ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ମତ୍ପ୍ରିଯାଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଆଶ୍ରିତ୍ଯ ମତ୍ପ୍ରିଯାଂ ରୁଦ୍ର ମାଂ ଵଶୀକର୍ତ୍ତୁମର୍ହସି
ସେହିପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ମୋ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଶରଣ ନେବା ଉଚିତ। ମୋ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ହେ ରୁଦ୍ର, ତୁମେ ମୋତେ ଆପଣ ଅଧୀନ କରିପାରିବ।
ଇଦଂ ରହସ୍ଯଂ ପରମଂ ମଯା ତେ ପରିକୀର୍ତିତମ୍ । ତ୍ଵଯାପ୍ଯେତନ୍ମହାଦେଵ ଗୋପନୀଯଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁପ୍ତ ଉପଦେଶ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି। ହେ ମହାଦେବ, ଏହାକୁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସାବଧାନରେ ଗୁପ୍ତ ରଖ।
ତ୍ଵମପ୍ଯେନାଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ରାଧିକାଂ ମମ ଵଲ୍ଲଭାମ୍ । ଜପନ୍ମେ ଯୁଗଲଂ ମଂତ୍ରଂ ସଦା ତିଷ୍ଠ ମଦାଲଯେ
ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୋର ପ୍ରିୟା ରାଧିକାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ସଦା ମୋର ଯୁଗଳ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଓ ମୋ ନିବାସରେ ରହିବା।
ଶିଵ ଉଵାଚ-। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଦକ୍ଷିଣେ କର୍ଣେ ମମ କୃଷ୍ଣୋ ଦଯାନିଧିଃ । ଉପଦିଶ୍ଯ ପରଂ ମଂତ୍ରଂ ସଂସ୍କାରାଂଶ୍ଚ ଵିଧାଯ ହି
ଶିବ କହିଲେ—ଏପରି କହି, ଦୟାମୟ କୃଷ୍ଣ ମୋର ଡାହାଣ କାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର ଉପଦେଶ କଲେ ଓ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କରାଇଲେ।
ସଗଣୋଂଽତର୍ଦଧେ ଵିପ୍ର ତତ୍ରୈଵ ମମ ପଶ୍ଯତଃ । ଅହମପ୍ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠାମି ତଦାରଭ୍ଯ ନିରଂତରମ୍
ତାଙ୍କ ସହ ଗଣମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ସେଇଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମୁଁ ଏଠି ଅବିରତ ରହୁଛି।
ସର୍ଵମେତନ୍ମଯା ତୁଭ୍ଯଂ ସାଂଗମେଵ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତମ୍ । ଅଧୁନା ଵଦ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର କିଂ ଭୂଯଃ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି
ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ ସଙ୍ଗମେ ତୁମକୁ କହିଲି। ଏବେ କହ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାଁଛ?
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଭଗଵନ୍ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯଦ୍ଯତ୍ପୃଷ୍ଟଂ ମଯା ଗୁରୋ । ଅଧୁନା ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଭାଵମାର୍ଗମନୁତ୍ତମମ୍
ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଯେଉଁଠି ପଚାରିଥିଲି, ତୁମେ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲେ। ଏବେ ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତିମାର୍ଗ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାଁଛି।
ଶିଵ ଉଵାଚ- ସାଧୁ ଵିପ୍ର ତ୍ଵଯା ପୃଷ୍ଟଂ ସର୍ଵଲୋକହିତୈଷିଣା । ରହସ୍ଯମପି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତନ୍ମେ ନିଗଦତଃ ଶୃଣୁ
ଶିବ କହିଲେ—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତୁମେ ଭଲ ପଚାରିଛ। ମୁଁ ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ମଧ୍ୟ କହିବି, ମୋ ମୁଖରୁ ଶୁଣ।
ଦାସ୍ଯଃ ସଖାଯଃ ପିତରୌ ପ୍ରେଯସ୍ଯଶ୍ଚ ହରେରିହ । ସର୍ଵେ ନିତ୍ଯା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵସଂତି ଗୁଣଶାଲିନଃ
ହରିଙ୍କ ଦାସ, ବନ୍ଧୁ, ପିତାମାତା ଓ ପ୍ରିୟାମାନେ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିତ୍ୟ ଓ ଗୁଣମୟ।
ଯଥା ପ୍ରକଟଲୀଲାଯାଂ ପୁରାଣେଷୁ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ । ତଥା ତେ ନିତ୍ଯଲୀଲାଯାଂ ସଂତି ଵୃଂଦାଵନେ ଭୁଵି
ଯେପରି ପୁରାଣରେ ପ୍ରକାଶିତ ଲୀଳାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ, ସେପରି ଏମାନେ ଭୂମିରେ ବୃନ୍ଦାବନରେ ନିତ୍ୟ ଲୀଳାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଗମନାଗମନେ ନିତ୍ଯଂ କରୋତି ଵନଗୋଷ୍ଠଯୋଃ । ଗୋଚାରଣଂ ଵଯସ୍ଯୈଶ୍ଚ ଵିନାଽସୁରଵିଘାତନମ୍
ବନ ଓ ଗୋପାଳ ଗାଁରେ ସେ ସଦା ଆସିଯିବା କରନ୍ତି, ବନ୍ଧୁମାନେ ସହ ଗାଈ ଚରାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଦାନବ ବିନାଶ କରନ୍ତିନାହିଁ।
କରକୀଯାଭିମାନିନ୍ଯସ୍ତଥା ତସ୍ଯ ପ୍ରିଯା ଜନାଃ । ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନେନୈଵ ଭାଵେନ ରମଯଂତି ନିଜପ୍ରିଯମ୍
ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଦକ୍ଷତାରେ ଗର୍ବିତ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ନିଜ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଆତ୍ମାନଂ ଚିଂତଯେତ୍ତତ୍ର ତାସାଂ ମଧ୍ଯେ ମନୋରମାମ୍ । ରୂପଯୌଵନସଂପନ୍ନାଂ କିଶୋରୀଂ ପ୍ରମଦାକୃତିମ୍
ସେଠି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜକୁ ଅତି ଆକର୍ଷକ, ରୂପ ଓ ଯୌବନ ସମ୍ପନ୍ନ, ଏକ କିଶୋରୀ ରୂପେ କଳ୍ପନା କରିବା ଉଚିତ।
ନାନାଶିଲ୍ପକଲାଭିଜ୍ଞାଂ କୃଷ୍ଣଭୋଗାନୁରୂପିଣୀମ୍ । ପ୍ରାର୍ଥିତାମପି କୃଷ୍ଣେନ ତତ୍ର ଭୋଗପରାଙ୍ମୁଖୀମ୍
ନାନା କଳା କୌଶଳରେ ପାରଙ୍ଗତ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭୋଗକୁ ଉପଯୁକ୍ତ, କୃଷ୍ଣ ଚାହିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାରେ ଅନାସକ୍ତ।
ରାଧିକାନୁଚରୀଂ ତତ୍ର ତତ୍ସେଵନପରାଯଣାମ୍ । କୃଷ୍ଣାଦପ୍ଯଧିକଂ ପ୍ରେମ ରାଧିକାଯାଂ ପ୍ରକୁର୍ଵତୀମ୍
ସେଠି ରାଧିକାଙ୍କ ଅନୁଚରୀ ଭାବେ, ତାଙ୍କ ସେବାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, କୃଷ୍ଣ ଠାରୁ ଅଧିକ ଭଲପାଇବା ରାଧିକାପାଇଁ।
ପ୍ରୀତ୍ଯାନୁଦିଵସଂ ଯତ୍ନାତ୍ତଯୋଃ ସଂଗମକାରିଣୀମ୍ । ତତ୍ସେଵନସୁଖାହ୍ଲାଦଭାଵେନାତିସୁନିର୍ଵୃତାମ୍
ପ୍ରେମରେ ପ୍ରତିଦିନ ଚେଷ୍ଟା କରି ତାଙ୍କ ଦୁହିଁଜଣଙ୍କର ମିଳନ କରାଇବା, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସେବାର ଆନନ୍ଦ ଓ ସୁଖରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିବା।
ଇତ୍ଯାତ୍ମାନଂ ଵିଚିଂତ୍ଯୈଵ ତତ୍ର ସେଵାଂ ସମାଚରେତ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଂ ମୁହୂର୍ତ୍ତମାରଭ୍ଯ ଯାଵତ୍ସ୍ଯାତ୍ତୁ ମହାନିଶା
ଏଭଳି ନିଜକୁ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି, ସେଠାରେ ସେବା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି କାମ ଉଠିବା ସମୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ରାତି ଗଭୀର ହେଉଅଯ୍ଯନ୍ତ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ହରେର୍ଦୈନଂଦିନୀଂ ଲୀଲାଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ । ଲୀଲାମଜାନତା ସେଵ୍ଯୋ ମନସା ତୁ କଥଂ ହରିଃ
ନାରଦ କହିଲେ— ମୁଁ ହରିଙ୍କର ପ୍ରତିଦିନର କ୍ରୀଡ଼ା ବିଷୟରେ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି କ୍ରୀଡ଼ା ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ କିପରି ମନରେ ହରିଙ୍କୁ ସେବା କରିପାରିବେ?
ଶିଵ ଉଵାଚ- ନାହଂ ଜାନାମି ତାଂ ଲୀଲାଂ ହରେର୍ନାରଦତତ୍ତ୍ଵତଃ । ଵୃଂଦାଦେଵୀମିତୋ ଗଚ୍ଛ ସା ତେ ଲୀଲାଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯତି
ଶିବ କହିଲେ— ନାରଦ, ମୁଁ ହରିଙ୍କର ସେଇ କ୍ରୀଡ଼ା ଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣେନି। ଏଠାରୁ ତୁମେ ବୃନ୍ଦାଦେବୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ, ସେ ତୁମକୁ ସେଇ କ୍ରୀଡ଼ା ବିଷୟରେ କହିଦେବେ।
ଅଵିଦୂର ଇତଃ ସ୍ଥାନାତ୍କେଶୀତୀର୍ଥସମୀପତଃ । ସଖୀସଂଘଵୃତା ସାସ୍ତେ ଗୋଵିଂଦପରିଚାରିକା
ଏଠାରୁ ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ, କେଶୀତୀର୍ଥ ନିକଟରେ, ସେ ବୃନ୍ଦାଦେବୀ ସଖୀମାନେ ସହିତ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର ସେବା କରି ରହୁଛନ୍ତି।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତଂ ପରିକ୍ରମ୍ଯ ହୃଷ୍ଟୋ ନତ୍ଵା ପୁନଃ ପୁନଃ । ଵୃଂଦାଶ୍ରମଂ ଜଗାମାଥ ନାରଦୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ସୂତ କହିଲେ— ଏଭଳି ଶୁଣି, ସେ ତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ଖୁସି ହୋଇ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର କଲେ। ତାପରେ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ନାରଦ ବୃନ୍ଦାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।
ଵୃଂଦାପି ନାରଦଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ ପୁନଃପୁନଃ । ଉଵାଚ ଚ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥମତ୍ରାଗତିସ୍ତଵ
ବୃନ୍ଦା ମଧ୍ୟ, ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖି, ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର କରି, କହିଲେ— ମୁନିସ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ଏଠାକୁ କେଉଁ କାରଣରେ ଆସିଛନ୍ତି?
ନାରଦ ଉଵାଚ- ତ୍ଵତ୍ତୋ ଵେଦିତୁମିଚ୍ଛାମି ନୈତ୍ଯକଂ ଚରିତଂ ହରେଃ । ତଦାଦିତୋ ମମ ବ୍ରୂହି ଯଦି ଯୋଗ୍ଯୋଽସ୍ମି ଶୋଭନେ
ନାରଦ କହିଲେ— ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ହରିଙ୍କର ପ୍ରତିଦିନର କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଶିଖିବାକୁ ଚାହେଁ। ଯଦି ମୁଁ ଯୋଗ୍ୟ, ତେବେ ଆରମ୍ଭରୁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମତେ କହ। ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
ଵୃଂଦୋଵାଚ- ରହସ୍ଯମପିଵକ୍ଷ୍ଯାମି କୃଷ୍ଣଭକ୍ତୋସି ନାରଦ । ନ ପ୍ରକାଶ୍ଯଂ ତ୍ଵଯାପ୍ଯେତଦ୍ଗୁହ୍ଯାଦ୍ଗୁହ୍ଯତରଂ ମହତ୍
ବୃନ୍ଦା କହିଲେ— ନାରଦ, ତୁମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭକ୍ତ ଥିବାରୁ ମୁଁ ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ମଧ୍ୟ କହିଦେବି। କିନ୍ତୁ ଏହା ବଡ଼ ଗୁପ୍ତ ଓ ଗୁପ୍ତତମ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ କାହାକୁ ଖୋଲିବା ନାହିଁ।
ମଧ୍ଯେ ଵୃଂଦାଵନେ ରମ୍ଯେ ପଂଚାଶତ୍କୁଂଜମଂଡିତେ । କଲ୍ପଵୃକ୍ଷନିକୁଂଜେ ତୁ ଦିଵ୍ଯରତ୍ନମଯେ ଗୃହେ
ସୁନ୍ଦର ବୃନ୍ଦାବନର ମଧ୍ୟରେ, ପଞ୍ଚାଶିଟି କୁଞ୍ଜ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ରେ ଘେରା ଏକ ଦିବ୍ୟ ମଣିମୟ ଘର ଅଛି।
ନିଦ୍ରିତୌ ତିଷ୍ଠତସ୍ତଲ୍ପେ ନିବିଡାଲିଂଗିତୌ ମିଥଃ । ମଦାଜ୍ଞାକାରିଭିଃ ପଶ୍ଚାତ୍ପକ୍ଷିଭିର୍ବୋଧିତାଵପି
ସେମାନେ ଦୁଇଁଜଣେ ଶୟନରେ ଘନ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଶୁଇ ରହନ୍ତି। ପରେ, ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଜଗାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ—
ଗାଢାଲିଂଗନଜାନଂଦମାପ୍ତୌ ତଦ୍ଭଂଗକାତରୌ । ନ ମନଃ କୁରୁତସ୍ତଲ୍ପାତ୍ସମୁତ୍ଥାତୁଂ ମନାଗପି
ଘନ ଆଲିଙ୍ଗନର ଆନନ୍ଦ ଲାଗି, ଏହା ଭଙ୍ଗ ହେବାର ଭୟରେ, ସେମାନଙ୍କ ମନ ଶୟନ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚାହେଁନାହିଁ, ଥୋଡ଼ା ମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ତତଶ୍ଚ ସାରିକାସଂଘୈଃ ଶୁକାଦ୍ଯୈଃ ପରିତୋ ମୁହୁଃ । ବୋଧିତୌ ଵିଵିଧୈର୍ଵାକ୍ଯୈଃ ସ୍ଵତଲ୍ପାଦୁଦତିଷ୍ଠତାମ୍
ତାପରେ, ସାରିକା ଓ ଶୁକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ କଥା କହି, ଚାରିପାଖରୁ ପୁନିପୁନି ଜଗାଇଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ଶୟନରୁ ଉଠିଯାନ୍ତି।
ଉପଵିଷ୍ଟୌ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଖ୍ଯସ୍ତଲ୍ପେ ମୁଦାନ୍ଵିତୌ । ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ସେଵାଂ କୁର୍ଵଂତି ତତ୍କାଲେ ହ୍ଯୁଚିତାଂ ତଯୋଃ
ପରେ, ସଖୀମାନେ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ଶୟନରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଥିବା ଦେଖି, ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ସମୟଅନୁଯାୟୀ ସେବା କରନ୍ତି।
ପୁନଶ୍ଚ ସାରିକାଵାକ୍ଯୈସ୍ତାଵୁତ୍ଥାଯ ସ୍ଵତଲ୍ପତଃ । ଗଚ୍ଛତଃ ସ୍ଵସ୍ଵଭଵନଂ ଭୀତ୍ଯୁତ୍କଂଠାକୁଲୌ ତତଃ
ପୁନି, ସାରିକା ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ କଥାରେ, ସେମାନେ ନିଜ ଶୟନ ଛାଡ଼ି, ଭୟ ଓ ବିରହରେ ବିଆକୁଳ ହୋଇ, ନିଜ ଘରକୁ ଯାନ୍ତି।