ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ପରଂ ଧାମ ପଵିତ୍ରଂ ପରମଂ ଚ ଯତ୍ । ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରକୀର୍ତିତେ ଵିଷ୍ଣୌ ଯତ୍ପାପଂ ତତ୍ପ୍ରଣଶ୍ଯତୁ
ଯିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧାମ, ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ସେଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତନ କଲେ ଯେଉଁ ପାପ ଅଛି, ସେ ସବୁ ନଶ୍ଟ ହେଉ।
ଯତ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ନ ନିଵର୍ତ୍ତଂତେ ଗଂଧସ୍ପର୍ଶାଦିଵର୍ଜିତାଃ । ସୂରଯସ୍ତତ୍ପଦଂ ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତତ୍ସର୍ଵଂ ଶମଯତ୍ଵଯମ୍
ଯେଉଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପଦକୁ ପାଇଲେ ଋଷିମାନେ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ଗନ୍ଧ, ସ୍ପର୍ଶ ଓ ଏହାଦିକି ନାହିଁ, ସେଇ ପଦ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରୁ।
ପାପପ୍ରଶମନଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାନ୍ନରଃ । ଶାରୀରୈର୍ମାନସୈର୍ଵାଗ୍ଜୈଃ କୃତୈଃ ପାପୈଃ ସ ମୁଚ୍ଯତେ
ଯିଏ ଏହି ପାପ ହରାଇବା ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ଶରୀର, ମନ କିମ୍ବା କଥା ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
ମୁକ୍ତଃ ପାପଗ୍ରହାଦିଭ୍ଯୋ ଯାତି ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରଂ ପଦମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ପାପେ କୃତଂ ଜପ୍ଯଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ସର୍ଵାଘମର୍ଦନମ୍
ପାପ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରଭାବରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଏହିଠାରୁ, ପାପ ହେଲେ ଏହି ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଅପରାଧ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତମଘୌଘାନାଂ ପଠିତଵ୍ଯଂ ନରୋତ୍ତମୈଃ । ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତୈଃ ସ୍ତୋତ୍ରଵରୈର୍ଵ୍ରତୈର୍ନଶ୍ଯତି ପାତକମ୍
ଏହି ଶ୍ଲୋକକୁ ଉତ୍ତମ ମଣିଷମାନେ ବଡ଼ ପାପର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଭାବେ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ; ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ, ଶ୍ଲୋକ ଓ ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ତତଃ କାର୍ଯାଣି ସଂସିଦ୍ଧ୍ଯୈ ତାନି ଵୈ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତଯେ । ପୂର୍ଵଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ପାପମୈହିକଂ ଚ ନରେଶ୍ଵର
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ସଫଳତା, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ କରିବା ଉଚିତ, ରାଜନ୍, ପୂର୍ବଜନ୍ମ ଓ ଏହି ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ପାପକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ।
ସ୍ତଵସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣାଦସ୍ଯ ସଦ୍ଯ ଏଵ ଵିଲୀଯତେ । ପାପଦ୍ରୁମକୁଠାରୋଽଯଂ ପାପେଂଧନଦଵାନଲଃ
ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଶୁଣିଲେ ସାଥିକି ଏହିପାପ ଗଳିଯାଏ; ଏହା ପାପ ଗଛ ପାଇଁ କୁଠାର ଓ ପାପ ଜଳାଇବା ପାଇଁ ଅଗ୍ନି।
ପାପରାଶିତମଃ ସ୍ତୋମ ଭାନୁରେଷ ସ୍ତଵୋ ନୃପ । ମଯା ପ୍ରକାଶିତସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ତଥା ଲୋକାନୁକଂପଯା
ଏହି ଶ୍ଲୋକ ପାପର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରୁଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ, ରାଜନ୍; ମୁଁ ଏହାକୁ ତୁମ ପାଇଁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ପ୍ରକାଶ କରିଛି।
ସ୍ତଵୋ ଯୋଽଯଂ ମଯା ପ୍ରାପ୍ତୋ ରହସ୍ଯଂ ପିତୁରାଦରାତ୍ । ଇତିହାସମିମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଯଃ ଶୃଣୋତି ନରାଧିପ
ଏହି ଶ୍ଲୋକ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ମୋ ବାପାଙ୍କଠାରୁ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଆଦର ସହିତ ପାଇଛି—ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଇତିହାସ ଯିଏ ଶୁଣେ, ରାଜା,
ତସ୍ଯାପି ପୁଣ୍ଯମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵକ୍ତୁଂ ଶକ୍ତଃ ସ୍ଵଯଂ ହରିଃ । ସ୍ଵସ୍ତି ତେସ୍ତୁ ମହାରାଜ ଗଂଗାଯାମଥ ସତ୍ଵରମ୍
ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ମହିମା ବି ହରି ସ୍ୱୟଂ କହିପାରିବେ। ତୁମକୁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ମହାରାଜା; ଏବେ ଶୀଘ୍ର—
ସ୍ନାତୁଂ ଯାମି ସମାଯାତୋ ମାସୋଽଯଂ ମାଧଵୋ ମହାନ୍
ମୁଁ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଯାଉଛି, କାରଣ ଏହି ମହା ମାଧବ ମାସ ଆସିଛି।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଯାତୁଂ ତମୁଦ୍ଯତଂ ନତ୍ଵା ମୁନିଂ ରାଜା ତତୋ ମୁଦା । ଵିଧିଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ସଂକ୍ଷିପ୍ତଂ ସ୍ନାନଦାନକ୍ରିଯୋଚିତମ୍
ସୂତ କହିଲେ—ଯିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ମୁନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ କ୍ରିୟାର ଉଚିତ ବିଧି ପଚାରିଲେ।
ଅଂବରୀଷ ଉଵାଚ- ମୁନେ ଵୈଶାଖମାସେଽସ୍ମିନ୍କୋ ଵିଧିଃ କିଂ ତପୋଽଧିକମ୍ । କିଂ ଚ ଦାନଂ କଥଂ ସ୍ନାନଂ କଥଂ କେଶଵପୂଜନମ୍
ଅମ୍ବରୀଷ କହିଲେ—ମୁନି, ଏହି ବୈଶାଖ ମାସରେ କ'ଣ ବିଧି, କ'ଣ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତପସ୍ୟା? କ'ଣ ଦାନ ଉଚିତ, କିପରି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ, କିପରି କେଶବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ?
କୃପଯା ଵଦ ଵିପ୍ରର୍ଷେ ସର୍ଵଜ୍ଞସ୍ତ୍ଵଂ ହରିପ୍ରିଯଃ । ଵିଶେଷତୋଽପି ପୂଜାଯା ଵିଧିଂ ତୀର୍ଥପଦେ ଵଦ
ଦୟାକରି କହ, ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜାଣ, ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ବିଶେଷ କରି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ପୂଜାର ବିଧି କୁହ।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ମେଷସଂକ୍ରମଣେ ଭାନୋର୍ମାଧଵେ ମାସି ସତ୍ତମ । ମହାନଦ୍ଯାଂ ନଦୀତୀରେ ନଦେ ସରସି ନିର୍ଝରେ
ନାରଦ କହିଲେ—ମେଷରାଶିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏହି ମାଧବ ମାସରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଡ଼ ନଦୀ ତଟ, ନଦୀ ପାର, ସରୋବର କିମ୍ବା ଝରଣା ପାଖରେ—
ଦେଵଖାତେଽଥଵା ସ୍ନାଯାଦ୍ଯଥାପ୍ରାପ୍ତେ ଜଲାଶଯେ । ଦୀର୍ଘିକା କୂପ ଵାପୀଷୁ ନିଯତାତ୍ମା ହରିଂ ସ୍ମରନ୍
ଦେବତାଙ୍କ ଖୋଦା ଜଳାଶୟରେ କିମ୍ବା ଯେଉଁଠି ଜଳ ମିଳିବ, ସେଠି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ଦୀର୍ଘିକା, କୂଆଁ କିମ୍ବା ବାପୀରେ ନିୟମିତ ମନେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି।
ମଧୁମାସସ୍ଯ ଶୁକ୍ଲାଯାମେକାଦଶ୍ଯାମୁପୋଷିତଃ । ପଂଚଦଶ୍ଯାଂ ଚ ଵା ଵୀର ମେଷସଂକ୍ରମଣେଽପି ଵା
ମଧୁ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ କିମ୍ବା ପଂଚଦଶୀ ଦିନରେ, ବା ମେଷ ରାଶିକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ, ହେ ଶୂରବୀର, ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।
ଵୈଶାଖସ୍ନାନନିଯମଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାମନୁଜ୍ଞଯା । ମଧୁସୂଦନମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ କୁର୍ଯାତ୍ସୁସ୍ନାନପୂର୍ଵକମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ବୈଶାଖ ମାସର ସ୍ନାନ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଓ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଦରକାର।
ଵୈଶାଖଂ ସକଲଂ ମାସଂ ମେଷସଂକ୍ରମଣେ ରଵେଃ । ପ୍ରାତଃ ସନିଯମଃ ସ୍ନାସ୍ଯେ ପ୍ରୀଯତାଂ ମଧୁସୂଦନଃ
ମେଷ ରାଶିକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରିବାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୈଶାଖ ମାସ ଦିନେ, ମୁଁ ପ୍ରତିଦିନ ସଂଯମ ରେଖି ସକାଳେ ସ୍ନାନ କରିବି; ମଧୁସୂଦନ ମୋପରି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।
ମଧୁହଂତୁଃ ପ୍ରସାଦେନ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାମନୁଗ୍ରହାତ୍ । ନିର୍ଵିଘ୍ନମସ୍ତୁ ମେ ପୁଣ୍ଯଂଵୈଶାଖସ୍ନାନମନ୍ଵହମ୍
ମଧୁ ହନ୍ତାଙ୍କର କୃପା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ଦ୍ୱାରା, ବୈଶାଖ ମାସରେ ମୋର ପ୍ରତିଦିନ ସ୍ନାନ କୌଣସି ବାଧା ବିନା ସଫଳ ହେଉ।
ମାଧଵେ ମେଷଗେ ଭାନୌ ମୁରାରେ ମଧୁସୂଦନ । ପ୍ରାତଃସ୍ନାନେନ ମେ ନାଥ ଯଥୋକ୍ତଫଲଦୋ ଭଵ
ମାଧବ ମାସରେ, ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଷ ରାଶିରେ ଅଛନ୍ତି, ହେ ମୁରାରି, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ମୋ ସକାଳ ସ୍ନାନ ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ଯେଉଁ ଫଳ ଦେବାକୁ କହିଛନ୍ତି, ତାହା ଦିଅନ୍ତୁ।
ଯଥା ତେ ମାଧଵୋ ମାସୋ ଵଲ୍ଲଭୋ ମଧୁସୂଦନ । ପ୍ରାତଃସ୍ନାନେନ ମେ ତସ୍ମିନ୍ଫଲଦଃ ପାପହା ଭଵ
ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଯେପରି ମାଧବ ମାସ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ସେହି ମାସରେ ମୋ ସକାଳ ସ୍ନାନ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଫଳ ଦିଅନ୍ତୁ ଓ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତୁ।
ଏଵମୁଚ୍ଚାର୍ଯ ତତ୍ତୀର୍ଥେ ପାଦୌ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ଵାଗ୍ଯତଃ । ସ୍ମରନ୍ନାରାଯଣଂ ଦେଵଂ ସ୍ନାନଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଧାନତଃ
ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ପାଦ ଧୋଇ, ମନ୍ତ୍ର ଚିନ୍ତା କରି, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ତୀର୍ଥଂ ପ୍ରକଲ୍ପଯେଦ୍ଧୀମାନ୍ମୂଲମଂତ୍ରମିମଂ ପଠନ୍ । ଓଁନମୋନାରାଯଣାଯମୂଲମଂତ୍ର ଉଦାହୃତଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ: 'ଓଁ ନମୋ ନାରାୟଣାୟ' — ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
ଦର୍ଭପାଣିସ୍ତୁ ଵିଧିଵଦାଚାଂତଃ ପ୍ରଣତୋ ଭୁଵି । ଚତୁର୍ହସ୍ତସମାଯୁକ୍ତଂ ଚତୁରସ୍ରଂ ସମଂତତଃ
ଦର୍ଭା ହାତରେ ଧରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶୁଦ୍ଧି କରି, ଭୂମିରେ ଶିର ନମାଇ, ଚାରି ହାତ ଲମ୍ବା ଓ ସମ ଚତୁରସ୍ର ଏକ ସ୍ଥାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରକଲ୍ପ୍ଯାଵାହଯେଦ୍ଗଂଗାଂ ମଂତ୍ରେଣାନେନ ମାନଵଃ । ଵିଷ୍ଣୁପାଦପ୍ରସୂତାସି ଵୈଷ୍ଣଵୀ ଵିଷ୍ଣୁଦେଵତା
ଏହିପରି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗଙ୍ଗାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ: 'ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ବୈଷ୍ଣବୀ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦେବୀ ଅଟୁଟ ଅଛ।'
ତ୍ରାହି ନସ୍ତ୍ଵେନସସ୍ତସ୍ମାଦାଜନ୍ମମରଣାଂତିକାତ୍ । ତିସ୍ରଃକୋଟ୍ଯୋର୍ଦ୍ଧକୋଟୀ ଚ ତୀର୍ଥାନାଂ ଵାଯୁରବ୍ରଵୀତ୍
'ଜନ୍ମରୁ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମକୁ ପାପରୁ ରକ୍ଷା କର; ତିନି କୋଟି ଓ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି,' ବୋଲି ବାୟୁ କହିଥିଲେ।
ଦିଵି ଭୁଵ୍ଯଂତରିକ୍ଷେ ଚ ତାନି ତେ ସଂତି ଜାହ୍ନଵି । ନଂଦିନୀତ୍ଯେଵ ତେ ନାମ ଵେଦେଷୁ ନଲିନୀତି ଚ
ସ୍ୱର୍ଗରେ, ପୃଥିବୀରେ ଓ ଆକାଶରେ, ହେ ଜାହ୍ନବୀ, ସେଇ ପବିତ୍ର ଜଳ ଅଛି; ବେଦରେ ତୁମର ନାମ ନନ୍ଦିନୀ ଓ ନଳିନୀ।
ଦକ୍ଷା ପୃଥ୍ଵୀ ଚ ଵିହଗା ଵିଶ୍ଵଗାଥା ଶିଵପ୍ରିଯା । ଵିଦ୍ଯାଧରୀ ମହାଦେଵୀ ତଥା ଲୋକପ୍ରସାଦିନୀ
ଦକ୍ଷା, ପୃଥିବୀ, ବିହଗା, ବିଶ୍ୱଗାଥା, ଶିବପ୍ରିୟା, ବିଦ୍ୟାଧରୀ, ମହାଦେବୀ ଓ ଲୋକପ୍ରସାଦିନୀ ମଧ୍ୟ।
କ୍ଷେମଂକରୀ ଜାହ୍ନଵୀ ଚ ଶାଂତା ଶାଂତିପ୍ରଦାଯିନୀ । ଏତାନି ପୁଣ୍ଯନାମାନି ସ୍ନାନକାଲେ ପ୍ରକୀର୍ତଯେତ୍
କ୍ଷେମଙ୍କରୀ, ଜାହ୍ନବୀ, ଶାନ୍ତା ଓ ଶାନ୍ତିପ୍ରଦାୟିନୀ — ଏହି ପୁଣ୍ୟ ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ନାନ ସମୟରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।