ଅର୍ଥଦାତା ସୁତୋ ଭୂତ୍ଵା ଭ୍ରାତାଵାଥ ପିତା ପ୍ରିଯା । ମିତ୍ରରୂପେଣ ଵର୍ତେତ ଅଂତର୍ଦୁଷ୍ଟଃ ସଦୈଵ ସଃ
ଧନ ଦେଇଥିବା ପୁଅ, ଭାଇ, ବାପା କିମ୍ବା ପ୍ରିୟଜନ ହୋଇ, ସେ ସଦା ମିତ୍ର ଭାବେ ଚଳିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଭିତରେ ଦୁଷ୍ଟ ଥାଏ।
ଗୁଣଂ ନୈଵ ପ୍ରପଶ୍ଯେତ ସ କ୍ରୂରୋ ନିଷ୍ଠୁରାକୃତିଃ । ଜଲ୍ପତେ ନିଷ୍ଠୁରଂ ଵାକ୍ଯଂ ସଦୈଵ ସ୍ଵଜନେଷୁ ଚ
ସେ କୌଣସି ଗୁଣ ଦେଖେ ନାହିଁ, କଠୋର ଓ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଦେଖାଏ; ସଦା ନିଜ ଲୋକଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହିଥାଏ।
ମିଷ୍ଟଂ ମିଷ୍ଟଂ ସମଶ୍ନାତି ଭୋଗାନ୍ଭୁଂଜତି ନିତ୍ଯଶଃ । ଦ୍ଯୂତକର୍ମରତୋ ନିତ୍ଯଂ ଚୌରକର୍ମଣି ସସ୍ପୃହଃ
ସେ ସଦା ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଖାଏ, ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ, ଯୁଗାରେ ଲାଗିଥାଏ ଏବଂ ଚୋରିରେ ଇଚ୍ଛା ରଖେ।
ଗୃହାଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଚୋରଯତି ଵାର୍ଯମାଣଃ ସ କୁପ୍ଯତି । ପିତରଂ ମାତରଂ ଚୈଵ କୁତ୍ସତେ ଚ ଦିନେଦିନେ
ସେ ଘରୁ ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରି କରେ, ରୋକିଲେ ରାଗ କରେ; ପ୍ରତିଦିନ ବାପା ଓ ମାଆଙ୍କୁ ଅପମାନ କରେ।
ଏଵଂ ସଂକ୍ଷୀଯତେ ଦ୍ରଵ୍ଯମେଵମେତଦ୍ଵଦତ୍ଯପି । ଗୃହଂ କ୍ଷେତ୍ରାଦିକଂ ସର୍ଵଂ ମମୈଵ ହି ନ ସଂଶଯଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ସମ୍ପତ୍ତି କ୍ଷୟ ହୁଏ, ଏବଂ ସେ କହେ—'ଘର, ଜମି ଓ ସବୁ କିଛି ନିଶ୍ଚୟ ମୋର, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ପିତରଂ ମାତରଂ ଚୈଵ ହିନସ୍ତ୍ଯେଵ ଦିନେ ଦିନେ । ସୁଦଂଡୈର୍ମୁଶଲୈଶ୍ଚୈଵ କେଶୋତ୍ପାଟୈଶ୍ଚ ଦାରୁଣୈଃ
ସେ ପ୍ରତିଦିନ ବାପା ଓ ମାଆଙ୍କୁ ହାନି କରେ, କଠିନ ମାର, ମୁସଳ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ କ୍ରୂର ଭାବେ କେଶ ଟାଣି ଦେଇ।
ମୃତେ ତୁ ତସ୍ମିନ୍ପିତରି ମାତରି ଚାତିନିଷ୍ଠୁରଃ । ନିଃସ୍ନେହୋ ନିଷ୍ଠୁରଶ୍ଚୈଵ ଜାଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ବାପା କିମ୍ବା ମାଆ ମରିଗଲେ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ଓ ସ୍ନେହହୀନ ହୋଇଯାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଶ୍ରାଦ୍ଧକାର୍ଯାଣି ଦାନାନି ନ କରୋତି ସଦୈଵ ସଃ । ଏଵଂଵିଧାଃ ପ୍ରିଯାଃ ପୁତ୍ରା ଭଵଂତି ଚ ମହୀପତେ
ସେ କେବେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଦାନ କରେ ନାହିଁ; ଏଭଳି ପ୍ରିୟ ପୁଅମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ରାଜନ।
ରିପୁଂ ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତଵାଗ୍ରେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ । ବାଲ୍ଯେଵଯସି ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ପୁତ୍ରତ୍ଵେ ଵର୍ତତେ ସଦା
ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଶତ୍ରୁ ସନ୍ତାନ ବିଷୟରେ କହିବି। ସେ ଛୁଆଁବେଳେ ଓ ଯୁବକ ହେବା ପରେ ସବୁବେଳେ ସନ୍ତାନ ଭଳି ଆଚରଣ କରେ।
ପିତରଂ ମାତରଂ ଚୈଵ କ୍ରୀଡମାନୋ ହି ତାଡଯେତ୍ । ତାଡଯିତ୍ଵା ପ୍ରଯାତ୍ଯେଵଂ ପ୍ରହସ୍ଯୈଵଂ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଖେଳୁଥିବାବେଳେ ସେ ବାପା ଓ ମାଆଙ୍କୁ ମାଡ଼େ, ମାଡ଼ି ସେ ହସିହସି ପୁଣିପୁଣି ଚାଲିଯାଏ।
ପୁନରାଯାତି ତଂ ତତ୍ର ପିତରଂ ମାତରଂ ପୁନଃ । ସକ୍ରୋଧୋ ଵର୍ତତେ ନିତ୍ଯଂ କୁତ୍ସତେ ଚ ଦିନେଦିନେ
ସେ ପୁଣି ଫେରି ଆସି ବାପା ଓ ମାଆଙ୍କୁ ଦେଖେ, ସବୁବେଳେ କ୍ରୋଧରେ ରହେ ଓ ପ୍ରତିଦିନ ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରେ।
ଏଵଂ ସଂଵର୍ତତେ ନିତ୍ଯଂ ଵୈରକର୍ମଣି ସଂପଦା । ପିତରଂ ତାଡଯିତ୍ଵା ଚ ମାତରଂ ଚ ତତଃ ପୁନଃ
ଏଭଳି ସେ ସବୁବେଳେ ଶତ୍ରୁତା ଭାବରେ ଆଚରଣ କରେ; ବାପା ଓ ମାଆଙ୍କୁ ମାଡ଼ି, ପୁଣି ତାହା ଦେଖାଏ।
ପ୍ରଯାତ୍ଯେଵଂ ସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ପୂର୍ଵଵୈରାନୁଭାଵତଃ । ଅଥାତଃ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥାଲଭ୍ଯଂ ଭଵେତ୍ପ୍ରିଯମ୍
ପୂର୍ବ ଶତ୍ରୁତାର ପ୍ରଭାବରୁ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମନେଇ ଏଭଳି ଚାଲିଯାଏ; ଏବେ ମୁଁ କହିବି କିପରି ପ୍ରେମ ମିଳିପାରିବ।
ଜାତମାତ୍ରଂ ପ୍ରିଯଂ କୁର୍ଯାଦ୍ବାଲ୍ଯେ କ୍ରୀଡନତାଡନୈଃ । ଵଯଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ପ୍ରିଯଂ କୁର୍ଯାନ୍ମାତୃପିତ୍ରୋରନଂତରମ୍
ନୂତନ ଜନ୍ମ ହେଲେ ପ୍ରେମ ଦେବା ଉଚିତ; ଛୁଆଁବେଳେ ଖେଳ ଓ ମାନ୍ଦ ମାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେମ ଦେବା ଉଚିତ; ଯୁବକ ହେଲେ ବାପା ମାଆ ପରେ ପ୍ରେମ କରିବା ଉଚିତ।
ଭକ୍ତ୍ଯା ସଂତୋଷଯେନ୍ନିତ୍ଯଂ ତାଵୁଭୌ ପରିତୋଷଯେତ୍ । ସ୍ନେହେନ ଵଚସା ଚୈଵ ପ୍ରିଯସଂଭାଷଣେନ ଚ
ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସବୁବେଳେ ଦୁହେଁକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ; ସ୍ନେହ, ଭଲ କଥା ଓ ମିଷ୍ଟି ଭାଷଣ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେମ ଦେବା ଉଚିତ।
ମୃତୌ ଗୁରୂ ସମାଜ୍ଞାଯ ସ୍ନେହେନ ରୁଦତେ ପୁନଃ । ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମାଣି ସର୍ଵାଣି ପିଂଡଦାନାଦିକାଂ କ୍ରିଯାମ୍
ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବଡ଼ମାନେ କହିଥିବା ଭଳି ସ୍ନେହରେ କାନ୍ଦିବା ଓ ସମସ୍ତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ, ପିଣ୍ଡ ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।
କରୋତ୍ଯେଵସୁଦୁଃଖାର୍ତସ୍ତେଭ୍ଯୋ ଯାତ୍ରାଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ଋଣତ୍ରଯାନ୍ଵିତଃ ସ୍ନେହାନ୍ମୋଚଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ନିଶ୍ଚିତଃ
ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ଥିବା ସେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପଠାଏ; ଯିଏ ସ୍ନେହରେ ତିନି ପ୍ରକାର ଋଣରୁ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତ କରେ।
ଯସ୍ମାଲ୍ଲଭ୍ଯଂ ଭଵେତ୍କାଂତ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ନ ସଂଶଯଃ । ପୁତ୍ରୋ ଭୂତ୍ଵା ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଅନେନଵିଧିନା କିଲ
ଏହିଥିରୁ ଯାହା ମିଳିବା ଉଚିତ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମିଳେ; ପୁଅ ହୋଇ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ।
ଉଦାସୀନଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତଵାଗ୍ରେ ପ୍ରିଯ ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଉଦାସୀନେନ ଭାଵେନ ସଦୈଵ ପରିଵର୍ତତେ
ଏବେ, ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଉଦାସୀନ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷୟରେ କହିବି; ସେ ସବୁବେଳେ ଉଦାସୀନ ଭାବରେ ଆଚରଣ କରେ।
ଦଦାତି ନୈଵ ଗୃହ୍ଣାତି ନ ଚ କୁପ୍ଯତି ତୁଷ୍ଯତି । ନୋ ଵା ପ୍ରଯାତି ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ଉଦାସୀନୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ସେ ଦେଉନାହାଁନ୍ତି, ନେଉନାହାଁନ୍ତି, କ୍ରୋଧିତ ହେଉନାହାଁନ୍ତି, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନାହାଁନ୍ତି; ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାଏ ନାହିଁ; ଏହି ଭଳି ଉଦାସୀନ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଭୃତ୍ଯାଶ୍ଚାପି ସମାଖ୍ଯାତାଃ ପଶଵସ୍ତୁରଗାସ୍ତଥା । ଗଜା ମହିଷ୍ଯୋ ଦାସ୍ଯଶ୍ଚ ଋଣସଂବଂଧିନସ୍ତ୍ଵମୀ
ଦାସମାନେ, ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ମହିଷୀ, ଦାସୀ ଓ ଋଣରେ ବନ୍ଧା ଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିମାନେ।
ଗୃହୀତମାଯଯୈକେନ ଆଵାଭ୍ଯାଂ ତୁ ନ କସ୍ଯ ହି । ନ୍ଯାସମେଵଂ ନ କସ୍ଯାପି କୃତଂ ଵୈ ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି
ଏକ ଜଣେ ଯାହା ନେଇଛି, ଆମେ ଦୁଇଜଣ ନୁହେଁ, ସେଠି କାହାର ନୁହେଁ; ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ କାହାରି ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଜମା ହୋଇନଥିଲା।
ରାଧଯାମି ନ କସ୍ଯାପି କ୍ଷଣଂ କାଂତ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ହି । ନ ଵୈରମସ୍ତି କେନାପି ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ଵୈ କୃତମ୍
ମୁଁ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ କେବେ ଭଲପାଏ ନାହିଁ, ପ୍ରିୟ, ସେଥିପାଇଁ ଶୁଣ; ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ କାହା ସହିତ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଶତ୍ରୁତା ହୋଇନଥିଲା।
ଆବାଲ୍ଯେନ ତୁ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର ନ ଚ ତ୍ଯକ୍ତୋ ମଯା ପତିଃ । ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶମଂ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଯଜ ଚିଂତାମନର୍ଥିକୀମ୍
ବାଳ୍ୟକାଳରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ କେବେ ମୋ ପତିକୁ ଛାଡ଼ିନାହିଁ; ଏହିପରି ଜାଣି ଶାନ୍ତିରେ ରୁହ, ଅନାବଶ୍ୟକ ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼।
ହୃତଂ ନୈଵ ଚ କସ୍ଯାପି ନୈଵ ଦତ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ପୁନଃ । କଥଂ ତେ ଧନମାଯାତି ଵିସ୍ମଯଂ ଵ୍ରଜ ମା ଵିଭୋ
କାହାରି କିଛି ଚୋରି ହୋଇନାହିଁ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ କିଛି ଦେଇନାହାଁ; ତେବେ କିପରି ଧନ ଆସେ? ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉ, ଭୟ କରିନାହାଁ।
ପ୍ରାପ୍ତମେଵ ହି ଯତ୍ରୈଵ ରକ୍ଷିତୁଶ୍ଚ ନ ତିଷ୍ଠତି । ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶମଂ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଯଜ ଚିଂତାମନର୍ଥିକୀମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ରକ୍ଷକ ନଥାଏ, ସେଠି ଯେଉଁ ଜିନିଷ ମିଳିଥାଏ, ସେଠି ମିଳିଥାଏ; ଏହିପରି ଜାଣି ଶାନ୍ତିରେ ରୁହ, ଅନାବଶ୍ୟକ ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼।
କସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଃ ପ୍ରିଯା ଭାର୍ଯା କସ୍ଯ ସ୍ଵଜନବାଂଧଵାଃ । କଃ କସ୍ଯ ନାସ୍ତି ସଂସାରେ ନ ସଂବଂଧୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ଏହି ସଂସାରରେ କାହାର ପୁଅ, କାହାର ପ୍ରିୟା ଜଣେ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ, କାହାର ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ୱଜନ? କିଏ କାହାର? ଏଠାରେ କାହା ସହ କାହାର ସତ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ ନାହିଁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ମାଯାମୋହେନ ସଂମୂଢା ମାନଵାଃ ପାପଚେତନାଃ । ଇଦଂ ଗୃହମଯଂ ପୁତ୍ର ଇଯଂ ଭାର୍ଯା ମମୈଵ ହି
ମାୟାର ଭ୍ରମରେ ପଡି, ଅପବିତ୍ର ମନ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଭାବନ୍ତି—'ଏହି ଘର ମୋର, ଏହି ପୁଅ ମୋର, ଏହି ଜଣେ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ମୋର'।
ଅନୃତଂ ଦୃଶ୍ଯତେ କାଂତ ସଂସାରସ୍ଯ ହି ବଂଧନମ୍
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହି ସଂସାରରେ ଯେଉଁ ସମ୍ପର୍କ ବା ବନ୍ଧନ ଦେଖାଯାଏ, ସେ ସବୁ ମିଥ୍ୟା; ଏହିଠାରେ କେବଳ ବନ୍ଧନ ଅଛି।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ପାତାଲଖଂଡେ ଵୈଶାଖମାସମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଅଷ୍ଟାଶୀତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପାତାଳଖଣ୍ଡରେ ବୈଶାଖ ମାସର ମହିମା ବିଷୟରେ ଅଷ୍ଟାଶୀତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।