ତାମ୍ରପାତ୍ରୋପରିସ୍ଥାପ୍ଯ ଘୃତକୁଂଭେନ ସଂଯୁତମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ତତୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ଵା ନାରାଯଣଂ ପରମ୍ । ମଂତ୍ରେଣାନେନ ଦେଵର୍ଷେ ତମହଂ କଥଯାମି ତେ
ତାମ୍ର ପାତ୍ର ଉପରେ ଘିଅ ଭରା କୁଁଭ ରଖି, ଏହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ପୂର୍ବରୁ ପରମ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦେବା ଉଚିତ। ମୁଁ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ତୁମକୁ କହିବି।
ଅଵିଦ୍ଯା ତମସା ଵ୍ଯାପ୍ତେ ସଂସାରେ ପାପନାଶନଃ । ଜ୍ଞାନପ୍ରଦୋ ମୋକ୍ଷଦଶ୍ଚ ତସ୍ମାଦ୍ଦତ୍ତୋ ମଯାନଘ
ଏହି ସଂସାର ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକି ରହିଛି, ତୁମେ ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା, ଜ୍ଞାନ ଦେଉଥିବା ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ଦେଉଥିବା; ଏହିକାରଣରୁ, ହେ ନିର୍ମଳ, ମୁଁ ଏହା ଦେଉଛି।
ଇତି ଦୀପମଂତ୍ରଃ । ଦକ୍ଷିଣାଂ ଚ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିପ୍ରାଯ ଭକ୍ତିତଃ । ଭୋଜଯେଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ପଶ୍ଚାଦ୍ଘୃତପାଯସମୋଦକୈଃ
ଏହି ହେଉଛି ଦୀପ ମନ୍ତ୍ର। ପରେ, ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ତାପରେ ଘିଅ, ପାୟସ ଓ ପାନୀୟ ଦେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ।
ଵସ୍ତ୍ରୈରାଚ୍ଛାଦଯେତ୍ପଶ୍ଚାତ୍ସପତ୍ନୀକଂ ତଥା ଦ୍ଵିଜମ୍ । ଶଯ୍ଯାଂ ସୋପସ୍କରାଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧେନୁଂ ଚୈଵ ସଵତ୍ସକାମ୍
ତାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ସହ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଢାକିଦେବା, ଶଯ୍ୟା ଓ ତାହାର ସାମଗ୍ରୀ ଦେବା, ଏବଂ ଛୁଆଁ ସହ ଗାଈ ଦେବା ଉଚିତ।
ତେଭ୍ଯସ୍ତୁ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯଥାଵିତ୍ତାନୁସାରତଃ । ସୁହୃତ୍ସ୍ଵଜନବଂଧୂଶ୍ଚ ଭୋଜଯେତ୍ପୂଜଯେତ୍ତଥା
ସେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ସମ୍ପତ୍ତିଅନୁସାରେ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ବନ୍ଧୁ, ଆତ୍ମୀୟ, ନିଜ ଲୋକମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରାଇ ଓ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ମହୋତ୍ସଵଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଦୀପଵ୍ରତ ସମାପନେ । ତତୋ ଵିସର୍ଜଯେତ୍ପଶ୍ଚାତ୍ପ୍ରଣିପତ୍ଯ କ୍ଷମାପଯେତ୍
ଏଭଳି ଦୀପବ୍ରତ ସମାପନରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ, ପ୍ରଣାମ କରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଖ୍ଷମା ଚାହିଁବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ କୃତେ ତୁ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ତଥା ସାଂକ୍ରାଂତିକୈଶ୍ଚ ଯତ୍ । ସଂଵତ୍ସରାଖ୍ଯ ଦୀପସ୍ଯ ତତ୍ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ନରୈଃ
ଏଭଳି କରିଲେ ଯେପରି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଏବଂ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଦିନରେ ଯେପରି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସେ ସବୁ ବର୍ଷପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୀପବ୍ରତ କରିଲେ ଲୋକମାନେ ପାଇଥାନ୍ତି।
ମାସଵ୍ରତୈଶ୍ଚ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ନରୈଃ । ସଂଵତ୍ସରସ୍ଯ ଦୀପସ୍ଯ ଵ୍ରତେନ ଚରିତେନ ଚ
ମାସିକ ବ୍ରତରେ ଯେପରି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସେହି ପୁଣ୍ୟ ବର୍ଷପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୀପବ୍ରତ କରିଲେ ଲୋକମାନେ ପାଇଥାନ୍ତି।
ଦାନଵ୍ରତୈର୍ଯଥାସଂଖ୍ଯୈର୍ଯଶ୍ଚ ଯୋଗଵ୍ରତୈସ୍ତଥା । ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଦୀପେ ସାଂଵତ୍ସରେ କୃତେ
ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦାନ ବ୍ରତ ଓ ଯୋଗ ବ୍ରତ ଯେପରି ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ବର୍ଷପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୀପବ୍ରତ କରିଲେ ସେହି ଫଳ ମିଳେ।
ଗୋଭୂହିରଣ୍ଯଦାନାନି ଗୃହାଦୀନାଂ ଵିଶେଷତଃ । ଯତ୍ଫଲଂ ଲଭତେ ଵିଦ୍ଵାନ୍ତତ୍ଫଲଂ ଦୀପଦୋ ଭଵେତ୍
ଗାଈ, ଜମି, ସୁନା ଦାନ ଓ ଘର ଦାନରୁ ଯେପରି ଫଳ ମିଳେ, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ଯେଉଁ ଫଳ ପାଉଥିବେ, ଦୀପ ଦେଇଥିବା ଲୋକ ସେହି ଫଳ ପାଏ।
ଦୀପଦଃ କାଂତିମାପ୍ନୋତି ଦୀପଦୋ ଧନମକ୍ଷଯମ୍ । ଦୀପଦୋ ଜ୍ଞାନମାପ୍ନୋତି ଦୀପଦଃ ପରମଂ ସୁଖମ୍
ଦୀପ ଦେଇଥିବା ଲୋକ କାନ୍ତି ପାଏ, ଅକ୍ଷୟ ଧନ ପାଏ, ଜ୍ଞାନ ପାଏ, ଏବଂ ପରମ ସୁଖ ପାଏ।
ଦୀପଦାନାଚ୍ଚ ସୌଭାଗ୍ଯଂ ଵିଦ୍ଯାମତ୍ଯଂତନିର୍ମଲାମ୍ । ଆରୋଗ୍ଯଂ ପରମାମୃଦ୍ଧିଂ ଲଭତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଦୀପ ଦାନରୁ ଭାଗ୍ୟ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ବିଶାଳ ଶିକ୍ଷା, ଉତ୍ତମ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମୃଦ୍ଧି ମିଳେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଦୀପଦଃ ସୁଭଗାଂ ଭାର୍ଯାଂ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତାମ୍ । ପୁତ୍ରାନ୍ପୌତ୍ରାନ୍ପ୍ରପୌତ୍ରାଂଶ୍ଚ ସଂତତିଂ ଚାକ୍ଷଯା ଲଭେତ୍
ଦୀପ ଦେଇଥିବା ଲୋକ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଜଣେ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ, ପୁଅ, ନାତି, ପ୍ରପୁତ୍ର ଓ ଅକ୍ଷୟ ବଂଶ ପାଏ।
ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ପରମଂ ଜ୍ଞାନଂ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ରାଜ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । ଵୈଶ୍ଯୋ ଧନପଶୂନ୍ସର୍ଵାଞ୍ଛୂଦ୍ରଃ ସୁଖମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରମ ଜ୍ଞାନ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ସର୍ବୋତ୍ତମ ରାଜ୍ୟ, ବୈଶ୍ୟ ସମସ୍ତ ଧନ ଓ ପଶୁ, ଶୂଦ୍ର ସୁଖ ପାଏ।
କୁମାରୀ ଚାପି ଭର୍ତାରଂ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତମ୍ । ପ୍ରାପ୍ନୋତି ପରମାଯୁଶ୍ଚ ପୁତ୍ରାନ୍ପୌତ୍ରାଂଶ୍ଚ ପୁଷ୍କଲାନ୍ 6.30.
ଏକ ଅବିବାହିତା ଝିଅ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ସ୍ୱାମୀ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ବହୁ ପୁଅ ଓ ନାତି ପାଏ।
ଵୈଧଵ୍ଯଂ ନୈଵ ଯୁଵତୀ କଦାଚିଦପି ପଶ୍ଯତି । ନ ଵିଯୋଗମଵାପ୍ନୋତି ଦୀପଦାନପ୍ରଭାଵତଃ
ଯୁବତୀ ଜୀବନରେ କେବେ ବିଧବା ହୁଏନାହିଁ, ଦୀପ ଦାନର ଶକ୍ତିରୁ କେବେ ବି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଦେଖେନାହିଁ।
ନାଧଯୋ ଵ୍ଯାଧଯଶ୍ଚୈଵ ଜାଯଂତେ ଦୀପଦାନତଃ । ଭଯାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ଭୀତୋ ବଦ୍ଧୋ ମୁଚ୍ଯେତ ବଂଧନାତ୍
ଦୀପ ଦାନ କରିଲେ ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖ ଆସେ ନାହିଁ; ଭୟଭୀତ ମଣିଷ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ, ବାନ୍ଧି ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବନ୍ଧନରୁ ଛୁଟିଯାଏ।
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିଭିଃ ପାପୈର୍ଦୀପଵ୍ରତପରାଯଣଃ । ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଦେହୋ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵଚନଂ ଯଥା
ଯେଉଁମାନେ ଦୀପବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଭଳି ଭୟଙ୍କର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କଥା ନିଶ୍ଚିତ।
ଚାଂଦ୍ରାଯଣାନି କୃଚ୍ଛ୍ରାଣି ଚରିତାନି ନ ସଂଶଯଃ । ଯେନ ସାଂଵତ୍ସରୋ ଦୀପୋ ବୋଧିତଃ ଶାଶ୍ଵତୋ ହରେଃ
ଯିଏ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ହରିଙ୍କ ପାଇଁ ଦୀପ ଜଳାଇଥାଏ, ସେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଓ କୃଚ୍ଛ୍ର ତପସ୍ୟାର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଏ।
ତେ ଧନ୍ଯାସ୍ତେ ମହାତ୍ମାନସ୍ତୈଃ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଜନ୍ମନଃ ଫଲମ୍ । ଯୈଃ ସଂପୂଜ୍ଯ ହରିଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଦୀପଃସାଂଵତ୍ସରଃ କୃତଃ
ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜି ଏକ ବର୍ଷ ଦୀପ ଜଳାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ ଓ ମହାତ୍ମା; ସେମାନେ ଜନ୍ମର ଫଳ ପାଇଛନ୍ତି।
ଯେଽପି ସଂଵର୍ତ୍ତଯଂତୀହ ଦୀପଵର୍ତିଵିଲୋକନାଃ । ତେ ଯାଂତି ପରମଂ ସ୍ଥାନଂ ଯତ୍ସୁରୈରପି ଦୁର୍ଲଭମ୍
ଏଠି ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ଦୀପର ବାତି ପ୍ରସ୍ତୁତିକୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ପରମ ଗତିକୁ ପାଆନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଯେନ ତୈଲଂ ଚ ଵର୍ତିଂ ଚ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରଦୀପକେ । ପ୍ରକ୍ଷେପଯଂତି ସତତଂ ତେ ଯାଂତି ପରମାଂ ଗତିମ୍
ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ସବୁବେଳେ ଦୀପରେ ତେଲ ଓ ବାତି ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପାଆନ୍ତି।
ଗଚ୍ଛଂତଂ ଦୀପକଂ ଶାଂତିଂ ନ ଶକ୍ନୋତି ପ୍ରବୋଧିତୁମ୍ । କଥଯତ୍ଯନ୍ଯଲୋକାନାଂ ତେଽପି ତତ୍ଫଲଭାଗିନଃ
ଯେତେବେଳେ ଦୀପ ନିଶ୍ଶିଅଯିବାକୁ ଯାଉଛି, କେହି ତାକୁ ପୁଣି ଜାଗାଇପାରେ ନାହିଁ; ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳର ଅଂଶୀ ହୁଅନ୍ତି।
ସ୍ତୋକଂ ସ୍ତୋକଂ ଚ ଭିକ୍ଷିତ୍ଵା ତୈଲଂ ଦୀପାର୍ଥମେଵ ଚ । କରୋତି ଦୀପକଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପୁଣ୍ଯଂ ତେନାପି ଲଭ୍ଯତେ
ଯିଏ ଦୀପ ପାଇଁ ଥୋଡ଼ା ଥୋଡ଼ା ତେଲ ଭିକ୍ଷା କରି ନେଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ଦୀପ ଜଳାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
ଦୀପଂ ପ୍ରଜ୍ଵାଲ୍ଯମାନଂ ତୁ ଯଃ ପଶ୍ଯତ୍ଯଧମୋ ନରଃ । କୃତାଂଜଲିପୁଟୋ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵିଷ୍ଣୁଲୋକମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯେଉଁ ନିମ୍ନତମ ମଣିଷ ମଧ୍ୟ ହସ୍ତ ଜୋଡି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ଦୀପ ଜଳିବାକୁ ଦେଖେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ଦୀପପ୍ରଜ୍ଵାଲନେ ବୁଦ୍ଧିଂ ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍କୁରୁତେ ସ୍ଵଯମ୍ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯିଏ ଦୀପ ଜଳାଇବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରଖେ କିମ୍ବା ନିଜେ ଦୀପ ଜଳାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ଅତ୍ରାପ୍ଯୁଦାହରଂତୀମମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍ । ଯସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣମାତ୍ରେଣ ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵକିଲ୍ବିଷୈଃ
ଏଠି ଏକ ପୁରାତନ କଥା ଉଦାହରଣ ଦିଆଯାଏ, ଯାହା କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ସରସ୍ଵତ୍ଯାସ୍ତଟେ ରମ୍ଯେ ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ । ତତ୍ରୋଵାସ ଦ୍ଵିଜଃ ପୂର୍ଵଂ କପିଲୋ ନାମ ଵେଦଵିତ୍
ସରସ୍ବତୀ ନଦୀର ସୁନ୍ଦର କୂଳରେ ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମ ନାମକ ଏକ ଆଶ୍ରମ ଥିଲା; ସେଠି ପୂର୍ବେ କପିଳ ନାମକ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବସୁଥିଲେ।
ଵ୍ରତୋପଵାସନିରତୋ ଦରିଦ୍ର ଶ୍ରୋଃତ୍ରିଯସ୍ତଥା । ଭିକ୍ଷାଵୃତ୍ତ୍ଯା ଚ କୁରୁତେ କୁଟୁଂବ ପରିପାଲନମ୍
ସେ ଉପବାସ ଓ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ରଖୁଥିଲେ, ଗରିବ ଓ ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ ଥିଲେ; ଭିକ୍ଷା ମାଗି ନିଜ ପରିବାର ଚଳାଇଥିଲେ।
ଵ୍ରତୋପଵାସନିଯମୈର୍ଵିଷ୍ଣୁମାରାଧଯତ୍ଯସୌ । ଵିଷ୍ଣୁଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ଦୀପଂ ବୋଧଯତେ ସଦା
ସେ ବ୍ରତ ଓ ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ; ନିୟମ ଅନୁସାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜି ସେ ସବୁବେଳେ ଦୀପ ଜଳାଉଥିଲେ।