ଅର୍ଜୁନସ୍ତୁ ସଫଲାଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାମଵାପ୍ଯ କୃଷ୍ଣଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଯୁଧିଷ୍ଠିରପାଲିତାଂ ସ୍ଵାଂ ପୁରୀମାଜଗାମ
ଅର୍ଜୁନ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଶାସିତ ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ।
କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଷୋଡଶସହସ୍ରଭାର୍ଯାସ୍ଵଯୁତସାହସ୍ରପୁତ୍ରା ଜଜ୍ଞିରେ ତେଷାଂ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରସଂଖ୍ଯାଂ ଵକ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ଯତେ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଷୋଳ ହଜାର ଝିଅମାନେଠାରୁ ଦଶ ହଜାର ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ପୁଅ ଓ ନାତିମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କହିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଅତ୍ରାପି ଶ୍ଲୋକଃ । ଅଷ୍ଟୌଶତାନି ପୁତ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରାଣ୍ଯଯୁତଂ ତଥା । ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଃ ପ୍ରଥମସ୍ତେଷାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ରୁକ୍ମିଣୀସୁତଃ
ଏଠାରେ ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଅଛି: 'ଆଠ ସଏ ପୁଅ, ଏବଂ ଦଶ ହଜାର ଜନ୍ମିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଥମ।'
ଅସଂଖ୍ଯୈସ୍ତୈର୍ଯାଦଵୈରିଯଂ ପୃଥିଵୀ ସଂଵୃତାଽଭଵତ୍
ସେହି ଅସଂଖ୍ୟ ଯାଦବମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।
ପୁନରପ୍ଯଵନୀଭାରଶଂକଯା କୃଷ୍ଣସ୍ତୁ ତାନୃଷିଶାପଵ୍ଯାଜେନ ସଂହର୍ତୁମୈଚ୍ଛତ୍
ପୁଣି ଏହି ପୃଥିବୀର ଭାର ବଢ଼ିବା ଶଙ୍କାରେ, କୃଷ୍ଣ ଋଷିଙ୍କ ଶାପକୁ ଉପଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ସେମାନେକୁ ସଂହାର କରିବାକୁ ଚାହିଲେ।
କଦାଚିତ୍ସର୍ଵେ କୁମାରା ନର୍ମଦାଯାଂ ଵିହର୍ତୁମାଜଗ୍ମୁଃ
କେତେଦିନ ପରେ ସମସ୍ତ କୁମାରମାନେ ନର୍ମଦା ନଦୀକୁ ଖେଳିବାକୁ ଗଲେ।
ତତ୍ର ତପଂତଂ କଣ୍ଵଂ ମହର୍ଷିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜାଂବଵତ୍ଯାଃ । ପୁତ୍ରଂ ଯୋଷିଦ୍ଵେଷଂ କୃତ୍ଵା ତସ୍ଯୋଦରେ କାତ୍ଵାଯସଂ ମୁସଲଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଋଷେଃ । ସମୀପମାଗତ୍ଯ ସର୍ଵେ ନମସ୍କୃତ୍ଵା ପତ୍ନୀରୂପଂ ସାଂବଂ କୁମାରଂ ତସ୍ଯ ପୁରତୋ ନିଧାଯ । ଅସ୍ଯା ଗର୍ଭେ ସ୍ତ୍ରୀ ଵା ପୁରୁଷୋ ଵା ଭଵିଷ୍ତୀତି ବ୍ରୂହୀତ୍ଯୂଚୁଃ
ସେଠାରେ ତପସ୍ୟାରତ କଣ୍ବ ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ପୁଅ ସାମ୍ବକୁ ମହିଳା ରୂପ ଦେଇ, ତାଙ୍କ ଗଭରେ ଲୋହାର ଗଦା ବାନ୍ଧି, ସମସ୍ତେ ମିଶି ଋଷିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ସାମ୍ବଙ୍କୁ ମହିଳା ଭାବେ ରଖି, 'ଏହାର ଗର୍ଭରେ ଝିଅ ହେବି କି ପୁଅ?' ବୋଲି ପଚାରିଲେ।
ସ ତୁ ମନସା ତଦ୍ଵିଜ୍ଞାଯ ତାନମର୍ଷମାଣଃ ସର୍ଵାନନେନ ମୁସଲେନ ଯୂଯଂ ସର୍ଵେ ନିହତା ଭଵତେତ୍ଯୁଵାଚ
ମହାର୍ଷି ମନରେ ସେମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝି, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ, 'ଏହି ଗଦା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତେ ନଷ୍ଟ ହେବେ।'
ସର୍ଵେ ସମୁଦ୍ଵିଗ୍ନମନସଃ କୃଷ୍ଣଂ ସମେତ୍ଯ ମହର୍ଷିଣୋକ୍ତଂ ତତ୍କର୍ମ ନିଵେଦଯାମାସୁଃ
ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ଅତି ଅଶାନ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ମହାର୍ଷି କହିଥିବା କଥା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ସୂଚନା କଲେ।
କୃଷ୍ଣୋଽପି ତଦାଯସଂ ମୁସଲଂ ଚୂର୍ଣୀଭୂତଂ ହ୍ରଦେ ନିପାତଯାମାସ
ତେବେ କୃଷ୍ଣ ସେ ଲୋହାର ଗଦାକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି, ଜଳରେ ପକାଇଦେଲେ।
ତଦଯଶ୍ଚୂର୍ଣୀଭୂତବୀଜସମୁଦ୍ଭୂତା ଵଜ୍ରସନ୍ନିଭା ମହାକାଶାଃ ସଂବଭୂଵୁଃ
ସେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ଲୋହାର ଗୁଟିଠାରୁ ବଜ୍ର ସମାନ ଦୃଢ଼ ଓ ମହାନ ଗାଛମାନେ ଉଗିଲେ।
ତତ୍ର ତଂ ମୁସଲାଵଶିଷ୍ଟଂ କନିଷ୍ଠାଂଗୁଲିମାତ୍ରଂ ମତ୍ସ୍ଯୋ ଜଗ୍ରାସ ତଂ ମତ୍ସ୍ଯଂ ନିଷାଦୋ ଗୃହୀତ୍ଵା ତଦୁଦରସ୍ଥଂ ମୁଶଲଖଣ୍ଡମାଦାଯ ବାଣାଗ୍ରେ ଫଲକମକରୋତ୍
ସେଠାରେ ଗଦାର ଅବଶିଷ୍ଟ, ଛୋଟ ଆଙ୍ଗୁଠି ପରି ଥିବା ଟୁକୁଡ଼ିକୁ ଏକ ମାଛ ଗିଲିଗଲା। ଏକ ନିଷାଦ ମାଛଟିକୁ ଧରି, ତାହାର ଗଭରୁ ଗଦାର ଟୁକୁଡ଼ିକୁ ନେଇ, ତାହାକୁ ତୀରର ଆଗରେ ଲଗାଇଲା।
କଦାଚିତ୍ସର୍ଵେ ଯାଦଵା ରାମକୃଷ୍ଣପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନାଦଯୋ ମଘଵତା ପ୍ରେଷିତାଂ ଵାରୁଣୀଂ ପୀତ୍ଵା ମତ୍ତା ବଭୂଵୁଃ
ଏକଥର, ସମସ୍ତ ଯାଦବମାନେ—ରାମ, କୃଷ୍ଣ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପଠାଇଥିବା ବାରୁଣୀ ମଦ୍ୟ ପିଇଲେ ଏବଂ ମତ୍ତ ହେଇଗଲେ।
ପରସ୍ପରଂ ଵୀରଣଂ ନୀତ୍ଵା ବହୂନ୍ଯାକ୍ରୋଶଵାକ୍ଯାନି ଵଦଂତୋ ଯୁଦ୍ଧଂ ଚକ୍ରୁଃ କ୍ଷଯଂ ଚ ଗତାଃ
ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଅପମାନ କରି, ଅନେକ କଠିନ କଥା କହି, ଏକାଉଁଠି ଝଗଡା ଆରମ୍ଭ କଲେ ଏବଂ ଶେଷରେ ସମସ୍ତେ ନଷ୍ଟ ହେଇଗଲେ।
କୃଷ୍ଣସ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧଶ୍ରାଂତଃ କଲ୍ପତରୁଚ୍ଛାଯାଯାଂ ଶଯନଂ ଚକାର ସ ନିଷାଦୋ ଧନୁର୍ବାଣଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଖେଟକଵୃତ୍ତିଂ ଜଗାମ
ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଲାନ୍ତ କୃଷ୍ଣ ଏକ କଳ୍ପବୃକ୍ଷର ଛାୟା ତଳେ ଶୋଇଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଶିକାରୀ ଧନୁଷ ବାଣ ନେଇ ରକ୍ଷକ ଭୂମିକା ନେଲା।
ଏଵଂ ନିଃଶେଷଂ ତ୍ଯକ୍ତଜୀଵିତା ବଭୂଵୁସ୍ତେ ସର୍ଵେ ସ୍ଵାନ୍ସ୍ଵାଂସ୍ତ୍ରିଦଶାନ୍ପ୍ରପେଦିରେ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ସମସ୍ତେ ନିଜ ଜୀବନ ଛାଡ଼ି, ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପୃଥିବୀ ଛାଡ଼ି, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ-ନିଜ ଦେବଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଏଵଂ ମୁଶଲେନ ସଂହୃତ୍ଯ ସର୍ଵଂ ସ୍ଵଯମେକୋ ଦେଵୋ ବହୁଗୁଲ୍ମସମାକୀର୍ଣମହାଦ୍ରୁମଛାଯାଯାଂ ସୁପ୍ତଶ୍ଚତୁର୍ଵିଧଵ୍ଯୂହଗତଂ ଵାସୁଦେଵାତ୍ମକମାତ୍ମାନଂ ଚିଂତଯଞ୍ଜାନୂପରିପଦଂ ନିଧାଯାତ୍ମନୋ ମାନୁଷଂଵପୁସ୍ତ୍ଯକ୍ତୁମନୁନିଷସାଦ
ଏଭଳି ମୁଶଳ ଦ୍ୱାରା ସବୁକିଛି ନଶ୍ଟ କରି, ସେ ଏକାକି ଦେବତା, ଅନେକ ସେନା ମଧ୍ୟରେ, ବଡ଼ ଗଛର ଛାୟା ତଳେ ଶୁଇଥିଲେ, ଚାରିପ୍ରକାର ଯୁଦ୍ଧ ବ୍ୟୁହରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ନିଜ ଭିତରେ ଥିବା ବାସୁଦେବକୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ, ଜାଙ୍ଘ ଭୂମିରେ ରଖି, ମାନବ ଦେହ ଛାଡ଼ିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିଲେ।
ଏତସ୍ମିନନ୍ତରେ ମୃଗଯାଜୀଵିକୋ ହରେଃ ସ ତଦା କାଲପ୍ରଭାଵେନ ଚକ୍ରଵଜ୍ରଧ୍ଵଜାଂକୁଶାଦିଚିହ୍ନିତମତିରକ୍ତତମଂ ହରେଃ ପାଦକମଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଵ୍ଯାଧ
ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ଶିକାରୀ, ସମୟର ପ୍ରଭାବରେ, ହରିଙ୍କ ଅତି ଲାଲ ଚରଣକମଳ, ଯେଉଁଥିରେ ଚକ୍ର, ବଜ୍ର, ପତାକା, ଅଙ୍କୁଶ ଇତ୍ୟାଦି ଚିହ୍ନ ଥିଲା, ଦେଖି ତାହାକୁ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ଧ କଲା।
ତଦନଂତରଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସୁମହାଭଯାର୍ତଃ ପ୍ରଵେପମାନଃ କୃତାଂଜଲିପୁଟୋ ମହଦପରାଧଃ ସକଲୋପହ୍ରିଯତାମିତି ତଂ ପ୍ରଣନାମ
ତାପରେ, ଶିକାରୀ ବୁଝିଲା ଯେ ସେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କରିଛି, ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଇ, ହାତ ଜୋଡି, 'ମୋର ସମସ୍ତ ଅପରାଧ ଖ୍ମା କରନ୍ତୁ' ବୋଲି ନମସ୍କାର କଲା।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣସ୍ତଥାଭୂତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁଧାମଯକରାଭ୍ଯାଂ ତମୁତ୍ଥାପ୍ଯ ଭଵତାନାପରାଦ୍ଧଂ କୃତମିତି ଵଦନ୍ମହାଭଯପୀଡିତମାଶ୍ଵାସଯନ୍ନୁଵାଚ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ଭୟଭୀତ ଦେଖି, ଅମୃତ ଭରା ହାତ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଇ, 'ତୁମେ କୌଣସି ଅପରାଧ କରିନାହାଁ' ବୋଲି କହି, ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ।
ତତୋ ଯୋଗିଗମ୍ଯମପୁନରାଵୃତ୍ତିଶାଶ୍ଵତଂ ସର୍ଵୋପନିଷଦମଯଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଲୋକଂ ପ୍ରଦଦୌ
ତାପରେ, ସେ ଶିକାରୀଙ୍କୁ ଯୋଗୀମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ଅବିନାଶୀ, ପୁନର୍ବାର ଜନ୍ମ ନ ହେଉଥିବା, ସମସ୍ତ ଉପନିଷଦର ସାର ଥିବା ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକ ଦେଲେ।
ଅସୌ ତସ୍ମିନ୍ନେଵ ମୁହୂର୍ତେ ମାନୁଷଂ ରୂପଂ ଵିହାଯ ପଂଚୋପନିଷନ୍ମଯଂ ସକଲପୁତ୍ରଦାରସହିତୋ ଦୀପ୍ତିମଯଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଲୋକଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଵିମାନମାସ୍ଥାଯ ସହସ୍ରାର୍କଦ୍ଯୁତିସଦୃଶଂ ଦିଵ୍ଯାପ୍ସରୋଗଣାକୀର୍ଣଂ ହିରଣ୍ମଯଂ ଵାସୁଦେଵେତ୍ଯେକଂ ଜଗାମ
ସେ ଶିକାରୀ ତୁରନ୍ତ ମାନବ ଦେହ ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତ ପୁଅ ଓ ଜଣାନୀମାନେ ସହିତ, ପାଞ୍ଚ ଉପନିଷଦର ସାର ଥିବା ଦୀପ୍ତିମୟ ବୈଷ୍ଣବ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଚଢ଼ି, ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଦିବ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନେ ଘିରିଥିବା, ସୁନାର ଭିତରେ ଥିବା ଏକମାତ୍ର ବାସୁଦେବଙ୍କ ଲୋକକୁ ଗଲେ।
ତସ୍ମିନ୍କାଲେ ଦାରୁକୋ ରଥମାରୁହ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋଃ ସମୀପଂ ଵିଵେଶ
ସେଇ ସମୟରେ, ଦାରୁକ ରଥରେ ଚଢ଼ି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମୀପକୁ ଗଲେ।
କୃଷ୍ଣୋଽପି ମତ୍ସ୍ଵରୂପମର୍ଜୁନଂ ପୂର୍ଵମାନଯସ୍ଵେତି ପ୍ରେଷଯାମାସ
କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ, 'ମୋ ପରି ଅର୍ଜୁନକୁ ପୂର୍ବବତ୍ ଏଠାକୁ ଆଣ,' ବୋଲି ଦେଶପ୍ରେଷଣ କଲେ।
ସ ତୁ ମନୋଜଵସ୍ଯଂଦନମାରୁହ୍ଯାର୍ଜୁନସମୀପମାଜଗାମ
ସେ ମନର ତୁରନ୍ତ ଚଳିଥିବା ରଥରେ ଚଢ଼ି ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଦେଵ୍ଯର୍ଜୁନସ୍ତଦାରୁହ୍ଯ ପରିଣୀଯ ନମସ୍କୃତ୍ଵା କିଂ କରୋମୀତି ପୁଟାଂଜଲିରୁଵାଚ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଅର୍ଜୁନ ଦେବୀମାନେ ସହିତ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ବିବାହ କ୍ରିୟା ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ନମସ୍କାର କରି, ହାତ ଜୋଡି, 'ମୁଁ କଣ କରିବି?' ବୋଲି ପଚାରିଲେ।
କୃଷ୍ଣସ୍ତୁ ତମାହ ପାର୍ଥାହଂ ସ୍ଵଲୋକଂ ଯାସ୍ଯାମି ତ୍ଵଂ ତୁ ଦ୍ଵାରଵତୀଂ ଗତ୍ଵା ତତ୍ରସ୍ଥା ରୁକ୍ମିଣ୍ଯାଦ୍ଯଷ୍ଟଭାର୍ଯା ଆନୀଯ ମମ ଶରୀରେ ପ୍ରେଷଯ
କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, 'ହେ ପାର୍ଥ, ମୁଁ ମୋ ଲୋକକୁ ଯିବି। ତୁମେ ଦ୍ୱାରାବତୀକୁ ଯାଇ, ସେଠାରେ ଥିବା ମୋ ଅଷ୍ଟ ଭାର୍ଯ୍ୟା—ରୁକ୍ମିଣୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—କୁ ଆଣି, ମୋ ଦେହ ପାଖକୁ ପଠା।'
ସ ଦାରୁକେଣ ସହିତୋ ନଗରୀମାଜଗାମ
ସେ ଦାରୁକ ସହିତ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଦେଵା ଵିମାନସ୍ଥା ନଭସି ସଂସ୍ଥିତାଃ ସ୍ଵର୍ଲୋକଂ ଯିଯାନ୍ତଂ କୃଷ୍ଣଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଋଷିଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସ୍ତୁତ୍ଵା ପୁଷ୍ପଵର୍ଷାଣି ଵଵୃଷୁଃ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଦେବତାମାନେ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆକାଶରେ ଥିବାବେଳେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖି, ଋଷିମାନେ ସହିତ ସ୍ତୁତି କରି, ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ।
କୃଷ୍ଣୋଽପି ମାନୁଷଦେହଂ- ସଂନ୍ଯସ୍ଯସକଲଜଗତ୍ସ୍ଥିତିସଂହାରହେତୁଭୂତଂ ସକଲକ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞମଂତର୍ଯାମିଯୋଗିଧ୍ଯେଯମନାମଯଂ ଵାସୁଦେଵାତ୍ମକଂ ଦେହଂ ଧୃତ୍ଵା ଵୈନତେଯମାରୁହ୍ଯ ମହର୍ଷିଭିସ୍ତୂଯମାନୋ ଜଗାମ
କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ, ମାନବ ଦେହ—ଯାହା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷା ଓ ନାଶର କାରଣ, ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ, ଯୋଗୀମାନେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଦୁଃଖ ରହିତ, ବାସୁଦେବ ରୂପୀ—ଛାଡ଼ି, ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ମହାର୍ଷିମାନେ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବାବେଳେ, ଯାତ୍ରା କଲେ।