ଵିଵାହଃ କ୍ରିଯତାମସ୍ଯା ଇତ୍ଯୂଚୁସ୍ତେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ଦିଵୋଦାସଶ୍ଚ ଧର୍ମାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣୈସ୍ତୁ ପ୍ରଣୋଦିତଃ
'ଏହାଙ୍କ ବିବାହ କରାଯାଉ,' ବୋଲି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ; ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଦିବୋଦାସ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ଚେତନା ପାଇଲେ।
ଵିଵାହାର୍ଥଂ ମହାରାଜ ମାନସଂ କୃତଵାନ୍ନୃପ । ପୁନର୍ଦତ୍ତା ପ୍ରଦାନେନ ଦିଵ୍ଯାଦେଵୀ ନୃପୋତ୍ତମ
ବିବାହ ପାଇଁ, ହେ ମହାରାଜା, ରାଜା ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ; ଦିବ୍ୟାଦେବୀଙ୍କୁ ପୁନିଥରେ ବିବାହ ଦେଇଦେଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା।
ପୁଷ୍ପସେନାଯ ପୁଣ୍ଯାଯ ତସ୍ମୈ ରାଜ୍ଞେ ମହାତ୍ମନେ । ମୃତ୍ଯୁଧର୍ମଂ ଗତୋ ରାଜା ଵିଵାହସମଯେଽପି ସଃ
ପୁଷ୍ପସେନ ନାମକ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟାଦେବୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଯାଇଥିଲା; ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ପତି ବିବାହ ସମୟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ।
ଯଦା ଯଦା ମହାଭାଗୋ ଦିଵ୍ଯାଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚ ଭୂପତିଃ । କରୋତି ସ ପିତୋଦ୍ଯୋଗଂ ଵିଵାହସ୍ଯାତିଦୁଃଖିତଃ
ଯେତେବେଳେ ଦିବ୍ୟାଦେବୀଙ୍କ ପିତା, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରାଜା, ଝିଅଙ୍କ ବିବାହ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରୁଥିଲେ, ସେ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହୁଏଥିଲେ।
ଭର୍ତାପି ମ୍ରିଯତେ କାଲେ ପ୍ରାପ୍ତଲଗ୍ନସ୍ତଦା ତଦା । ଏକଵିଂଶତିଭର୍ତାରଃ କାଲେକାଲେ ମୃତାସ୍ତତଃ
ସେ ବେଳେ, ତାଙ୍କର ପତି ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ପରଲୋକକୁ ଚଲିଗଲେ । ଏଭଳି ଏକ ପରେ ଏକ କରି ଏକୋଇଶିଜଣ ପତି ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ।
ତତୋ ରାଜା ମହାଦୁଃଖୀ ସଂଜାତଃ ଖ୍ଯାତଵିକ୍ରମଃ । ସମାଲୋକ୍ଯ ତମାହୂଯ ମଂତ୍ରିଭିଃ ସହ ନିଶ୍ଚଲଃ
ଏହା ଦେଖି ବିରତାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ । ସେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ବସି, ସ୍ଥିର ମନେ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କଲେ ।
ସ୍ଵଯଂଵରେ ମହାବୁଦ୍ଧିଂ ଚକାର ପୃଥିଵୀପତିଃ । ଅଥ ତେନ ସମାହୂତା ରାଜାନୋ ଵିଵିଧା ନୃପାଃ
ପୃଥିବୀର ଏଇ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ରାଜା ଏକ ସ୍ୱୟଂବର ଆୟୋଜନ କଲେ । ତାଙ୍କର ଡାକରେ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ରାଜାମାନେ ଏଠାରେ ଆସି ଯୋଗ ଦେଲେ ।
ସ୍ଵଯଂଵରାର୍ଥଂ ଵୈ ତସ୍ଯା ବହଵୋ ଧର୍ମତତ୍ପରାଃ । ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ରୂପସଂକ୍ଷୁବ୍ଧା ମୃତ୍ଯୁନା ପ୍ରେଷିତା ନୃପାଃ
ସ୍ୱୟଂବର ପାଇଁ ଧର୍ମରେ ଆସକ୍ତ ଅନେକ ରାଜା ଆସିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ, ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ସେହି ରାଜାମାନେ—
ସଂଗ୍ରାମଂ ଚକ୍ରିରେ ମୂଢା ମୃତାସ୍ତେଽଥ ପରସ୍ପରମ୍ । ଏଵଂ ତେଷାଂ କ୍ଷଯୋ ଜାତଃ କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯାଣାଂ ନରେଶ୍ଵର
ଅବିବେକରେ ପଡି ସେମାନେ ପରସ୍ପରେ ଯୁଦ୍ଧ କରି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ । ଏଭଳି ଭାବରେ, ହେ ନରପତି, ସେହି କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଶ ହେଲା ।
ଦିଵ୍ଯାଦେଵୀ ଚ ଦୁଃଖାର୍ତା ରୁରୋଦ କରୁଣଂ ତତଃ । ବାଲାମାଲୋକ୍ଯ ତାଂ ରାଜା ରୁଦଂତୀଂ ଚାତିଦୁଃଖିତାମ୍
ଦିବ୍ୟାଦେବୀ ଦୁଃଖରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ କ୍ଷୁଦ୍ର କଣ୍ଠରେ କାନ୍ଦିଲେ । ଏହା ଦେଖି, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଏବଂ ଛୋଟ ଝିଅକୁ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖି—
ପୁରୋଧସଂ ଚ ଧର୍ମଜ୍ଞଂ ଜ୍ଞାନଵଂତଂ ତପସ୍ଵିନମ୍ । ଜାତୂକର୍ଣଂ ପ୍ରଣମ୍ଯାଦୌ ଵିନଯାନ୍ଵିତକଂଧରଃ
ବିନୟ ସହ କଣ୍ଠ ନମାଇ, ପ୍ରଥମେ ଜାତୂକର୍ଣ୍ଣ ନାମକ ଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ତପସ୍ବୀ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ।
ଦିଵୋଦାସ ଉଵାଚ-। କଥଯସ୍ଵ ପ୍ରସାଦେନ କିମେତସ୍ଯାହି ପାତକମ୍ । ଦିଵ୍ଯାଦେଵ୍ଯାସ୍ତୁ ମେ ପୁତ୍ର୍ଯା ଯଦେତଚ୍ଚେଷ୍ଟିତଂ କୃତମ୍
ଦିବୋଦାସ କହିଲେ— 'ଦୟାକରି କହ, ଏହି ଝିଅର କଣ ଦୋଷ? ମୋ ଝିଅ ଦିବ୍ୟାଦେବୀ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି?'
ଜାତୂକର୍ଣ ଉଵାଚ-। ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ଚେଷ୍ଟିତଂ ଵୀର ଦିଵ୍ଯାଦେଵ୍ଯା ଵଦାମ୍ଯହମ୍ । ପୂର୍ଵଜନ୍ମକୃତଂ ସର୍ଵଂ ତନ୍ମେ ନିଗଦତଃ ଶୃଣୁ
ଜାତୂକର୍ଣ୍ଣ କହିଲେ— 'ହେ ବୀର, ଦିବ୍ୟାଦେବୀଙ୍କ କର୍ମ ମୁଁ କହିବି । ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜନ୍ମର ସମସ୍ତ କାହାଣୀ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ ।'
ଆସ୍ତେ ଵାରାଣସୀ ପୁଣ୍ଯା ନଗରୀ ପାପନାଶିନୀ । ତସ୍ଯାମାସ୍ତେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସୁଵୀରୋ ନାମ ନାମତଃ
ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା ପବିତ୍ର ବାରାଣସୀ ନଗର ଅଛି । ସେଠାରେ ସୁବୀର ନାମକ ଜ୍ଞାନୀ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ବସୁଥିଲେ ।
ଵୈଶ୍ଯଜାତ୍ଯାଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ଧନଧାନ୍ଯସମାକୁଲଃ । ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଚିତ୍ରାନାମ ସୁଵିସ୍ମୃତା
ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ବଣିକ ଜାତିର ଥିଲେ, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ପ୍ରଚୁର । ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ଚିତ୍ରା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମତୀ ଥିଲେ ।
କୁଲାଚାରଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଦୁରାଚାରେଣ ଵର୍ତତେ । ନ ମନ୍ଯତେ ହି ଭର୍ତାରଂ ରୌଦ୍ରକୃତ୍ଯେ ଚ ଵର୍ତତେ
ସେ ଝିଅ ଘରର ଆଚାର ଛାଡି, ଖରାପ ଆଚରଣରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ । ସେ ପତିଙ୍କୁ ମାନ୍ୟ କରୁନଥିଲେ ଏବଂ ନିର୍ଦୟ କାମରେ ଲାଗିଥିଲେ ।
ପୁଣ୍ଯକାର୍ଯଵିହୀନା ତୁ ପାପଂ ଚରତି ଦୁର୍ମତିଃ । ଭର୍ତାରଂ ଭର୍ତ୍ସତେ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵୈରିଣୀ କଲହପ୍ରିଯା
ସେ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟରୁ ବଞ୍ଚିତ, ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ପାପ କରୁଥିଲେ । ସେ ସଦା ପତିଙ୍କୁ ଗାଳି ଦେଉଥିଲେ, ଅବିଚାରାଣୀ ଏବଂ ଝଗଡାକୁ ପସନ୍ଦ କରୁଥିଲେ ।
ନିତ୍ଯଂ ପରଗୃହେ ଵାସ ନିରତା ଭ୍ରମତେଽଧିକମ୍ । ପରଚ୍ଛିଦ୍ରଂ ସମାପଶ୍ଯେଦ୍ଦୁଷ୍ଟାଭୂତେଷୁ ସର୍ଵଦା
ସେ ସଦା ଅନ୍ୟ ଘରେ ବସିଥିଲେ, ଅତ୍ୟଧିକ ଘୁରୁଥିଲେ । ସେ ସଦା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦୋଷ ଦେଖିବାରେ ଲାଗିଥିଲେ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ ହୋଇପଡିଥିଲେ ।
ସାଧୁନିଂଦାରତା ପାପା ବହୁହାସ୍ଯକରୀ ସଦା । କୁସଂଗତିରତା ଵାଚା ଦୁରାଚାରଜନପ୍ରିଯା
ସେ ଦୁଷ୍ଟା ସଦା ଭଲ ଲୋକଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଅଧିକ ହସିଥିଲେ । ଖରାପ ସଙ୍ଗକୁ ପସନ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ଖରାପ କଥା କହି ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କୁ ଖୁସି କରୁଥିଲେ ।
ଧୂର୍ତାଧର୍ମଜନଦ୍ଵେଷକରୀ ଚାନୃତଭାଷିଣୀ । ଵିଜ୍ଞାଯୈଵଂ ସୁଵୀରୋଽସ୍ଯା ଉପଯେମେ ତତୋଽପରାମ୍
ସେ ଚତୁର ଓ ଧର୍ମିକ ଲୋକଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିଲେ, ମିଥ୍ୟା କହୁଥିଲେ । ଏପରି ଦେଖି, ସୁବୀର ଆଉ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ବିବାହ କଲେ ।
ତଯା ନଵୀନଯା ଵୀରୋ ଭାର୍ଯଯା ସହିତୋଽନିଶମ୍ । ଯଥାସୁଖଂ ସ ବୁଭୁଜେ ଵିଷଯାନ୍ମନସଃ ପ୍ରିଯାନ୍
ନୂତନ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ସୁବୀର ଦିନ ଓ ରାତି ମନ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ ।
ଧର୍ମାଚାରେଣ ପୁଣ୍ଯାତ୍ମା ସତ୍ଯପୁଣ୍ଯମତିଃ ସଦା । ସତ୍ଯଯାମିତଯା ସତ୍ଯା ସୁମତ୍ଯାରାଧିତୋ ବଭୌ
ଧର୍ମ ଆଚରଣରେ ନିଷ୍ଠା ଏବଂ ସତ୍ୟ ମନ ଥିବା ସୁବୀର ସତ୍ୟା ନାମକ ଶୁଭବୁଦ୍ଧି ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଲେ ।
ନିରସ୍ତା ତେନ ସା ଚିତ୍ରା ଵିଚିତ୍ରା ଵରଵର୍ଣିନୀ । ସ୍ଵୈରିଣୀ ଗୁଣସଂସର୍ଗଧର୍ମଵିଦ୍ଵେଷିଣୀ ତତଃ
ସେ ଅପୃଥକ୍କରାଯିବା ପରେ, ଏହି ଅସାଧାରଣ ଓ ଅତି ସୁନ୍ଦର ରୂପବତୀ ଜଣେ ଜନାନୀ ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରିଣୀ ହେଲେ, ଭଲ ଗୁଣ ଓ ଧର୍ମର ସଙ୍ଗକୁ ଘୃଣା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଭ୍ରମତେ ଜାରସଂଯୁକ୍ତା ମୁକ୍ତାଚାରା ଗତତ୍ରପା । ସା ପାପରତସଂଯୁକ୍ତା ରକ୍ତା ଦୂତୀ ଵିକର୍ମଣି
ସେ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କ ସହିତ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ମନମତା ଚଳାଇଲେ, ଲଜ୍ଜା ଛାଡି ମୁକ୍ତ ଆଚରଣ କଲେ; ଅପରାଧରେ ଲାଗିଥିଲେ, ଦୂତୀ ସହିତ ଆସକ୍ତ ହେଲେ, ଓ ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ମନ ଲଗାଇଲେ।
କୁଶଲା କୁଟ୍ଟିନୀକର୍ମ କଲାସୁ ତ୍ଵନ୍ଯଯୋଷିତାମ୍ । ଗୃହଭଂଗମସୌ ଚକ୍ରେ ଵକ୍ରେଣ ମନସା ହିତା
ଅନ୍ୟ ଜଣାନୀମାନଙ୍କର କଳା ଓ ଦୂତୀର କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରବୀଣ ଥିଲେ, ଘର ଭାଙ୍ଗିବା ଓ ତାଙ୍କର ଲାଭ ପାଇଁ ଚତୁର ଚିତ୍ତରେ ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କାମ କଲେ।
ସାଧ୍ଵୀଂ ନାରୀଂ ସମାହୂଯ ପାପଵାକ୍ଯୈଶ୍ଚ ନୋଦଯେତ୍ । ନର୍ମଲୋଭକଥାକେଲି ପ୍ରତ୍ଯଯୋତ୍ପତ୍ତିହେତୁଭିଃ
ସେ ଜଣେ ସତୀ ଜଣାନୀକୁ ଡାକି, ଦୁଷ୍ଟ କଥା, ହସ-ମଜା, ଲୋଭର କଥା ଓ ଖେଳ ଦ୍ୱାରା ଭରସା ଜଗାଇ ଦୁର୍ମାର୍ଗରେ ପ୍ରେରିତ କରୁଥିଲେ।
ମନାଂସି ଚାଲଯେତ୍ପାପା ପୁରୁଷାଣାଂ ଚ ଯୋଷିତାମ୍ । ସାଧୂନାଂ ସା ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଭଵ୍ଯାଃ ପରେଭ୍ଯଃ ପ୍ରତିପାଦଯେତ୍
ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଜଣାନୀ ପୁରୁଷ ଓ ଜଣାନୀମାନଙ୍କର ମନ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିଲେ, ଭଲ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଣାନୀମାନେ ଯାହାକୁ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଉଥିଲେ।
କାରଯତ୍ଯେଵ କପଟଂ ଧର୍ମଗ୍ରାମଵିଵର୍ଜନମ୍ । ଏଵଂ ଵର୍ଷଶତଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ପଶ୍ଚାଦ୍ଵେଶ୍ଯାଵିଧିସ୍ଥିତା
ସେ ସଦା ଚଳକଳା କରୁଥିଲେ, ଧର୍ମର ପଥ ଛାଡି ଦେଉଥିଲେ; ଏଭଳି ଶତବର୍ଷ ଭୋଗ କରି, ପରେ ବେଶ୍ୟା ରୂପେ ରହିଗଲେ।
କାଲେନ ନିଧନଂ ପ୍ରାପ୍ତା ସତତଂ ପାପନିଶ୍ଚଯା । ଜାତା ତଵ ଗୃହେ ପୁତ୍ରୀ ଦିଵ୍ଯାଦେଵୀତି ସା ସୁତା
ସମୟ ପରେ, ସେ ସଦା ଅପରାଧରେ ଲାଗି ଥିବାବେଳେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ; ପରେ ତୁମ ଘରେ ତୁମର ଝିଅ ଭାବେ ଦିବ୍ୟାଦେବୀ ନାମରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ସୁଂଦରୀ ରୂପସଂପନ୍ନା ପୁରା ଦୃଷ୍ଟେନ ନୋଦିତା । ନାରଦ ଉଵାଚ-। ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦିଵୋଦାସୋଽତିଵିସ୍ମିତଃ । ଉଵାଚ ରାଜା ମଧୁରଂ ଜାତୂକର୍ଣଂ ମୁନିଂ ଵଚଃ
ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ଓ ରୂପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବ ଦୃଶ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜାଗ୍ରତ ହେଲେନି। ନାରଦ କହିଲେ— ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଦିବୋଦାସ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, ରାଜା ମଧୁର କଥାରେ ଜାତୂକର୍ଣ୍ଣ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ।