ଚୁଂବନାଦି ମଯା ଦତ୍ତମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସା ତଥାଚରେତ୍ । କୌଟିଲ୍ଯଂ ତଦ୍ଭ୍ରୁଵୋର୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ତଦ୍ଭର୍ତ୍ସନଂ ଵଚଃ
'ମୁଁ ତୁମକୁ ଚୁମ୍ବନ ଓ ଏହାପରି ଦେଇଛି' ବୋଲି କହି, ସେ ଏହିପରି କାମ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଭୂଁକୁ ଟେଢ଼ା ହେବା ଦେଖିବାକୁ, ତାଙ୍କ ଭର୍ତ୍ସନା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ।
ତତଃ ସାରୀଶୁକାନାଂ ଚ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାଗାହଵଂ ମିଥଃ । ନିର୍ଗଚ୍ଛତସ୍ତତଃ ସ୍ଥାନାଦ୍ଗଂତୁକାମୌ ଗୃହଂ ପ୍ରତି
ତାପରେ, ସାରୀ ଓ ଶୁକ ପକ୍ଷୀମାନେ ପରସ୍ପରେ କଥା କହୁଥିବା ଶୁଣି, ସେମାନେ ସେଠାରୁ ବାହାରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, ଦୁହେଁ ଘରକୁ ଯିବାକୁ ଚାହିଲେ।
କୃଷ୍ଣଃ କାଂତାମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ଗଵାମଭିମୁଖଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ସା ତୁ ସୂର୍ଯଗୃହଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ସଖୀମଂଡଲସଂଯୁତା
କୃଷ୍ଣ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଅନୁମତି ନେଇ, ଗାଁମାନେ ପାଖକୁ ଯାଉଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଘରକୁ ଯାଉଥିଲେ।
କିଯଦ୍ଦୂରଂ ତତୋ ଗତ୍ଵା ପରାଵୃତ୍ଯ ହରିଂ ପୁନଃ । ଵିପ୍ରଵେଷଂ ସମାସ୍ଥାଯ ଯାତି ସୂର୍ଯଗୃହଂ ପ୍ରତି
ତାପରେ କିଛି ଦୂର ଯାଇ, ପୁଣି ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭେଷ ଧରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଘରକୁ ଯାଉଥିଲେ।
ସୂର୍ଯଂ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍ତତ୍ର ପ୍ରାର୍ଥିତସ୍ତତ୍ସଖୀଜନୈଃ । ତଦୈଵ କଲ୍ପିତୈର୍ଵେଦୈଃ ପରିହାସଵିଗର୍ଭିତୈଃ
ସେଠାରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ସଖୀମାନେ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ମଜା ଓ ହସିକି ଭରିଥିବା କଳ୍ପିତ ବେଦମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିଥିଲେ।
ତତସ୍ତା ଜ୍ଞାପିତଂ କାଂତଂ ପରିଜ୍ଞାଯ ଵିଚକ୍ଷଣାଃ । ଆନଂଦସାଗରେ ମଗ୍ନା ନ ଵିଦୁଃ ସ୍ଵଂ ନ ଚାପରମ୍
ତାପରେ, ପ୍ରେମିକ ପ୍ରକାଶ ହୋଇଛି ବୋଲି ବୁଝି, ସେ ସଚେତନ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଆନନ୍ଦ ସାଗରରେ ବିଲୀନ ହୋଇ, ନିଜକୁ ଓ ଅନ୍ୟକୁ ଭୁଲିଯାଇଥିଲେ।
ଵିହାରୈର୍ଵିଵିଧୈରେଵଂ ସାର୍ଦ୍ଧଯାମଦ୍ଵଯଂ ମୁନେ । ନୀତ୍ଵା ଗୃହଂ ଵ୍ରଜେଯୁସ୍ତାଃ ସ ଚ କୃଷ୍ଣୋ ଗଵାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଏଭଳି, ମୁନି, ସେମାନେ ଅର୍ଧ ରାତି ବିଭିନ୍ନ ବିହାରରେ କାଟି, ଘରକୁ ଯାଉଥିଲେ ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ଗାଁମାନେ ପାଖକୁ ଯାଉଥିଲେ।
ସଂଗମ୍ଯ ସ୍ଵସଖୀନ୍କୃଷ୍ଣୋ ଗୃହୀତ୍ଵା ଗାଃ ସମଂତତଃ । ଆଗଚ୍ଛତି ଵ୍ରଜଂ ହର୍ଷାନ୍ନାଦଯନ୍ମୁରଲଦ୍ଯଂ ମୁନେ
କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ସଖାମାନେ ସହିତ ମିଶି, ଚାରିପାଖରେ ଗାଁମାନେକୁ ଏକଠା କରି, ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ମୁରଳୀ ବାଜାଇ, ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଯାଉଥିଲେ, ମୁନି।
ତତୋ ନଂଦାଦଯଃ ସର୍ଵେ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵେଣୁରଵଂ ହରେଃ । ଗୋଧୂଲିପଟଲଵ୍ଯାପ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାପି ନଭସ୍ତଲମ୍
ତାପରେ ନନ୍ଦାଦି ସମସ୍ତେ ହରିଙ୍କ ବାଁଶୀର ସ୍ୱର ଶୁଣି, ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟର ଧୂଳିରେ ଆକାଶ ଢାକିଯାଇଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ଵିସୃଜ୍ଯ ସର୍ଵକର୍ମାଣି ସ୍ତ୍ରିଯୋ ବାଲାଦଯୋଽପି ଚ । କୃଷ୍ଣସ୍ଯାଭିମୁଖଂ ଯାଂତି ତଦ୍ଦର୍ଶନସମୁତ୍ସୁକାଃ
ସେମାନେ, ସମସ୍ତ କାମକାଜ ଛାଡି, ଜଣେ ଝିଅ, ପିଲାମାନେ ମଧ୍ୟ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆତୁର ହୋଇ ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ରାଜମାର୍ଗେ ଵ୍ରଜଦ୍ଵାରି ଯତ୍ର ସର୍ଵେ ଵ୍ରଜୌକସଃ । କୃଷ୍ଣୋଽପି ତାନ୍ସମାଗମ୍ଯ ଯଥାଵଦନୁପୂର୍ଵଶଃ
ରାଜପଥରେ, ବ୍ରଜ ଗ୍ରାମର ଦ୍ୱାରରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରଜବାସୀ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି, କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଯାଇ, ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଲେ।
ଦର୍ଶନସ୍ପର୍ଶନୈର୍ଵାଚା ସ୍ମିତପୂର୍ଵାଵଲୋକନୈଃ । ଗୋପଵୃଦ୍ଧାନ୍ନମସ୍କାରୈଃ କାଯିକୈର୍ଵାଚିକୈରପି
ଦୃଷ୍ଟି, ସ୍ପର୍ଶ, ମିଷ୍ଟି କଥା, ହସି, ଆଦର ଭରା ଦେଖା, ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗୋପମାନେ ପାଇଁ ଶରୀର ଓ ମୁଖରେ ନମସ୍କାର କରି, ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
ଅଷ୍ଟାଂଗପାତୈଃ ପିତରୌ ରୋହିଣୀମପି ନାରଦ । ନେତ୍ରାଂତସୂଚିତେନୈଵ ଵିନଯେନ ପ୍ରିଯାଂ ତଥା
ପିତାମାତା ଓ ରୋହିଣୀଙ୍କୁ ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଓ ନୟନର କୋଣରୁ ନମ୍ରତା ସୂଚନା କରି, ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ମଧୁର ଭାବରେ ଦେଖିଲେ।
ଏଵଂ ତୈସ୍ତଦ୍ଯଥାଯୋଗ୍ଯଂ ଵ୍ରଜୌକୋଭିଃ ପ୍ରପୂଜିତଃ । ଗଵାଲଯେ ତଥା ଗାଶ୍ଚ ସଂପ୍ରଵେଶ୍ଯ ସମଂତତଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସମ୍ମାନ କଲେ, ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଗାଈମାନେକୁ ଗୋଶାଳାକୁ ନେଇଯାଇଲେ।
ପିତୃଭ୍ଯାମର୍ଥିତୋ ଯାତି ଭ୍ରାତ୍ରା ସହ ନିଜାଲଯମ୍ । ସ୍ନାତ୍ଵା ପୀତ୍ଵା ତତ୍ର କିଂଚିଦ୍ଭୁକ୍ତ୍ଵା ମାତ୍ରାନୁମୋଦିତଃ
ପିତାମାତାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ଭାଇ ସହିତ ନିଜ ଘରକୁ ଯାଇ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ପାଣି ପିଇ, କିଛି ଖାଇ, ମାଆଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ଲାଗିଲା।
ଗଵାଲଯଂ ପୁନର୍ଯାତି ଦୋଗ୍ଧୁକାମୋ ଗଵାଂ ପଯଃ । ତାଶ୍ଚ ଦୁଗ୍ଧ୍ଵା ଦୋହଯିତ୍ଵା ପାଯଯିତ୍ଵା ଚ କାଶ୍ଚନ
ପୁଣି ଗୋଶାଳାକୁ ଯାଇ, ଗାଈମାନେକୁ ଦୁଧ ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ; କିଛି ଗାଈଙ୍କୁ ନିଜେ ଦୁହିଲେ, କିଛିକୁ ଅନ୍ୟମାନେ ଦୁହିଲେ, ଏବଂ କିଛିକୁ ଖାଇଲେ।
ପିତ୍ରା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଗୃହଂ ଯାତି ତତ୍ର ଭାଵଶତାନୁଗଃ । ତତ୍ର ପିତ୍ରା ପିତୃଵ୍ଯୈଶ୍ଚ ତତ୍ପୁତ୍ରୈଶ୍ଚ ବଲେନ ଚ
ପିତା ସହିତ ଘରକୁ ଯାଇ, ଅନେକ ଭାବନା ସହିତ ରହିଲେ; ସେଠାରେ ପିତା, ଚାଚାମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ବଳରାମ ସହିତ ଅଛନ୍ତି।
ଭୁନକ୍ତି ଵିଵିଧାନ୍ନାନି ଚର୍ଵ୍ଯଚୋଷ୍ଯାଦିକାନି ଚ । ତନ୍ମତିଃ ପ୍ରାର୍ଥନାତ୍ପୂର୍ଵଂ ରାଧିକା ଚ ତଦୈଵ ହ
ସେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ, ଚବାଇବା ଓ ଚୁଷିବା ଦୁଇଁପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ରାଧିକା ମଧ୍ୟ ସେ ସମୟରେ ଥିଲେ।
ପ୍ରସ୍ଥାପଯେତ୍ସଖୀଦ୍ଵାରା ପକ୍ଵାନ୍ନାନି ତଦାଲଯମ୍ । ଶ୍ଲାଘଯଂଶ୍ଚ ହରିସ୍ତାନି ଭୁକ୍ତ୍ଵା ପିତ୍ରାଦିଭିଃ ସହ
ସେ ସମୟରେ ରାଧିକା ସଖୀମାନେ ମାଧ୍ୟମରେ ପକା ଖାଦ୍ୟ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ପଠାନ୍ତି; ହରି ସେଉଁଠି ସେମାନେ ଦେଇଥିବା ଖାଦ୍ୟର ପ୍ରଶଂସା କରି, ପିତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ଖାନ୍ତି।
ସଭାଗୃହଂ ଵ୍ରଜେତ୍ତୈଶ୍ଚ ଜୁଷ୍ଟଂ ବଂଦିଜନାଦିଭିଃ । ପକ୍ଵାନ୍ନାନି ଗୃହୀତ୍ଵା ଯାଃ ସଖ୍ଯସ୍ତତ୍ର ପୁରାଗତାଃ
ସେ ସଭାଘରକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଥାଆନ୍ତି; ଏଠାରେ ଆଗରୁ ଆସିଥିବା ସଖୀମାନେ ପକା ଖାଦ୍ୟ ନେଇଯାଆନ୍ତି।
ବହୂନି ଚ ପୁନସ୍ତାନି ପ୍ରଦତ୍ତାନି ଯଶୋଦଯା । ସଖ୍ଯସ୍ତତ୍ର ତଯା ଦତ୍ତଂ କୃଷ୍ଣୋଚ୍ଛିଷ୍ଟଂ ନଯଂତି ଚ
ଏବଂ ପୁଣି, ଯଶୋଦା ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ପକା ଖାଦ୍ୟ ଦିଆଯାଏ; ସଖୀମାନେ ସେଠାରେ ଯଶୋଦା ଦେଇଥିବା ଓ କୃଷ୍ଣ ଛାଡ଼ିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ନେଇଯାଆନ୍ତି।
ସର୍ଵଂ ତାଭିଃ ସମାନୀଯ ରାଧିକାଯୈ ନିଵେଦ୍ଯତେ । ସାପି ଭୁକ୍ତ୍ଵା ସଖୀଵର୍ଗଯୁତା ତଦନୁପୂର୍ଵଶଃ
ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ସଖୀମାନେ ଆଣି ରାଧିକାଙ୍କୁ ଦେଇଥାନ୍ତି; ସେ ମଧ୍ୟ, ସଖୀମାନେ ସହିତ, ଯଥାକ୍ରମେ ଖାଇଥାନ୍ତି।
ସଖୀଭିର୍ମଂଡିତା ତିଷ୍ଠେଦଭିସର୍ତ୍ତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତା । ପ୍ରସ୍ଥାପ୍ଯତେ ମଯା କାଚିଦିତ ଏଵ ତତଃ ସଖୀ
ସଖୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୃଙ୍ଗାରିତ ହୋଇ, ରାଧିକା ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଦଢ଼ିଆନ୍ତି; ତାପରେ, ମୋର ପଠାନରେ, ଗୋଟିଏ ସଖୀ ସେଠାରୁ ପଠାଯାଏ।
ତଯାଭିସାରିତା ସାଥ ଯମୁନାଯାଃ ସମୀପତଃ । କଲ୍ପଵୃକ୍ଷନିକୁଂଜେଽସ୍ମିନ୍ଦିଵ୍ଯରତ୍ନମଯେ ଗୃହେ
ସେ ସଖୀ ଦ୍ୱାରା ଡାକାଯାଇ, ଯମୁନା ତୀରକୁ ଯାଆନ୍ତି; ସେଠାରେ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଛାୟା ମଧ୍ୟରେ ଦିବ୍ୟ ମଣିମୟ ଘରରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ସିତକୃଷ୍ଣନିଶାଯୋଗ୍ଯଵେଷା ଯାତି ସଖୀଵୃତା । କୃଷ୍ଣୋଽପି ଵିଵିଧଂ ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୌତୂହଲଂ ତତଃ
ଦିନ ଓ ରାତି ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ସଖୀମାନେ ସହିତ ଯାଆନ୍ତି; କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାନ୍ତି।
କାତ୍ଯାଯନ୍ଯା ମନୋଜ୍ଞାନି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସଂଗୀତକାନ୍ଯପି । ଧନଧାନ୍ଯାଦିଭିସ୍ତାଶ୍ଚ ପ୍ରୀଣଯିତ୍ଵା ଵିଧାନତଃ
କାତ୍ୟାୟନୀଙ୍କ ମନୋହର ଗୀତ ଶୁଣି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତି।
ଜନୈରାରାଧିତୋ ମାତ୍ରା ଯାତି ସଖ୍ଯାନିକେତନମ୍ । ମାତରି ପ୍ରସ୍ଥିତାଯାଂ ଚ ଭୋଜଯିତ୍ଵା ତତୋ ଗୃହମ୍
ଲୋକମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ମାଆ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଆନ୍ତି । ମାଆ ଯେତେବେଳେ ଚାଲିଯାନ୍ତି, ସେ ମାଆଙ୍କୁ ଖାଇଦେଇ, ପରେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରନ୍ତି ।
ସଂକେତକଂ କାଂତଯାତ୍ର ସମାଗଚ୍ଛେଦଲକ୍ଷିତଃ । ମିଲିତ୍ଵା ତାଵୁଭାଵତ୍ର କ୍ରୀଡତୋ ଵନରାଜିଷୁ
ପ୍ରେମିକାଙ୍କ ଇସାରା ଦେଖି ସେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଆନ୍ତି । ସେଠାରେ ଦୁଇଜଣେ ମିଶି, ଅଟାର ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଖେଳନ୍ତି ।
ଵିହାରୈର୍ଵିଵିଧୈ ରାସଲାସ୍ଯହାସପୁରସ୍ସରୈଃ । ସାର୍ଦ୍ଧଯାମଦ୍ଵଯଂ ନୀତ୍ଵା ରାତ୍ରେରେଵଂ ଵିହାରତଃ
ନାନା ପ୍ରକାର ମଜା, ରାସନୃତ୍ୟ, ହସି ଓ ଖେଳ ସହିତ, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଏହିପରି ଆନନ୍ଦରେ ରାତିକୁ କଟାନ୍ତି ।
ସୁଷୁପ୍ସୂ ଵିଶତଃ କୁଂଜଂ ପକ୍ଷିଣୀଭିରଲକ୍ଷିତୌ । ଏକାଂତେ କୁସୁମୈଃ କୢପ୍ତେ କେଲିତଲ୍ପେ ମନୋହରେ
ଶୋଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେମାନେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଦେଖିନଥିବା ଏକ କୁଞ୍ଜକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି । ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ, ଫୁଲରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ମନୋହର ଶଯ୍ୟା ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କରନ୍ତି ।