ତତ୍ତ୍ଵସର୍ଗୋ ଭାଵସର୍ଗୋ ଭୂତସର୍ଗଶ୍ଚ ତତ୍ତ୍ଵତଃ । ସଂଖ୍ଯାଯାଃ ପରିସଂଖ୍ଯାଯାଃ ପ୍ରଧାନଂ ଚ ଗୁଣାତ୍ମକମ୍
ତତ୍ତ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି, ଭାବ ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ଭୂତ ସୃଷ୍ଟି—ଏହାମାନେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଗଣନା ଓ ଅନୁସନ୍ଧାନର ବିଷୟ। ଏହି ସବୁର ମୂଳ ହେଉଛି ଗୁଣମୟ ପ୍ରଧାନ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସାଧର୍ମ୍ଯଵୈଧର୍ମ୍ଯଂ ପ୍ରଧାନଂ ଚ ଵିଧର୍ମି ଚ । କାରଣଂ ବ୍ରହ୍ମଣଶ୍ଚୈଵ କାମିତ୍ଵମିଦମୁଚ୍ଯତେ
ପ୍ରଧାନ ଓ ତାହାରୁ ଭିନ୍ନ ଯାହା, ସେମାନଙ୍କର ସମାନତା ଓ ଭିନ୍ନତା, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କାରଣ ଓ ଇଚ୍ଛା—ଏହାକୁ ଯେଉଁଠି ଜଣାଯାଏ, ସେଠିକୁ ଜ୍ଞାନ କୁହାଯାଏ।
ପ୍ରଯୋଜ୍ଯତ୍ଵଂ ପ୍ରଧାନସ୍ଯ ଵୈଧର୍ମ୍ଯମିଦମୁଚ୍ଯତେ । ସର୍ଵତ୍ର କର୍ତୃତା ବ୍ରହ୍ମ ପୁରୁଷସ୍ଯାପ୍ଯକର୍ତୃତା
ପ୍ରଧାନ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ—ଏହି ଭିନ୍ନତା ଭାବିତା ହୁଏ। ସମସ୍ତଠାରେ କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର, କିନ୍ତୁ ପୁରୁଷ ନିଷ୍କ୍ରିୟ।
ଅଚେତନପ୍ରଧାନେନ ସମତ୍ଵମିଦମୁଚ୍ଯତେ । ତତ୍ତ୍ଵାଂତରଂ ଚ ତତ୍ତ୍ଵାନାଂ କାର୍ଯକାରଣମେଵ ଚ
ଅଚେତନ ପ୍ରଧାନ ସହ ସମତା ଏହିପରି ଘୋଷିତ। ତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କର ଭିନ୍ନତା ଓ କାରଣ-ଫଳ ସମ୍ପର୍କ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଅଂଶ।
ପ୍ରଯୋଜନଂ ପ୍ରଯୋଜ୍ଯତ୍ଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତତ୍ତ୍ଵପ୍ରସଂଖ୍ଯଯା । ସଂଖ୍ଯାତମୁଚ୍ଯତେ ପ୍ରାଜ୍ଞୈର୍ଵିଜଯାର୍ଥଵିଚିଂତକୈଃ
ତତ୍ତ୍ୱ ଗଣନା ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣି, ଯେଉଁ ପ୍ରଜ୍ଞାନୀ ବିଜୟ ଲାଗି ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଠିକ୍ ଭାବେ ଗଣନା କରିଛନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଇତି ମତ୍ଵାସ୍ଯ ସଦ୍ଭାଵଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ସଂଖ୍ଯାଂ ଚ ତତ୍ତ୍ଵତଃ । ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ଵାଧିକଂ ଚାପି ଭୂତତତ୍ତ୍ଵଂ ଵିଦୁର୍ବୁଧାଃ
ଏଭଳି ଏହାର ସତ୍ତା, ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ତାହାର ଗଣନାକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବୁଝି, ପ୍ରଜ୍ଞାନୀମାନେ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଓ ଭୂତତତ୍ତ୍ୱକୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି।
ସାଂଖ୍ଯୈଃ କୃତା ଭକ୍ତିରେଷା ଭକ୍ତିରାଧ୍ଯାତ୍ମିକୀ ସ୍ମୃତା । ଯୋଗଜାମପି ତେ ଭୂପ ଶୃଣୁ ଭକ୍ତିଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ସାଂଖ୍ୟମାନେ ଯେଉଁ ଭକ୍ତି ନିର୍ମାଣ କରିଛନ୍ତି, ଏହାକୁ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଭକ୍ତି କୁହାଯାଏ। ଏବେ ରାଜା, ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଭକ୍ତି ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିବି, ଶୁଣ।
ପ୍ରାଣାଯାମପରୋ ନିତ୍ଯଂ ଧ୍ଯାନଵାନ୍ନିଯତେଂଦ୍ରିଯଃ । ଭୈକ୍ଷ୍ଯଭକ୍ଷଵ୍ରତୀ ଚାପି ସର୍ଵପ୍ରତ୍ଯାହୃତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରାଣାୟାମ କରେ, ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ରହେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ଭିକ୍ଷା ଖାଇବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଧରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ କରେ—
ଧାରଣଂ ହୃଦଯେ କୃତ୍ଵା ଧ୍ଯାଯମାନୋ ମହେଶ୍ଵରମ୍ । ହୃତ୍ପଦ୍ମକର୍ଣିକାସୀନଂ ପୀତଵସ୍ତ୍ରଂ ସୁଲୋଚନମ୍
ହୃଦୟରେ ଧାରଣା କରି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେ, ହୃଦୟର ପଦ୍ମର କର୍ଣ୍ଣିକାରେ ବସିଥିବା, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରେ—
ପଶ୍ଯନ୍ନୁଦ୍ଯୋତିତମୁଖଂ ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ରକଟୀତଟମ୍ । ଶ୍ଵେତଵର୍ଣଂ ଚତୁର୍ବାହୁଂ ଵରଦାଭଯହସ୍ତକମ୍
ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁ, କମରେ ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ର, ଧଳା ବର୍ଣ୍ଣ, ଚାରିଟିଏ ହାତ, ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ଭୟ ନାଶ କରୁଥିବା ହସ୍ତ ଦେଖେ—
ଯୋଗଜା ମାନସୀସିଦ୍ଧିର୍ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିଃ ପରା ସ୍ମୃତା । ଯ ଏଵଂ ଭକ୍ତିମାନ୍ଦେଵଂ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ
ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ମନରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ସିଦ୍ଧିକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମ ଭକ୍ତି କୁହାଯାଏ। ଏଭଳି ଭାବରେ ଯିଏ ଦେବଙ୍କୁ ଭଜେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି ରଖେ।
ଏଵଂ ଭକ୍ତିଃ ସମୁଦ୍ଦିଷ୍ଟା ଵିଵିଧା ନୃପନଂଦନ । ସାତ୍ଵିକୀ ରାଜସୀ ଚୈଵ ତାମସୀଭେଦତସ୍ତ୍ଵିମାଃ
ଏଭଳି ଭକ୍ତି ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି, ରାଜନ୍ତନୟ। ଏମାନେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ, ରାଜସିକ ଓ ତାମସିକ ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି।
ନାନାପ୍ରକାରା ଵିଜ୍ଞେଯା ଵିଷ୍ଣୋରମିତତେଜସଃ । ଯଥାଗ୍ନିଃ ସୁସମୃଦ୍ଧାର୍ଚ୍ଚିଃ କରୋତ୍ଯେଧାଂସି ଭସ୍ମସାତ୍
ଅସୀମ ତେଜସ୍ୱୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭକ୍ତିର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବୁଝିବା ଉଚିତ। ଯେପରି ଭଲରେ ଜଳିଥିବା ଅଗ୍ନି ଇନ୍ଧନକୁ ଖାକରେ ପରିଣତ କରେ—
ପାପାନି ଭଗଵଦ୍ଭକ୍ତିସ୍ତଥା ଦହତି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ସେପରି, ଭଗବତ୍ଭକ୍ତି ମାତ୍ର ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପାପକୁ ଦହିଦେଇଥାଏ।
ଯାଵଜ୍ଜନୋ ନ ଶୃଣୁତେ ଭୁଵି ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିଂ ସାକ୍ଷାତ୍ସୁଧାରସମଶେଷରସୈକସାରମ୍ । ତାଵଜ୍ଜରାମରଣଜନ୍ମଶତାଭିଘାତଦୁଃଖାନି ତାନି ଲଭତେ ବହୁଦେହଜାନି
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକେ ପୃଥିବୀରେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି ବିଷୟରେ ଶୁଣିନାହାନ୍ତି—ଯାହା ସମସ୍ତ ରସର ମଧ୍ୟରୁ ଅମୃତର ସାର—ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଜରା, ମୃତ୍ୟୁ, ଅନେକ ଜନ୍ମ ଓ ଅନେକ ଦେହରୁ ହୁଏଥିବା ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେ।
ସଂକୀର୍ତିତଶ୍ଚିଂତିତକୀର୍ତିରଂତଃ ଶ୍ରୁତାନୁଭାଵୋ ଭଗଵାନନଂତଃ । ସମଂତତୋଽଘଵିନିହଂତି ମେଘଂ ଵାଯୁର୍ଯଥାଭାନୁରିଵାଂଧକାରମ୍
ଯାହାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଗାଯାଯାଏ, ମନେ ଚିନ୍ତା କରାଯାଏ, ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭବ କରାଯାଏ—ସେ ଅନନ୍ତ ଭଗବାନ ସମସ୍ତଠାରେ ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ୍ନ କରନ୍ତି, ଯେପରି ବାୟୁ ମେଘକୁ ଚାଲିଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରେ, କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରେ।
ନ ଦାନ ଦେଵାର୍ଚନ ଯାଗ ତୀର୍ଥ ସ୍ନାନ ଶ୍ରୁତାଚାର ତପଃ କ୍ରିଯାଭିଃ । ତଥା ଵିଶୁଦ୍ଧିଂ ଲଭତେଂଽତରାତ୍ମା ଯଥା ହୃଦିସ୍ଥେ ଭଗଵତ୍ଯନଂତେ
ଦାନ, ଦେବପୂଜା, ଯଜ୍ଞ, ତୀର୍ଥସ୍ନାନ, ଶାସ୍ତ୍ରାଧ୍ୟୟନ, ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା କୌଣସି କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ମନର ଏମିତି ପବିତ୍ରତା ମିଳେନାହିଁ, ଯେପରି ଅନନ୍ତ ଭଗବାନ ହୃଦୟରେ ବସିଲେ ମିଳେ।
କଥା ଵିଶୁଦ୍ଧା ନରନାଥ ତଥ୍ଯାସ୍ତା ଏଵ ପଥ୍ଯା ହରିନାଥ ତଥ୍ଯାଃ । ସଂକୀର୍ତିତା ଯତ୍ର ପଵିତ୍ରମୂର୍ତେଃ ସଂଶ୍ରୂଯତେ ଚ ଶ୍ରୁତସାଧୁକୀର୍ତିଃ
ନରନାଥ, ଏହି କଥାମାନେ ପବିତ୍ର ଓ ସତ୍ୟ। ହରିନାଥ, ଏମାନେ ଉପକାରକ। ଯେଉଁଠି ପବିତ୍ର ମୂର୍ତ୍ତିର କୀର୍ତ୍ତି ଗାଯାଯାଏ, ଶୁଣାଯାଏ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୀର୍ତ୍ତି ଶ୍ରବଣ କରାଯାଏ, ସେଠି ସତ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ର କଥା ରହିଛି।
ଧନ୍ଯୋସି ଧୀରଧରଣୀଧର ଧର୍ମଧୁର୍ଯ୍ଯ ଧ୍ଯାନୈକତାନ ହୃଦଯଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମସ୍ଯ । ଯନ୍ନୈଷ୍ଠିକୀମତିରସୌ ତଵ ସୌଭଗଶ୍ରୀଃ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣନାଥସୁକୃତଃ ଶ୍ରଵଣେ ପ୍ରଵୃତ୍ତା
ଧରାକୁ ବହନ କରୁଥିବା ଧୈର୍ୟଶୀଳ ରାଜା, ତୁମେ ଧନ୍ୟ। ତୁମ ହୃଦୟ ସର୍ବଦା ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଅଛି। ତୁମ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି, ଭାଗ୍ୟ ଓ ଶୁଭ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଲୀଳା କଥା ଶୁଣିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଇଛ।
ଅନାରାଧ୍ଯ ହରିଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଵରଦଂ ଵିଷ୍ଣୁମଵ୍ଯଯମ୍ । କୁତଃ ଶ୍ରେଯୋ ଭଵେଦ୍ଭୂପ ପୁରୁଷସ୍ଯାତ୍ମମାନିନଃ
ହେ ରାଜା, ଯଦି ଭକ୍ତିଭାବରେ ଅବିନାଶୀ ବରଦାତା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ ନାହିଁ, ତେବେ ନିଜକୁ ଉଚ୍ଚ ଭାବୁଥିବା ମଣିଷ ପାଇଁ କେମିତି ସତ୍ୟ ମଙ୍ଗଳ ହେବ?
ମାଯାଜନିରମାଯୋଽସୌ ଭକ୍ତ୍ଯା ରାଜନ୍ନମାଯଯା । ସାଧ୍ଯତେ ସାଧୁପୁରୁଷଃ ସ୍ଵଯଂ ଜାନାତି ତଦ୍ଭଵାନ୍
ଏହି ପ୍ରଭୁ ମାୟାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମାୟାରୁ ଦୂରେ। ରାଜା, ତାଙ୍କୁ କେବଳ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ, ମାୟା ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ। ଏହି କଥା ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା ଜାଣ।
ନ ଵିଦ୍ଯତେ ତେ ନୃପ ଧର୍ମତତ୍ତ୍ଵମଜ୍ଞାତମେତଦ୍ଵିମଲଂ ପୁନର୍ମାମ୍ । ତ୍ଵଂ ପୃଚ୍ଛସେ ତୀର୍ଥପଦଂ ପ୍ରସଂଗାତ୍କଥାରସଂ ଵୈଷ୍ଣଵ ଗୌରଵେଣ
ହେ ରାଜା, ଧର୍ମର ସତ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ତୁମେ ଜାଣୁନାହାଁ। ଏହି ପବିତ୍ର ଜ୍ଞାନ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଅଜ୍ଞାତ। ତଥାପି, ତୁମେ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ଓ ତାଙ୍କର କଥାର ସ୍ୱାଦ ପ୍ରତି ଆଦର ଦେଖାଇ, ମୋତେ ପବିତ୍ର ପଥ ବିଷୟରେ ପଚାରିଛ।
ନାତଃ ପରଂ ପରମତୋଷଵିଶେଷପୋଷଂ ପଶ୍ଯାମି ପୁଣ୍ଯମୁଚିତଂ ଚ ପରସ୍ପରେଣ । ସଂତଃ ପ୍ରସହ୍ଯ ଯଦନଂତଗୁଣାନନଂତଶ୍ରେଯୋନିଧୀନଧିକଭାଵଭୁଜୋ ଭୁଜଂତି
ଏଠାରୁ ବଡ଼ କିମ୍ବା ଉଚିତ ମେହନତ ମୁଁ ଦେଖୁନି, ଯାହା ଉତ୍ତମ ସନ୍ତୋଷ ଦେଇଥାଏ। ସଜ୍ଜନମାନେ ତାଙ୍କର ଭକ୍ତିଶକ୍ତିରେ ଅନନ୍ତ ଗୁଣ ଓ ଅନେକ ମଙ୍ଗଳର ସ୍ୱାଦ ନେଇଥାନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଅନ୍ୟଠାରୁ ଅଧିକ ଭାବରେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ସୁରଭୀ ସତ୍ଯ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଯାଗ ତପାଂସି ଚ । ଶ୍ରୁତି ସ୍ମୃତି ଦଯା ଦୀକ୍ଷା ଶାଂତଯସ୍ତନଵୋ ହରେଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କାମଧେନୁ ଗାଈ, ସତ୍ୟ, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଯଜ୍ଞ, ତପସ୍ୟା, ବେଦ, ସୃତି, ଦୟା, ଦୀକ୍ଷା ଓ ଶାନ୍ତି—ଏସବୁ ହରିଙ୍କର ରୂପ।
ଆଦିତ୍ଯଶ୍ଚଂଦ୍ରମା ଵାଯୁର୍ଭୂମିରାପୋଂଽବରଂ ଦିଶଃ । ବ୍ରହ୍ମାଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରଶ୍ଚ ସର୍ଵଭୂତମଯୋ ଵିଭୁଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ, ଭୂମି, ଜଳ, ଆକାଶ, ଦିଗ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ରୁଦ୍ର—ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିବା ପ୍ରଭୁ ଏହି ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି।
ଵିଶ୍ଵରୂପଃ ସ୍ଵଯଂ ଚକ୍ରେ ଜଗଦେତଚ୍ଚରାଚରମ୍ । ସ୍ଵଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାଵିଶ୍ଯ ସଦାନ୍ନମୁପଭୁଂଜତେ
ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେ ନିଜେ ଏହି ଚରାଚର ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ନିଜେ ଅନ୍ନ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ତତସ୍ତୁ ତୀର୍ଥାସ୍ପଦପାଦରେଣୂନ୍ଧରାଧରାତ୍ମାଲଯ ଭୂମିଦେଵାନ୍ । ପରାତ୍ମନଃ ପୂଜଯ ପୁଣ୍ଯଲକ୍ଷ୍ମୀ ସର୍ଵସ୍ଵଭୂତାନଖିଲାତ୍ମଭୂତାନ୍
ଏହିଠାରୁ, ତୀର୍ଥ ପଦର ଧୂଳି, ପାହାଡ଼, ଭୂମିଦେବତା ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ରୂପ ଭାବି, ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କର। ସେହି ପରମାତ୍ମା ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ମୂଳ ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବସିଛନ୍ତି।
ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଵିଷ୍ଣୁବୁଦ୍ଧ୍ଯ୍ଯା ଯୋ ଵିଦ୍ଵାଂସଂ ସାଧୁ ପଶ୍ଯତି । ସ ଏଵ ଵୈଷ୍ଣଵୋ ଯଶ୍ଚ ସ୍ଵସ୍ଵକର୍ମୈକନିଷ୍ଠିତଃ
ଯିଏ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ବିଷ୍ଣୁ ଭାବେ ଦେଖେ ଓ ନିଜ କର୍ମରେ ଦୃଢ଼ ରହେ, ସେଠିକି ଏକ ନିଷ୍ଠାବାନ ବୈଷ୍ଣବ।
କିଂଚିଦେତନ୍ମଯାପ୍ରୋକ୍ତଂ ରହସ୍ଯଂ ସମଯୋ ହି ମେ । ସ୍ନାତୁଂ ଗଂତୁଂ ଚ ଗଂଗାଯାଂ ନ କଥାଵସରୋଽଧିକଃ
ମୁଁ ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥାର କିଛି ଅଂଶ କହିଛି। ଏବେ ମୋର ସମୟ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ପାଇଁ ହୋଇଛି, ଅଧିକ କଥାବାର୍ତ୍ତା ପାଇଁ ସମୟ ନାହିଁ।
ପ୍ରାପ୍ତୋଽଯଂ ମାଧଵୋ ମାସଃ ପୁଣ୍ଯୋ ମାଧଵଵଲ୍ଲଭଃ । ତସ୍ଯାପି ସପ୍ତମୀ ଶୁକ୍ଲା ଗଂଗାଯାମତିଦୁର୍ଲ୍ଲଭା
ଏବେ ମାଧବ ମାସ ଆସିଛି, ଯାହା ପବିତ୍ର ଓ ମାଧବଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ଏହି ମାସର ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀ ଦିନ ଗଙ୍ଗାରେ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ।