ଏଵଂ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତଵିଧିନା ସ୍ଵଲ୍ପେନାପି ନ ସଂଶଯଃ । ପାପସ୍ଯ ମହତୋଽପି ସ୍ଯାତ୍କ୍ଷଯଃ ସମ୍ଯଗ୍ଵିଧାନତଃ
ଏପରି ଭାବେ, ନିୟମ ମାନି କିଛି ଅଳ୍ପ କାମ କଲେ ମଧ୍ୟ, ବଡ଼ ପାପ ମଧ୍ୟ ସଠିକ୍ ଭାବେ କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ — ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।
ଫଲାଧିକ୍ଯଂ ଭଵେଦ୍ଵିଦ୍ଵନ୍ନାଧିକ୍ଯାଦ୍ଭାଵକର୍ମଣୋଃ । ସୂକ୍ଷ୍ମା ଧର୍ମସ୍ଯ ଗତଯୋ ଦୁର୍ଜ୍ଞେଯା ଵିବୁଧୈରପି
ଫଳ ବଢ଼ିଯାଏ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, କାମର ପରିମାଣରୁ ନୁହେଁ, ଭାବ ଓ କାର୍ଯ୍ୟର ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଦ୍ୱାରା । ଧର୍ମର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଗତି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ।
ପ୍ରିଯୋ ମାଧଵମାସୋଽଯଂ ମାଧଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଏକୋଽପି ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ସମଗ୍ରେପ୍ସିତଦାଯକଃ
ଏହି ମାଧବ ମାସ ମହାନ୍ ମାଧବଙ୍କ ପ୍ରିୟ । ଏହି ଏକ ମାସ ତିନି ଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ ।
ପୁଣ୍ଯେନ ଗାଂଗେନ ଜଲେନ କାଲେ ଦେଶେ ବୁଧଃ ସ୍ନାନପରଃ କଥଂଚିତ୍ । ଆଜନ୍ମନୋ ଭାଵହତୋଽପି ଦାତା ନ ଶୁଧ୍ଯତୀତ୍ଯେଵ ମତଂ ମମୈତତ୍
ଯଦି ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ଠିକ୍ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନରେ ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମନ ଜନ୍ମଠାରୁ ଅଶୁଦ୍ଧ ଥାଏ, ତେବେ ସେମାନେ ପବିତ୍ର ହେବେନାହିଁ — ଏହା ମୋ ମତ ।
ପ୍ରଜ୍ଵାଲ୍ଯ ଵହ୍ନିଂ ଘୃତତୈଲସିକ୍ତଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାଵର୍ତଶିଖଂ ସ୍ଵକାଲେ । ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଦଗ୍ଧଃ କିଲ ଭାଵଦୁଷ୍ଟୋ ନ ସ୍ଵର୍ଗମାପ୍ନୋତି ଫଲଂ ନ ଚାନ୍ଯତ୍
ଯଦି ଘୃତ ଓ ତେଲ ଲଗାଇ ଅଗ୍ନିକୁ ଜଳାଯାଏ, ଏବଂ ସଠିକ୍ ସମୟରେ ତାହାର ଦକ୍ଷିଣାବର୍ତ୍ତ ଶିଖା ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ମନ ଦୁଷ୍ଟ ଥାଏ, ତେବେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଫଳ ପାଉନାହିଁ ।
ଗଂଗାଦିତୀର୍ଥେଷୁ ଵସଂତି ଦେଵା ଦେଵାଲଯେ ଯକ୍ଷଗଣାଶ୍ଚ ନିତ୍ଯମ୍ । ଵିନାଶନଂ ଯାଂତି କୃତୋପଵାସା ଭାଵୋଜ୍ଝିତାସ୍ତେନ ଫଲଂ ଲଭଂତେ
ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ନଦୀ କୂଳରେ ଦେବତାମାନେ ସଦା ବସନ୍ତି, ଦେବାଳୟରେ ଯକ୍ଷମାନେ ଥାନ୍ତି । ଯେମାନେ ଭାବ ବିନା ଉପବାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଫଳ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ ।
ଭାଵଂ ତତୋ ହୃତ୍କମଲେ ନିଧାଯ ଶ୍ରୀମାଧଵଂ ମାଧଵମାସି ଭକ୍ତ୍ଯା । ଯଜେତ ଯଃ ସ୍ନାନପରୋ ଵିଶୁଦ୍ଧଃ ପୁଣ୍ଯଂ ନ ଶକ୍ତା ଵଯମସ୍ଯ ଵକ୍ତୁମ୍
ଯେଉଁଜଣେ ମନର କମଳରେ ଭକ୍ତି ରଖି, ମାଧବ ମାସରେ ଶ୍ରୀମାଧବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଏବଂ ପବିତ୍ର ହୋଇ ନିତ୍ୟ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ କେତେ ଅଛି, ଆମେ କହିପାରିବା ନୁହେଁ।
ଇହାର୍ଥେଽପି ପୁରାଵୃତ୍ତମାକର୍ଣଯ ମହୀପତେ । ଵିଚିତ୍ରଂ କଥଯିଷ୍ଯାମି ଫଲଂ କିମପି କର୍ମଣାମ୍
ହେ ରାଜା, ଏହି କଥା ସଂପର୍କରେ ପୁରୁଣା ଘଟଣା ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ କର୍ମର ଅଦ୍ଭୁତ ଫଳ ବିଷୟରେ କହିବି।
ତସ୍ଯ ମାଧଵମାସସ୍ଯ ପ୍ରସାଦାନ୍ମାଧଵସ୍ଯ ଚ । ଯଥାପି ବ୍ରାହ୍ମଣୀ କାଚିତ୍ସ୍ଵୈରିଣ୍ଯାପ ଶୁଭଂ ଫଲମ୍
ମାଧବ ମାସ ଓ ମାଧବଙ୍କର କୃପାରେ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସ୍ତ୍ରୀ ଯେଉଁଠି ଚରିତ୍ର ଭଲ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶୁଭ ଫଳ ପାଇଥିଲେ।
ଦିଵୋଦାସେତି ଵିଖ୍ଯାତଃ ପୁରା କାଂତୀଶ୍ଵରୋଽଭଵତ୍ । ତସ୍ଯାପତ୍ଯଂ ମହାରତ୍ନଂ ନାରୀଣାମୁତ୍ତମଂ ସଦା
ପୁରୁଣା କାଳରେ ଦିବୋଦାସ ନାମକ ଏକ ସୁନ୍ଦରତାର ମାଲିକ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଝିଅ ସବୁ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଥିଲେ।
ଗୁଣରୂପସମାଯୁକ୍ତା ସୁଶୀଲା ଚାରୁମଂଗଲା । ଦିଵ୍ଯାଦେଵୀତି ଵିଖ୍ଯାତା ରୂପେଣାପ୍ରତିମା ଭୁଵି ୩୭ (ଦ୍ର. ପଦ୍ମପୁରାଣ [https://sa.wikisource.org/s/fwm ଭୂମିଖଣ୍ଡ, ଅଧ୍ଯାଯଃ ୮୫.୫୪])। ପିତ୍ରା ତ୍ଵାଲୋକିତା ସା ତୁ ରୂପଲାଵଣ୍ଯସଂଯୁତା । ସ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦିଵୋଦାସୋ ଦିଵ୍ଯାଂ ଦେଵୀଂ ସୁତାଂ ତଦା
ସେ ଝିଅ ଗୁଣ ଓ ରୂପରେ ଭରପୂର, ଭଲ ଚରିତ୍ର ଓ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣର ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟାଦେବୀ ବୋଲି ଲୋକେ ଜାଣୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ରୂପ ପୃଥିବୀରେ ଅପୂର୍ବ ଥିଲା।
କସ୍ମୈ ଚ ଦୀଯତେ କନ୍ଯା ସୁଵରାଯ ମହାତ୍ମନେ । ଇତି ଚିଂତାପରୋ ଭୂତ୍ଵା ସମାଲୋକ୍ଯ ନରୋତ୍ତମଃ
ତାଙ୍କ ପିତା ଝିଅଙ୍କ ରୂପ ଓ ଲାଲିତ୍ୟ ଦେଖି, ଦିବ୍ୟାଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦିବୋଦାସ ଚିନ୍ତା କରିଲେ—'ଏହି କନ୍ୟାକୁ କାହାକୁ ଦେବି?'
ରୂପଦେଶସ୍ଯ ରାଜାନଂ ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମହୀପତିଃ । ଚିତ୍ରସେନଂ ମହାତ୍ମାନଂ ସମାହୂଯ ତତୋ ନୃପଃ
ସେ ଦେଶର ରାଜାଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ଜାଣି, ଦିବୋଦାସ ମହାତ୍ମା ଚିତ୍ରସେନଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
କନ୍ଯାଂ ଦଦୌ ଦିଵୋଦାସଶ୍ଚିତ୍ରସେନାଯ ଧୀମତେ । ତସ୍ଯା ଵିଵାହକାଲସ୍ଯ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ସମଯେ ନୃପ
ଦିବୋଦାସ ତାଙ୍କ ଝିଅକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଚିତ୍ରସେନଙ୍କୁ ଦେଲେ; ବିବାହ ସମୟ ଆସିଲାବେଳେ, ହେ ରାଜା,
ମୃତୋଽସୌ ଚିତ୍ରସେନସ୍ତୁ କାଲଧର୍ମେଣ ଵୈ କିଲ । ଦିଵୋଦାସଶ୍ଚ ଧର୍ମାତ୍ମା ଚିଂତଯାମାସ ଭୂପତିଃ
ଚିତ୍ରସେନ କାଳର ନିୟମରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ଏହା ଦେଖି ଧର୍ମାତ୍ମା ଦିବୋଦାସ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଂଶ୍ଚ ସମାହୂଯ ପପ୍ରଚ୍ଛ ନୃପନଂଦନ । ଅସ୍ଯା ଵିଵାହକାଲେ ତୁ ଚିତ୍ରସେନୋ ଦିଵଂ ଗତଃ
ତାଙ୍କ ପୁଅ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନୋକୁ ଡାକି ପଚାରିଲେ: 'ବିବାହ ସମୟରେ ଚିତ୍ରସେନ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ।'
ଅସ୍ଯାସ୍ତୁ କୀଦୃଶଂ କର୍ମ ଭଵିଷ୍ଯତି ବ୍ରୁଵଂତୁ ମେ । ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ-। ଵିଵାହୋ ଜାଯତେ ରାଜନ୍କନ୍ଯାଯାସ୍ତୁ ଵିଧାନତଃ
'ଏହି ଝିଅ ପାଇଁ କଣ କରିବା ଉଚିତ? ମୋତେ କହନ୍ତୁ,' ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: 'ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କନ୍ୟାର ବିବାହ ହେବା ଉଚିତ।'
ପତିର୍ମୃତ୍ଯୁଂ ପ୍ରଯାତ୍ଯେଵ ଯୋ ଵା ତ୍ଯାଗଂ କରୋତି ଚ । ମହାଧିଵ୍ଯାଧିନା ଭୀତସ୍ତ୍ଯାଗଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଯାତି ଚ
'ପତି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ, କିମ୍ବା ତାଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ, କିମ୍ବା ଭୟରେ ଚାଲିଗଲେ, ତେବେ ସେ ବିବାହ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ ସହ କରିପାରିବେ।'
ପ୍ରଵ୍ରାଜିତୋ ଭଵେଦ୍ରାଜନ୍ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ଦୃଶ୍ଯତେ । ତସ୍ଯାଂ ରଜସ୍ଵଲାଯାଂ ଚ ଅନ୍ଯଃ ପତିର୍ଵିଧୀଯତେ
'ପତି ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ହେଲେ, ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରେ ଏହା ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ସେ ଝିଅ ରଜସ୍ବଳା ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ପତି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୁଏ।'
ଵିଵାହଂ ତୁ ପ୍ରଧାନେନ ପିତା କୁର୍ଯାନ୍ନ ସଂଶଯଃ । ଏଵଂ ରାଜନ୍ସମାଦିଷ୍ଟଂ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରେ ଶୁଭୈର୍ଜନୈଃ
'ପିତା ମୁଖ୍ୟ ପୁରୁଷ ସହ ବିବାହ କରିଦେବେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏହିପରି ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରେ ଶୁଭ ଲୋକେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି।'
ଵିଵାହଃ କ୍ରିଯତାମସ୍ଯା ଇତ୍ଯୂଚୁସ୍ତେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ଦିଵୋଦାସଶ୍ଚ ଧର୍ମାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣୈସ୍ତୁ ପ୍ରଣୋଦିତଃ
'ଏହାଙ୍କ ବିବାହ କରାଯାଉ,' ବୋଲି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ; ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଦିବୋଦାସ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ଚେତନା ପାଇଲେ।
ଵିଵାହାର୍ଥଂ ମହାରାଜ ମାନସଂ କୃତଵାନ୍ନୃପ । ପୁନର୍ଦତ୍ତା ପ୍ରଦାନେନ ଦିଵ୍ଯାଦେଵୀ ନୃପୋତ୍ତମ
ବିବାହ ପାଇଁ, ହେ ମହାରାଜା, ରାଜା ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ; ଦିବ୍ୟାଦେବୀଙ୍କୁ ପୁନିଥରେ ବିବାହ ଦେଇଦେଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା।
ପୁଷ୍ପସେନାଯ ପୁଣ୍ଯାଯ ତସ୍ମୈ ରାଜ୍ଞେ ମହାତ୍ମନେ । ମୃତ୍ଯୁଧର୍ମଂ ଗତୋ ରାଜା ଵିଵାହସମଯେଽପି ସଃ
ପୁଷ୍ପସେନ ନାମକ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟାଦେବୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଯାଇଥିଲା; ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ପତି ବିବାହ ସମୟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ।
ଯଦା ଯଦା ମହାଭାଗୋ ଦିଵ୍ଯାଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚ ଭୂପତିଃ । କରୋତି ସ ପିତୋଦ୍ଯୋଗଂ ଵିଵାହସ୍ଯାତିଦୁଃଖିତଃ
ଯେତେବେଳେ ଦିବ୍ୟାଦେବୀଙ୍କ ପିତା, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରାଜା, ଝିଅଙ୍କ ବିବାହ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରୁଥିଲେ, ସେ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହୁଏଥିଲେ।
ଭର୍ତାପି ମ୍ରିଯତେ କାଲେ ପ୍ରାପ୍ତଲଗ୍ନସ୍ତଦା ତଦା । ଏକଵିଂଶତିଭର୍ତାରଃ କାଲେକାଲେ ମୃତାସ୍ତତଃ
ସେ ବେଳେ, ତାଙ୍କର ପତି ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ପରଲୋକକୁ ଚଲିଗଲେ । ଏଭଳି ଏକ ପରେ ଏକ କରି ଏକୋଇଶିଜଣ ପତି ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ।
ତତୋ ରାଜା ମହାଦୁଃଖୀ ସଂଜାତଃ ଖ୍ଯାତଵିକ୍ରମଃ । ସମାଲୋକ୍ଯ ତମାହୂଯ ମଂତ୍ରିଭିଃ ସହ ନିଶ୍ଚଲଃ
ଏହା ଦେଖି ବିରତାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ । ସେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ବସି, ସ୍ଥିର ମନେ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କଲେ ।
ସ୍ଵଯଂଵରେ ମହାବୁଦ୍ଧିଂ ଚକାର ପୃଥିଵୀପତିଃ । ଅଥ ତେନ ସମାହୂତା ରାଜାନୋ ଵିଵିଧା ନୃପାଃ
ପୃଥିବୀର ଏଇ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ରାଜା ଏକ ସ୍ୱୟଂବର ଆୟୋଜନ କଲେ । ତାଙ୍କର ଡାକରେ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ରାଜାମାନେ ଏଠାରେ ଆସି ଯୋଗ ଦେଲେ ।
ସ୍ଵଯଂଵରାର୍ଥଂ ଵୈ ତସ୍ଯା ବହଵୋ ଧର୍ମତତ୍ପରାଃ । ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ରୂପସଂକ୍ଷୁବ୍ଧା ମୃତ୍ଯୁନା ପ୍ରେଷିତା ନୃପାଃ
ସ୍ୱୟଂବର ପାଇଁ ଧର୍ମରେ ଆସକ୍ତ ଅନେକ ରାଜା ଆସିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ, ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ସେହି ରାଜାମାନେ—
ସଂଗ୍ରାମଂ ଚକ୍ରିରେ ମୂଢା ମୃତାସ୍ତେଽଥ ପରସ୍ପରମ୍ । ଏଵଂ ତେଷାଂ କ୍ଷଯୋ ଜାତଃ କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯାଣାଂ ନରେଶ୍ଵର
ଅବିବେକରେ ପଡି ସେମାନେ ପରସ୍ପରେ ଯୁଦ୍ଧ କରି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ । ଏଭଳି ଭାବରେ, ହେ ନରପତି, ସେହି କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଶ ହେଲା ।
ଦିଵ୍ଯାଦେଵୀ ଚ ଦୁଃଖାର୍ତା ରୁରୋଦ କରୁଣଂ ତତଃ । ବାଲାମାଲୋକ୍ଯ ତାଂ ରାଜା ରୁଦଂତୀଂ ଚାତିଦୁଃଖିତାମ୍
ଦିବ୍ୟାଦେବୀ ଦୁଃଖରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ କ୍ଷୁଦ୍ର କଣ୍ଠରେ କାନ୍ଦିଲେ । ଏହା ଦେଖି, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଏବଂ ଛୋଟ ଝିଅକୁ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖି—