ସୂତ ଉଵାଚ- ଇତ୍ଯେଵମାକର୍ଣ୍ଯ ଵଚୋ ଵିଚିତ୍ରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପଵିତ୍ରଂ ଵିଧିନଂଦନସ୍ଯ । ପ୍ରଣମ୍ଯ ବଦ୍ଧାଂଜଲିରାହ ରାଜା ସକୌତୁକୀ ଭାଗଵତପ୍ରଧାନଃ
ସୂତ କହିଲେ— ଏଭଳି ଅଦ୍ଭୁତ, ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ପବିତ୍ର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଭାଗବତମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ରାଜା ହସ୍ତ ଜୋଡି ନମସ୍କାର କରି, ଉତ୍ସାହରେ କହିଲେ।
ଅଂବରୀଷ ଉଵାଚ- ସମସ୍ତଭୂମୀଵଲଯେଶ୍ଵରୋଽହମଵ୍ଯାହତାଜ୍ଞୋ ଵିବୁଧପ୍ରସେଵୀ । ଗୋଵିଂଦପାଦାଂବୁଜଦତ୍ତଚିତ୍ତଃ ସ୍ଵଚିତ୍ତସଂତୋଷିତଭୂମିଦେଵଃ
ଅମ୍ବରୀଷ କହିଲେ— ମୁଁ ସମସ୍ତ ଭୂମିର ଅଧିପତି, ଅବିରୋଧ ଆଜ୍ଞା ଦେଇପାରେ, ଦେବତାମାନେ ସେବା କରନ୍ତି; ମୋ ମନ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଲଗିଛି, ଭୂମିର ରାଜା ଭାବରେ ମୋ ହୃଦୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ।
ଵିଖ୍ଯାତରାଜୋଚିତଵଂଶରତ୍ନଂ ନିରଂତରଂ ଧର୍ମରୁଚିର୍ଯଶସ୍ଵୀ । ସୌଂଦର୍ଯଶୌର୍ଯୋଦଯଦାନଶୀଲଃ ସୁପୁତ୍ରଵାନସ୍ମି ଜିତାରିଵର୍ଗଃ
ମୁଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜବଂଶର ମଣି, ସଦା ଧର୍ମରେ ରୁଚି ଓ ଯଶସ୍ୱୀ; ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ପ୍ରତାପ, ଦାନଶୀଳତା, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର, ସନ୍ତାନ ଓ ଶତ୍ରୁ ଜୟରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଧନ୍ୟ।
କେନାପି ପୁଣ୍ଯେନ ପଵିତ୍ରବୁଦ୍ଧିର୍ଜାତୋହମୀଦୃଗ୍ଗୁଣସଂତଶ୍ରୀଃ । ଇଯଂ ପୁନଃ ଶ୍ରୀରିଵ ପୁଣ୍ଯମୂର୍ତିର୍ଲବ୍ଧା କୁତଃ କାଂତିମତୀ ଚ କାଂତା
କୌଣସି ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୋର ବୁଦ୍ଧି ପବିତ୍ର ହୋଇଛି, ଏପରି ଗୁଣ ଓ ଶ୍ରୀରେ ମୁଁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ; ଏବଂ ପୁଣ୍ୟମୟ ଶ୍ରୀର ଦେହ ଭଳି ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ତି ଓ ସୁନ୍ଦର ସ୍ତ୍ରୀକୁ କେମିତି ମିଳିଲି?
ଇଦଂ ମେ ସୁକୃତଂ ସର୍ଵଂ ପୁରାଜନ୍ମନି ଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ସମାଦିଶ ମୁନେ ସମ୍ଯକ୍ସର୍ଵଜ୍ଞୋସି ଦଯାନିଧେ
ମୋର ସମସ୍ତ ଭଲ କର୍ମ ଓ ପୂର୍ବଜନ୍ମର କାର୍ଯ୍ୟ — ମୁନି, ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଦୟାର ଧାମ, ଦୟାକରି ଠିକ୍ ଭାବେ ମୋତେ ଶିଖାଅ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଇଯଂ ରୂପଵତୀ ନାମ ଵେଶ୍ଯାସୀଦନ୍ଯଜନ୍ମନି । ସାଂପ୍ରତଂ ତଵ ଭାର୍ଯା ଯା ସତ୍ଯାଚାରାତିସୁଂଦରୀ
ନାରଦ କହିଲେ— ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଏହିଁ ରୂପବତୀ ନାମକ ବେଶ୍ୟା ଥିଲେ; ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ସତ୍ୟାଚାର ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ।
ଵେଶ୍ଯାଧର୍ମେଣ ଵର୍ତେତ ଯଥୋଦ୍ଦିଷ୍ଟେନ ଭାଵିନୀ । କୁର୍ଵତୀ କିଲ କର୍ମାଣି ଶୁଭାନି ଦ୍ଵିଜଶାସନାତ୍
ସେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବେଶ୍ୟାଧର୍ମରେ ଚାଲିଥିଲେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଯେପରି ଶିଖାଇଥିଲେ, ସେହିପରି ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ଦେଵଦାସ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ହେମକାରୋ ଭଵାନଭୂତ୍ । ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ଵୈ ତସ୍ଯା ରୁଚେର୍ଭର୍ତା ଭୁଜଂଗମଃ
ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ତୁମେ ଦେବଦାସ ନାମକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କାମି କଥାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ; ସେଠି ତୁମେ ତାଙ୍କର ଭର୍ତ୍ତା ଭୁଜଙ୍ଗମ ଥିଲେ।
ଇଯଂ ଭଵଂତଂ ଭଜତେ ରୁଚୀ ରୂପଵତୀ ପୁନଃ । ଵ୍ଯଯାର୍ଥମଯନଂ ଧର୍ମଂ ସ୍ଥିତା ଵିଜ୍ଞାନମୁତ୍ତମମ୍
ରୂପବତୀ ପୁଣିଥରେ ଧର୍ମ ଓ ଉତ୍ତମ ବୁଦ୍ଧିରେ ଅଟୁଟ ଥାଇ, ଆତ୍ମସାଧନା ପାଇଁ ରାଜା, ଆପଣଙ୍କୁ ଭଜୁଛନ୍ତି।
ଆକର୍ଣ୍ଯ ଚୈକଦା ଧର୍ମଂ ଵୈଶାଖସ୍ନାନସଂଭଵମ୍ । ଚକ୍ରେ ଧର୍ମଵତୀ ତୋଯେ ସ୍ନାନଂ ମେଷଗତେ ରଵୌ
ଏକଥର ଧର୍ମବତୀ ବୈଶାଖ ମାସର ସ୍ନାନର ମହିମା ଶୁଣି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଷ ରାଶିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ।
ଦାନଂ ଦତ୍ତଵତୀ ଦକ୍ଷା ଵେଶ୍ଯା ରୂପଵତୀ ସଦା । ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନମସ୍କାରଂ ଭକ୍ତ୍ଯାଦରପୁରଃସରମ୍
ବେଶ୍ୟା ରୂପବତୀ ସଦା କୌଶଳରେ ଦାନ କରୁଥିଲେ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଓ ସମ୍ମାନ ସହିତ ନମସ୍କାର କରୁଥିଲେ।
ସ ତଯା ଦେଵଦାସସ୍ତ୍ଵଂ ବୋଧିତଃ ସ୍ନେହଯଂତ୍ରିତଃ । କୃତଵାନ୍ବୁଦ୍ଧିତଃ ସ୍ନାନଂ ମାଧଵେ ମାସି ସାଦରମ୍
ତୁମେ ଦେବଦାସ, ସେ ତାଙ୍କର ସ୍ନେହରେ ବନ୍ଧି, ତାଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ବୁଝି, ମାଧବ ମାସରେ ଆଦର ସହିତ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ।
ତତ୍ର ତ୍ରେତାଯୁଗସ୍ଯାଦୌ ତୃତୀଯାମାପ୍ଯନିର୍ମଲାମ୍ । ସୁଵର୍ଣକାରଂ ସୋଵାଚ ଦେଵଦାସଂ ତମାଦରାତ୍
ସେଠାରେ, ତ୍ରେତାଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ, ତୃତୀୟ ଏହି ଅପବିତ୍ର ଦିନରେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣକାର ଦେବଦାସଙ୍କୁ ଆଦର ସହ କହିଲେ।
ଵେଶ୍ଯୋଵାଚ- ଉତ୍ତମଂ କୁରୁ ସୌଵର୍ଣଂ ମଧୁସୂଦନମଚ୍ଯୁତମ୍ । ପୂଜଯିତ୍ଵା ଯଵୈର୍ଦେଵମେତୈଃ ସଂତର୍ପ୍ଯ ଚାନଲମ୍
ବେଶ୍ୟା କହିଲେ— ମଧୁସୂଦନ, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କର ଉତ୍ତମ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କର। ଏହି ଯବ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଅଗ୍ନିକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କର।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଚ ଦାସ୍ଯାମି ବ୍ରାହ୍ମଣାନାମନୁଜ୍ଞଯା । ଦାନମେତତ୍ପୁରାଣେଷୁ କଥ୍ଯତେ ତତ୍ର ଚାକ୍ଷଯମ୍
ମୁଁ ଏହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ, ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଅନୁମତି ସହିତ, ଦାନ ଦେବି। ପୁରାଣମାନେ ଏହି ଦାନକୁ ଅବିନାଶୀ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।
ଅକ୍ଷଯେତି ତୃତୀଯାସୌ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଃ ଶ୍ରୁତଂ ମଯା । ଶୁକ୍ଲା ଵୈଶାଖମାସସ୍ଯ ତଦକ୍ଷଯଫଲପ୍ରଦମ୍
ଏହି ତୃତୀୟ ତିଥିକୁ ଅକ୍ଷୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହି କଥା ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଛି। ବୈଶାଖ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷରେ ଏହା ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଅସ୍ଯାଂ ଦାସ୍ଯାମି ତଂ ହୈମଂ ମଧୁସୂଦନମଵ୍ଯଯମ୍ । ନାରଦ ଉଵାଚ- ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମଧୁରଂ ହେମକାରକଃ
ଏହି ତିଥିରେ ମୁଁ ସେହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅବିନାଶୀ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଦେବି। ନାରଦ କହିଲେ— ଏହି ମଧୁର କଥା ଶୁଣି ସୁବର୍ଣ୍ଣକାର
ଚକ୍ରେ ସୁଵର୍ଣପ୍ରତିମାମଚ୍ଯୁତସ୍ଯାପି ସୁଂଦରୀମ୍ । ସତ୍ଯଭାଵେନ ଧର୍ମାର୍ଥମିତି ଚୌର୍ଯଵିଵର୍ଜିତଃ
ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କର ଏକ ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣମୂର୍ତ୍ତି ନିଷ୍ଠା ଓ ଧର୍ମ ନିମିତ୍ତେ, ଚୋରି ଛାଡ଼ି, ତିଆରି କଲେ।
ଯଥୋଦ୍ଦିଷ୍ଟସ୍ଯ ଚଂଦ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରତିମାଂ ଲକ୍ଷଣାନ୍ଵିତାମ୍ । ଦଦୌ ସା ଚ ଵିଧାନେନ ସ୍ନାତ୍ଵା ଵିପ୍ରାଯ ସୁଂଦରୀମ୍
ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଚନ୍ଦ୍ରର ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଏକ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରି, ସେ ବେଶ୍ୟା ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ କରି, ସେହି ସୁନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ପୂଜଯିତ୍ଵା ତତସ୍ତସ୍ଯାମକ୍ଷଯାଯାଂ ତିଥୌ ନୃପ
ତାପରେ, ରାଜା, ସେଠାରେ ଅକ୍ଷୟ ତିଥିରେ ଏହାକୁ ପୂଜା କଲେ।
କାଲେନ କିଯତା ଵେଶ୍ଯା ସା ମୃତା ଧର୍ମନିଷ୍ଠିତା । ଦେଵଦାସୋଽପି ସ ତତୋ ମୃତଃ ସ୍ଵୀଯାଯୁଷକ୍ଷଯେ
କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେ ବେଶ୍ୟା ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିବାବେଳେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ଦେବଦାସଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷ ହେଲାପରେ ସେଠିଏ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ତେନ ପୁଣ୍ଯେନ ଭୂପାଲ ହେମକାରୋଽନ୍ଯ ଜନ୍ମନି । ସ ତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ମହୀଂ ରାଜନ୍ନଶେଷଗୁଣସଂଯୁତଃ
ସେହି ପୁଣ୍ୟରେ, ରାଜା, ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣକାର ପୁନର୍ଜନ୍ମରେ ତୁମେ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଏ ଭୂମିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ସାପି ରୂପଵତୀ ଵେଶ୍ଯା ତେନ ଧର୍ମେଣ ତେଽଭଵତ୍ । ନାମ୍ନା କାଂତିମତୀ କାଂତା ପ୍ରଣଯେନ ପରିପ୍ଲୁତା
ସେ ସୁନ୍ଦର ବେଶ୍ୟା ମଧ୍ୟ, ସେଇ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ତୁମର ପ୍ରିୟା କାନ୍ତିମତୀ ନାମରେ ହେଲେ, ଭଲପାଇବାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଵିଵିଧା ଵାସନା ଵୀର କର୍ମଣାଂ ପୂର୍ଵସଂଭଵାଃ । ଵିଚିତ୍ରା ଗତଯସ୍ତାତ ଜ୍ଞାଯଂତେ ନ ବୁଧୈରପି
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରବୃତ୍ତିମାନେ, ହେ ଶୂର, ପୂର୍ବ କର୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ସେମାନଙ୍କର ଗତି ବିଚିତ୍ର, ଏବଂ ମୁଦ୍ରା ମଧ୍ୟ ତାହା ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ତମେନଂ ମାଧଵଂ ମାସଂ ପ୍ରତିକାର୍ଯଂ ନ ସଂଶଯଃ । ଗୋପିତଂ ତେନ ଦେଵେନ ବ୍ରହ୍ମଣା ମାଧଵେନ ଚ
ଏହି ମାଧବ ମାସକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହାକୁ ସେଇ ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ମାଧବ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ଅସାଧୁସଂଗୈରନଵାପ୍ତଵିଦ୍ଯୈରସଂଯତୈରାଶ୍ରମଧର୍ମହୀନୈଃ । ଅଭୂତତୀର୍ଥୈରକୃତଵ୍ରତୈସ୍ତୈର୍ନ ଲଭ୍ଯତେ ମାଧଵମାସଧର୍ମଃ
ଯେମାନେ ଖରାପ ଲୋକଙ୍କ ସହ ମିଶନ୍ତି, ଶିକ୍ଷା ନାହିଁ, ନିୟମ ନାହିଁ, ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ବ୍ରତ କରନ୍ତି ନାହିଁ— ସେମାନେ ମାଧବ ମାସର ଧର୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଗୋଵିଂଦକେଶଵମୁକୁଂଦହରେ ମୁରାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଵାସ ମଧୁସୂଦନ କୃଷ୍ଣ ଵିଷ୍ଣୋ । ଵାଣୀ ଵରା ନ ଵଦନେ ଵସତୀତି ଯେଷାଂ ଵୈଶାଖମାସନିଯମୋ ଭଵତେ ନ ତେଷାମ୍
ଯେମାନଙ୍କର ମୁଁହରେ ଗୋବିନ୍ଦ, କେଶବ, ମୁକୁନ୍ଦ, ହରି, ମୁରାରି, ଲକ୍ଷ୍ମୀନିବାସ, ମଧୁସୂଦନ, କୃଷ୍ଣ, ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ବାଣୀ ନାମ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବୈଶାଖ ମାସର ନିୟମ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଯେ ସାଧୁସାଧୁ ଵଚନାନି ହିତାଧିକାନି ନାକର୍ଣଯଂତି ଚ ହରେଶ୍ଚରିତାମୃତାନି । ପଶ୍ଯଂତି ଯେ ନ କମଲାପତିକେତନାନି ଵୈଶାଖମାସନିଯମଂ ନ ହି ତେ ଲଭଂତେ
ଯେମାନେ ସାଧୁମାନଙ୍କର ଉପଦେଶ, ହିତକର କଥା, କିମ୍ବା ହରିଙ୍କର ଚରିତାମୃତ ଶୁଣନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେମାନେ କମଳାପତିଙ୍କର ନିବାସ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ବୈଶାଖ ମାସର ନିୟମ ପାଉନ୍ତି ନାହିଁ।
ଶୁଶ୍ରୂଷିତା ନ ଗୁରଵୋ ନ ଵରାଯ କନ୍ଯା ଦତ୍ତା ସମାଯ ସମଯେ ସମଲଂକୃତା ଯୈଃ । ଅଧ୍ଯାପିତା ନ ତନଯା ଵିନଯାଦି ଧର୍ମଂ ଵୈଶାଖମାସନିଯମଂ ନ ହି ତେ ଲଭଂତେ
ଯେମାନେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯଥାସମୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କନ୍ୟାକୁ ଶୋଭାୟିତ କରି ଦାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ନିଜ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ନମ୍ରତା ଓ ଧର୍ମ ଶିଖାନ୍ତି ନାହିଁ— ସେମାନେ ବୈଶାଖ ମାସର ନିୟମ ପାଉନ୍ତି ନାହିଁ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଇତ୍ଯେଵମାଦିଶ୍ଯ ମୁନିର୍ନରେଶ ମାମଂତ୍ର୍ଯ ତଂ ମଂତ୍ରଵିଦଗ୍ରଗଣ୍ଯଃ । ସ୍ନାତୁଂ ଯଯୌ ମାଧଵମାସି ଗଂଗାମଭ୍ଯର୍ଚିତସ୍ତେନ ତଦା ସ ଵିପ୍ରାଃ
ସୂତ କହିଲେ— ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ, ମନ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ମୁନି ରାଜାଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଇ, ମାଧବ ମାସରେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ସେ ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ।