ସୂତ ଉଵାଚ- ଏଵମୁକ୍ତେ ତୁ ଵଚନେ ଧର୍ମରାଜେନ ସ ଦ୍ଵିଜଃ । ଉଵାଚ ଧର୍ମରାଜଂ ତଂ ନିର୍ଵିଣ୍ଣୋ ଗମନାଯ ଵୈ
ସୂତ କହିଲେ— ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଦ୍ୱିଜ ମନୁଷ୍ୟ ଫେରିଯିବାକୁ ଅନିଚ୍ଛା ଭାବରେ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ- କସ୍ମାଦହମିହାନୀତଃ କସ୍ମାତ୍ପ୍ରେରଯସେ ପୁନଃ । ଗଂତୁଂ ନୈଵୋତ୍ସହେ ତତ୍ର ମର୍ତ୍ଯଲୋକଂ ପୁନଃ ପ୍ରଭୋ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ— 'ମୋତେ କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଛି? ଆଉ କାହିଁକି ମୋତେ ପୁଣି ଫେରାଇଁଅଛ? ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ପୁଣି ମର୍ତ୍ୟଲୋକକୁ ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।'
ଯମ ଉଵାଚ- ଇହ କ୍ଷୀଣାଯୁଷାଂ ପୁଂସାଂ ଵାସଃ ପୁଣ୍ଯଵତାଂ ଭଵେତ୍ । ଅଯଂ ଵୈ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ଲୋକୋ ଧର୍ମଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ
ଯମ କହିଲେ— 'ଏଠା ହେଉଛି ସେମାନଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ, ଯାହାଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଛି ଏବଂ ସେମାନେ ପୁଣ୍ୟବାନ; ଏହି ଧର୍ମରାଜଙ୍କର ଲୋକ, ଯାହାକୁ ଧର୍ମର ଜଗତ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।'
ସୌଖ୍ଯଭୂମିରିଯଂ ସର୍ଵା ଧର୍ମରାଜୋଽହମୀଶ୍ଵରଃ । ପୁଣ୍ଯାପୁଣ୍ଯାନୁସାରେଣ ଜଂତୂନାଂ ସୁଖଦୁଃଖଦଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ହେଉଛି ସୁଖର ସ୍ଥାନ; ମୁଁ ଧର୍ମରାଜ ଏଠାର ଇଶ୍ୱର, ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରାଣୀମାନେଙ୍କୁ ସୁଖ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ଦେଉଛି।
ପାପିନାଂ ଯମରୂପୋଽସ୍ମି ନୃଣାଂ ନିରଯଦାଯକଃ । ତଥା ପୁଣ୍ଯଵତାଂ ସୌଖ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଦୋ ଧର୍ମ ମୂର୍ତିମାନ୍
ପାପୀମାନେ ପାଇଁ ମୁଁ ଯମ, ମନୁଷ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ନରକ ଦେଉଥିବା; ଏଭଳି, ପୁଣ୍ୟବାନମାନେ ପାଇଁ ମୁଁ ଧର୍ମର ମୂର୍ତ୍ତି, ସୁଖ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଉଥିବା।
ଗଚ୍ଛ ଵିପ୍ର ତ୍ଵମଦ୍ଯୈଵ ନିଲଯଂ ସ୍ଵଂ ଯଥାଗତଃ । ଅଦ୍ଯାପି ଦଶଵର୍ଷାଣାମାଯୁସ୍ତେ ପରିଵର୍ତତେ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଆଜିଏ ତୁମ ଘରକୁ ଯିଅ, ଯେପରି ଆସିଥିଲ; ଏଉଁଠି ତୁମ ଆୟୁଷ୍ୟର ଦଶ ବର୍ଷ ଅଧିକ ଅଛି।
କ୍ଷଯେ ତଵାଯୁଷଃ ପ୍ରାପ୍ତିର୍ଲୋକସ୍ଯାସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯତି । ପ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯଂ ଚ ତ୍ଵଯା ହ୍ଯନ୍ଯତ୍ପୃଚ୍ଛସ୍ଵ ପ୍ରବ୍ରଵୀମି ତେ
ତୁମ ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷ ହେଲେ, ଏହି ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ; ତୁମେ ଆଉ କିଛି ପଚାରିବାକୁ ଚାହାଁଲେ ପଚାର, ମୁଁ କହିଦେବି।
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ- ଯତ୍କୃତ୍ଵା ସୁମହତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଗଃ ସ୍ଯାଦ୍ବ୍ରୂହି ତନ୍ମମ । ସର୍ଵସ୍ଯ ହି ପ୍ରମାଣଂତ୍ଵଂ ଧର୍ମାଧର୍ମଵିନିଶ୍ଚଯେ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ— 'କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ମିଳି ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ, ମୋତେ କହ; କାରଣ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ନିର୍ଣ୍ଣୟରେ ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରମାଣ।'
ଯଦି ଦେଵ ମଯା ସମ୍ଯଗ୍ଗଂତଵ୍ଯଂ ନିଜମଂଦିରେ । ତଦ୍ବ୍ରୂହି କର୍ମଣା କେନ ପତଂତି ନରକେ ନରାଃ
'ଦେବ, ଯଦି ମୋତେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ମୋ ଘରକୁ ଫେରିବାକୁ ହେବ, ତେବେ କହ, କେଉଁ କାରଣରେ ଲୋକମାନେ ନରକକୁ ପଡନ୍ତି।'
ଵ୍ରଜଂତି କେନ ଵୈ ସ୍ଵର୍ଗଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ କୃପଯା ଵଦ । ଯମ ଉଵାଚ- କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ଯେ ଧର୍ମଵିମୁଖା ନରାଃ
'କେଉଁ କାରଣରେ ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତି? ସମସ୍ତ କଥା କୃପାକରି କହ।' ଯମ କହିଲେ— 'ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ ଓ କଥାରେ ଧର୍ମରୁ ଦୂରେଇଯାନ୍ତି—'
ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିଵିହୀନା ଯେ ତେ ଵୈ ନିରଯଗାମିନଃ । ପଶ୍ଯଂତି ଭେଦବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଯେ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଶଂକରଂ ହରିମ୍
'ଯେଉଁମାନେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି ରହିଛନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମା, ଶଙ୍କର ଓ ହରିଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି,'
ଵିରକ୍ତା ଵିଷ୍ଣୁଵିଦ୍ଯାସୁ ନରା ନିରଯଗାମିନଃ । କୁଲଦେଶୋଚିତଂ କର୍ମ ଯସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାନ୍ଯତ୍ସମାଚରେତ୍
'ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ବିଷ୍ଣୁବିଦ୍ୟାରେ ଅନାସକ୍ତ, ସେମାନେ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି; ଯିଏ ନିଜ କୁଳ କିମ୍ବା ଦେଶଯୋଗ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ,'
କାମାଦ୍ଵା ଯଦି ଵା ମୋହାତ୍ସ ଯାତି ନରକଂ ନରଃ । ଅଯାଜ୍ଯଯାଜକଶ୍ଚୈଵ ଯାଜ୍ଯାନାଂ ଚ ଵିଵର୍ଜକଃ
'ଚାହିଦା କିମ୍ବା ମୋହରେ, ସେ ଲୋକ ନରକକୁ ଯାଏ; ଯିଏ ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରେ କିମ୍ବା ଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରେ,'
ଵିରତୋ ଵିଷ୍ଣୁଵିଦ୍ଯାସୁ ସ ଭୁଂକ୍ତେ ନରକାନ୍ବହୂନ୍ । ଅଦତ୍ଵା ପିତୃଦେଵେଭ୍ଯୋ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ମର୍ତ୍ଯବଂଧୁଷୁ
'ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁବିଦ୍ୟାରୁ ଦୂରେଇଯାଏ, ସେ ବହୁ ନରକ ଭୋଗ କରେ; ଏବଂ ଯିଏ ପିତୃ, ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ମର୍ତ୍ୟ ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କୁ ଦାନ ନାହିଁ ଦେଇଥାଏ—'
ସଧନୋ ମ୍ରିଯତେ ପାପଃ ସ ଯାତି ନରକାନ୍ବହୂନ୍ । ସର୍ଵାଣ୍ଯନ୍ନାନି ସିଦ୍ଧାନି ପାକଭେଦଂ କରୋତି ଯଃ
ଯେଉଁ ପାପୀ ଖାଦ୍ୟ ପକାଇବା ସମୟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟର ପକା ପ୍ରଣାଳୀକୁ ବଦଳାନ୍ତି, ସେମାନେ ବହୁ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଅଵୈଶ୍ଵଦେଵଂ ଭୁଂଜୀତ ସ ଯାତି ନରକଂ ଚିରମ୍ । ବହୁଦ୍ରୋହେଣ ଭୂତାନାଂ ଯେଽଜଯଂତି ଧନଂ ଦ୍ଵିଜ
ଯେଉଁମାନେ ବିଶ୍ୱଦେବଙ୍କୁ ନ ବଳି ଖାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରେ ରୁହନ୍ତି। ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଅନେକ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରି ଧନ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ—
ଧନଵଂତୋ ନିରଯଗା ଦାଂଭିକା ଦୁଃଖଭାଗିନଃ । ନାସ୍ତିକ୍ଯାଦଥ ଵା ଲୋଭାନ୍ମୋହାତ୍କାଲେ ଯଥୋଦିତେ
ଏହି ଧନୀ ଲୋକମାନେ ଯଦି ଚଳାକି କରନ୍ତି, ଦୁଃଖ ଭୋଗନ୍ତି, ନାସ୍ତିକତା, ଲୋଭ କିମ୍ବା ମୋହ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁମାନେ ଭ୍ରମିତ, ସେମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଭକ୍ତ୍ଯା ନ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦା ଯେ ସ୍ଯୁଃ ପଚ୍ଯଂତେ ନରକେଷୁ ତେ । ଦୀଯମାନସ୍ଯ ଵିତ୍ତସ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯସ୍ତୁ ପାପକୃତ୍
ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ନରକରେ ପକାଯାନ୍ତି। ଏବଂ ଯେଉଁ ପାପୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଧନ ଦାନ କରିବାରେ ବାଧା ଦେଇଥାଏ—
ଵିଘ୍ନମାଚରତେ ଯୋଽସୌ ନରୋ ନିରଯଗୋ ଭଵେତ୍ । ସାମାନ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଗୃହ୍ଣାତ୍ଯେକୋ ଵିମୋହତଃ
ଯେଉଁ ଲୋକ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରେ, ସେ ନରକରେ ବସିଥାଏ। ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ମୂଢତାରେ ସାଧାରଣ ଦକ୍ଷିଣା କେବଳ ନିଜେ ନେଇନିଅନ୍ତି—
ନାସ୍ତିକ୍ଯଭାଵନିରତୋ ନରଃ ସ୍ଯାନ୍ନରକାଲଯେ । ଅସହିଷ୍ଣୁତଯା ତସ୍ଯ ଗୁଣାନାଂ କାରଣଂ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁ ଲୋକ ନାସ୍ତିକ ଭାବନାରେ ଲିନ, ସେ ନରକରେ ବସିଥାଏ। ତାଙ୍କର ଅସହିଷ୍ଣୁତା ତାଙ୍କର ଦୋଷର କାରଣ ହୁଏ।
ମହତ୍ପାପଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ କାରଣଂ ନରକସ୍ଯ ତତ୍ । ନିର୍ଦୋଷାଂ ସୁହୃଦାଂ ଭାର୍ଯାଂ ତ୍ଯଜନ୍କାଲେନ ଯାତି ଯଃ
ଯେଉଁମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ସହଯୋଗୀ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ପାପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯାହା ନରକର କାରଣ ହୁଏ।
ନ ଵହେତ ଯଶସ୍ତେଷାଂ ସ ନରୋ ନରକେ ପତେତ୍ । ଅଧର୍ମଂ ଧର୍ମମିତି ଯୋ ଵଦନ୍ମୋହଵଶଂ ଗତଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର କିଛି ମାନ୍ୟତା ନାହିଁ; ଏପରି ଲୋକ ନରକକୁ ପଡ଼ନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ମୋହରେ ପଡ଼ି ଅଧର୍ମକୁ ଧର୍ମ ବୋଲି କହନ୍ତି।
ହୈତୁକୋ ନାସ୍ତିକୋ ଯସ୍ତୁ ସ ନରୋ ନିରଯାଲଯଃ । ମନସା ଯୋଽନ୍ଯଭାଵେନ ଵଚସା ଚାନ୍ଯଥା ଵଦେତ୍
ଯେଉଁ ଲୋକ କାରଣ ଦେଖି ନାସ୍ତିକ ହୁଏ, ସେ ନରକରେ ବସିଥାଏ। ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ମନରେ ଏକ କଥା ଭାବନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୁଁହରେ ଅନ୍ୟ କଥା କହନ୍ତି—
ହୃଦଯଂ କଲୁଷଂ କୁର୍ଯାତ୍ସ ନରୋ ନରକେ ଵସେତ୍ । ଅଵମନ୍ଯ ଚ ଯେ ଯାଂତି ଭଗଵତ୍କୀର୍ତନଂ ନରାଃ
ଯେଉଁ ଲୋକ ନିଜ ହୃଦୟକୁ ଅଶୁଦ୍ଧ କରେ, ସେ ନରକରେ ବସିଥାଏ। ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ଗୀତ ଉପରେ ଅବମାନ କରନ୍ତି—
ତେ ଯାଂତି ନରକଂ ଘୋରଂ ତେନ ପାପେନ କର୍ମଣା । ପଶ୍ଯଂତୋ ଭଗଵଦ୍ଦ୍ଵାରଂ ନାମଶାସ୍ତ୍ର ପରିଚ୍ଛଦମ୍
ସେମାନେ ଏହି ପାପ କାରଣରୁ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ମନ୍ଦିର କିମ୍ବା ଶାସ୍ତ୍ର ସଂଗ୍ରହ ଦେଖନ୍ତି—
ଅକୃତ୍ଵା ତତ୍ପ୍ରଣାମାଦି ତେ ଯାଂତି ନରକୌକସଃ । ଵିନାପରାଧେନ ନରାଃ କୃତ୍ଵା ପତ୍ନ୍ଯଧିଵେଦନମ୍
ଯଦି ସେମାନେ ଏଠାରେ ପ୍ରଣାମ ଓ ଆଦର ନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନରକରେ ବସିଥାନ୍ତି। ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ କୌଣସି ଦୋଷ ଛାଡ଼ି ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଅଭିଯୋଗ କରନ୍ତି—
ତ୍ଯଜଂତି ସୁକଲତ୍ରଂ ଯେ ତେ ଯାଂତି ନରକେ ନରାଃ । ନ ଶୃଣୋତି ଗୁରୋର୍ଵାକ୍ଯଂ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରଂ ଚ ଯୋ ନରଃ
ଯେଉଁମାନେ ଭଲ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏବଂ ଯେଉଁ ଲୋକ ଗୁରୁଙ୍କ କଥା କିମ୍ବା ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଶୁଣନ୍ତି ନାହିଁ—
ପରେଷାଂ ଚେତସଃ କ୍ଲେଶକାରୀ ନିରଯଗୋ ଭଵେତ୍ । ପଶ୍ଯତାଂ ବଂଧୁ ବାଲାନାଂ ପ୍ରକର୍ଷୀ ମିଷ୍ଟମଶ୍ନୁତେ
ଯେଉଁ ଲୋକ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମନକୁ କଷ୍ଟ ଦିଏ, ସେ ନରକରେ ବସିଥାଏ। ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ବନ୍ଧୁ ବା ଶିଶୁମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥାନ୍ତି—
ସ ଯାତି ନରକଂ ଘୋରଂ କେଵଲୋଦରପୂରକଃ । ତୁଲା ମକର ମେଷେଷୁ ପ୍ରାତଃ ସ୍ନାନଂ ନ ଯଶ୍ଚରେତ୍
ଏଭଳି ଲୋକ କେବଳ ନିଜ ଜଠର ପୂରଣ କରି ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏବଂ ତୁଳା, ମକର କିମ୍ବା ମେଷ ମାସରେ ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ—
ନଦ୍ଯାଦିଷୁ ଚ ନାସ୍ତିକ୍ଯସ୍ତସ୍ଯ ସ୍ଯାନ୍ନରକାଲଯଃ । ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଜନମାଲୋକ୍ଯ ନାଭ୍ଯୁତ୍ଥାନଂ କରୋତି ଯଃ
ନଦୀ ଇତ୍ୟାଦିରେ ନାସ୍ତିକ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ନିବାସ ନରକ ହୁଏ। ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଏକ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ଦେଖି ଆଦର ସହ ଉଠନ୍ତି ନାହିଁ—