ପୁରା କଥାଂ ହି ଵଦତାଂ ଵିପ୍ରାଣାଂ ନର୍ମଦାତଟେ । ଶୁଭଂ ଯତ୍ସର୍ଵପାପଘ୍ନଂ ତଦାକର୍ଣଯ ସାଦରମ୍
ପୂର୍ବେ ନର୍ମଦା ତଟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କଥା କହୁଥିଲେ । ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରୁଥିବା ସେଇ ଶୁଭ କଥାଟିକୁ ଏବେ ଆଦର ସହିତ ଶୁଣ ।
ଯୋ ଦିନତ୍ରଯମପି ପ୍ରଯତ୍ନତଃ ସ୍ନାତି ମେଷଉପଯାଦି ଭାସ୍କରେ । ଭାସ୍କରେଽନୁଦିତ ଏଵ ମାଧଵେ ମାସି ସୋଽଘନିଚଯୈର୍ଵିମୁଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି ମେଷ ରାଶିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରେ, ମାଧବ ମାସରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁମାନେ ତିନି ଦିନ ଯଥାଯଥ ଚେଷ୍ଟାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନେକ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି ।
ସଂପୂର୍ଣମପି ଵୈଶାଖେ ଯୋ ବହିଃ ସ୍ନାନମାଚରେତ୍ । ଵିଧିନା ମାଧଵଂ ଦେଵମର୍ଚଯେତ୍ସୋପି ପାପହା
ଯିଏ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୈଶାଖ ମାସରେ ବାହାରେ ସ୍ନାନ କରେ ଏବଂ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ମାଧବ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେଉଁଠିଏ ପାପ ଦୂର କରିପାରେ ।
ପୁଣ୍ଯତୀର୍ଥେ ଵିଶେଷେଣ ସ୍ନାନଦାନକ୍ରିଯାଦିଭିଃ । ମହାପାପୈର୍ଵିମୁଚ୍ଯେତ ମାନଵୋ ମାସି ମାଧଵେ
ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ ବିଶେଷ କରି ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରିଲେ, ମାଧବ ମାସରେ ମଣିଷ ମହାପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ ।
ତାଵନ୍ମହାପାପଚଯଃ ଶରୀରେ ଶରୀରିଣସ୍ତିଷ୍ଠତି ନିର୍ଵିଶଂକଃ । ଯାଵନ୍ମୁଦା ଚୋଷସି ମେଷରାଶିମୁପାଗତେ ମଜ୍ଜତି ନୋ ଦିନେଶେ
ମେଷ ରାଶିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରି ଅସ୍ତ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ନାନ ନ କଲେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ହୁଏନି, ଶରୀରରେ ମହାପାପ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବେ ରହିଥାଏ ।
ଏଵମାକର୍ଣିତସ୍ତେଷାଂ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଵଦତାଂ ମଯା । ଅନେକଦୁରିତାଂଭୋଧି ତରଣେ ପୋତ ଉତ୍ତମଃ
ଏଭଳି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହୁଥିବା କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ଅନେକ ଦୁଷ୍କୃତିର ସମୁଦ୍ର ପାର କରିବା ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ନୌକା ପାଇଲି ।
ଅଦୂରେ ଶିଵଦେହା ଚ ଵର୍ତତେଽସୌ ସରିଦ୍ଵରା । ତତ୍ର ସ୍ନାତୁଂ ଗମିଷ୍ଯେଽହଂ ତଦାଘୌଘଵଧାଯ ଚ
ଏଠାରୁ ଦୂର ନୁହେଁ, ଶିବଙ୍କ ଦେହ ସ୍ୱରୂପ ସେଇ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନଦୀ ଅଛି । ସେଠାକୁ ମୁଁ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଯିବି, ଏବଂ ପାପର ବନ୍ୟା ଦୂର କରିବି ।
ଯଦି ତେ ରୋଚତେ କାଂତେ ଵିରକ୍ତଂ ଵାମନୋ ଭଵେତ୍ । ତନ୍ମଯା ତ୍ଵଂ ସମାଗଚ୍ଛ ଵୈଶାଖସ୍ନାନହେତଵେ
ପ୍ରିୟେ, ଯଦି ତୁମେ ଚାହଁ, କିମ୍ବା ଯଦି ତୁମର ମନ ନିରାସକ୍ତ, ତେବେ ବୈଶାଖ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ମୋ ସହିତ ଚଳ ।
ଅନିତ୍ଯଂ ଜୀଵିତମିଦଂ ଯୌଵନଂ ଚାତିସୁଂଦରମ୍ । ହେତୁର୍ନରକଵାସସ୍ଯ ଦୁର୍ଵାରଶ୍ଚ ସ ନୋ ଭଵେତ୍
ଏହି ଜୀବନ ଅସ୍ଥାୟୀ, ଯୁବାବସ୍ଥା ବେଶ୍ ଶୋଭାବନ୍ତି ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଦୁଇଟି ନରକରେ ପଡିବାର କାରଣ ଓ ଆମ ପାଇଁ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଦମନୀୟ ।
ଆରାଧିତସ୍ତ୍ଵଯାହଂ ଚ ପାତିତୋ ଦୁରିତାର୍ଣଵେ । ମହତାମପି ଯତ୍ସତ୍ଯଂ ଦୁଷ୍ଟସ୍ଥିତଶରୀରିଣାମ୍
ତୁମେ ମୋତେ ପୂଜିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରକୁ ପଡିଛି; ଏହି କଥା ସତ୍ୟ, ବଡ଼ ବଡ଼ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଦୁଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥାରେ ଶରୀର ଧାରଣ କରନ୍ତି ।
କିମତ୍ର ବହୁନୋକ୍ତେନ ନ ଵିଲଂବୋଚିତଃ କ୍ଷଣଃ । ଉଦ୍ଧରିଷ୍ଯେଽପି ଭଵତୀଂ ଵିରକ୍ତିର୍ଯଦି ତେ ହୃଦି
ଏଠାରେ ବେଶି କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ବିଳମ୍ବ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ; ଯଦି ତୁମ ହୃଦୟରେ ବିରାଗ ଅଛି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବି ।
ଚିତ୍ରୋଵାଚ-। ସ୍ଵାମିନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟଯୋଗେନ ତଵ ସଂଗତିଧର୍ମତଃ । ଧ୍ରୁଵଂ ଵିରକ୍ତଂ ମଚ୍ଚେତୋ ନିଂଦ୍ଯମେତଦ୍ଭଵଂ ପ୍ରତି
ଚିତ୍ରା କହିଲେ: ସ୍ୱାମୀ, ତୁମକୁ ଦେଖିବା ଓ ଏହି ସଂଯୋଗର ଫଳରେ, ନିଶ୍ଚିତ ମୋର ମନ ତୁମଠାରୁ ବିରକ୍ତ ହୋଇଛି; ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ନିନ୍ଦାସ୍ପଦ ।
ନୂନମେଵଂ ମଯା ଶାସ୍ତ୍ରେ ଶ୍ରୁତଂ ଯତ୍ସାଧୁସଂଗମଃ । ଅଚିଂତ୍ଯାଯୈ ନମସ୍ତସ୍ଯୈ ତତୋ ନିଯତାଯୈ ପୁନଃ
ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଶୁଣିଛି ଯେ, ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ; ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ, ଏବଂ ଯିଏ ଦୃଢ଼ ରହନ୍ତି, ସେଉଁଠିଏ ପୁଣି ନମସ୍କାର ।
ଜାତୂକର୍ଣ ଉଵାଚ-। ଇତି ଭାଷ୍ଯତତସ୍ତେନ ସମଂ ଚିତ୍ରା ଯଯୌ ତଦା । ଵିଦ୍ଯମାନଂ ଧନଂ କିଂଚିଦାଦାଯ ମୁନିନୋଦିତା
ଯାତୂକର୍ଣ୍ଣ କହିଲେ: ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଚିତ୍ରା ତାଙ୍କ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ, ମୁନିଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ କିଛି ଧନ ନେଇ ।
ତତଃ ପରଂ ସୋଽପି ପୁନର୍ଦ୍ଵିଜନ୍ମା ଵୈଶାଖମାସେ ଶିଵଦେହଦେହମ୍ । ଅଵାପ ସସ୍ନୌ ଚ ଦିନେଶମସ୍ଯୈ ସ୍ନାନାଯ ସଦ୍ଯୋଽଥ ଦଦୌ ଦଯାଲୁଃ
ତାପରେ ସେ ଦ୍ୱିଜ, ବୈଶାଖ ମାସରେ ଶିବଦେହ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଏବଂ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଦୟାବଶତଃ ସେଇ ସ୍ନାନର ପୁଣ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ ।
ହୃଦଯାଲୁରଯଂ ଵିପ୍ରଃ ସ୍ନାପଯାମାସ ତାଂ ତଦା । ଯଥୋଚିତଵିଧାନେନ ଚିତ୍ରାମୁଚ୍ଚିତ୍ରଭାଷିଣୀମ୍
ସେଇ ଦୟାଳୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବେ ଚିତ୍ରାଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ସ୍ନାନ କରାଇଲେ, ଯିଏ ଉତ୍ତମ ଭାଷାରେ କଥା କହୁଥିଲେ ।
ଵୈଶାଖସ୍ନାନମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତତ୍ର ଶୁଶ୍ରାଵ ସା ମୁଦା । ପଠମାନେଷୁ ଵିପ୍ରେଷୁ ପୁରାଣାନି ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ସେଠାରେ ଚିତ୍ରା ଆନନ୍ଦରେ ବୈଶାଖ ସ୍ନାନର ମହିମା ଶୁଣିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ପୁରାଣ ପଢ଼ୁଥିଲେ ।
ଯସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣମାତ୍ରେଣ କ୍ଷୀଯତେ ଦୁରିତାଂଧକଃ । ଯଥା ସୂର୍ଯୋଦଯେ ନୈଵ ତିମିରୌଘଃ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି
ଏହାକୁ କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖର ଅନ୍ଧକାର ଦୂର ହୁଏ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ ଅନ୍ଧାର ମେଘ ହରାଯାଏ ।
ସା ଶିଵେ ଶିଵତନୂଜଲେ ପୁନଃ ସ୍ନାନତୋଽଜନିକରେ ଵିଧାନତଃ । ସ୍ନାନତୋ ଵିମଲମାନସୋଦଯା ସୂର୍ଯକାଂତିରିଵ ନିର୍ମଲା ବଭୌ
ସେ ଶିବଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ଜଳରେ ନିୟମିତ ଭାବେ ପୁଣିଥରେ ସ୍ନାନ କଲା। ଏହା ଫଳରେ ତାଙ୍କର ମନ ପରିଶୁଦ୍ଧ ହେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପରି ନିର୍ମଳ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେଖାଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ତତ୍ର ମଜ୍ଜଂତି ରେଵାଯାଂ ସେଵାଯାଂ ନିରତା ହରେଃ । ଵୈଶାଖେ ଵିଵିଧା ଲୋକା ଲୋକାନଂତ୍ଯମଭୀପ୍ସଵଃ
ସେଠାରେ ରେବା ନଦୀରେ ହରିଙ୍କ ସେବାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଲୋକମାନେ ବୈଶାଖ ମାସରେ ଡୁବିଯାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନନ୍ତ ଲୋକର ଆଶା କରନ୍ତି।
ଯେ ନର୍ମଦାଯାମିହ ଶର୍ମଦାଯାମଶୁଦ୍ଧକାଯାନପି ଶୋଧଯଂତି । ଵିଶେଷତୋ ମାଧଵମାସି ମର୍ତ୍ଯା ଭଵଂତି ମର୍ତ୍ଯାଧିପଲୋକଲୀଲାଃ
ଏଠାରେ ନର୍ମଦା ନଦୀ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ, ସେଠାରେ ଅପବିତ୍ର ଦେହ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାନ୍ତି। ବିଶେଷକରି ମାଧବ ମାସରେ, ସାଧାରଣ ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ମଣିଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋଇ ଲୋକରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।
ଆଜନ୍ମନୋଽଘସ୍ମରଣେନ ରେଵା ନିହଂତି ଦୃଷ୍ଟା ଦଶଜନ୍ମଜଂ ପୁନଃ । ସ୍ନାତା କଥଂ ଚିଚ୍ଛତଯୋନିଜାତଂ ସଂସେଵିତା ଯଚ୍ଛତି ରୁଦ୍ରଲୋକମ୍
ଜନ୍ମଠାରୁ ଯେଉଁ ପାପ ସ୍ମରଣରେ ରହିଛି, ଏବଂ ଦଶ ଜନ୍ମର ଅପରାଧ ମଧ୍ୟ ରେବା ନଦୀ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ। ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ଯଦିଓ ନିମ୍ନ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବେ, ଯଦି ସେମାନେ ଭକ୍ତିଶୀଳ, ସେମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ସକଲଂ ମାଧଵଂ ମାସଂ ସା ଚିତ୍ରା ନର୍ମଦାଜଲେ । ସସ୍ନୌ କିଂଚିଦ୍ଦଦୌ ଦାନଂ ଶକ୍ତ୍ଯା ଵିପ୍ରେଷୁ ନିତ୍ଯଶଃ
ମାଧବ ମାସ ସମଗ୍ର ଅବଧିରେ, ଚିତ୍ରା ନର୍ମଦା ଜଳରେ ପ୍ରତିଦିନ ସ୍ନାନ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରତିଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଅଳ୍ପ ଦାନ ଦେଲେ।
ସର୍ଵପାପହରଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଶୃଣୋତି ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ହରେଃ । ଵିପ୍ରାଣାଂ ତତ୍ର ପଠତାଂ ସଂଗାଦସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜନ୍ମନଃ
ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ହରିଙ୍କ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରୁଥିବା ସ୍ତୋତ୍ର ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦ୍ୱିଜ ଜନ୍ମର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି।
ନିମଜ୍ଜ୍ଯ ସା ମାଧଵମାସି ପୂର୍ଣେ ରେଵାଜଲେ ତତ୍ର ମହୀସୁରେଭ୍ଯଃ । ଅଚ୍ଛିଦ୍ରମାସାଦ୍ଯ ଯଥାଵିଧାନଂ ତତ୍ରାପି ଚିତ୍ରାପି ଚକାର ମାସମ୍
ମାଧବ ମାସରେ ରେବା ନଦୀର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳରେ ନିମଜ୍ଜନ କରି, ଚିତ୍ରା ଯଥାବିଧି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସେଠାରେ ମହାମୁନିମାନେ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାସ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ।
କୁଟୀରକଂ ତଂ ତୁ ନଵଂ ଵିଧାଯ ସୁଦେଵନାମାପି ସ ଭୂମିଦେଵଃ । ଉଵାସ ରେଵାସଲିଲେ ନିମଜ୍ଜଂଶ୍ଚିତ୍ରୋପରୋଧାଦନିଶଂ ଦଯାତଃ
ସେ ଭୂମିର ରାଜା ସୁଦେବ ନାମକ, ଏକ ନୂଆ କୁଟିର ତିଆରି କରି, ରେବା ନଦୀର ପାଖରେ ଦିନ ରାତି ଦୟାବଶତଃ ନିମଜ୍ଜନ କରି ରହିଲେ, ଚିତ୍ରାଙ୍କ ବାଧା ଦେଖି।
ଅଥ କାଲେନ କିଯତା କାଲଧର୍ମମୁପେଯିଵାନ୍ । ଵିପ୍ରସ୍ତଦନୁ ସା ଚିତ୍ରା ଚିରେଣୈଵ ମୃତା ନୃପ
ଏପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିୟତି ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ଏବଂ ବହୁ ସମୟ ପରେ, ରାଜନ୍, ଚିତ୍ରା ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ତେନ ମାଧଵମାସସ୍ଯ ସୁକୃତେନ ତଦୈଵ ସା । ପୁତ୍ରୀ ତଵାଭଵନ୍ନୂନମଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯମଯାତନାମ୍
ମାଧବ ମାସରେ ତାଙ୍କର କୃତ ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ସେ ତୁରନ୍ତ ତୁମର କନ୍ୟା ହେଲେ, ଏବଂ ଯମର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଖିବାକୁ ପଡ଼ିଲା ନାହିଁ।
ତସ୍ଯ କର୍ମଵିପାକୋଽଯଂ ଯଦାପ୍ତଂ ଭୂପତେଃ କୁଲମ୍ । ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଵିଶଦଂ ଵୀର ଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ଯଂ ପାପକର୍ମଭିଃ
ତାଙ୍କର କର୍ମର ଫଳ ଏହି, ଯେ ସେ ଭୂପତିଙ୍କ ପବିତ୍ର ବୈଷ୍ଣବ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏହି ପବିତ୍ର କୁଳ ପାପୀ କର୍ମ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇପାରିନଥାନ୍ତି।
ଦିଵ୍ଯାଦେଵୀ ଵରଂ ନାମ ଜାତଂ ଚାସ୍ଯାଂ ନରୋତ୍ତମ । ଯଚ୍ଚ ଦତ୍ତଵତୀ ଚାନ୍ନଂ ଭୋଗ୍ଯସୌଖ୍ଯସୁଖାନି ଚ
ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଦିବ୍ୟ ଦେବୀ ବରା ନାମକ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କରିଥିଲେ, ଏବେ ତାହାର ଫଳସ୍ୱରୂପ ସୁଖ ଓ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି।