ଫଲଂ ଦଦାତି ସୁମହତ୍କସ୍ମିନ୍ନପି ଚ ଜନ୍ମନି । ସୂକ୍ଷ୍ମୋ ଧର୍ମୋଽତିଗହନୋ ମୀଯତେ ନ ଯଥା ତଥା
ସେ କାମ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଫଳ ଦିଏ। ଧର୍ମ ବହୁତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଗଭୀର, ଯେପରି ଭାବିବା ଯାଏ, ସେପରି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ନୈତସ୍ଯ ଫଲଦାନସ୍ଯ ଶ୍ରୂଯତେ ଭୂପନିଶ୍ଚଯଃ । ଯତ୍କିଂଚିତ୍ସୁକୃତଂ କର୍ମଚ୍ଛନ୍ନଂ ପାପାଂତରୈରପି
ଏହି ଫଳଦାନ ବିଷୟରେ କୌଣସି ନିଶ୍ଚିତତା ନାହିଁ, ଭୂପତି। ଯେକୌଣସି ଭଲ କାମ, ଅନ୍ୟ ପାପରେ ଢାକିଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ।
ତଦାଗତ୍ଯ କୁତଃ କ୍ଵାପି ସ୍ଵଂ ଫଲଂ ଚ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । କୃତସ୍ଯ ନେହ ନାଶୋଽସ୍ତି ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ଦୁରିତସ୍ଯ ଚ
ସେ କାମ କେବେ କେଉଁଠୁ ଆସି, ନିଜର ଫଳ ଦେଇଯାଏ। ଏଠାରେ କରାଯାଇଥିବା ଭଲ କିମ୍ବା ମନ୍ଦ କାମର କେବେ ନାଶ ହୁଏ ନାହିଁ।
ତଥାପି ବହୁଭିଃ ପୁଣ୍ଯୈର୍ଦୁରିତଂ ଯାତି ଦାରୁଣମ୍ । ଯଦୁକ୍ତଂ ଭଵତା ରାଜନ୍ନାଯାସାଧିକ୍ଯତୋ ଭଵେତ୍
ତଥାପି ବହୁତ ପୁଣ୍ୟ କାମରେ ପାପ କ୍ଷୀଣ ହୁଏ। ଯେପରି ତୁମେ କହିଥିଲ, ରାଜା, ଏହା ପ୍ରୟାସ ଅଧିକ ହେବାରୁ ହୁଏ।
ମହତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଚ ତତ୍ରାପି କାରଣଂ ମେ ନିଶାମଯ । ସ୍ଵଲ୍ପାଯାସମହାଯାସୌ ଯଦ୍ଯଲ୍ପତ୍ଵ ମହତ୍ତ୍ଵଯୋଃ
ଏଠାରେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ କିଏଁ ହୁଏ, ତାହାର କାରଣ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ। ଅଳ୍ପ କିମ୍ବା ବଡ଼ ପ୍ରୟାସରେ ଯଦି ଫଳ ଛୋଟ କି ବଡ଼ ହୁଏ—
ମହାପୁଣ୍ଯାସ୍ତତସ୍ତେ ସ୍ଯୁଃ ସଂତତଂ କର୍ଷକାଦଯଃ । ମଂତ୍ରୋଚ୍ଚାରଂ ଚ ସିଂହାଦେରାଯାସଂ ବହୁଲଂ ତ୍ଵତଃ
ତେବେ ଯେଉଁମାନେ ଦିନରାତି କଷ୍ଟ କରନ୍ତି, କୃଷକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ସେମାନେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟବାନ ହେବେ। ସିଂହ ଓ ଅନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ବାରମ୍ବାର ଗର୍ଜନ କରିଥିବାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରୟାସ ହେବ।
ପଂଚଗଵ୍ଯଂ ପ୍ରଶସ୍ତଂ ହି ଵ୍ରତାଂଗତ୍ଵେନ ନୋ ଭଵେତ୍ । ଇତି କର୍ତଵ୍ଯବାହୁଲ୍ଯଂ ମହତ୍ତ୍ଵଂ ଚ ତଦଲ୍ପତା
ଗାଈର ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଉତ୍ପାଦ ଯଦିଓ ପ୍ରଶଂସିତ, କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡିକ ବ୍ରତର ଅଂଶ ଭାବେ ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ । ଏହିପରି ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଓ ସେମାନଙ୍କର ବଡ଼ ମହତ୍ତ୍ୱ ଥିବା ଭାବନା, ଦୁହିଁଟି ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅର୍ଥହୀନ ।
ଜଲାଗ୍ନ୍ଯାଦିପ୍ରଵେଶସ୍ଯ ପ୍ରସଜ୍ଯେତ ଵ୍ରତାଂତରାତ୍ । ଇଦମଲ୍ପଂ ମହଚ୍ଚୈତଦିତି ନୈଵ ନିଯାମକମ୍
ପାଣି, ଅଗ୍ନି ଇତ୍ୟାଦିରେ ପ୍ରବେଶ କିଛି ଅନ୍ୟ ବ୍ରତରେ ଦରକାର ହେବା ସମ୍ଭବ, କିନ୍ତୁ କିଛି କାମ ଛୋଟ କି ବଡ଼—ଏହା ଏଠାରେ କୌଣସି ନିୟମ ନୁହେଁ ।
ଫଲଂ ଯଚ୍ଚୋଦିତଂ ଶାସ୍ତ୍ରେ ତଦେଵ ସ୍ଯାନ୍ମହନ୍ନୃପ । ଯଥାଲ୍ପନାଶୋ ମହତା ମହନ୍ନାଶସ୍ତଥାଲ୍ପତଃ
ହେ ରାଜା, ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଯେଉଁ ଫଳ କୁହାଯାଇଛି, ତାହାକୁ ଏଠି ବଡ଼ ଭାବିବା ଉଚିତ । ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ଜିନିଷର ଅଳ୍ପ ନଷ୍ଟ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ହୁଏ, ଏଭଳି ଛୋଟ ଜିନିଷର ବଡ଼ ନଷ୍ଟ ମଧ୍ୟ ଛୋଟ ହିଁ ରହିଯାଏ ।
କିଂ ତ୍ଵଲ୍ପଵିସ୍ଫୁଲିଂଗେନ ତୃଣରାଶିଃ ପ୍ରଦହ୍ଯତେ
କିନ୍ତୁ, ଏକ ଛୋଟ ତିନ୍ତିରା ଆଗୁଣରେ କଣ ଘାସର ଏକ ଢେର ପୁଡ଼ିଯିବ ?
ହତ୍ଯାଯୁତଂ ପାପସହସ୍ରମୁଗ୍ରଂ ଗୁର୍ଵଂଗନାକୋଟିନିଷେଵଣଂ ଚ । ସ୍ତେଯାଦି ପାପାନି ଚ କୃଷ୍ଣଭକ୍ତୈରଜ୍ଞାନଜାତାନି ଲଯଂ ହ୍ରିଯଂତେ
ଦଶ ହଜାର ହତ୍ୟା, ହଜାର ଭୟଙ୍କର ପାପ, ଗୁରୁଙ୍କ ଜନୀ ସହ ଅନେକ ଥର ସଂଗମ, ଚୋରି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପ—ଯଦି କୃଷ୍ଣଭକ୍ତମାନେ ଅଜ୍ଞାନରେ କରନ୍ତି, ସେଗୁଡିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ।
ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିମତାଵୀର ଯତ୍କିଂଚିତ୍କ୍ରିଯତେଽଲ୍ପକମ୍ । ସୁକୃତଂ ସାଧୁଵିଦୁଷା ତଦକ୍ଷଯଫଲଂ ଲଭେତ୍
ହେ ବୀର, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଯେଉଁ କିଛି ଅଳ୍ପ ନିକ ମାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ସେହି ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ କେବେ ଶେଷ ହୁଏନି ।
ସଂଦେହୋ ନାତ୍ର କର୍ତ୍ତଵ୍ଯୋ ମାଧଵେମାସି ମାଧଵମ୍ । ସମାରାଧ୍ଯ ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ତତ୍ତଦ୍ଵାଂଚ୍ଛିତମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଏଠି କୌଣସି ସନ୍ଦେହ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ମାଧବ ମାସରେ ମାଧବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିଲେ, ମଣିଷ ଯାହା ଚାହେଁ, ତାହା ପାଇଁଥାଏ ।
ଅପତ୍ଯଂ ଦ୍ରଵିଣଂ ରତ୍ନଂ ଦାରାହର୍ମ୍ଯଂ ହଯା ଗଜାଃ । ସୁଖାନି ସ୍ଵର୍ଗମୋକ୍ଷୌ ଚ ନ ଦୂରେ ହରିଭକ୍ତିତଃ
ସନ୍ତାନ, ଧନ, ମଣି, ଜନନୀ, ଘର, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ସମସ୍ତ ସୁଖ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଏସବୁ ହରିଭକ୍ତ ପାଇଁ ଦୂର ନୁହେଁ ।
ଏଵଂ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତଵିଧିନା ସ୍ଵଲ୍ପେନାପି ନ ସଂଶଯଃ । ପାପସ୍ଯ ମହତୋଽପି ସ୍ଯାତ୍କ୍ଷଯୋ ଵୃଦ୍ଧିଃ ସୁକର୍ମଣଃ
ଏଭଳି, ଶାସ୍ତ୍ର ଆନୁସାରେ ଅଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ: ବଡ଼ ପାପ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ବଢ଼ିଯାଏ ।
ଫଲାଧିକ୍ଯଂ ଭଵେଦ୍ଭୂପ ତ୍ଵାଧିକ୍ଯାଦ୍ଭାଵକର୍ମଣୋଃ । ସୂକ୍ଷ୍ମା ଧର୍ମସ୍ଯ ଵିଜ୍ଞେଯା ଗତିସ୍ତୁ ଵିଵିଧୈରପି
ହେ ରାଜା, ଫଳର ବୃଦ୍ଧି ଭାବ ଓ କାର୍ଯ୍ୟର ତୀବ୍ରତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ; ଧର୍ମର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଗତି ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ବୁଝିବା ଉଚିତ ।
ପ୍ରିଯୋ ମାଧଵମାସୋଽଯଂ ମାଧଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଏକୋପ୍ଯନୁଷ୍ଠିତୋ ଲୋକୈଃ ସମଗ୍ରେପ୍ସିତଦାଯକଃ
ମାଧବ ମାସ ମହାତ୍ମା ମାଧବଙ୍କ ପାଇଁ ବହୁତ ପ୍ରିୟ; ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ପାଳନ କଲେ, ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ହୁଏ ।
ପୁଣ୍ଯେନ ଗାଂଗେନ ଜଲେନ କାଲେ ଦେଶେଽପି ଯଃ ସ୍ନାନପରୋଽପି ଭୂପ । ଆଜନ୍ମତୋ ଭାଵହତୋଽପି ଦାତା ନ ଶୁଦ୍ଧିମେତୀତି ମତଂ ମମୈତତ୍
ହେ ରାଜା, ଯେଉଁଠି ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଠିକ୍ ଥାଏ, ସେଠାରେ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା, ଜନ୍ମଠାରୁ ଭଲ ଭାବ ଥିବା ଏବଂ ଦାନ କରୁଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଦାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ମୁଁ ଭାବେ ସେମାନେ ପବିତ୍ର ନୁହନ୍ତି ।
ଗଂଗାଦିତୀର୍ଥେଷୁ ଵସଂତି ଜୀଵା ଦେଵାଲଯେ ପକ୍ଷିଗଣାଶ୍ଚ ନିତ୍ଯମ୍ । ଵିନାଶମାଯାଂତି କୃତୋପଵାସା ଭାଵୋଜ୍ଝିତା ନୈଵ ଗତିଂ ଲଭଂତେ
ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ନଦୀ କୂଳରେ ବହୁତ ପ୍ରାଣୀ ରହନ୍ତି, ଦେଉଳରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ସଦା ବସନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ଭାବ ବିନା ଉପବାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଗତି ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ ।
ଭାଵଂ ତତୋ ହୃତ୍କମଲେ ନିଧାଯ ଶ୍ରୀମାଧଵଂ ମାଧଵମାସି ଭକ୍ତ୍ଯା । ଯଜେତ ଯଃ ସ୍ନାନପରୋ ଵିଶୁଦ୍ଧଃ ପୁଣ୍ଯଂ ନ ଶକ୍ତା ଵଯମସ୍ଯ ଵକ୍ତୁମ୍
ତେଣୁ ହୃଦୟର କମଳରେ ଭକ୍ତି ରଖି, ଶ୍ରୀମାଧବଙ୍କୁ ମାଧବ ମାସରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଏଭଳି ଭାବରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ଲୋକ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି—ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ବିଷୟରେ ଆମେ କିଛି କହିପାରିବୁ ନାହିଁ ।
ପ୍ରଜ୍ଵାଲ୍ଯ ଵହ୍ନିଂ ଘୃତତୈଲସିକ୍ତଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାଵର୍ତଶିଖଂ ସ୍ଵକାଲେ । ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଦଗ୍ଧଃ କିଲ ଭାଵଦୁଷ୍ଟୋ ନ ସ୍ଵର୍ଗମାପ୍ନୋତି ଫଲଂ ନ ଚାନ୍ଯତ୍
ଘିଅ ଓ ତେଲ ଦ୍ୱାରା ଭିଜାଯାଇଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ସମୟରେ ଜଳାଇ, ଡାହାଣ ଦିଗକୁ ଘୂରୁଥିବା ଆଗୁଣରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଭାବ ଖରାପ ଥାଏ, ତେବେ ପୁଡ଼ିଗଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଫଳ ମିଳେନି ।
ଶ୍ରଦ୍ଧତ୍ସ୍ଵଭୂପ ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ମାଧଵସ୍ଯ ଫଲଂ ପ୍ରତି । ସ୍ଵଲ୍ପଂ ଚାପି ଶୁଭଂ କର୍ମ ଵିକର୍ମଶତନାଶନମ୍
ତେଣୁ ହେ ରାଜା, ତୁମେ ମାଧବ ମାସର ଫଳ ଉପରେ ଆସ୍ଥା ରଖ; ଅଳ୍ପ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଶତଶଃ ଅପକାର କୁ ନଶ୍ଟ କରେ ।
ଯଥା ହରେର୍ନାମଭଯେନ ଭୂପ ନଶ୍ଯଂତି ସର୍ଵେ ଦୁରିତସ୍ଯ ଵୃଂଦାଃ । ନୂନଂ ରଵୌ ମେଷଗତେ ଵିଭାତେ ସ୍ନାନେନ ତୀର୍ଥେ ଚ ହରିସ୍ତଵେନ
ଯେପରି ହେ ରାଜା, ହରିଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ, ସେପରି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଷ ରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାବେଳେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ହରିଙ୍କ ସ୍ତୁତି କଲେ, ସମସ୍ତ ଅପମଙ୍ଗଳ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ।
ତେଜସା ଵୈନତେଯସ୍ଯ ପାପ୍ମାନଃ ପନ୍ନଗା ଇଵ । ଵିଦ୍ରଵଂତି ଚ ଵୈଶାଖସ୍ନାନେନୋଷସି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ତେଜରେ, ସାପମାନେ ଯେପରି ଭୟରେ ପଳାଯାନ୍ତି, ସେପରି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବୈଶାଖ ମାସରେ ପ୍ରଭାତବେଳେ ସ୍ନାନ କଲେ ପାପ ଦୂରେଇଯାଏ ।
ଗଂଗାଯାଂ ନର୍ମଦାଯାଂ ଵା ସ୍ନାତ୍ଵା ମେଷଗତେ ରଵୌ । ପାପପ୍ରଶମନସ୍ତୋତ୍ରଂ ଯଃ ପଠେଦ୍ଭକ୍ତିଭାଵତଃ
ଗଙ୍ଗା କିମ୍ବା ନର୍ମଦା ନଦୀରେ ମେଷ ରାଶିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିବାବେଳେ ଯେଉଁଠି ନହାଇ, ଭକ୍ତିଭାବରେ ପାପ ଦୂର କରୁଥିବା ସ୍ତୋତ୍ର ପଢେ,
ଏକକାଲଂ ଦ୍ଵିକାଲଂ ଵା ତ୍ରିସଂଧ୍ଯମପି ଭୂପତେ । ସ ଯାତି ପରମଂ ସ୍ଥାନଂ ସର୍ଵପାପଵିଵର୍ଜିତଃ
ସେ ଏକଥର, ଦୁଇଥର କିମ୍ବା ଦିନର ତିନି ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ପଢିଲେ, ରାଜା, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ଅଂବରୀଷ ମହତ୍ପୁଣ୍ଯପ୍ରାପ୍ତଯେ କୁରୁ ଵୀକ୍ଷଣମ୍ । ମାଧଵେମାସି ଵୈ ସ୍ନାନଂ ପ୍ରାତର୍ନିଯମସଂସ୍ଥିତଃ
ଅମ୍ବରୀଷ, ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଲାଗି ଏହାକୁ ଦେଖ; ମାଧବ ମାସରେ ନିୟମିତ ଭାବରେ ପ୍ରଭାତରେ ସ୍ନାନ କର।
ଯଦାନର୍ତ୍ତପୁରେ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଵସତାଂ ଵର୍ଷକୋଟିଭିଃ । ତତ୍ପ୍ରାତର୍ମାଧଵେ ମାସି ସ୍ନାନେନୈକେନ ଲଭ୍ଯତେ
ଅନର୍ତ୍ତପୁରରେ ଲକ୍ଷୋଂ ବର୍ଷ ରହିଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ମାଧବ ମାସର ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନରେ ଏକଥରେ ହିଁ ମିଳିଯାଏ।
ଇହାର୍ଥେ ଯତ୍ପୁରାଵୃତ୍ତଂ ତଦାକର୍ଣଯ ଭୂପତେ । ଭାର୍ଯଯା ସହ ସଂଵାଦଂ ଦେଵଶର୍ମଦ୍ଵିଜନ୍ମନଃ
ଏହି କାରଣରେ ପୂର୍ବରୁ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ରାଜା, ଏବେ ଶୁଣ; ଦ୍ୱିଜ ଦେବଶର୍ମା ଓ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କର କଥାବାର୍ତ୍ତା।
ରେଵାତୀରେ ସୁପୁଣ୍ଯେ ଚ ତୀର୍ଥେ ଚାମରକଂଟକେ । କୌଶିକସ୍ଯ ସୁତୋ ଜାତୋ ଦେଵଶର୍ମା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ପବିତ୍ର ରେବା ନଦୀ କୂଳରେ, ଅମରକଣ୍ଟକ ତୀର୍ଥରେ, କୌଶିକଙ୍କ ପୁଅ ଦେବଶର୍ମା ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନ୍ମ ନେଲେ।