଧିକୁ ଲୋଭରୁ ଓ ମନକୁ କାମନାରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ଧର୍ମଂ ରକ୍ଷଂତି ଦୁଃସଂଗାତ୍ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ । ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ଚ ଵିଧିଵଦୁପଵାସପରାଯଣାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ସଙ୍ଗରୁ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ; ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଉପବାସ କରନ୍ତି।
ଶୁକ୍ଲେଽସିତେ ଚ ଯେ ଵିପ୍ର ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ । ମାତେଵ ସର୍ଵବାଲାନାମୌଷଧଂ ରୋଗିଣା ମିଵ
ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷରେ ଯେମାନେ ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ; ଯେପରି ମାଆ ସମସ୍ତ ଶିଶୁଙ୍କ ପାଇଁ, କିମ୍ବା ଔଷଧ ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ।
ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ନିର୍ମିତୈକାଦଶୀ ତିଥିଃ । ଏକାଦଶୀ ସମଂ କିଂଚିତ୍ପାଦତ୍ରାଣଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ 5.96.
ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଏକାଦଶୀ ତିଥି ନିର୍ମିତ; ଏକାଦଶୀ ସମାନ କିଛି ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା ନାହିଁ।
ତାମୁପୋଷ୍ଯ ଵିଧାନେନ ପୁରୁଷାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ । ଏକାଦଶେନ୍ଦ୍ରିଯୈଃ ପାପଂ ଯତ୍କୃତଂ ଭଵତି ଦ୍ଵିଜ
ଏହାକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଉପବାସ କଲେ, ମଣିଷ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ; ଏକାଦଶ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ପାପ ହୁଏ, ସେ ସବୁ ଦୂର ହୁଏ।
ନରୋ ନିର୍ଦ୍ଧୂଯ ତତ୍ତୂର୍ଣଂ ପ୍ରୀତଃ ସ୍ଵର୍ଗତିମାନ୍ଭଵେତ୍ । ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରାଣି ରାଜସୂଯଶତାନି ଚ
ମଣିଷ ଏହି ପାପକୁ ଶୀଘ୍ର ଦୂର କରି, ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ; ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଶତ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ—
ଏକାଦଶ୍ଯୁପଵାସସ୍ଯ କଲାଂ ନାର୍ହଂତି ଷୋଡଶୀମ୍ । ଏକତଃ କ୍ରତଵଃ ସର୍ଵେ ସର୍ଵତୀର୍ଥତପାଂସି ଚ
—ଏକାଦଶୀ ଉପବାସର ଏକ ଷୋଡ଼ଶି ଅଂଶ ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ନୁହେଁ; ଏକ ପକ୍ଷରେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଓ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ତପସ୍ୟା—
ମହାଦାନାଦିଦାନାନି ଵ୍ରତଂ ଵୈଷ୍ଣଵମେକତଃ । ଵୈଷ୍ଣଵଵ୍ରତଜୋ ଧର୍ମୋ ଧର୍ମୋ ଯଜ୍ଞାଦିସଂଭଵଃ
—ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ସମସ୍ତ ମହାଦାନ ଓ ଛୋଟ ଦାନ, ଏବଂ ବୈଷ୍ଣବ ବ୍ରତ; ବୈଷ୍ଣବ ବ୍ରତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଧର୍ମ ଓ ଯଜ୍ଞ ଆଦିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଧର୍ମ—
ଏକତ୍ର ତୁଲିତୌ ଧାତ୍ରା ତତ୍ର ପୂର୍ଵୋ ଭଵେଦ୍ଗୁରୁଃ । ହରିଵାସର ଭକ୍ତାନାମଚ୍ଯୁତାନଂତଭାଷିଣାମ୍
—ଏହି ଦୁଇଟିକୁ ଯଦି ନିର୍ମାତା ତୁଳନା କରନ୍ତି, ପ୍ରଥମଟି ଅଧିକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ; ହରିଙ୍କ ଦିନରେ, ଯେଉଁମାନେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଅନନ୍ତ କଥା କହନ୍ତି—
ନାହଂ ଶାସ୍ତା ଵିଶେଷେଣ ତେଭ୍ଯୋ ଵିପ୍ର ବିଭେମ୍ଯହମ୍ । ଯେଷାଂ ପୁତ୍ରଶ୍ଚ ପୌତ୍ରଶ୍ଚ ଏକାଦଶ୍ଯାମୁପୋଷିତଃ
—ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଶାସନ କରେ ନାହିଁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ଯେଉଁମାନଙ୍କ ପୁଅ ଓ ନାତି ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁଁ ଭୟ ପାଏ।
ସହାତ୍ମନା ସ ପୁରୁଷାଞ୍ଛତମୁଦ୍ଧରତେ ବଲାତ୍ । ଉପୋଷଣଂ ତତଃ କୁର୍ଯାତ୍ପକ୍ଷଯୋରୁଭଯୋରପି
ନିଜ ସହିତ, ଏମିତି ଲୋକ ଶତ ଜଣକୁ ବଳେ ଉଦ୍ଧାର କରେ; ତେଣୁ, ଦୁଇଁ ପକ୍ଷରେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।
ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ସ ପୁରୁଷୋ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତ୍ଯେକଭାଜନମ୍ । ଜଯା ଚ ଵିଜଯା ଚୈଵ ଜଯଂତୀ ପାପନାଶିନୀ
ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଉପବାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁର ଏକମାତ୍ର ଅଧିକାରୀ ହୁଅନ୍ତି । ଜୟା, ବିଜୟା ଓ ଜୟନ୍ତୀ ନାମକ ଉପବାସଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କର ପାପକୁ ନଶ୍ୱ କରେ ।
ତ୍ରିସ୍ପୃଶା ଵଂଜୁଲୀ ଚୈଵ ପକ୍ଷସଂଵର୍ଧିନୀ ଵରା । ତିଲଦୁଗ୍ଧା ପରା ଜ୍ଞେଯା ଅଖଂଡଦ୍ଵାଦଶୀ ତଥା
ତ୍ରିସ୍ପୃଶା, ବଂଜୁଳୀ, ପକ୍ଷସଂବର୍ଧିନୀ ଓ ବରା ନାମକ ଉପବାସ ଅଛି । ତିଳ ଓ ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ଉପବାସକୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମନାଯାଏ, ଏହାକୁ ଅଖଣ୍ଡଦ୍ୱାଦଶୀ କୁହାଯାଏ ।
ମନୋରଥାଖ୍ଯା ଚ ପରା ଭୀମଦ୍ଵାଦଶିକା ତଥା । ଇତ୍ଯେଵମାଦଯୋ ଭେଦା ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଃ ସଂତ୍ଯନେକଶଃ
ମନୋରଥ ନାମକ ଏକ ଉପବାସ ଓ ଭୀମଦ୍ୱାଦଶୀ ମଧ୍ୟ ଅଛି । ଏଭଳି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦ୍ୱାଦଶୀ ଉପବାସ ରହିଛି ।
ଵ୍ରତେଷ୍ଵେତେଷୁ ଯେ ଶକ୍ତା ଜ୍ଞେଯାସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଣି ସ୍ଥିତାଃ । ଶ୍ରୋତାରୋ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରାଣାଂ ଧର୍ମପ୍ରତ୍ଯଯ ସଂଗତାଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଉପବାସ ପାଳନ କରିପାରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ବ୍ରହ୍ମରେ ଅବସ୍ଥିତ ବୋଲି ଜଣାଯାନ୍ତି । ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଶୁଣୁଥିବା ଏବଂ ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼ ଆସ୍ଥା ଥିବା ଲୋକମାନେ ଏହିପରି ହୁଅନ୍ତି ।
ପ୍ରିଯଂକରାଶ୍ଚ ବାଲାନାଂ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଵ୍ରଜଂତି ତେ । ମାସିମାସ୍ଯେକଦିଵସେ ଦର୍ଶେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଵ୍ରତା ନରାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଖୁସି ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ପ୍ରତି ମାସର ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଉପବାସ କରୁଥିବା ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ପାଆନ୍ତି ।
ତୃପ୍ଯଂତି ପିତରୋ ଯେଷାଂ ତେ ଧନ୍ଯାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ । ଭୋଜନେଷୂପପନ୍ନେଷୁ ଭୋଜ୍ଯଂ ଯଚ୍ଛଂତି ସାଦରାତ୍
ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ସେମାନଙ୍କର ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି । ସେମାନେ ଧନ୍ୟ ଓ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ଯୋଗ୍ୟ । ଯେତେବେଳେ ଉଚିତ ଖାଦ୍ୟ ମିଳେ, ସେମାନେ ଆଦର ସହିତ ଦାନ କରନ୍ତି ।
ଅଭିନ୍ନମୁଖରାଗେଣ ଶିଷ୍ଟାସ୍ତେ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେଉଁମାନେ ଅଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଓ ଉଚିତ ଆଚରଣ ସହିତ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ମନାଯାନ୍ତି ।
ଯେ ଭକ୍ତିମଂତୋ ମଧୁସୂଦନସ୍ଯ ନାରାଯଣସ୍ଯାଖିଲନାଯକସ୍ଯ । ସତ୍ଯେନ ହୀନା ରଜସାପି ଯୁକ୍ତା ଗଚ୍ଛଂତି ତେ ନାକମନଂତପୁଣ୍ଯାଃ
ଯେଉଁମାନେ ମଧୁସୂଦନ, ନାରାୟଣ, ସମସ୍ତଙ୍କର ନାୟକଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯଦିଓ ସତ୍ୟରେ ଅଭାବ ଓ ରଜୋଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ତଥାପି ଅନେକ ପୁଣ୍ୟର ଅଧିକାରୀ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି ।
ଵିତସ୍ତାଂ ଯମୁନାଂ ସୀତାଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ଗୋଦାଵରୀଂ ନଦୀମ୍ । ସେଵଂତେ ଯେ ଶୁଭାଚାରାଃ ସ୍ନାନଦାନପରାଯଣାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଭଲ ଆଚରଣ ଥିବା, ଏବଂ ବିତସ୍ତା, ଯମୁନା, ସୀତା ଓ ପବିତ୍ର ଗୋଦାବରୀ ନଦୀର ସେବା କରନ୍ତି, ସ୍ନାନ ଓ ଦାନରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି ।
ନ ତେ ପଶ୍ଯଂତି ପଂଥାନଂ ନରକସ୍ଯ କଦାଚନ । ଯେ ନର୍ମଦାଯାମିହ ଶର୍ମଦାଯାଂ ମଜ୍ଜଂତି ତୁଷ୍ଯଂତ୍ଯପି ଦର୍ଶନେନ
ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ଶାନ୍ତିଦାୟିନୀ ନର୍ମଦାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ ନରକ ପଥ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ । ଏହି ନଦୀକୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ।
ଵିଧୂଯ ପାପାନି ମହେଶଲୋକଂ ଗଚ୍ଛଂତି ତେ ତତ୍ର ଚିରଂ ରମଂତେ
ସେମାନେ ପାପ ଦୂର କରି, ମହେଶଙ୍କର ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି ଓ ସେଠାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି ।
ସ୍ନାତାଶ୍ଚର୍ମନଦୀ ତୀରେ ତ୍ରିରାତ୍ରଂ ନିଯତା ନରାଃ । ଵ୍ଯାସାଶ୍ରମେ ଵିଶେଷେଣ ତେ ନରା ନାକିନଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଯେଉଁ ପୁରୁଷମାନେ ତିନି ରାତି ଧରି ଶାନ୍ତିଦାୟିନୀ ନଦୀର କୂଳରେ ନିୟମିତ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ବିଶେଷ କରି ବ୍ୟାସ ଆଶ୍ରମରେ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ମନାଯାନ୍ତି ।