ପରସ୍ପରଂ ଚ ଭାଷଂତଃ କୃଶାଃ କୃଷ୍ଣଵପୁଃ ଶ୍ରିଯଃ । ଯାଵଦେଵଂ ସ ଵିପ୍ରାଗ୍ର୍ଯୋ ଵିଚାରଯତି ଧୀରଧୀଃ
ସେମାନେ ପରସ୍ପରେ କଥାହୁଏ, ଦେହ ଦୁର୍ବଳ ଓ କଳା, ତେଜ ଶୂନ୍ୟ; ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଧୈର୍ୟ ମନେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।
ତାଵଦାଗମ୍ଯତେ ସର୍ଵେ ଦୂରସ୍ଥା ମୁନିମାଦରାତ୍ । ବଦ୍ଧାଂଜଲିପୁଟା ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରଣମ୍ଯୋଚୁରିତି ସ୍ଫୁଟମ୍
ଏହି ସମୟରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦୂରରୁ ମୁନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ, ଆଦର ସହିତ ହାତ ଜୋଡି, ଶିର ନମାଇ ସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହିଲେ।
ପଂଚପୁରୁଷା ଊଚୁଃ - ଭଵ୍ଯଂ ଭଵଂତଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଂ ଵୈ ଵିଭ୍ରାଜମାନଂ ଚରିତେନ ମାନ୍ଯମ୍ । ମନ୍ଯାମହେ ଵିପ୍ର ଦଯାଲୁମୁଖ୍ଯଂ ଵାଚଂ ସମାକର୍ଣଯ ନୋସି ମୈତ୍ରଃ
ପଞ୍ଚଜଣେ କହିଲେ — ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଏକ ଉତ୍ତମ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବେ ଦେଖୁଛୁ; ଆପଣଙ୍କର ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦୟାଳୁ ଓ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବେ ମନେ କରୁଛୁ। ଆପଣ ଆମ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ରଖନ୍ତି, ତେଣୁ ଆମ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ।
ସଂତଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦୀନାନାଂ ଦୈଵାଦୁଦ୍ଭୂତପାପିନାମ୍ । ଆର୍ତାନାମାର୍ତିହଂତାରୋ ଦର୍ଶନାଦେଵ ସାଧଵଃ
ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଦୁଃଖିତଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ଯେଉଁମାନେ ଦୁର୍ଦ୍ରୁଷ୍ଟିରେ ପାପୀ ହୋଇପାରିଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ। ସଜନମାନେ କେବଳ ଦର୍ଶନରେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି।
ଅହଂ ପାଂଚାଲଦେଶୀଯଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଵୀରଵାହନଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ହତଵାନ୍ମୋହାଚ୍ଛରେଣ ଶବ୍ଦଵେଧିନା
ମୁଁ ପଞ୍ଚାଳ ଦେଶର କ୍ଷତ୍ରିୟ, ମୋର ନାମ ବୀରବାହନ। ଭ୍ରମରେ ପଡି, ଶବ୍ଦକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥିବା ତୀରରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲି।
ଶିଖାସୂତ୍ରଵିହୀନସ୍ତୁ ତିଲକେନ ଵିଵର୍ଜିତଃ । ଅଟାମି ଜଗତୀମେନାଂ ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନୋଽହମିତି ବ୍ରୁଵନ୍
ମୁଁ ଶିଖା ଓ ପବିତ୍ର ସୂତ୍ର ବିହୀନ, ଟିକି ନାହିଁ; ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଘୁରୁଛି, ନିଜେକୁ 'ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା' ବୋଲି କହୁଛି।
ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନାଯାତିପାପାଯ ଭିକ୍ଷା ମହ୍ଯଂ ପ୍ରଦୀଯତାମ୍ । ଏଵଂ ସର୍ଵେଷୁ ତୀର୍ଥେଷୁ ଭ୍ରମନ୍ନତ୍ରାସ୍ମି ଚାଗତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା ଭାବରେ, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର ପାପ, ମୋତେ ଭିକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ। ଏଭଳି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ଘୁରି, ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ନ ମେଦ୍ଯାପି ପ୍ରଯାତି ମୁନିସତ୍ତମ । ଏଵଂ ମେ ଵର୍ଷମେକଂ ହି ଵ୍ଯତୀତଂ କୁର୍ଵତୋ ଵିଭୋ
ହେ ମହାମୁନି, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା ପାପ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଯାଏନି। ଏଭଳି କରି କରି ଏକ ବର୍ଷ ହେବାକୁ ଯାଉଛି।
ଦହ୍ଯମାନସ୍ଯ ପାପେନ ଶୋକାକୁଲିତଚେତସଃ । ଚଂଦ୍ରଶର୍ମାପରୋ ଵିପ୍ରୋ ଯୋଯଂ ସଂଲକ୍ଷ୍ଯତେ ଦ୍ଵିଜ
ପାପରେ ଦହିଯାଉଥିବା, ଶୋକରେ ବିକଳ ମନ ଥିବା ଆଉ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଛନ୍ତି — ତାଙ୍କ ନାମ ଚନ୍ଦ୍ରଶର୍ମା, ଯାହାକୁ ଆପଣ ଦେଖୁଛନ୍ତି।
ଗୁରୁଘାତୀ ସ ତୁ ବ୍ରହ୍ମନ୍ମୋହାକୁଲିତମାନସଃ । ମୋହାକୁଲିତଚିତ୍ତତ୍ଵାଦ୍ଗୁରୁଘାତକ ଉଚ୍ଯତେ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ଗୁରୁ ହନ୍ତା; ଭ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଭ୍ରମରୁ, ସେ 'ଗୁରୁ ହନ୍ତା' ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ।
ନିଵସନ୍ମାଗଧେଦେଶେ ସଂତ୍ଯକ୍ତଃ ସ୍ଵଜନୈସ୍ତତଃ । ଦୈଵାଦସାଵପି ମୁନେ ଭ୍ରମନ୍ନିହ ସମାଗତଃ
ମାଗଧ ଦେଶରେ ବସିଥିଲେ, ନିଜ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲେ। ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ସେ ମଧ୍ୟ ଏଠିକୁ ଘୁରି ଆସିଛନ୍ତି, ହେ ମୁନି।
ଶିଖାସୂତ୍ରଵିହୀନସ୍ତୁ ଵିପ୍ରଲିଂଗଵିଵର୍ଜିତଃ । ମଯା ପୃଷ୍ଟସ୍ତୁ ଵୃତ୍ତାଂତଂ ସତ୍ଯମେଵାଵଦଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ
ଶିଖା ଓ ସୂତ୍ର ବିହୀନ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚିହ୍ନ ବିନା; ମୁଁ ପଚାରିଥିଲି, ସେ ନିଜ କଥା ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ କହିଥିଲେ।
ଵସତା ଯଦ୍ଗୁରୋର୍ଗେହେ କ୍ରୋଧାକୁଲିତଚେତସା । ମହାମୋହଗତେନାପି ଯଥା ଵୈ ଘାତିତୋ ଗୁରୁଃ
ଗୁରୁଙ୍କ ଘରେ ରହିଥିବାବେଳେ, କ୍ରୋଧରେ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ଭୟଙ୍କର ଭ୍ରମରେ ପଡି, ସେ ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ତେନ ପାପେନ ଦଗ୍ଧୋଽସୌ ଵର୍ତତେ ଶୋକପୀଡିତଃ । ତୃତୀଯୋଽଯଂ ପୁନଃ ସ୍ଵାମିନ୍ଵେଦଶର୍ମାସମାହିତଃ
ଏହି ପାପରେ ଦହିଯାଇ, ସେ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ଅଛନ୍ତି। ତୃତୀୟ, ଆଉ ଏକ, ସ୍ୱାମୀ ବେଦଶର୍ମା, ଯିଏ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ।
ସୁରାପୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଜାତୋ ମୋହାଦ୍ଵେଶ୍ଯାପ୍ରସଂଗତଃ । ପୃଷ୍ଟୋ ମଯାଯମପି ମେ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ତଥାବ୍ରଵୀତ୍
ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମଦ୍ୟପାନରେ ଆସକ୍ତ, ଭ୍ରମରେ ଦୁଷ୍ଟ ଜନାନୀ ସହ ଯୋଗ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ମୁଁ ପଚାରିଥିଲି, ସେ ମୋତେ ନିଜ କଥା ଯଥାଯଥା କହିଥିଲେ।
ଆତ୍ମନଶ୍ଚେଷ୍ଟିତଂ ସର୍ଵଂ ମନସ୍ତାପେନ ପୀଡିତଃ । ନିରସ୍ତଃ ସର୍ଵଲୋକୈଶ୍ଚ ଭାର୍ଯାବଂଧୁଜନୈରପି
ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମନ ଦୁଃଖରେ ଦଗ୍ଧ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି।
ତେନ ପାପେନ ସଂଲିପ୍ତୋ ଭ୍ରମନ୍ନତ୍ରାଯମାଗତଃ । ଚତୁର୍ଥୋ ଵିଧୁରୋ ନାମ ଵୈଶ୍ଯୋଽଯଂ ଗୁରୁତଲ୍ପଗଃ
ଏହି ପାପରେ ଜଡିତ ହୋଇ, ଘୁରୁଥିବାବେଳେ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଚତୁର୍ଥ, ବିଧୁର ନାମକ ଏକ ବଣିକ, ଯିଏ ଗୁରୁପତ୍ନୀ ସହ ଅପରାଧ କରିଛନ୍ତି।
ମୋହାନ୍ମାସତ୍ରଯଂ ଯାଵଦ୍ଵେଶ୍ଯାଭୂତାଂ ଚ ମାତରମ୍ । ବୁଭୁଜେ ସ ଵିଦେହସ୍ଥାଂ ଜ୍ଞାତତତ୍ତ୍ଵସ୍ତତଶ୍ଚରନ୍
ଭ୍ରମରେ ପଡି, ତିନି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଦୁଷ୍ଟ ଜନାନୀ ଭାବରେ ଥିବା ମାଆଁଠାରେ ରହି, ସେ ତାଙ୍କୁ ଭୋଗ କରିଥିଲେ; ପରେ ସତ୍ୟ ଜାଣି, ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଦୁଃଖିତୋଽଭ୍ଯାଗମଦ୍ଭୂମିଂ ଭ୍ରମନ୍ନିହ ମୁନେ ପୁନଃ । ପଂଚମୋଽଯଂ ମହାପାପୀ ପାପିସଂସର୍ଗକାରକଃ
ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ପୁଣି ଏହି ଭୂମିକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଘୁରୁଛନ୍ତି, ହେ ମୁନି। ପଞ୍ଚମ, ଏହି ମହାପାପୀ, ଅପରାଧୀ ସହ ସଂଯୋଗର କାରଣ।
ପ୍ରତ୍ଯହଂ ଧନଲୋଭେନ ସ୍ତେଯାଦିକୃତଵାନଘମ୍ । ଵୈଶ୍ଯୋତିପାତକୈଃ କ୍ରାଂତସ୍ତତସ୍ତ୍ଯକ୍ତୋ ଜନୈଃ ସ୍ଵଯମ୍
ପ୍ରତିଦିନ ଧନ ଲୋଭରେ, ଚୋରି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପ କରୁଥିଲେ; ବଣିକ ଭାବରେ ଭୟଙ୍କର ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇ, ନିଜ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି।
ନିର୍ଵିଣ୍ଣମାନସୋ ଦୈଵାନ୍ନଂଦନାମେହ ସଂଗତଃ । ଏଵଂ ପଂଚାପି ପାପିଷ୍ଠାଃ ସ୍ଥାନମେକମୁପାଗତାଃ
ମନରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ସେମାନେ ଦୈବବଶତଃ ଏଠାରେ ନନ୍ଦନ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ଏକଠି ହେଲେ; ଏଭଳି, ପଞ୍ଚଜଣ ଭୟଙ୍କର ପାପୀ ଏକେ ସ୍ଥାନକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
କଃ କସ୍ଯାପି ନ ସଂପର୍କଂ ଭୋଜନାଚ୍ଛାଦନାଦିଭିଃ । ନ କରୋତି ମହାଭାଗ ଵିନା ଵାର୍ତାଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ହେ ମହାଭାଗ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କେହି କାହା ସହିତ କଥା ହେବା ଛାଡ଼ି, ଖାଇବା କିମ୍ବା ରହିବା ପାଇଁ କୌଣସି ସମ୍ପର୍କ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଵିଶଂତ୍ଯେକାସନେ ନୈଵ ନ ସ୍ଵପଂତ୍ଯେକସଂସ୍ତରେ । ଏଵଂ ଦୁଃଖସମାକ୍ରାଂତା ନାନାତୀର୍ଥେଷୁ ଵୈ ଗତାଃ
ସେମାନେ କେବେ ଏକେ ସାନାରେ ବସନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ଏକେ ଶେଯ୍ୟାରେ ଶୋଇବା ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଏଭଳି ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଘୁଞ୍ଚିଯାଆନ୍ତି।
ନାସ୍ମାକଂ ପାତକଂ ଘୋରଂ ପ୍ରଯାତି ମୁନିସତ୍ତମ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଵଂତଂ ଦୀପ୍ଯଂତଂ ପ୍ରସନ୍ନାନି ମନାଂସି ନଃ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମର ଏହି ଭୟଙ୍କର ପାପ ଯାଉନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଦେଖି, ଆମର ମନ ଶାନ୍ତ ହେଉଛି।
ଵଦଂତି ଦୁରିତପ୍ରାଂତଂ ସାଧୋସ୍ତେ ପୁଣ୍ଯଦର୍ଶନାତ୍ । ଉପାଯଂ ଵଦ ନଃ ସ୍ଵାମିନ୍ଯଥା ପାପକ୍ଷଯୋ ହି ନଃ
ଭଲ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଦୁଃଖର ଶେଷ ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ହେ ନାଥ, ଆମର ପାପ କିପରି ନଶ୍ଟ ହେବ, ଏହାର ଉପାୟ କହନ୍ତୁ।
ଜ୍ଞାଯତେ କରୁଣୋଽସ୍ମାଭିର୍ଵିପ୍ର ଵେଦାର୍ଥଵିତ୍ପ୍ରଭୋ । ଆର୍ତାନାଂ ମାର୍ଗମାଣାନାଂ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପମୁପେଯୁଷାମ୍
ହେ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କର କରୁଣାକୁ ଚିହ୍ନିପାରୁଛୁ; ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅଛନ୍ତି, ଉପାୟ ଖୋଜୁଛନ୍ତି ଏବଂ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ।
ମୋହାଦଵାପ୍ତପାପାନାଂ ତ୍ଵମୁଦ୍ଧର୍ତାସି ନିଶ୍ଚିତମ୍ । ନାରଦ ଉଵାଚ- ତେଷାମିତି ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନିଶର୍ମା ମୁନିସ୍ତତଃ
ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ି ପାପ କରିଥିବାମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆପଣ ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି; ନାରଦ କହିଲେ—ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମୁନିଶର୍ମା ମୁନି ତାପରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଇଦମାହ ଵିଚାର୍ଯେତି କରୁଣାଵରୁଣାଲଯଃ । ମୁନିଶର୍ମୋଵାଚ- ଯୂଯମଜ୍ଞାନତଃ ପ୍ରାପ୍ତପାତକାଃ ସତ୍ଯଭାଷିଣଃ
ଦୟା ଓ କରୁଣାର ଆଶ୍ରୟ ଥିବା ସେ, ଭାବିବା ପରେ ଏହି କଥା କହିଲେ: ମୁନିଶର୍ମା କହିଲେ—ତୁମେ ଅଜ୍ଞାନରେ ପାପ କରିଛ, ଯଦ୍ୟପି ସତ୍ୟ କଥା କହୁଛ।
ଅନୁତାପଯୁତାସ୍ତସ୍ମାଦନୁଗ୍ରାହ୍ଯା ମଯାଧୁନା । ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମେ ଵଚଃ ସତ୍ଯମୂର୍ଧ୍ଵବାହୁର୍ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ତୁମେ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପରେ ଅଛ, ତେଣୁ ଏବେ ମୋର କୃପା ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ; ମୋର ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣ, ମୁଁ ହାତ ଉଠାଇ କହୁଛି।
ଯନ୍ମଯାଂଗିରସଃ ପୂର୍ଵଂ ଶ୍ରୁତଂ ମୁନିସମାଗମେ । ଦୃଷ୍ଟଂ ଵେଦେଷୁ ଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ଶ୍ରୁତଂ ଗୁରୁମୁଖାତ୍ତଥା
ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ମୁନିମାନଙ୍କ ସଭାରେ ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କଠାରୁ ଯାହା ଶୁଣିଥିଲି, ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଯାହା ଦେଖିଛି, ଗୁରୁଙ୍କ ମୁଖରୁ ଯାହା ଶିଖିଛି—