କୃଷ୍ଣୋଽପି ଦୁଗ୍ଧ୍ଵା ଗାଃ କାଶ୍ଚିଦ୍ଦୋହଯିତ୍ଵା ଜନୈଃ ପରାଃ । ଆଗଚ୍ଛତି ପିତୁର୍ଵାକ୍ଯାତ୍ସ୍ଵଗୃହଂ ସଖିଭିର୍ଵୃତଃ
କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ କିଛି ଗାଈ ନିଜେ ଦୁହନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ଗାଈ ଲୋକମାନେ ଦୁହନ୍ତି । ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ସହେଳୀମାନେ ସହିତ ଘରକୁ ଆସନ୍ତି ।
ଅଭ୍ଯଂଗମର୍ଦନଂ କୃତ୍ଵା ଦାସୈଃ ସଂସ୍ନାପିତୋ ମୁଦା । ଧୌତଵସ୍ତ୍ରଧରଃ ସ୍ରଗ୍ଵୀ ଚଂଦନାକ୍ତକଲେଵରଃ
ଦାସମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ମାଲିଶ କରି ନହାଇଦେଇ, ସେ ସ୍ନାନ କରି, ସଫା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧନ୍ତି, ମାଳା ପିନ୍ଧନ୍ତି ଓ ଦେହକୁ ଚନ୍ଦନ ଲଗାନ୍ତି ।
ଦ୍ଵିଫାଲବଦ୍ଧଚିକୁରୈର୍ଗ୍ରୀଵା ଭାଲୋପରିସ୍ଫୁରନ୍ । ଚଂଦ୍ରାକାରସ୍ଫୁରଦ୍ଭାଲତିଲକାଲକରଂଜିତଃ
ଦୁଇ ଗଠିରେ ଚୁଲି ବାନ୍ଧି, ଗଳା ଓ କପାଳ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଚାନ୍ଦ୍ରାକାର ଟିକି ଭାଲରେ ଜଳମଳ କରୁଛି, କଳା କେଶ ରେ ଶୋଭା ପାଉଛି ।
କଂକଣାଂଗଦକେଯୂର ରତ୍ନମୁଦ୍ରା ଲସତ୍କରଃ । ମୁକ୍ତାହାରସ୍ଫୁରଦ୍ଵକ୍ଷା ମକରାକୃତିକୁଂଡଲଃ
ତାଙ୍କର ହାତରେ କଙ୍କଣ, ବାହୁଡ଼ି, କେୟୁର ଓ ମଣିର ଅଙ୍ଗୁଠି ଚମକୁଛି; ଗଳାରେ ମୁକ୍ତାମାଳା ଜଳମଳ କରୁଛି, କାନରେ ମକର ଆକୃତିର କୁଣ୍ଡଳ ଅଛି ।
ମୁହୁରାକାରିତୋ ମାତ୍ରା ପ୍ରଵିଶେଦ୍ଭୋଜନାଲଯମ୍ । ଅଵଲଂବ୍ଯ କରଂ ସଖ୍ଯୁର୍ବଲଦେଵମନୁଵ୍ରତଃ
ମା ଯଶୋଦା ବାରମ୍ବାର ଡାକିଲେ, ସେ ବଳଦେବଙ୍କ ହାତ ଧରି, ନିଜ ସହେଳୀମାନେ ସହିତ ଭୋଜନ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ।
ଭୁଂକ୍ତେଽଥ ଵିଵିଧାନ୍ନାନି ଭ୍ରାତ୍ରା ଚ ସଖିଭିର୍ଵୃତଃ । ହାସଯନ୍ଵିଵିଧୈର୍ହାସ୍ଯୈଃ ସଖୀଂସ୍ତୈର୍ହସତି ସ୍ଵଯମ୍
ଏପରେ ସେ ଭାଇ ଓ ସହେଳୀମାନେ ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ପକାଳ ଖାନ୍ତି, ଅନେକ ମଜା କଥା କହି ସହେଳୀମାନେକୁ ହସାନ୍ତି, ନିଜେ ମଧ୍ୟ ହସନ୍ତି ।
ଇତ୍ଥଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତଥାଚମ୍ଯ ଦିଵ୍ଯଖଟ୍ଵୋପରି କ୍ଷଣମ୍ । ଵିଶ୍ରମ୍ଯ ସେଵକୈର୍ଦତ୍ତଂ ତାଂବୂଲଂ ଵିଭଜନ୍ନଦନ୍
ଏଭଳି ଭୋଜନ କରି ମୁଁହ ଧୋଇ, ଦିବ୍ୟ ଶଯ୍ୟାରେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ଶୋଇଥାନ୍ତି, ପରେ ଦାସମାନେ ତାମ୍ବୁଳ ଦେଲେ, ସେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବାଣ୍ଟି ଖାନ୍ତି ।
ଗୋପଵେଷଧରଃ କୃଷ୍ଣୋ ଧେନୁଵୃଂଦପୁରସ୍ସରଃ । ଵ୍ରଜଵାସିଜନୈଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା ସର୍ଵୈରନୁଗତଃ ପଥି
ଗୋପ ଭେଷ ଧାରଣ କରି, କୃଷ୍ଣ ଗାଈମାନେ ସାମ୍ନାରେ ନେଇ, ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ସମସ୍ତେ ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ।
ପିତରଂ ମାତରଂ ନତ୍ଵା ନେତ୍ରାଂତେ ନାପିତଂ ଗଣମ୍ । ଯଥାଯୋଗ୍ଯଂ ତଥା ଚାନ୍ଯାନ୍ଵିନିଵର୍ତ୍ଯ ଵନଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ବାହାରେ ନାପିତ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର କରି, ଯଥାଯଥ ଅନ୍ୟମାନେକୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ସେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଆନ୍ତି ।
ଵନଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ସଖିଭିଃ କ୍ରୀଡଯିତ୍ଵା କ୍ଷଣଂ ତତଃ । ଵିହାରୈର୍ଵିଵିଧୈସ୍ତତ୍ର ଵନେ ଵିକ୍ରୀଡତେ ମୁଦା
ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସହେଳୀମାନେ ସହିତ କିଛି ଖଣ୍ଡ ଖେଳନ୍ତି; ସେଠି ବିଭିନ୍ନ ମଜା ଖେଳରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି ।
ଵଂଚଯିତ୍ଵା ତତଃ ସର୍ଵାନ୍ଦ୍ଵିତ୍ରୈଃ ପ୍ରିଯସଖୈର୍ଵୃତଃ । ସଂକେତକଂ ଵ୍ରଜେଦ୍ଧର୍ଷାତ୍ପ୍ରିଯାସଂଦର୍ଶନୋତ୍ସୁକଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଚକମା ଦେଇ, ଦୁଇ-ତିନି ଅତି ପ୍ରିୟ ସହେଳୀ ସହିତ, ସେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସ୍ଥାନକୁ ଦୃଢ଼ତାରେ ଯାଆନ୍ତି, ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଗ୍ରହରେ ।
ସାପି କୃଷ୍ଣଂ ଵନଂ ଯାତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଵଂ ଗୃହମାଗତା । ସୂର୍ଯାଦିପୂଜାଵ୍ଯାଜେନ କୁସୁମାହୃତଯେ ତଥା
ସେ ମଧ୍ୟ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବନକୁ ଯିବା ଦେଖି, ନିଜ ଘରକୁ ଫେରନ୍ତି; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ନିମିତ୍ତେ ଓ ଫୁଲ ଆଣିବା ଉପଲକ୍ଷେ ।
ଵଂଚଯିତ୍ଵା ଗୁରୂନ୍ଯାତି ପ୍ରିଯସଂଗେଚ୍ଛଯା ଵନମ୍ । ଇତ୍ଥଂ ତୌ ବହୁଯତ୍ନେନ ମିଲିତ୍ଵା କାନନେ ତତଃ
ବଡ଼ମାନେ ଠକାଇ, ପ୍ରିୟ ସଙ୍ଗ ଆଶାରେ ସେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଏ। ଏଭଳି ବହୁ ଚେଷ୍ଟା ପରେ, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ମିଳନ କରନ୍ତି।
ଵିହାରୈର୍ଵିଵିଧୈସ୍ତତ୍ର ଦିନଂ ଵିକ୍ରୀଡତୋ ମୁଦା । ଦୋଲାଯାଂ ଚ ସମାରୂଢୌ ସଖିଭିର୍ଦୋଲିତୌ କ୍ଵଚିତ୍
ସେଠାରେ ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଖେଳା ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଦିନଟି କଟାନ୍ତି, କେବେ କେବେ ଦୁଇଜଣେ ସାଙ୍ଗମାନେ ଝୁଲାରେ ବସାଇ ଝୁଳାଇ ଦେଇଥାନ୍ତି।
କ୍ଵାପି ଵେଣୁଂ କରସ୍ରସ୍ତଂ ପ୍ରିଯଯାପହ୍ନୁତଂ ହରିଃ । ଅନ୍ଵେଷଯନ୍ନୁପାଲବ୍ଧୋ ଵିପ୍ରଲବ୍ଧପ୍ରିଯାଗଣୈଃ
କେବେ କେବେ ହରିଙ୍କ ହାତରୁ ଗଳିପଡ଼ିଥିବା ବାଂଶୀକୁ ପ୍ରିୟା ଚୁପଚାପ ଲୁଚାଇ ଦେଇଥାଏ, ତାହାକୁ ଖୋଜିବା ବେଳେ ସେ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ସାଙ୍ଗମାନେ ମଜା କରି ଠକାନ୍ତି।
ହସିତୈର୍ବହୁଧା ତାଭିର୍ହାସିତସ୍ତତ୍ର ତିଷ୍ଠତି । ଵସଂତଵାଯୁନା ଜୁଷ୍ଟଂ ଵନଖଣ୍ଡଂ ମୁଦା କ୍ଵଚିତ୍
ସେଠାରେ ସେ ଝିଅମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ଅନେକ ଭାବରେ ହସେଇ ଦେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ କେବେ କେବେ ବସନ୍ତ ପବନରେ ଭରିଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ଗଛ ତଳେ ଆନନ୍ଦରେ ଦଢ଼ି ରହନ୍ତି।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚଂଦନାଂଭୋଭିଃ କୁଂକୁମାଦିଜଲୈରପି । ନିଷିଂଚତୋ ଯଂତ୍ରମୁକ୍ତୈସ୍ତତ୍ପଂକୈର୍ଲିଂପତୋ ମିଥଃ
ସେମାନେ ଚନ୍ଦନ ଓ କୁଙ୍କୁମ ମିଶା ପାଣି ନେଇ ଏକାପରେ ଏକେ ଛାଡ଼ି ଦେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ଗାଧିଆ ପାତ୍ରରୁ ନିଷ୍ପତ୍ତ ହୋଇଥିବା ସେଇ ଗନ୍ଧ ଲଗାଇ ଏକାପରେ ଏକେ ଲଗାନ୍ତି।
ସଖ୍ଯୋଽପ୍ଯେଵଂ ନିଷିଂଚଂତି ତାଶ୍ଚ ତୌ ସିଂଚତଃ ପୁନଃ । ଵସଂତଵାଯୁଜୁଷ୍ଟେଷୁ ଵନଖଂଡେଷୁ ସର୍ଵତଃ
ସାଙ୍ଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନେ ପୁଣି ଏକାପରେ ଏକେ ଛାଡ଼ି ଦେଉଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ବସନ୍ତ ପବନରେ ଭରିଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ମଞ୍ଚରେ।
ତତ୍ତତ୍କାଲୋଚିତୈର୍ନାନାଵିହାରୈଃ ସଗଣୌ ଦ୍ଵିଜ । ଶ୍ରାଂତୌ କ୍ଵଚିଦ୍ଵୃକ୍ଷମୂଲମାସାଦ୍ଯ ମୁନିସତ୍ତମ
ହେ ଦ୍ୱିଜ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗମାନେ ସହିତ ସମୟଅନୁଯାୟୀ ବିଭିନ୍ନ ଖେଳା କରନ୍ତି, କେବେ କେବେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ଗଛ ତଳେ ବସନ୍ତି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଉପଵିଶ୍ଯାସନେ ଦିଵ୍ଯେ ମଧୁପାନଂ ପ୍ରଚକ୍ରତୁଃ । ତତୋ ମଧୁମଦୋନ୍ମତ୍ତୌ ନିଦ୍ରଯା ମୀଲିତେକ୍ଷଣୌ
ଦିବ୍ୟ ଆସନରେ ବସି ସେମାନେ ମଧୁ ମିଶା ମଦ୍ୟପାନ କରନ୍ତି; ପରେ ସେଇ ମଧୁର ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ନିଦ୍ରାରେ ଭାରି ହୋଇଯାଏ।
ମିଥଃ ପାଣୀ ସମାଲଂବ୍ଯ କାମବାଣଵଶଂ ଗତୌ । ରିରଂସୂଵିଶତଃକୁଞ୍ଜଂସ୍ଖଲଦ୍ଵାଙ୍ମନସୌପଥି
ଦୁଇଜଣେ ହାତ ଧରି, କାମବାଣର ପ୍ରଭାବରେ ଅଧୀନ ହୋଇ, ଏକ ଝାଡ଼ି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି; ଏହିପରି ଏକାପରେ ଏକେ ମିଶିବାକୁ ଚାହିଁ, ତାଙ୍କ କଥା ଓ ମନ ରାସ୍ତାରେ ଅଟକିଯାଏ।
କ୍ରୀଡତଶ୍ଚ ତତସ୍ତତ୍ର କରିଣୀଯୂଥପୌ ଯଥା । ସଖ୍ଯୋଽପି ମଧୁଭିର୍ମତ୍ତା ନିଦ୍ରଯାପୀଡିତେକ୍ଷଣାଃ
ସେଠାରେ ସେମାନେ ହାଥୀ ଓ ହାଥିଣୀ ପରି ଖେଳନ୍ତି; ସାଙ୍ଗମାନେ ମଧ୍ୟ ମଧୁରେ ମତ୍ତ ଓ ନିଦ୍ରାରେ ଚକ୍ଷୁ ଭାରି ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଅଭିତୋ ମଂଜୁକୁଂଜେଷୁ ସର୍ଵା ଏଵାପି ଶିଶ୍ଯିରେ । ପୃଥଗେକେନ ଵପୁଷା କୃଷ୍ଣୋଽପି ଯୁଗପଦ୍ଵିଭୁଃ
ସମସ୍ତେ ଚମତ୍କାର ଝାଡ଼ି ମଧ୍ୟରେ ନିକଟରେ ଶୋଇଯାନ୍ତି; କୃଷ୍ଣ, ଏକ ଦେହ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏକା ଏକା ଆକାର ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ସର୍ଵାସାଂ ସଂନିଧିଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ପ୍ରିଯଯା ପ୍ରେରିତୋ ମୁହୁଃ । ରମଯିତ୍ଵା ଚ ତାଃ ସର୍ଵାଃ କରିଣୀର୍ଗଜରାଡିଵ
ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଆଗ୍ରହରେ ସେ ପୁନିପୁନି ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାନ୍ତି; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ, ହାଥୀରାଜ ଯେପରି ତାଙ୍କ ହାଥିଣୀମାନେ ସହ।
ପ୍ରିଯଯା ଚ ତଥା ତାଭିଃ କ୍ରୀଡାର୍ଥଂ ଚ ସରୋ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଜଲସେକୈର୍ମିଥସ୍ତତ୍ର କ୍ରୀଡତଃ ସଗଣୌ ତତଃ
ପ୍ରିୟା ଓ ସାଙ୍ଗମାନେ ସହିତ ସେ ଖେଳିବା ପାଇଁ ସରୋବରକୁ ଯାନ୍ତି; ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ଦଳ ସହିତ ଜଳ ଛିଟାଇ ଖେଳନ୍ତି।
ଵାସଃ ସ୍ରକ୍ଚଂଦନୈର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ଭୂଷଣୈରପି ଭୂଷିତୌ । ତତ୍ରୈଵ ସରସସ୍ତୀରେ ଦିଵ୍ଯରତ୍ନମଯେ ଗୃହେ
ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ଚନ୍ଦନ ଓ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ସେମାନେ ସରୋବର କୂଳରେ ଦିବ୍ୟ ମଣିମୟ ଘରେ ରହନ୍ତି।
ପ୍ରାଗେଵ ଫଲମୂଲାନି କଲ୍ପିତାନି ମଯା ମୁନେ । ହରିସ୍ତୁ ପ୍ରଥମଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା କାଂତଯା ପରିଵେଷ୍ଟିତଃ
ହେ ମୁନି, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଫଳ ଓ କନ୍ଦ ତୟାରି କରିଥିଲି; ହରି ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଘେରି ଖାନ୍ତି।
ଦ୍ଵିତ୍ରାଭିଃ ସେଵିତୋ ଗଚ୍ଛେଚ୍ଛଯ୍ଯାଂ ପୁଷ୍ପଵିନିର୍ମିତାମ୍ । ତାଂବୂଲୈର୍ଵ୍ଯଜନୈସ୍ତତ୍ର ପାଦସଂଵାହନାଦିଭିଃ
ଦୁଇ-ତିନି ଜଣେ ସେବା କରି, ସେ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଛାୟା ମଞ୍ଚକୁ ଯାନ୍ତି; ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ପାନ, ବାହା, ପାଦ ମାସାଜ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସେବା ଦିଆଯାଏ।
ସେଵ୍ଯମାନୋ ହସଂସ୍ତାଭିର୍ମୋଦତେ ପ୍ରେଯସୀଂ ସ୍ମରନ୍ । ରାଧିକାପି ହରୌ ସୁପ୍ତେ ସଗଣା ମୁଦିତାଂତରା
ସେବା ପାଇ ହସି ଏବଂ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି, ପ୍ରିୟାକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି; ରାଧିକା ମଧ୍ୟ, ହରି ଶୁଏଲେ, ସାଙ୍ଗମାନେ ସହ ମନରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି।
ଅପି ତତ୍ର ଗତପ୍ରାଣା ତଦୁଚ୍ଛିଷ୍ଟଂ ଭୁନକ୍ତି ଚ । କିଂଚିଦେଵ ତତୋ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଵ୍ରଜେଚ୍ଛଯ୍ଯାନିକେତନମ୍
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ, ଜୀବନ ଯାହାଁ ହରାଇଯାଇଛି ବୋଲି ଲାଗେ, ତଥାପି ସେ ତାଙ୍କ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଖାଏ; କିଛି ମାତ୍ର ଖାଇ, ପରେ ସେ ଛାୟା ଘରକୁ ଯାଏ।