ତଦ୍ଵଦ୍ଦୋଷଵିହୀନାତ୍ମା ଭଵତ୍ଯେଵ ନିରାମଯଃ । ନିରାଶୋ ନିଶ୍ଚଲୋ ଵୀରୋନମିତ୍ରଂ ନ ରିପୁସ୍ତଥା
ଏହିପରି ଦୋଷରହିତ ଆତ୍ମା ସ୍ୱସ୍ଥ ଓ ନିରୋଗ ହୁଏ, ଆଶା ନଥାଏ, ଅଚଳ ଓ ସାହସୀ ହୁଏ, ତାହା ପାଖରେ କେହି ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁ ନଥାଏ।
ଶୋକହର୍ଷୌ ଵିଷାଦଶ୍ଚ ନ ଲୋଭୋ ମତ୍ସରୋ ଭ୍ରମଃ । ସଂଭ୍ରମାଲାପମୋହୈଶ୍ଚ ସୁଖଦୁଃଖୈର୍ଵିମୁଚ୍ଯତେ
ସେ ଶୋକ, ଆନନ୍ଦ, ନିରାଶା, ଲୋଭ, ଇର୍ଷ୍ୟା, ଭ୍ରମ, ଅସ୍ଥିରତା, ଭ୍ରାନ୍ତି, ମୂଢତା ଏବଂ ସୁଖ-ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
ଵିଷଯୈଶ୍ଚାପି ସର୍ଵୈଶ୍ଚ ଇଂଦ୍ରିଯାଣାଂ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । ତଦା ସ କେଵଲଜ୍ଞାନୀ କୈଵଲ୍ଯତ୍ଵଂ ପ୍ରଜାଯତେ
ସେ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟବିଷୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ତେବେ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନରେ ଏକତା ପାଇଁ, ସେ ମୁକ୍ତିର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ଜ୍ଵାଲାକର୍ମପ୍ରସଂଗେନ ଦୀପସ୍ତୈଲଂ ପ୍ରଶୋଷଯେତ୍ । ଵର୍ତ୍ଯାଧାରେଣ ରାଜେଂଦ୍ର ନିର୍ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵୋ ଵାଯୁଵର୍ଜିତଃ
ଏକ ଦୀପ ତାହାର ଆଗୁନିର କାରଣରେ ତେଲକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦିଏ, ରାଜା, ତାହାର ତିଳିକୁ ଆଧାର କରି, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ବରହିତ ଓ ବାୟୁର ସ୍ପର୍ଶ ନଥିବାବେଳେ।
କଜ୍ଜଲଂ ଵମତେ ପଶ୍ଚାତ୍ତୈଲସ୍ଯାପି ମହାମତେ । କୃଷ୍ଣା ସଂଦୃଶ୍ଯତେ ରେଖା ଦୀପସ୍ଯାଗ୍ରେ ମହାମତେ
ପରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ତାହା ତେଲରୁ କାଳି ଉତ୍ସର୍ଗ କରେ; ଦୀପର ଆଗରେ ଏକ କଳା ରେଖା ଦେଖାଯାଏ, ବୁଦ୍ଧିମାନ।
ସ୍ଵଯମାକୃଷ୍ଯ ତତ୍ତୈଲଂ ତେଜସା ନିର୍ମଲୋଭଵେତ୍ । କାଯେ ଚାଂତଃ ସ୍ଥିତସ୍ତଦ୍ଵତ୍କର୍ମତୈଲଂ ପ୍ରଶୋଷଯେତ୍
ସେ ଦୀପ ନିଜ ଆଲୋକରେ ତେଲକୁ ଆକର୍ଷିତ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; ଏହିପରି ଦେହରେ ଆତ୍ମା ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ହେଲେ, କର୍ମର ତେଲକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦିଏ।
ଵିଷଯାନ୍କଜ୍ଜଲଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷାନ୍ସଂପ୍ରଦର୍ଶଯେତ୍ । ଜ୍ଵାଲାଵନ୍ନିର୍ମଲୋ ଭୂତ୍ଵା ସ୍ଵଯମେଵ ପ୍ରକାଶଯେତ୍
ଇନ୍ଦ୍ରିୟବିଷୟକୁ କାଳି କରି, ସେ ସେଗୁଡିକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଏ; ଆଗୁନି ପରି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ନିଜେ ଆଲୋକିତ ହୁଏ।
କ୍ରୋଧଲୋଭାଦିଭିଃ ସଂଜ୍ଞୈର୍ଵାଯୁଭିଃ ପରିଵର୍ଜିତଃ । ନିଃସ୍ପୃହୋ ନିଶ୍ଚଲୋ ଭୂତ୍ଵା ତେଜଶ୍ଚ ସ୍ଵଯମୁଜ୍ଜ୍ଵଲେତ୍
କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ ଓ ଏହାଦି ହୃଦୟର ବାୟୁରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ନିର୍ଲୋଭ ଓ ଅଚଳ ହୋଇ, ତାହାର ନିଜ ତେଜ ଆପଣେ ଆପଣେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ହୁଏ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ପଶ୍ଯତେ ସର୍ଵଂ ସ୍ଵସ୍ଥାନସ୍ଥଂ ସ୍ଵତେଜସା । କେଵଲଜ୍ଞାନରୂପୋଽଯଂ ମଯା ତେ ପରିକୀର୍ତିତଃ
ନିଜ ତେଜରେ ସେ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକକୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖେ; ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନର ରୂପକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି।
ଧ୍ଯାନଂ ଚୈଵ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦ୍ଵିଵିଧଂ ତସ୍ଯ ଚକ୍ରିଣଃ । କେଵଲଜ୍ଞାନରୂପେଣ ଦୃଶ୍ଯତେ ପରଚକ୍ଷୁଷା
ମୁଁ ତାହାଙ୍କର ଦୁଇପ୍ରକାର ଧ୍ୟାନ ବିଷୟରେ କହିବି; ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନର ରୂପରେ, ସେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।
ଯୋଗଯୁକ୍ତା ମହାତ୍ମାନଃ ପରମାର୍ଥପରାଯଣାଃ । ଯଂ ନ ପଶ୍ଯଂତି ମୁଗ୍ଧାସ୍ତୁ ସର୍ଵଜ୍ଞଂ ସର୍ଵଦର୍ଶକମ୍
ଯେଉଁ ମହାତ୍ମାମାନେ ଯୋଗରେ ଏକତା ଏବଂ ପରମ ସତ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତକୁ ଜାଣିଥିବା ଓ ସମସ୍ତକୁ ଦେଖିପାରିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି; ମୂଢମତିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ହସ୍ତପାଦଵିହୀନଶ୍ଚ ସର୍ଵତ୍ର ପରିଗଚ୍ଛତି । ସର୍ଵଂ ଗୃହ୍ଣାତି ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସ୍ଥାଵରଂ ଜଂଗମଂ ପୁନଃ
ହାତ ପା ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସମସ୍ତଠାରେ ଚାଲିପାରନ୍ତି; ସେ ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ଜଡ ଓ ଚେତନ ଜୀବକୁ ଧରିପାରନ୍ତି।
ନାସାମୁଖଵିହୀନସ୍ତୁ ଘ୍ରାତି ଭକ୍ଷତି ଭୂପତେ । ଅକର୍ଣଃ ଶୃଣୁତେ ସର୍ଵଂ ସର୍ଵସାକ୍ଷୀ ଜଗତ୍ପତିଃ
ନାକ ଓ ମୁଁହ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ରାଜା, ସେ ଘ୍ରାଣ କରନ୍ତି ଓ ଖାଇପାରନ୍ତି; କାନ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣନ୍ତି—ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିବା ଓ ସମସ୍ତଙ୍କର ସାକ୍ଷୀ, ଜଗତର ନାଥ।
ଅରୂପୋ ରୂପସଂବଦ୍ଧଃ ପଂଚଵର୍ଗଵଶଂ ଗତଃ । ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ଯଃ ପ୍ରାଣଃ ପୂଜ୍ଯତେ ସଚରାଚରୈଃ
ରୂପ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ରୂପ ସହିତ ଜଡିତ, ପାଞ୍ଚଭୂତର ଅଧୀନ; ସମସ୍ତ ଲୋକର ପ୍ରାଣ ଥିବା ସେ, ଚରାଚର ସମସ୍ତ ଜୀବ ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।
ଅଜିହ୍ଵୋ ଵଦତେ ସର୍ଵଂ ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାନୁଗଂ ତଥା । ଅତ୍ଵଚଃ ସ୍ପର୍ଶମେଵାପି ସର୍ଵେଷାମେଵ ଵିଂଦତି
ଯେଉଁଠି ଜିଭା ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ କଥା କହିପାରେ; ଚର୍ମ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସମସ୍ତ ଜିନିଷର ସ୍ପର୍ଶ ଅନୁଭବ କରିପାରେ।
ସଦାନଂଦୋ ଵିଵିକ୍ତାକ୍ଷ ଏକରୂପୋ ନିରାଶ୍ରଯଃ । ନିର୍ଗୁଣୋ ନିର୍ମମୋ ଵ୍ଯାପୀ ସଗୁଣୋ ନିର୍ମଲୋଽନଘଃ
ସେ ସଦା ଆନନ୍ଦମୟ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ କରିଥିବା, ଏକ ରୂପରେ, କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନଥିବା; ଗୁଣ ନଥିବା, ମମତା ନଥିବା, ସମସ୍ତ ଠାରେ ବ୍ୟାପି, ଗୁଣମୟ ମଧ୍ୟ, ପବିତ୍ର ଓ ନିର୍ମଳ।
ଅଵଶ୍ଯଃ ସର୍ଵଵଶ୍ଯାତ୍ମା ସର୍ଵଦଃ ସର୍ଵଵିତ୍ତମଃ । ତସ୍ଯ ମାତା ନ ଚୈଵାସ୍ତି ସ ଵୈ ସର୍ଵମଯୋ ଵିଭୁଃ
ସେ କୌଣସି ନିୟମରେ ବନ୍ଧା ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଜାଣିଥିବା; ସେଠାରେ କୌଣସି ମାଆ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ସମସ୍ତ ଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ପ୍ରଭୁ।
ଏଵଂ ସର୍ଵମଯଂ ଧ୍ଯାନଂ ଯଶ୍ଚ ପଶ୍ଯତ୍ଯନନ୍ଯଧୀଃ । ସ ଯାତି ପରମଂ ସ୍ଥାନମମୂର୍ତ୍ତମମୃତୋପମମ୍
ଯେଉଁଠି ଅନନ୍ୟମନା ହୋଇ ଏହି ସମସ୍ତ ଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଧ୍ୟାନକୁ ଦେଖେ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ନିରାକାର, ଅମୃତ ସଦୃଶ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ଦ୍ଵିତୀଯଂ ତୁ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ମହାମତେ । ମୂର୍ତ୍ତାକାରଂ ତୁ ସାକାରଂ ନିରାକାରଂ ନିରାମଯମ୍
ଏବେ ଦ୍ୱିତୀୟଟି କୁହିବି, ଶୁଣ, ବୁଦ୍ଧିମାନ; ଏହା ରୂପ ଓ ଆକାର ସହିତ, କିନ୍ତୁ ନିରାକାର ଓ ଦୁଃଖ ରହିତ।
ବ୍ରହ୍ମାଂଡଂ ସର୍ଵମତୁଲଂ ଵାସିତଂ ଯସ୍ଯ ଵାସନାତ୍ । ସ ତସ୍ମାଦ୍ଵାସୁଦେଵସ୍ତୁ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ନୃପନଂଦନ
ଯାହାର ସୁଗନ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ଅପୂର୍ବ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ବ୍ୟାପିଛି, ସେହିଠାରୁ ସେଠିକୁ ବାସୁଦେବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ରାଜାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ।
ଵର୍ଷମାଣସ୍ଯ ମେଘସ୍ଯ ଯଦ୍ଭାସା ତସ୍ଯ ତଦ୍ଭଵେତ୍ । ସୂର୍ଯତେଜଃପ୍ରତୀକାଶଂ ଚତୁର୍ବାହୁଂ ସୁରେଶ୍ଵରମ୍
ଯେପରି ଝରୁଥିବା ମେଘର ଆଲୋକ ତାହାର, ସେପରି ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା; ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜସ୍ୱୀ ସଦୃଶ, ଚାରିଟି ହାତ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ।
ଦକ୍ଷିଣେ ଶୋଭତେ ଶଂଖୋ ହେମରତ୍ନଵିଭୂଷିତଃ । କୌମୋଦକୀ ଗଦା ତସ୍ଯ ମହାସୁରଵିନାଶିନୀ
ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତରେ ସୁନା ଓ ମଣିରେ ଶୋଭିତ ଶଂଖ ଅଛି; କୌମୋଦକୀ ଗଦା, ଯାହା ମହା ଦାନବମାନେ ନାଶ କରେ, ସେ ତାଙ୍କର।
ଵାମେ ଚ ଶୋଭତେ ଵୀର ହସ୍ତେ ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ମହାପଦ୍ମଂ ସୁଗଂଧାଢ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣହସ୍ତଗମ୍
ତାଙ୍କର ବାମ ହାତରେ ଶୋଭା ପାଉଛି ଏକ ବଡ଼ ପଦ୍ମ, ଯାହା ଉତ୍ତମ ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ପଦ୍ମ ଅଛି।
ଶୋଭମାନଂ ସଦୈଵାସ୍ତେ ସାଯୁଧଂ କମଲଶ୍ରିଯମ୍ । କଂବୁଗ୍ରୀଵଂ ସୁଵୃତ୍ତାସ୍ଯଂ ପଦ୍ମପତ୍ରନିଭେକ୍ଷଣମ୍
ସେ ସଦା ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଭାବେ, ପଦ୍ମର ଶୋଭାରେ ଶୋଭିତ; ଶଂଖ ଆକୃତି ଗଳା, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ, ପଦ୍ମପତ୍ର ସଦୃଶ ଚକ୍ଷୁ।
ରାଜମାନଂ ହୃଷୀକେଶଂ ଦଶନୈଃ କୁଂଦସଂନିଭୈଃ । ଗୁଡାକେଶସ୍ଯ ଯସ୍ଯାସ୍ତେ ଅଧରୋ ଵିଦ୍ରୁମାକୃତିଃ
ମହିମାଶାଳୀ ହୃଷୀକେଶ, ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତ କୁନ୍ଦ ପୁଷ୍ପ ସଦୃଶ; ଗୁଡାକେଶ, ଯାହାର ତଳ ଓଠ କୋରାଲ ସଦୃଶ।
ଶୋଭତେ ପୁଂଡରୀକାକ୍ଷଃ କିରୀଟେନାପି ଭାସ୍ଵତା । ଵିଶାଲେନାପି ରୂପେଣ କେଶଵସ୍ତୁ ସୁଵକ୍ଷସା
ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁକୁଟରେ ଶୋଭିତ; କେଶବ, ବିସ୍ତୃତ ଆକୃତି ଓ ସୁନ୍ଦର ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ସହିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
କୌସ୍ତୁଭେନାଂକିତେନୈଵ ରାଜମାନୋ ଜନାର୍ଦନଃ । ସୂର୍ଯତେଜଃପ୍ରତୀକାଶ କୁଂଡଲାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରଭାତି ଚ
କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଚିହ୍ନିତ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ମହିମାଶାଳୀ; ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜସ୍ୱୀ ସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତାଙ୍କର କଣ୍ଠା ଦ୍ୱାରା ଚମକୁଛି।
ହରିଃ କେଯୂରକଂକଣୈର୍ହାରୈର୍ମୌକ୍ତିକୈର୍ଋକ୍ଷସନ୍ନିଭୈଃ
ହରି ହସ୍ତବନ୍ଦ, କଙ୍କଣ, ହାର ଓ ମୁକ୍ତାର ମାଳା, ଯାହା ତାରାମାଳା ସଦୃଶ, ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ଵପୁଷା ଭ୍ରାଜମାନସ୍ତୁ ଵିଜଯୋ ଜଯତାଂ ଵରଃ । ଭ୍ରାଜତେସୋଽପି ଗୋଵିଂଦୋ ହେମଵର୍ଣେନ ଵାସସା
ତାଙ୍କର ଦେହ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବିଜୟୀ, ସମସ୍ତ ବିଜୟୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଗୋବିନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ସୁନା ରଙ୍ଗର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ମୁଦ୍ରିକାଭିସ୍ତୁ ଯୁକ୍ତାଭିରଂଗୁଲୀଷୁ ଵିରାଜତେ । ସର୍ଵାଯୁଧୈଃ ସୁସଂପୂର୍ଣୈର୍ଦ୍ଦିଵ୍ଯୈରାଭରଣୈର୍ହରିଃ
ତାଙ୍କର ଆଂଗୁଠିଗୁଡ଼ିକୁ ଅଳଙ୍କୃତ କରୁଥିବା ଅଙ୍ଗୁଠି ରହିଛି; ହରି ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ସଜିତ।