ପ୍ରାତଶ୍ଚ ବୋଧିତୋ ମାତ୍ରା ତଲ୍ପାଦୁତ୍ଥାଯ ସତ୍ଵରଃ । କୃତ୍ଵା କୃଷ୍ଣୋ ଦଂତକାଷ୍ଠଂ ବଲଦେଵସମନ୍ଵିତଃ
ପ୍ରଭାତରେ, ମାଆ ଜଗାଇଲେ, କୃଷ୍ଣ ତୁରନ୍ତ ଶୟନ ଛାଡ଼ି, ବଳରାମ ସହିତ ଦାନ୍ତ କାଠି ଦ୍ୱାରା ଦାନ୍ତ ମାଜନ୍ତି।
ମାତ୍ରାନୁମୋଦିତୋ ଯାତି ଗୋଶାଲାଂ ସଖିଭିର୍ଵୃତଃ । ରାଧାପି ବୋଧିତା ଵିପ୍ର ଵଯସ୍ଯାଭିଃ ସ୍ଵତଲ୍ପତଃ
ମାଆ ଅନୁମତି ଦେଲେ, ସେ ସଖାମାନେ ସହିତ ଗୋଶାଳାକୁ ଯାନ୍ତି। ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରାଧା ମଧ୍ୟ ନିଜ ସଖୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଶୟନରୁ ଉଠାଯାନ୍ତି।
ଉତ୍ଥାଯ ଦଂତକାଷ୍ଠାଦି କୃତ୍ଵାଭ୍ଯଂଗଂ ସମାଚରେତ୍ । ସ୍ନାନଵେଦୀଂ ତତୋ ଗତ୍ଵା ସ୍ନାପିତା ସା ନିଜାଲିଭିଃ
ଉଠି, ଦାନ୍ତ କାଠି ଦ୍ୱାରା ଦାନ୍ତ ମାଜି, ତେଲ ମାସାଜ କରନ୍ତି। ତାପରେ ସ୍ନାନ ଘରକୁ ଯାଇ, ସଖୀମାନେ ସେଉଁଠି ସ୍ନାନ କରାନ୍ତି।
ଭୂଷାଗୃହେ ଵ୍ରଜେତ୍ତତ୍ର ଵଯସ୍ଯା ଭୂଷଯଂତ୍ଯପି । ଭୂଷଣୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ଗଂଧମାଲ୍ଯାନୁଲେପନୈଃ
ସେ ଭୂଷା ଘରକୁ ଯାନ୍ତି, ସେଠାରେ ସଖୀମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ, ସୁଗନ୍ଧ ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ଶୃଙ୍ଗାର କରନ୍ତି।
ତତଃ ସଖୀଜନୈସ୍ତସ୍ଯାଃ ଶ୍ଵଶ୍ରୂଂ ସଂପ୍ରାର୍ଥ୍ଯ ଯତ୍ନତଃ । କର୍ତୁମାହୂଯତେସ୍ଵନ୍ନଂ ସସଖୀ ସା ଯଶୋଦଯା
ତାପରେ ସହେଳୀମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ତାଙ୍କର ଶ୍ୱଶୁରୀଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରି, ବଡ଼ ଆଦରରେ ଡାକିଲେ । ସେ ସହେଳୀମାନେ ଓ ଯଶୋଦା ସହିତ ଖାଦ୍ୟ ପକାଇବାକୁ ଡାକାଯାଇଲେ ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- କଥମାହୂଯତେ ଦେଵି ପାକାର୍ଥଂ ତୁ ଯଶୋଦଯା । ସତୀଷୁ ପାକକର୍ତ୍ରୀଷୁ ରୋହିଣୀପ୍ରମୁଖାସ୍ଵପି
ନାରଦ କହିଲେ — ମା, ଯେଉଁଠି ରୋହିଣୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣବତୀ ଜଣେ ରହିଛନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ଭଲ ରାନ୍ଧନା କରିପାରନ୍ତି, ସେଠି ଯଶୋଦା କିପରି ତାଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ପକାଇବାକୁ ଡାକନ୍ତି ?
ଵୃଂଦୋଵାଚ- ପୂର୍ଵଂ ଦୁର୍ଵାସସା ଦତ୍ତୋ ଵରସ୍ତସ୍ଯୈ ମହାମୁନେ । ଇତି କାତ୍ଯାଯନୀ ଵକ୍ତ୍ରାଚ୍ଛ୍ରୁତମାସୀନ୍ମଯା ପୁରା
ବୃନ୍ଦା କହିଲେ — ପୂର୍ବରୁ ଦୁର୍ବାସା ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଇଥିଲେ, ମହାମୁନି । ଏହି କଥା କାଟ୍ୟାୟନୀଙ୍କ ମୁଖରୁ ମୁଁ ଏକଥା ଶୁଣିଥିଲି ।
ତ୍ଵଯା ଯତ୍ପଚ୍ଯତେ ଦେଵି ତଦନ୍ନଂ ମଦନୁଗ୍ରହାତ୍ । ମିଷ୍ଟଂ ସ୍ଯାଦମୃତସ୍ପର୍ଦ୍ଧି ଭୋକ୍ତୁରାଯୁଷ୍କରଂ ତଥା
‘ମା, ତୁମେ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ପକାଅଛ, ମୋର କୃପାରେ ସେଠାରେ ମଧୁରତା ରହିବ, ତାହା ଅମୃତ ସମାନ ହେବ ଓ ଯେଉଁଠି ଖାଇବେ, ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେବେ ।’
ଇତ୍ଯାହ୍ଵଯତି ତାଂ ନିତ୍ଯଂ ଯଶୋଦା ପୁତ୍ରଵତ୍ସଲା । ଆଯୁଷ୍ମାନ୍ମେ ଭଵେତ୍ପୁତ୍ରଃ ସ୍ଵାଦୁଲୋଭାତ୍ତଥା ସତୀ
ଏହିପରି ବର ଥିବାକୁ ଦେଖି, ପୁଅ ପ୍ରେମରେ ଯଶୋଦା ପ୍ରତିଦିନ ତାଙ୍କୁ ଡାକନ୍ତି — ‘ମୋର ପୁଅ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ’ ବୋଲି ଏବଂ ମଧୁର ଖାଦ୍ୟର ଲୋଭରେ ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵାନୁମୋଦିତା ହୃଷ୍ଟା ସାପି ନଂଦାଲଯଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ସସଖୀପ୍ରକରା ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ପାକଂ କରୋତି ଚ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ ଖୁସି ହୋଇ ସମ୍ମତି ଦେଇ, ସହେଳୀମାନେ ସହିତ ନନ୍ଦଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଆନ୍ତି ଓ ସେଠି ଖାଦ୍ୟ ପକାନ୍ତି ।
କୃଷ୍ଣୋଽପି ଦୁଗ୍ଧ୍ଵା ଗାଃ କାଶ୍ଚିଦ୍ଦୋହଯିତ୍ଵା ଜନୈଃ ପରାଃ । ଆଗଚ୍ଛତି ପିତୁର୍ଵାକ୍ଯାତ୍ସ୍ଵଗୃହଂ ସଖିଭିର୍ଵୃତଃ
କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ କିଛି ଗାଈ ନିଜେ ଦୁହନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ଗାଈ ଲୋକମାନେ ଦୁହନ୍ତି । ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ସହେଳୀମାନେ ସହିତ ଘରକୁ ଆସନ୍ତି ।
ଅଭ୍ଯଂଗମର୍ଦନଂ କୃତ୍ଵା ଦାସୈଃ ସଂସ୍ନାପିତୋ ମୁଦା । ଧୌତଵସ୍ତ୍ରଧରଃ ସ୍ରଗ୍ଵୀ ଚଂଦନାକ୍ତକଲେଵରଃ
ଦାସମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ମାଲିଶ କରି ନହାଇଦେଇ, ସେ ସ୍ନାନ କରି, ସଫା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧନ୍ତି, ମାଳା ପିନ୍ଧନ୍ତି ଓ ଦେହକୁ ଚନ୍ଦନ ଲଗାନ୍ତି ।
ଦ୍ଵିଫାଲବଦ୍ଧଚିକୁରୈର୍ଗ୍ରୀଵା ଭାଲୋପରିସ୍ଫୁରନ୍ । ଚଂଦ୍ରାକାରସ୍ଫୁରଦ୍ଭାଲତିଲକାଲକରଂଜିତଃ
ଦୁଇ ଗଠିରେ ଚୁଲି ବାନ୍ଧି, ଗଳା ଓ କପାଳ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଚାନ୍ଦ୍ରାକାର ଟିକି ଭାଲରେ ଜଳମଳ କରୁଛି, କଳା କେଶ ରେ ଶୋଭା ପାଉଛି ।
କଂକଣାଂଗଦକେଯୂର ରତ୍ନମୁଦ୍ରା ଲସତ୍କରଃ । ମୁକ୍ତାହାରସ୍ଫୁରଦ୍ଵକ୍ଷା ମକରାକୃତିକୁଂଡଲଃ
ତାଙ୍କର ହାତରେ କଙ୍କଣ, ବାହୁଡ଼ି, କେୟୁର ଓ ମଣିର ଅଙ୍ଗୁଠି ଚମକୁଛି; ଗଳାରେ ମୁକ୍ତାମାଳା ଜଳମଳ କରୁଛି, କାନରେ ମକର ଆକୃତିର କୁଣ୍ଡଳ ଅଛି ।
ମୁହୁରାକାରିତୋ ମାତ୍ରା ପ୍ରଵିଶେଦ୍ଭୋଜନାଲଯମ୍ । ଅଵଲଂବ୍ଯ କରଂ ସଖ୍ଯୁର୍ବଲଦେଵମନୁଵ୍ରତଃ
ମା ଯଶୋଦା ବାରମ୍ବାର ଡାକିଲେ, ସେ ବଳଦେବଙ୍କ ହାତ ଧରି, ନିଜ ସହେଳୀମାନେ ସହିତ ଭୋଜନ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ।
ଭୁଂକ୍ତେଽଥ ଵିଵିଧାନ୍ନାନି ଭ୍ରାତ୍ରା ଚ ସଖିଭିର୍ଵୃତଃ । ହାସଯନ୍ଵିଵିଧୈର୍ହାସ୍ଯୈଃ ସଖୀଂସ୍ତୈର୍ହସତି ସ୍ଵଯମ୍
ଏପରେ ସେ ଭାଇ ଓ ସହେଳୀମାନେ ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ପକାଳ ଖାନ୍ତି, ଅନେକ ମଜା କଥା କହି ସହେଳୀମାନେକୁ ହସାନ୍ତି, ନିଜେ ମଧ୍ୟ ହସନ୍ତି ।
ଇତ୍ଥଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତଥାଚମ୍ଯ ଦିଵ୍ଯଖଟ୍ଵୋପରି କ୍ଷଣମ୍ । ଵିଶ୍ରମ୍ଯ ସେଵକୈର୍ଦତ୍ତଂ ତାଂବୂଲଂ ଵିଭଜନ୍ନଦନ୍
ଏଭଳି ଭୋଜନ କରି ମୁଁହ ଧୋଇ, ଦିବ୍ୟ ଶଯ୍ୟାରେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ଶୋଇଥାନ୍ତି, ପରେ ଦାସମାନେ ତାମ୍ବୁଳ ଦେଲେ, ସେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବାଣ୍ଟି ଖାନ୍ତି ।
ଗୋପଵେଷଧରଃ କୃଷ୍ଣୋ ଧେନୁଵୃଂଦପୁରସ୍ସରଃ । ଵ୍ରଜଵାସିଜନୈଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା ସର୍ଵୈରନୁଗତଃ ପଥି
ଗୋପ ଭେଷ ଧାରଣ କରି, କୃଷ୍ଣ ଗାଈମାନେ ସାମ୍ନାରେ ନେଇ, ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ସମସ୍ତେ ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ।
ପିତରଂ ମାତରଂ ନତ୍ଵା ନେତ୍ରାଂତେ ନାପିତଂ ଗଣମ୍ । ଯଥାଯୋଗ୍ଯଂ ତଥା ଚାନ୍ଯାନ୍ଵିନିଵର୍ତ୍ଯ ଵନଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ବାହାରେ ନାପିତ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର କରି, ଯଥାଯଥ ଅନ୍ୟମାନେକୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ସେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଆନ୍ତି ।
ଵନଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ସଖିଭିଃ କ୍ରୀଡଯିତ୍ଵା କ୍ଷଣଂ ତତଃ । ଵିହାରୈର୍ଵିଵିଧୈସ୍ତତ୍ର ଵନେ ଵିକ୍ରୀଡତେ ମୁଦା
ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସହେଳୀମାନେ ସହିତ କିଛି ଖଣ୍ଡ ଖେଳନ୍ତି; ସେଠି ବିଭିନ୍ନ ମଜା ଖେଳରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି ।
ଵଂଚଯିତ୍ଵା ତତଃ ସର୍ଵାନ୍ଦ୍ଵିତ୍ରୈଃ ପ୍ରିଯସଖୈର୍ଵୃତଃ । ସଂକେତକଂ ଵ୍ରଜେଦ୍ଧର୍ଷାତ୍ପ୍ରିଯାସଂଦର୍ଶନୋତ୍ସୁକଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଚକମା ଦେଇ, ଦୁଇ-ତିନି ଅତି ପ୍ରିୟ ସହେଳୀ ସହିତ, ସେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସ୍ଥାନକୁ ଦୃଢ଼ତାରେ ଯାଆନ୍ତି, ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଗ୍ରହରେ ।
ସାପି କୃଷ୍ଣଂ ଵନଂ ଯାତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଵଂ ଗୃହମାଗତା । ସୂର୍ଯାଦିପୂଜାଵ୍ଯାଜେନ କୁସୁମାହୃତଯେ ତଥା
ସେ ମଧ୍ୟ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବନକୁ ଯିବା ଦେଖି, ନିଜ ଘରକୁ ଫେରନ୍ତି; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ନିମିତ୍ତେ ଓ ଫୁଲ ଆଣିବା ଉପଲକ୍ଷେ ।
ଵଂଚଯିତ୍ଵା ଗୁରୂନ୍ଯାତି ପ୍ରିଯସଂଗେଚ୍ଛଯା ଵନମ୍ । ଇତ୍ଥଂ ତୌ ବହୁଯତ୍ନେନ ମିଲିତ୍ଵା କାନନେ ତତଃ
ବଡ଼ମାନେ ଠକାଇ, ପ୍ରିୟ ସଙ୍ଗ ଆଶାରେ ସେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଏ। ଏଭଳି ବହୁ ଚେଷ୍ଟା ପରେ, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ମିଳନ କରନ୍ତି।
ଵିହାରୈର୍ଵିଵିଧୈସ୍ତତ୍ର ଦିନଂ ଵିକ୍ରୀଡତୋ ମୁଦା । ଦୋଲାଯାଂ ଚ ସମାରୂଢୌ ସଖିଭିର୍ଦୋଲିତୌ କ୍ଵଚିତ୍
ସେଠାରେ ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଖେଳା ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଦିନଟି କଟାନ୍ତି, କେବେ କେବେ ଦୁଇଜଣେ ସାଙ୍ଗମାନେ ଝୁଲାରେ ବସାଇ ଝୁଳାଇ ଦେଇଥାନ୍ତି।
କ୍ଵାପି ଵେଣୁଂ କରସ୍ରସ୍ତଂ ପ୍ରିଯଯାପହ୍ନୁତଂ ହରିଃ । ଅନ୍ଵେଷଯନ୍ନୁପାଲବ୍ଧୋ ଵିପ୍ରଲବ୍ଧପ୍ରିଯାଗଣୈଃ
କେବେ କେବେ ହରିଙ୍କ ହାତରୁ ଗଳିପଡ଼ିଥିବା ବାଂଶୀକୁ ପ୍ରିୟା ଚୁପଚାପ ଲୁଚାଇ ଦେଇଥାଏ, ତାହାକୁ ଖୋଜିବା ବେଳେ ସେ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ସାଙ୍ଗମାନେ ମଜା କରି ଠକାନ୍ତି।
ହସିତୈର୍ବହୁଧା ତାଭିର୍ହାସିତସ୍ତତ୍ର ତିଷ୍ଠତି । ଵସଂତଵାଯୁନା ଜୁଷ୍ଟଂ ଵନଖଣ୍ଡଂ ମୁଦା କ୍ଵଚିତ୍
ସେଠାରେ ସେ ଝିଅମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ଅନେକ ଭାବରେ ହସେଇ ଦେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ କେବେ କେବେ ବସନ୍ତ ପବନରେ ଭରିଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ଗଛ ତଳେ ଆନନ୍ଦରେ ଦଢ଼ି ରହନ୍ତି।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚଂଦନାଂଭୋଭିଃ କୁଂକୁମାଦିଜଲୈରପି । ନିଷିଂଚତୋ ଯଂତ୍ରମୁକ୍ତୈସ୍ତତ୍ପଂକୈର୍ଲିଂପତୋ ମିଥଃ
ସେମାନେ ଚନ୍ଦନ ଓ କୁଙ୍କୁମ ମିଶା ପାଣି ନେଇ ଏକାପରେ ଏକେ ଛାଡ଼ି ଦେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ଗାଧିଆ ପାତ୍ରରୁ ନିଷ୍ପତ୍ତ ହୋଇଥିବା ସେଇ ଗନ୍ଧ ଲଗାଇ ଏକାପରେ ଏକେ ଲଗାନ୍ତି।
ସଖ୍ଯୋଽପ୍ଯେଵଂ ନିଷିଂଚଂତି ତାଶ୍ଚ ତୌ ସିଂଚତଃ ପୁନଃ । ଵସଂତଵାଯୁଜୁଷ୍ଟେଷୁ ଵନଖଂଡେଷୁ ସର୍ଵତଃ
ସାଙ୍ଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନେ ପୁଣି ଏକାପରେ ଏକେ ଛାଡ଼ି ଦେଉଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ବସନ୍ତ ପବନରେ ଭରିଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ମଞ୍ଚରେ।
ତତ୍ତତ୍କାଲୋଚିତୈର୍ନାନାଵିହାରୈଃ ସଗଣୌ ଦ୍ଵିଜ । ଶ୍ରାଂତୌ କ୍ଵଚିଦ୍ଵୃକ୍ଷମୂଲମାସାଦ୍ଯ ମୁନିସତ୍ତମ
ହେ ଦ୍ୱିଜ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗମାନେ ସହିତ ସମୟଅନୁଯାୟୀ ବିଭିନ୍ନ ଖେଳା କରନ୍ତି, କେବେ କେବେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ଗଛ ତଳେ ବସନ୍ତି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଉପଵିଶ୍ଯାସନେ ଦିଵ୍ଯେ ମଧୁପାନଂ ପ୍ରଚକ୍ରତୁଃ । ତତୋ ମଧୁମଦୋନ୍ମତ୍ତୌ ନିଦ୍ରଯା ମୀଲିତେକ୍ଷଣୌ
ଦିବ୍ୟ ଆସନରେ ବସି ସେମାନେ ମଧୁ ମିଶା ମଦ୍ୟପାନ କରନ୍ତି; ପରେ ସେଇ ମଧୁର ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ନିଦ୍ରାରେ ଭାରି ହୋଇଯାଏ।