ପୁନରାଯାତି ତଂ ତତ୍ର ପିତରଂ ମାତରଂ ପୁନଃ । ସକ୍ରୋଧୋ ଵର୍ତତେ ନିତ୍ଯଂ କୁତ୍ସତେ ଚ ଦିନେଦିନେ
ସେ ପୁଣି ଫେରି ଆସି ବାପା ଓ ମାଆଙ୍କୁ ଦେଖେ, ସବୁବେଳେ କ୍ରୋଧରେ ରହେ ଓ ପ୍ରତିଦିନ ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରେ।
ଏଵଂ ସଂଵର୍ତତେ ନିତ୍ଯଂ ଵୈରକର୍ମଣି ସଂପଦା । ପିତରଂ ତାଡଯିତ୍ଵା ଚ ମାତରଂ ଚ ତତଃ ପୁନଃ
ଏଭଳି ସେ ସବୁବେଳେ ଶତ୍ରୁତା ଭାବରେ ଆଚରଣ କରେ; ବାପା ଓ ମାଆଙ୍କୁ ମାଡ଼ି, ପୁଣି ତାହା ଦେଖାଏ।
ପ୍ରଯାତ୍ଯେଵଂ ସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ପୂର୍ଵଵୈରାନୁଭାଵତଃ । ଅଥାତଃ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥାଲଭ୍ଯଂ ଭଵେତ୍ପ୍ରିଯମ୍
ପୂର୍ବ ଶତ୍ରୁତାର ପ୍ରଭାବରୁ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମନେଇ ଏଭଳି ଚାଲିଯାଏ; ଏବେ ମୁଁ କହିବି କିପରି ପ୍ରେମ ମିଳିପାରିବ।
ଜାତମାତ୍ରଂ ପ୍ରିଯଂ କୁର୍ଯାଦ୍ବାଲ୍ଯେ କ୍ରୀଡନତାଡନୈଃ । ଵଯଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ପ୍ରିଯଂ କୁର୍ଯାନ୍ମାତୃପିତ୍ରୋରନଂତରମ୍
ନୂତନ ଜନ୍ମ ହେଲେ ପ୍ରେମ ଦେବା ଉଚିତ; ଛୁଆଁବେଳେ ଖେଳ ଓ ମାନ୍ଦ ମାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେମ ଦେବା ଉଚିତ; ଯୁବକ ହେଲେ ବାପା ମାଆ ପରେ ପ୍ରେମ କରିବା ଉଚିତ।
ଭକ୍ତ୍ଯା ସଂତୋଷଯେନ୍ନିତ୍ଯଂ ତାଵୁଭୌ ପରିତୋଷଯେତ୍ । ସ୍ନେହେନ ଵଚସା ଚୈଵ ପ୍ରିଯସଂଭାଷଣେନ ଚ
ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସବୁବେଳେ ଦୁହେଁକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ; ସ୍ନେହ, ଭଲ କଥା ଓ ମିଷ୍ଟି ଭାଷଣ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେମ ଦେବା ଉଚିତ।
ମୃତୌ ଗୁରୂ ସମାଜ୍ଞାଯ ସ୍ନେହେନ ରୁଦତେ ପୁନଃ । ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମାଣି ସର୍ଵାଣି ପିଂଡଦାନାଦିକାଂ କ୍ରିଯାମ୍
ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବଡ଼ମାନେ କହିଥିବା ଭଳି ସ୍ନେହରେ କାନ୍ଦିବା ଓ ସମସ୍ତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ, ପିଣ୍ଡ ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।
କରୋତ୍ଯେଵସୁଦୁଃଖାର୍ତସ୍ତେଭ୍ଯୋ ଯାତ୍ରାଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ଋଣତ୍ରଯାନ୍ଵିତଃ ସ୍ନେହାନ୍ମୋଚଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ନିଶ୍ଚିତଃ
ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ଥିବା ସେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପଠାଏ; ଯିଏ ସ୍ନେହରେ ତିନି ପ୍ରକାର ଋଣରୁ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତ କରେ।
ଯସ୍ମାଲ୍ଲଭ୍ଯଂ ଭଵେତ୍କାଂତ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ନ ସଂଶଯଃ । ପୁତ୍ରୋ ଭୂତ୍ଵା ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଅନେନଵିଧିନା କିଲ
ଏହିଥିରୁ ଯାହା ମିଳିବା ଉଚିତ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମିଳେ; ପୁଅ ହୋଇ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ।
ଉଦାସୀନଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତଵାଗ୍ରେ ପ୍ରିଯ ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଉଦାସୀନେନ ଭାଵେନ ସଦୈଵ ପରିଵର୍ତତେ
ଏବେ, ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଉଦାସୀନ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷୟରେ କହିବି; ସେ ସବୁବେଳେ ଉଦାସୀନ ଭାବରେ ଆଚରଣ କରେ।
ଦଦାତି ନୈଵ ଗୃହ୍ଣାତି ନ ଚ କୁପ୍ଯତି ତୁଷ୍ଯତି । ନୋ ଵା ପ୍ରଯାତି ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ଉଦାସୀନୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ସେ ଦେଉନାହାଁନ୍ତି, ନେଉନାହାଁନ୍ତି, କ୍ରୋଧିତ ହେଉନାହାଁନ୍ତି, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନାହାଁନ୍ତି; ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାଏ ନାହିଁ; ଏହି ଭଳି ଉଦାସୀନ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଭୃତ୍ଯାଶ୍ଚାପି ସମାଖ୍ଯାତାଃ ପଶଵସ୍ତୁରଗାସ୍ତଥା । ଗଜା ମହିଷ୍ଯୋ ଦାସ୍ଯଶ୍ଚ ଋଣସଂବଂଧିନସ୍ତ୍ଵମୀ
ଦାସମାନେ, ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ମହିଷୀ, ଦାସୀ ଓ ଋଣରେ ବନ୍ଧା ଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିମାନେ।
ଗୃହୀତମାଯଯୈକେନ ଆଵାଭ୍ଯାଂ ତୁ ନ କସ୍ଯ ହି । ନ୍ଯାସମେଵଂ ନ କସ୍ଯାପି କୃତଂ ଵୈ ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି
ଏକ ଜଣେ ଯାହା ନେଇଛି, ଆମେ ଦୁଇଜଣ ନୁହେଁ, ସେଠି କାହାର ନୁହେଁ; ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ କାହାରି ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଜମା ହୋଇନଥିଲା।
ରାଧଯାମି ନ କସ୍ଯାପି କ୍ଷଣଂ କାଂତ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ହି । ନ ଵୈରମସ୍ତି କେନାପି ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ଵୈ କୃତମ୍
ମୁଁ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ କେବେ ଭଲପାଏ ନାହିଁ, ପ୍ରିୟ, ସେଥିପାଇଁ ଶୁଣ; ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ କାହା ସହିତ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଶତ୍ରୁତା ହୋଇନଥିଲା।
ଆବାଲ୍ଯେନ ତୁ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର ନ ଚ ତ୍ଯକ୍ତୋ ମଯା ପତିଃ । ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶମଂ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଯଜ ଚିଂତାମନର୍ଥିକୀମ୍
ବାଳ୍ୟକାଳରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ କେବେ ମୋ ପତିକୁ ଛାଡ଼ିନାହିଁ; ଏହିପରି ଜାଣି ଶାନ୍ତିରେ ରୁହ, ଅନାବଶ୍ୟକ ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼।
ହୃତଂ ନୈଵ ଚ କସ୍ଯାପି ନୈଵ ଦତ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ପୁନଃ । କଥଂ ତେ ଧନମାଯାତି ଵିସ୍ମଯଂ ଵ୍ରଜ ମା ଵିଭୋ
କାହାରି କିଛି ଚୋରି ହୋଇନାହିଁ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ କିଛି ଦେଇନାହାଁ; ତେବେ କିପରି ଧନ ଆସେ? ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉ, ଭୟ କରିନାହାଁ।
ପ୍ରାପ୍ତମେଵ ହି ଯତ୍ରୈଵ ରକ୍ଷିତୁଶ୍ଚ ନ ତିଷ୍ଠତି । ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶମଂ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଯଜ ଚିଂତାମନର୍ଥିକୀମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ରକ୍ଷକ ନଥାଏ, ସେଠି ଯେଉଁ ଜିନିଷ ମିଳିଥାଏ, ସେଠି ମିଳିଥାଏ; ଏହିପରି ଜାଣି ଶାନ୍ତିରେ ରୁହ, ଅନାବଶ୍ୟକ ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼।
କସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଃ ପ୍ରିଯା ଭାର୍ଯା କସ୍ଯ ସ୍ଵଜନବାଂଧଵାଃ । କଃ କସ୍ଯ ନାସ୍ତି ସଂସାରେ ନ ସଂବଂଧୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ଏହି ସଂସାରରେ କାହାର ପୁଅ, କାହାର ପ୍ରିୟା ଜଣେ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ, କାହାର ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ୱଜନ? କିଏ କାହାର? ଏଠାରେ କାହା ସହ କାହାର ସତ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ ନାହିଁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ମାଯାମୋହେନ ସଂମୂଢା ମାନଵାଃ ପାପଚେତନାଃ । ଇଦଂ ଗୃହମଯଂ ପୁତ୍ର ଇଯଂ ଭାର୍ଯା ମମୈଵ ହି
ମାୟାର ଭ୍ରମରେ ପଡି, ଅପବିତ୍ର ମନ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଭାବନ୍ତି—'ଏହି ଘର ମୋର, ଏହି ପୁଅ ମୋର, ଏହି ଜଣେ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ମୋର'।
ଅନୃତଂ ଦୃଶ୍ଯତେ କାଂତ ସଂସାରସ୍ଯ ହି ବଂଧନମ୍
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହି ସଂସାରରେ ଯେଉଁ ସମ୍ପର୍କ ବା ବନ୍ଧନ ଦେଖାଯାଏ, ସେ ସବୁ ମିଥ୍ୟା; ଏହିଠାରେ କେବଳ ବନ୍ଧନ ଅଛି।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ପାତାଲଖଂଡେ ଵୈଶାଖମାସମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଅଷ୍ଟାଶୀତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପାତାଳଖଣ୍ଡରେ ବୈଶାଖ ମାସର ମହିମା ବିଷୟରେ ଅଷ୍ଟାଶୀତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଏକୋନନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ 5.89 ନାରଦ ଉଵାଚ- ଏଵଂ ସଂବୋଧିତୋ ଵିପ୍ରୋ ଦେଵଶର୍ମା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ । ପୁନଃ ପ୍ରାହ ପ୍ରିଯାଂ ଭାର୍ଯାଂ ସହିତାଂ ଜ୍ଞାନଵାଦିନୀମ୍
ଏଠାରେ ଏକୋନନବତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ନାରଦ କହିଲେ—ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦେବଶର୍ମା ଆଉଥରେ ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନବତୀ ପ୍ରିୟା ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସତ୍ଯମୁକ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ଭଦ୍ରେ ସର୍ଵସଂଦେହନାଶନମ୍ । ତଥା ହି ଵଂଶମିଚ୍ଛଂତି ସାଧଵଃ ସତ୍ଯପଂଡିତାଃ
ତୁମେ ସତ୍ୟ କଥା କହିଛ, ହେ ଭଦ୍ରେ, ଏହା ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହକୁ ଦୂର କରେ। ନିଶ୍ଚୟ, ନୀତିବାନ୍ ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ବଂଶ ଚାଲିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି।
ଯଥା ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଚିଂତା ମେ ନ ଧନସ୍ଯ ତଥା ପ୍ରିଯେ । ଯେନକେନାପ୍ଯୁପାଯେନ ପୁତ୍ରମୁତ୍ପାଦଯାମ୍ଯହମ୍
ମୋର ଚିନ୍ତା ଧନ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ପୁଅ ପାଇଁ; ହେ ପ୍ରିୟେ, ଯେଭଳି ଉପାୟ ହେଉ, ମୁଁ ପୁଅ ହାସଲ କରିବି।
ସୁମନୋଵାଚ- ପୁତ୍ରେଣ ଲୋକାଞ୍ଜଯତି ପୁତ୍ରସ୍ତାରଯତେ କୁଲମ୍ । ସୁପୁତ୍ରେଣ ମହାଭାଗ ପିତାମାତା ପ୍ରଜୀଵତଃ
ସୁମନା କହିଲେ—ପୁଅ ଥିଲେ ଲୋକରେ ମାନ ମିଳେ, ପୁଅ ବଂଶକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ଥିଲେ, ହେ ଭାଗ୍ୟବାନ, ପିତାମାତାଙ୍କର ନାମ ଚାଲିଥାଏ।
ଏକଃ ପୁତ୍ରୋ ଵରଃ କାଂତ ବହୁଭିର୍ନିର୍ଗୁଣୈସ୍ତୁ କିମ୍ । ଏକସ୍ତାରଯତେ ଵଂଶମନ୍ଯେ ସଂତାପକାରକାଃ
ଏକ ଭଲ ପୁଅ ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ଭଲ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ; ଗୁଣ ନଥିବା ଅନେକ ପୁଅ ଥିଲେ କଣ ଉପକାର? ଏକେ ପୁଅ ବଂଶକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ, ଅନ୍ୟମାନେ କେବଳ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ପୂର୍ଵମେଵ ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତମନ୍ଯେ ସଂବଂଧଭାଗିନଃ । ପୁଣ୍ଯେନ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ପୁତ୍ରଃ ପୁଣ୍ଯେନ ପ୍ରାପ୍ଯତେ କୁଲମ୍
ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କହିଛି, ଅନ୍ୟମାନେ କେବଳ ଆତ୍ମୀୟ ହେବାକୁ ଥାନ୍ତି। ପୁଅ ମିଳେ ପୁଣ୍ୟରେ, ବଂଶ ମିଳେ ପୁଣ୍ୟରେ।
ସୁଗର୍ଭଃ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ପୁଣ୍ଯୈର୍ଦୁର୍ମୃତ୍ଯୁଃ ପାତକୈସ୍ତଥା । ସୁଖାନାଂ ନିଚଯଂ କାଂତ ସତ୍ଯମେଵ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ଭଲ ଗର୍ଭ ପୁଣ୍ୟରେ ମିଳେ, ଖରାପ ମୃତ୍ୟୁ ପାପରେ। ଅଧିକ ସୁଖ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟରେ ମିଳେ, ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ସତ୍ଯେନ ତପସା ନିତ୍ଯଵର୍ତନୈଃ । ଦାନେନ ନିଯମୈଶ୍ଚାପି କ୍ଷମା ଶୌଚେନ ଵଲ୍ଲଭ
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ସତ୍ୟବାଦିତା, ତପସ୍ୟା, ନିତ୍ୟ ଅଭ୍ୟାସ, ଦାନ, ନିୟମ, ଖ୍ମା ଓ ପବିତ୍ରତା ଦ୍ୱାରା, ହେ ପ୍ରିୟା।
ଅହିଂସଯା ଚ ଶକ୍ତ୍ଯା ଵାଽସ୍ତେଯେନାପି ପ୍ରଵର୍ତତେ । ଏତୈର୍ଦଶଭିରଂଗୈଶ୍ଚ ଧର୍ମମେଵଂ ପ୍ରସୂଯତେ
ଅହିଂସା, ଶକ୍ତି ଓ ଚୋରି ନକରିବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ। ଏହି ଦଶଟି ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ସଂପୂର୍ଣୋ ଜାଯତେ ଧର୍ମ ଅଂଗୈର୍ଗର୍ଭୋ ଯଥୋଦରେ । ଧର୍ମଂ ସୃଜତି ଧର୍ମାତ୍ମା ତ୍ରିଵିଧେନୈଵ କର୍ମଣା
ଯେତେବେଳେ ଧର୍ମ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ସେ ଗର୍ଭରେ ଶିଶୁ ଭଳି ଜନ୍ମ ନେଉଛି। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମଣିଷ ତିନି ପ୍ରକାର କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ସୃଷ୍ଟି କରେ।