ପୁରୋଧସଂ ଚ ଧର୍ମଜ୍ଞଂ ଜ୍ଞାନଵଂତଂ ତପସ୍ଵିନମ୍ । ଜାତୂକର୍ଣଂ ପ୍ରଣମ୍ଯାଦୌ ଵିନଯାନ୍ଵିତକଂଧରଃ
ବିନୟ ସହ କଣ୍ଠ ନମାଇ, ପ୍ରଥମେ ଜାତୂକର୍ଣ୍ଣ ନାମକ ଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ତପସ୍ବୀ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ।
ଦିଵୋଦାସ ଉଵାଚ-। କଥଯସ୍ଵ ପ୍ରସାଦେନ କିମେତସ୍ଯାହି ପାତକମ୍ । ଦିଵ୍ଯାଦେଵ୍ଯାସ୍ତୁ ମେ ପୁତ୍ର୍ଯା ଯଦେତଚ୍ଚେଷ୍ଟିତଂ କୃତମ୍
ଦିବୋଦାସ କହିଲେ— 'ଦୟାକରି କହ, ଏହି ଝିଅର କଣ ଦୋଷ? ମୋ ଝିଅ ଦିବ୍ୟାଦେବୀ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି?'
ଜାତୂକର୍ଣ ଉଵାଚ-। ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ଚେଷ୍ଟିତଂ ଵୀର ଦିଵ୍ଯାଦେଵ୍ଯା ଵଦାମ୍ଯହମ୍ । ପୂର୍ଵଜନ୍ମକୃତଂ ସର୍ଵଂ ତନ୍ମେ ନିଗଦତଃ ଶୃଣୁ
ଜାତୂକର୍ଣ୍ଣ କହିଲେ— 'ହେ ବୀର, ଦିବ୍ୟାଦେବୀଙ୍କ କର୍ମ ମୁଁ କହିବି । ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜନ୍ମର ସମସ୍ତ କାହାଣୀ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ ।'
ଆସ୍ତେ ଵାରାଣସୀ ପୁଣ୍ଯା ନଗରୀ ପାପନାଶିନୀ । ତସ୍ଯାମାସ୍ତେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସୁଵୀରୋ ନାମ ନାମତଃ
ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା ପବିତ୍ର ବାରାଣସୀ ନଗର ଅଛି । ସେଠାରେ ସୁବୀର ନାମକ ଜ୍ଞାନୀ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ବସୁଥିଲେ ।
ଵୈଶ୍ଯଜାତ୍ଯାଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ଧନଧାନ୍ଯସମାକୁଲଃ । ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଚିତ୍ରାନାମ ସୁଵିସ୍ମୃତା
ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ବଣିକ ଜାତିର ଥିଲେ, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ପ୍ରଚୁର । ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ଚିତ୍ରା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମତୀ ଥିଲେ ।
କୁଲାଚାରଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଦୁରାଚାରେଣ ଵର୍ତତେ । ନ ମନ୍ଯତେ ହି ଭର୍ତାରଂ ରୌଦ୍ରକୃତ୍ଯେ ଚ ଵର୍ତତେ
ସେ ଝିଅ ଘରର ଆଚାର ଛାଡି, ଖରାପ ଆଚରଣରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ । ସେ ପତିଙ୍କୁ ମାନ୍ୟ କରୁନଥିଲେ ଏବଂ ନିର୍ଦୟ କାମରେ ଲାଗିଥିଲେ ।
ପୁଣ୍ଯକାର୍ଯଵିହୀନା ତୁ ପାପଂ ଚରତି ଦୁର୍ମତିଃ । ଭର୍ତାରଂ ଭର୍ତ୍ସତେ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵୈରିଣୀ କଲହପ୍ରିଯା
ସେ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟରୁ ବଞ୍ଚିତ, ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ପାପ କରୁଥିଲେ । ସେ ସଦା ପତିଙ୍କୁ ଗାଳି ଦେଉଥିଲେ, ଅବିଚାରାଣୀ ଏବଂ ଝଗଡାକୁ ପସନ୍ଦ କରୁଥିଲେ ।
ନିତ୍ଯଂ ପରଗୃହେ ଵାସ ନିରତା ଭ୍ରମତେଽଧିକମ୍ । ପରଚ୍ଛିଦ୍ରଂ ସମାପଶ୍ଯେଦ୍ଦୁଷ୍ଟାଭୂତେଷୁ ସର୍ଵଦା
ସେ ସଦା ଅନ୍ୟ ଘରେ ବସିଥିଲେ, ଅତ୍ୟଧିକ ଘୁରୁଥିଲେ । ସେ ସଦା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦୋଷ ଦେଖିବାରେ ଲାଗିଥିଲେ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ ହୋଇପଡିଥିଲେ ।
ସାଧୁନିଂଦାରତା ପାପା ବହୁହାସ୍ଯକରୀ ସଦା । କୁସଂଗତିରତା ଵାଚା ଦୁରାଚାରଜନପ୍ରିଯା
ସେ ଦୁଷ୍ଟା ସଦା ଭଲ ଲୋକଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଅଧିକ ହସିଥିଲେ । ଖରାପ ସଙ୍ଗକୁ ପସନ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ଖରାପ କଥା କହି ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କୁ ଖୁସି କରୁଥିଲେ ।
ଧୂର୍ତାଧର୍ମଜନଦ୍ଵେଷକରୀ ଚାନୃତଭାଷିଣୀ । ଵିଜ୍ଞାଯୈଵଂ ସୁଵୀରୋଽସ୍ଯା ଉପଯେମେ ତତୋଽପରାମ୍
ସେ ଚତୁର ଓ ଧର୍ମିକ ଲୋକଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିଲେ, ମିଥ୍ୟା କହୁଥିଲେ । ଏପରି ଦେଖି, ସୁବୀର ଆଉ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ବିବାହ କଲେ ।
ତଯା ନଵୀନଯା ଵୀରୋ ଭାର୍ଯଯା ସହିତୋଽନିଶମ୍ । ଯଥାସୁଖଂ ସ ବୁଭୁଜେ ଵିଷଯାନ୍ମନସଃ ପ୍ରିଯାନ୍
ନୂତନ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ସୁବୀର ଦିନ ଓ ରାତି ମନ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ ।
ଧର୍ମାଚାରେଣ ପୁଣ୍ଯାତ୍ମା ସତ୍ଯପୁଣ୍ଯମତିଃ ସଦା । ସତ୍ଯଯାମିତଯା ସତ୍ଯା ସୁମତ୍ଯାରାଧିତୋ ବଭୌ
ଧର୍ମ ଆଚରଣରେ ନିଷ୍ଠା ଏବଂ ସତ୍ୟ ମନ ଥିବା ସୁବୀର ସତ୍ୟା ନାମକ ଶୁଭବୁଦ୍ଧି ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଲେ ।
ନିରସ୍ତା ତେନ ସା ଚିତ୍ରା ଵିଚିତ୍ରା ଵରଵର୍ଣିନୀ । ସ୍ଵୈରିଣୀ ଗୁଣସଂସର୍ଗଧର୍ମଵିଦ୍ଵେଷିଣୀ ତତଃ
ସେ ଅପୃଥକ୍କରାଯିବା ପରେ, ଏହି ଅସାଧାରଣ ଓ ଅତି ସୁନ୍ଦର ରୂପବତୀ ଜଣେ ଜନାନୀ ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରିଣୀ ହେଲେ, ଭଲ ଗୁଣ ଓ ଧର୍ମର ସଙ୍ଗକୁ ଘୃଣା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଭ୍ରମତେ ଜାରସଂଯୁକ୍ତା ମୁକ୍ତାଚାରା ଗତତ୍ରପା । ସା ପାପରତସଂଯୁକ୍ତା ରକ୍ତା ଦୂତୀ ଵିକର୍ମଣି
ସେ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କ ସହିତ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ମନମତା ଚଳାଇଲେ, ଲଜ୍ଜା ଛାଡି ମୁକ୍ତ ଆଚରଣ କଲେ; ଅପରାଧରେ ଲାଗିଥିଲେ, ଦୂତୀ ସହିତ ଆସକ୍ତ ହେଲେ, ଓ ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ମନ ଲଗାଇଲେ।
କୁଶଲା କୁଟ୍ଟିନୀକର୍ମ କଲାସୁ ତ୍ଵନ୍ଯଯୋଷିତାମ୍ । ଗୃହଭଂଗମସୌ ଚକ୍ରେ ଵକ୍ରେଣ ମନସା ହିତା
ଅନ୍ୟ ଜଣାନୀମାନଙ୍କର କଳା ଓ ଦୂତୀର କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରବୀଣ ଥିଲେ, ଘର ଭାଙ୍ଗିବା ଓ ତାଙ୍କର ଲାଭ ପାଇଁ ଚତୁର ଚିତ୍ତରେ ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କାମ କଲେ।
ସାଧ୍ଵୀଂ ନାରୀଂ ସମାହୂଯ ପାପଵାକ୍ଯୈଶ୍ଚ ନୋଦଯେତ୍ । ନର୍ମଲୋଭକଥାକେଲି ପ୍ରତ୍ଯଯୋତ୍ପତ୍ତିହେତୁଭିଃ
ସେ ଜଣେ ସତୀ ଜଣାନୀକୁ ଡାକି, ଦୁଷ୍ଟ କଥା, ହସ-ମଜା, ଲୋଭର କଥା ଓ ଖେଳ ଦ୍ୱାରା ଭରସା ଜଗାଇ ଦୁର୍ମାର୍ଗରେ ପ୍ରେରିତ କରୁଥିଲେ।
ମନାଂସି ଚାଲଯେତ୍ପାପା ପୁରୁଷାଣାଂ ଚ ଯୋଷିତାମ୍ । ସାଧୂନାଂ ସା ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଭଵ୍ଯାଃ ପରେଭ୍ଯଃ ପ୍ରତିପାଦଯେତ୍
ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଜଣାନୀ ପୁରୁଷ ଓ ଜଣାନୀମାନଙ୍କର ମନ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିଲେ, ଭଲ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଣାନୀମାନେ ଯାହାକୁ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଉଥିଲେ।
କାରଯତ୍ଯେଵ କପଟଂ ଧର୍ମଗ୍ରାମଵିଵର୍ଜନମ୍ । ଏଵଂ ଵର୍ଷଶତଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ପଶ୍ଚାଦ୍ଵେଶ୍ଯାଵିଧିସ୍ଥିତା
ସେ ସଦା ଚଳକଳା କରୁଥିଲେ, ଧର୍ମର ପଥ ଛାଡି ଦେଉଥିଲେ; ଏଭଳି ଶତବର୍ଷ ଭୋଗ କରି, ପରେ ବେଶ୍ୟା ରୂପେ ରହିଗଲେ।
କାଲେନ ନିଧନଂ ପ୍ରାପ୍ତା ସତତଂ ପାପନିଶ୍ଚଯା । ଜାତା ତଵ ଗୃହେ ପୁତ୍ରୀ ଦିଵ୍ଯାଦେଵୀତି ସା ସୁତା
ସମୟ ପରେ, ସେ ସଦା ଅପରାଧରେ ଲାଗି ଥିବାବେଳେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ; ପରେ ତୁମ ଘରେ ତୁମର ଝିଅ ଭାବେ ଦିବ୍ୟାଦେବୀ ନାମରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ସୁଂଦରୀ ରୂପସଂପନ୍ନା ପୁରା ଦୃଷ୍ଟେନ ନୋଦିତା । ନାରଦ ଉଵାଚ-। ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦିଵୋଦାସୋଽତିଵିସ୍ମିତଃ । ଉଵାଚ ରାଜା ମଧୁରଂ ଜାତୂକର୍ଣଂ ମୁନିଂ ଵଚଃ
ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ଓ ରୂପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବ ଦୃଶ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜାଗ୍ରତ ହେଲେନି। ନାରଦ କହିଲେ— ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଦିବୋଦାସ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, ରାଜା ମଧୁର କଥାରେ ଜାତୂକର୍ଣ୍ଣ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦିଵୋଦାସ ଉଵାଚ-। ଯଦୀଦୃଶୀ ସା ଦୁରିତପ୍ରଚାରା ସଦା ଦୁରାଚାରରତା ପ୍ରଯାତା । କଥଂ ମମଶ୍ରୀପତିଦୈଵତସ୍ଯ ମହାକୁଲୀନସ୍ଯ ସୁତାନୁରୂପା
ଦିବୋଦାସ କହିଲେ— ଯଦି ସେ ସଦା ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣରେ ଲାଗିଥିଲେ ଓ ଦୁଷ୍ଟ କାମରେ ରତ ଥିଲେ, ତେବେ ମୋ ଭଳି ଶ୍ରୀପତି, ଦେବତାଭକ୍ତ ଓ ଉଚ୍ଚ କୁଳର ଝିଅ ଭାବେ କିପରି ଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ?
ସୁଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ରାଜକୁଲେ ଵିଶାଲେ ଲେଭେ ଚ ସା ଶ୍ରୀମତିଜନ୍ମଧନ୍ଯମ୍ । ପୁଣ୍ଯେନ କେନାପି ମୁନେ ପଵିତ୍ରେ ଚିତ୍ରା ଵିଚିତ୍ରେଣ ଚ କର୍ମକର୍ତ୍ରୀ
ଏଭଳି ବିଶାଳ ରାଜବଂଶରେ ଏତେ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ମହାନ ଜନ୍ମ ସେ କିପରି ପାଇଲେ? ମୁନି, କେଉଁ ପୁଣ୍ୟରେ ଏହି ଚିତ୍ରା, ଏତେ ଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଏମିତି ପବିତ୍ର ଫଳ ଲାଗିଲେ?
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭୂମିପସ୍ଯ ମୁନିସ୍ତତଃ । କିଞ୍ଚିଦ୍ଵିହସ୍ଯ ତୁ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଵଚଃ ସୂନୃତମବ୍ରଵୀତ୍
ନାରଦ କହିଲେ— ଏପରି ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ ମୁନି ହସି କିଛି ମିଠା କଥା କହିଲେ।
ଜାତୂକର୍ଣ ଉଵାଚ-। ଚିତ୍ରା ଵିଚିତ୍ରସୁରତୈରଥ ଵଂଚଯଂତୀ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନକାମୁକଵିଟାନ୍ଧନଧୀଵିହୀନାନ୍ । ଵେଶ୍ଯା ବଭୂଵ ଵିଷପାନମିତଶ୍ଚରିତ୍ଵା କାଲେନ ନାଗନଗରେ ମହତି ପ୍ରସିଦ୍ଧେ
ଜାତୂକର୍ଣ୍ଣ କହିଲେ— ଚିତ୍ରା ବିଭିନ୍ନ ରମଣ କଳା ଦ୍ୱାରା ଗୁପ୍ତ ପ୍ରେମିକ, ଗରିବ ଓ ମୂର୍ଖମାନେକୁ ଠକାଇ, ବେଶ୍ୟା ହେଲେ; ଏଭଳି ଚରିତ୍ର କରି, ସେ ନାଗନଗର ନାମକ ବଡ଼ ସହରରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।
କୋଽପି ତତ୍ର ସମାଯାତଃ ସାଯଂ ଵିପ୍ରଃ ସମାର୍ଦିତଃ । ଅର୍ଦମାନୋ ଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ନଗରେ ନାଗସଂଜ୍ଞକେ
ସେଠାରେ ଏକ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଜଣେ ଦୁଃଖିତ, ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆସିଲେ, ନାଗ ନାମକ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଅପଶ୍ଯନ୍ନପରଂ ସ୍ଥାନଂ ମୂଢଶ୍ଚିତ୍ରାଗୃହଂ ଯଯୌ । ତଯା ସଂମୋହିତୋଽତ୍ଯର୍ଥଂ ଵେଶ୍ଯଯା ଦୃଷ୍ଟିଯୋଗତଃ
ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଥାଉ ନପାଇ, ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଚିତ୍ରାଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ବହୁତ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲେ।
ପାଦସଂଵାହନସ୍ନାନତାଂବୂଲାସନଭୋଜନୈଃ । ଵିଲାସୈସ୍ତୋଷିତଃ ସୋଽପି ଖେଦହୀନୋଽଭଵତ୍ତଦା
ପାଦ ମାସାଜ, ସ୍ନାନ, ପାନ, ଆସନ, ଭୋଜନ ଓ ଖେଳ ଦ୍ୱାରା ସେ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ, ଏବଂ ସେ ସମୟରେ ସମସ୍ତ କ୍ଲାନ୍ତି ହରାଇଲେ।
ତତୋ ଵିଚିତ୍ରୈଃ ସୁରତୋପଚାରୈରଦୃଷ୍ଟବୁଦ୍ଧ୍ଯୈଵ ତଯା ସ ଵିପ୍ରଃ । ସଂସେଵିତୋଽଯଂ ରଜନୀମଶେଷାମଵାହଯଦ୍ଭାଵଵିଶେଷଲୁବ୍ଧଃ
ତାପରେ ବିଭିନ୍ନ ରମଣ କଳା ଦ୍ୱାରା, ଅଜ୍ଞାନ ମନ ଥିବା ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସେବା କଲେ; ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ସମସ୍ତ ରାତି ଭରି ବିଶେଷ ପ୍ରେମରେ ଲିନ ହେଲେ।
ପ୍ରାତଃ ପ୍ରଯାଣାଭିମୁଖଃ କଥଂଚିଦୁଵାଚ ଚିତ୍ରାମନୁରକ୍ତଚିତ୍ତଃ । ସଂତୋଷିତଃ ସ୍ଵୈଶ୍ଚରିତୈଃ ସ୍ଵକୃତ୍ଯୈର୍ଵଚସ୍ତଯାଚୈକଧିଯା ତଦାନୀମ୍
ପ୍ରଭାତରେ, ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଚିତ୍ରାଙ୍କୁ ଭଲପାଇଥିବା ହୃଦୟରେ ସେ କହିଲେ— ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ନିଜ କର୍ମରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଏକାଗ୍ର ମନେ ତାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ-। କାର୍ଯଃ ପ୍ରତ୍ଯୁପକାରସ୍ତେ ତୋଷିତେନ ମଯା ପ୍ରିଯେ । ସ୍ଵଦୃଢଂ ଚ ନିଜଂ ଦୁଃଖଂ କଥଯାମ୍ଯଵିଶେଷତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ— ମୋ ପ୍ରିୟା, ତୁମେ ମୋପରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମର ଉପକାର ପୂରଣ କରିବି; ମୁଁ ମୋର ଦୁଃଖ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଖୋଲାମେଳା କହିଦେବି।