ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ କାଂତମୁଖାଂଭୋଜଂ ଚକୋରୀଵ ନିଶାକରମ୍ । ତାଂବୂଲଚର୍ଵିତଂ ତସ୍ଯ ତତ୍ରତ୍ଯାଭିର୍ନିଵେଦିତମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଙ୍କର ମୁହଁକୁ ଚକୋରୀ ପକ୍ଷୀ ଚାନ୍ଦକୁ ଯେମିତି ଦେଖିବାକୁ ଚାହେ, ସେମିତି ଦେଖିବାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ଥିବା ଜଣେ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ମାନେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ପ୍ରିୟଙ୍କର ଚବାଇଥିବା ପାନ ଦେଇଥିଲେ।
ତାଂବୂଲାନ୍ଯପି ଚାଶ୍ନାତି ଵିଭଜଂତୀ ପ୍ରିଯାଲିଷୁ । କୃଷ୍ଣୋଽପି ତାସାଂ ଶୁଶ୍ରୂଷୁଃ ସ୍ଵଚ୍ଛଂଦଂ ଭାଷିତଂ ମିଥଃ
ସେ ମଧ୍ୟ ପାନ ଖାଉଥିଲେ ଏବଂ ଏହାକୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ସଖୀମାନେ ସହିତ ଅଂଶୀଦାର କରୁଥିଲେ। କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସହିତ ମନଖୁଲା କଥା ହେଉଥିଲେ।
ପ୍ରାପ୍ତନିଦ୍ର ଇଵାଭାତି ଵିନିଦ୍ରୋଽପି ପଟାଵୃତଃ । ତାଶ୍ଚ କ୍ଷ୍ଵେଲୀ କ୍ଷଣଂ କୃତ୍ଵା କୁତଶ୍ଚିଦନୁମାନତଃ
କୃଷ୍ଣ ଜାଗିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଚାଦର ଢାକି ରହି, ଶୁଇଯାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଲାଗୁଥିଲେ। ସେମାନେ କିଛି ଖେଳିବା ପରେ, କେଉଁଠୁ କିଛି ଅନୁମାନ କରିଥିଲେ।
ଵିଦଶ୍ଯ ରସନାଂ ଦଦ୍ଭିଃ ପଶ୍ଯଂତ୍ଯୋଽନ୍ଯୋନ୍ଯମାନନମ୍ । ଵିଲୀନା ଇଵ ଲଜ୍ଜାବ୍ଧୌ କ୍ଷଣମୂଚୁର୍ନ କିଂଚନ
ଦାନ୍ତରେ ଜିଭ କଟି, ସେମାନେ ପରସ୍ପରର ମୁହଁକୁ ତକି ରହିଥିଲେ। ଲଜ୍ଜାର ସାଗରରେ ବିଲୀନ ହୋଇଥିବା ପରି, କିଛି ଖଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
କ୍ଷଣାଦେଵ ତତୋ ଵସ୍ତ୍ରଂ ଦୂରୀକୃତ୍ଯ ତଦଂଗତଃ । ସାଧୁନିଦ୍ରାଂ ଗତୋଽସୀତି ହାସଯଂତ୍ଯୋ ହସଂତି ଚ
ତାପରେ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଚାଦର ଦୂରେ କରି, ସେମାନେ ହସିଲେ ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହସାଇଲେ, 'ସେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାକୁ ଚାଲିଗଲେ!' ବୋଲି କହି।
ଏଵଂ ତୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ହାସ୍ଯୈ ରମମାଣୌ ଗଣୈଃ ସହ । ଅନୁଭୂଯ କ୍ଷଣଂ ନିଦ୍ରା ସୁଖଂ ଚ ମୁନିସତ୍ତମ
ଏଭଳି, ବିଭିନ୍ନ ଧରଣର ହସିକି ଖେଳରେ ସମ୍ମିଳିତ ହୋଇ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଦ୍ରା ଓ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ।
ଉପଵିଶ୍ଯାସନେ ଦିଵ୍ଯେ ସଗଣୌ ଵିସ୍ତୃତେ ମୁଦା । ପଣୀକୃତ୍ଯ ମିଥୋହାର ଚୁଂବାଶ୍ଲେଷପରିଚ୍ଛଦାନ୍
ସେ ତାଙ୍କ ସଖାମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ ବସି, ପରସ୍ପରଙ୍କ ସହିତ ଚୋରି, ଚୁମ୍ବନ, ଆଲିଙ୍ଗନ ଏବଂ ଶୃଙ୍ଗାର ଦେଇ ପଣ ଖେଳୁଥିଲେ।
ଅକ୍ଷୈ ର୍ଵିକ୍ରୀଡତଃ ପ୍ରେମ୍ଣା ନର୍ମାଲାପପୁରସ୍ସରମ୍ । ପରାଜିତୋଽପି ପ୍ରିଯଯା ଜିତୋହମିତି ଵୈ ବ୍ରୁଵନ୍
ପ୍ରେମରେ ଦାୟ ଖେଳୁଥିଲେ, ମଜା ଓ ହସିକି କଥା ହେଉଥିଲେ। ପ୍ରିୟାଙ୍କ ପାଖରେ ହାରିଲେ ମଧ୍ୟ, 'ମୁଁ ଜିତିଛି' ବୋଲି କହୁଥିଲେ।
ହାରାଦିଗ୍ରହଣେ ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତସ୍ତାଡ୍ଯତେ ତଯା । ତଯୈଵଂ ତାଡିତଃ କୃଷ୍ଣଃ କରେଣାସ୍ଯ ସରୋରୁହେ
ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ହାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗହଣା ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ହାତରେ ମାଡ଼ିଲେ। ଏଭଳି ମାଡ଼ି ଦେଉଥିବାରେ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ପଦ୍ମସମ ହାତରେ ଆଘାତ ପାଇଲେ।
ଵିଷଣ୍ଣମାନସୋ ଭୂତ୍ଵା ଗଂତୁଂ ପ୍ରକୁରୁତେ ମତିମ୍ । ଜିତୋଽସ୍ମି ଚେତ୍ତ୍ଵଯା ଦେଵି ଗୃହ୍ଯତାଂ ଯତ୍ପଣୀକୃତମ୍
ମନେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଚାଲିଯିବାକୁ ଭାବିଲେ। 'ତୁମେ ମୋତେ ହାରାଇଛ, ଦେବୀ, ତେଣୁ ଯାହା ପଣ ହେଇଥିଲା ତାହା ନେଉ।' ବୋଲି କହିଲେ।
ଚୁଂବନାଦି ମଯା ଦତ୍ତମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସା ତଥାଚରେତ୍ । କୌଟିଲ୍ଯଂ ତଦ୍ଭ୍ରୁଵୋର୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ତଦ୍ଭର୍ତ୍ସନଂ ଵଚଃ
'ମୁଁ ତୁମକୁ ଚୁମ୍ବନ ଓ ଏହାପରି ଦେଇଛି' ବୋଲି କହି, ସେ ଏହିପରି କାମ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଭୂଁକୁ ଟେଢ଼ା ହେବା ଦେଖିବାକୁ, ତାଙ୍କ ଭର୍ତ୍ସନା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ।
ତତଃ ସାରୀଶୁକାନାଂ ଚ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାଗାହଵଂ ମିଥଃ । ନିର୍ଗଚ୍ଛତସ୍ତତଃ ସ୍ଥାନାଦ୍ଗଂତୁକାମୌ ଗୃହଂ ପ୍ରତି
ତାପରେ, ସାରୀ ଓ ଶୁକ ପକ୍ଷୀମାନେ ପରସ୍ପରେ କଥା କହୁଥିବା ଶୁଣି, ସେମାନେ ସେଠାରୁ ବାହାରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, ଦୁହେଁ ଘରକୁ ଯିବାକୁ ଚାହିଲେ।
କୃଷ୍ଣଃ କାଂତାମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ଗଵାମଭିମୁଖଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ସା ତୁ ସୂର୍ଯଗୃହଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ସଖୀମଂଡଲସଂଯୁତା
କୃଷ୍ଣ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଅନୁମତି ନେଇ, ଗାଁମାନେ ପାଖକୁ ଯାଉଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଘରକୁ ଯାଉଥିଲେ।
କିଯଦ୍ଦୂରଂ ତତୋ ଗତ୍ଵା ପରାଵୃତ୍ଯ ହରିଂ ପୁନଃ । ଵିପ୍ରଵେଷଂ ସମାସ୍ଥାଯ ଯାତି ସୂର୍ଯଗୃହଂ ପ୍ରତି
ତାପରେ କିଛି ଦୂର ଯାଇ, ପୁଣି ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭେଷ ଧରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଘରକୁ ଯାଉଥିଲେ।
ସୂର୍ଯଂ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍ତତ୍ର ପ୍ରାର୍ଥିତସ୍ତତ୍ସଖୀଜନୈଃ । ତଦୈଵ କଲ୍ପିତୈର୍ଵେଦୈଃ ପରିହାସଵିଗର୍ଭିତୈଃ
ସେଠାରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ସଖୀମାନେ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ମଜା ଓ ହସିକି ଭରିଥିବା କଳ୍ପିତ ବେଦମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିଥିଲେ।
ତତସ୍ତା ଜ୍ଞାପିତଂ କାଂତଂ ପରିଜ୍ଞାଯ ଵିଚକ୍ଷଣାଃ । ଆନଂଦସାଗରେ ମଗ୍ନା ନ ଵିଦୁଃ ସ୍ଵଂ ନ ଚାପରମ୍
ତାପରେ, ପ୍ରେମିକ ପ୍ରକାଶ ହୋଇଛି ବୋଲି ବୁଝି, ସେ ସଚେତନ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଆନନ୍ଦ ସାଗରରେ ବିଲୀନ ହୋଇ, ନିଜକୁ ଓ ଅନ୍ୟକୁ ଭୁଲିଯାଇଥିଲେ।
ଵିହାରୈର୍ଵିଵିଧୈରେଵଂ ସାର୍ଦ୍ଧଯାମଦ୍ଵଯଂ ମୁନେ । ନୀତ୍ଵା ଗୃହଂ ଵ୍ରଜେଯୁସ୍ତାଃ ସ ଚ କୃଷ୍ଣୋ ଗଵାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଏଭଳି, ମୁନି, ସେମାନେ ଅର୍ଧ ରାତି ବିଭିନ୍ନ ବିହାରରେ କାଟି, ଘରକୁ ଯାଉଥିଲେ ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ଗାଁମାନେ ପାଖକୁ ଯାଉଥିଲେ।
ସଂଗମ୍ଯ ସ୍ଵସଖୀନ୍କୃଷ୍ଣୋ ଗୃହୀତ୍ଵା ଗାଃ ସମଂତତଃ । ଆଗଚ୍ଛତି ଵ୍ରଜଂ ହର୍ଷାନ୍ନାଦଯନ୍ମୁରଲଦ୍ଯଂ ମୁନେ
କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ସଖାମାନେ ସହିତ ମିଶି, ଚାରିପାଖରେ ଗାଁମାନେକୁ ଏକଠା କରି, ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ମୁରଳୀ ବାଜାଇ, ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଯାଉଥିଲେ, ମୁନି।
ତତୋ ନଂଦାଦଯଃ ସର୍ଵେ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵେଣୁରଵଂ ହରେଃ । ଗୋଧୂଲିପଟଲଵ୍ଯାପ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାପି ନଭସ୍ତଲମ୍
ତାପରେ ନନ୍ଦାଦି ସମସ୍ତେ ହରିଙ୍କ ବାଁଶୀର ସ୍ୱର ଶୁଣି, ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟର ଧୂଳିରେ ଆକାଶ ଢାକିଯାଇଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ଵିସୃଜ୍ଯ ସର୍ଵକର୍ମାଣି ସ୍ତ୍ରିଯୋ ବାଲାଦଯୋଽପି ଚ । କୃଷ୍ଣସ୍ଯାଭିମୁଖଂ ଯାଂତି ତଦ୍ଦର୍ଶନସମୁତ୍ସୁକାଃ
ସେମାନେ, ସମସ୍ତ କାମକାଜ ଛାଡି, ଜଣେ ଝିଅ, ପିଲାମାନେ ମଧ୍ୟ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆତୁର ହୋଇ ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ରାଜମାର୍ଗେ ଵ୍ରଜଦ୍ଵାରି ଯତ୍ର ସର୍ଵେ ଵ୍ରଜୌକସଃ । କୃଷ୍ଣୋଽପି ତାନ୍ସମାଗମ୍ଯ ଯଥାଵଦନୁପୂର୍ଵଶଃ
ରାଜପଥରେ, ବ୍ରଜ ଗ୍ରାମର ଦ୍ୱାରରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରଜବାସୀ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି, କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଯାଇ, ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଲେ।
ଦର୍ଶନସ୍ପର୍ଶନୈର୍ଵାଚା ସ୍ମିତପୂର୍ଵାଵଲୋକନୈଃ । ଗୋପଵୃଦ୍ଧାନ୍ନମସ୍କାରୈଃ କାଯିକୈର୍ଵାଚିକୈରପି
ଦୃଷ୍ଟି, ସ୍ପର୍ଶ, ମିଷ୍ଟି କଥା, ହସି, ଆଦର ଭରା ଦେଖା, ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗୋପମାନେ ପାଇଁ ଶରୀର ଓ ମୁଖରେ ନମସ୍କାର କରି, ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
ଅଷ୍ଟାଂଗପାତୈଃ ପିତରୌ ରୋହିଣୀମପି ନାରଦ । ନେତ୍ରାଂତସୂଚିତେନୈଵ ଵିନଯେନ ପ୍ରିଯାଂ ତଥା
ପିତାମାତା ଓ ରୋହିଣୀଙ୍କୁ ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଓ ନୟନର କୋଣରୁ ନମ୍ରତା ସୂଚନା କରି, ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ମଧୁର ଭାବରେ ଦେଖିଲେ।
ଏଵଂ ତୈସ୍ତଦ୍ଯଥାଯୋଗ୍ଯଂ ଵ୍ରଜୌକୋଭିଃ ପ୍ରପୂଜିତଃ । ଗଵାଲଯେ ତଥା ଗାଶ୍ଚ ସଂପ୍ରଵେଶ୍ଯ ସମଂତତଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସମ୍ମାନ କଲେ, ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଗାଈମାନେକୁ ଗୋଶାଳାକୁ ନେଇଯାଇଲେ।
ପିତୃଭ୍ଯାମର୍ଥିତୋ ଯାତି ଭ୍ରାତ୍ରା ସହ ନିଜାଲଯମ୍ । ସ୍ନାତ୍ଵା ପୀତ୍ଵା ତତ୍ର କିଂଚିଦ୍ଭୁକ୍ତ୍ଵା ମାତ୍ରାନୁମୋଦିତଃ
ପିତାମାତାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ଭାଇ ସହିତ ନିଜ ଘରକୁ ଯାଇ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ପାଣି ପିଇ, କିଛି ଖାଇ, ମାଆଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ଲାଗିଲା।
ଗଵାଲଯଂ ପୁନର୍ଯାତି ଦୋଗ୍ଧୁକାମୋ ଗଵାଂ ପଯଃ । ତାଶ୍ଚ ଦୁଗ୍ଧ୍ଵା ଦୋହଯିତ୍ଵା ପାଯଯିତ୍ଵା ଚ କାଶ୍ଚନ
ପୁଣି ଗୋଶାଳାକୁ ଯାଇ, ଗାଈମାନେକୁ ଦୁଧ ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ; କିଛି ଗାଈଙ୍କୁ ନିଜେ ଦୁହିଲେ, କିଛିକୁ ଅନ୍ୟମାନେ ଦୁହିଲେ, ଏବଂ କିଛିକୁ ଖାଇଲେ।
ପିତ୍ରା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଗୃହଂ ଯାତି ତତ୍ର ଭାଵଶତାନୁଗଃ । ତତ୍ର ପିତ୍ରା ପିତୃଵ୍ଯୈଶ୍ଚ ତତ୍ପୁତ୍ରୈଶ୍ଚ ବଲେନ ଚ
ପିତା ସହିତ ଘରକୁ ଯାଇ, ଅନେକ ଭାବନା ସହିତ ରହିଲେ; ସେଠାରେ ପିତା, ଚାଚାମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ବଳରାମ ସହିତ ଅଛନ୍ତି।
ଭୁନକ୍ତି ଵିଵିଧାନ୍ନାନି ଚର୍ଵ୍ଯଚୋଷ୍ଯାଦିକାନି ଚ । ତନ୍ମତିଃ ପ୍ରାର୍ଥନାତ୍ପୂର୍ଵଂ ରାଧିକା ଚ ତଦୈଵ ହ
ସେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ, ଚବାଇବା ଓ ଚୁଷିବା ଦୁଇଁପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ରାଧିକା ମଧ୍ୟ ସେ ସମୟରେ ଥିଲେ।
ପ୍ରସ୍ଥାପଯେତ୍ସଖୀଦ୍ଵାରା ପକ୍ଵାନ୍ନାନି ତଦାଲଯମ୍ । ଶ୍ଲାଘଯଂଶ୍ଚ ହରିସ୍ତାନି ଭୁକ୍ତ୍ଵା ପିତ୍ରାଦିଭିଃ ସହ
ସେ ସମୟରେ ରାଧିକା ସଖୀମାନେ ମାଧ୍ୟମରେ ପକା ଖାଦ୍ୟ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ପଠାନ୍ତି; ହରି ସେଉଁଠି ସେମାନେ ଦେଇଥିବା ଖାଦ୍ୟର ପ୍ରଶଂସା କରି, ପିତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ଖାନ୍ତି।
ସଭାଗୃହଂ ଵ୍ରଜେତ୍ତୈଶ୍ଚ ଜୁଷ୍ଟଂ ବଂଦିଜନାଦିଭିଃ । ପକ୍ଵାନ୍ନାନି ଗୃହୀତ୍ଵା ଯାଃ ସଖ୍ଯସ୍ତତ୍ର ପୁରାଗତାଃ
ସେ ସଭାଘରକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଥାଆନ୍ତି; ଏଠାରେ ଆଗରୁ ଆସିଥିବା ସଖୀମାନେ ପକା ଖାଦ୍ୟ ନେଇଯାଆନ୍ତି।