ଇଦମାନଂଦକଂଦାଖ୍ଯଂ ଵିଦ୍ଧି ଵୃଂଦାଵନଂ ମମ । ଯସ୍ମିନ୍ପ୍ରଵେଶମାତ୍ରେଣ ନ ପୁନଃ ସଂସୃତିଂ ଵିଶେତ୍
ମୋର ବୃନ୍ଦାବନକୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ସ୍ଥାନ ବୋଲି ଜାଣ; ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ପୁନି ସଂସାରକୁ ଯିବା ନାହିଁ।
ମଦ୍ଵନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯୋ ମୂଢଃ ପୁନରନ୍ଯତ୍ର ଗଚ୍ଛତି । ସ ଆତ୍ମହା ଭଵେଦେଵ ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ମଯୋଦିତମ୍
ମୋର ଏହି ବନକୁ ପାଇଁ, ଯିଏ ମୂଢ଼ ହୋଇ ପୁଣି ଅନ୍ୟଠାରେ ଯାଏ, ସେ ନିଜକୁ ନଷ୍ଟ କରେ; ଏହି କଥା ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ।
ଵୃଂଦାଵନଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ନୈଵ ଗଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ କ୍ଵଚିତ୍ । ନିଵସାମ୍ଯନଯା ସାର୍ଦ୍ଧମହମତ୍ରୈଵ ସର୍ଵଦା
ମୁଁ ବୃନ୍ଦାବନକୁ ଛାଡ଼ି କେବେଉଁସିଠାରେ ଯାଏ ନାହିଁ; ମୁଁ ସଦା ଏହିଠାରେ ତାଙ୍କ ସହ ବସିଥାଏ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯତ୍ତେ ରୁଦ୍ର ହୃଦି ସ୍ଥିତମ୍ । କଥଯସ୍ଵ ମମେଦାନୀଂ କିମନ୍ଯଚ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି
ଏଭଳି ହେ ରୁଦ୍ର, ତୁମ ହୃଦୟରେ ଯାହା ଥିଲା ସେସବୁ କଥା କହିଦେଲି; ଏବେ ମୋତେ କହ, ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।
ତତସ୍ତମବ୍ରଵଂ ଦେଵମହଂ ଚ ମୁନିସତ୍ତମ । ଈଦୃଶସ୍ତ୍ଵଂ କଥଂ ଲଭ୍ଯସ୍ତମୁପାଯଂ ଵଦସ୍ଵ ମେ
ତାପରେ ମୁଁ ସେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଭଳି ତୁମକୁ କିପରି ପାଇଯିବ? ମୋତେ ଏହାର ଉପାୟ କହ।
ତତୋ ମାମାହ ଭଗଵାନ୍ସାଧୁ ରୁଦ୍ର ତଵୋଦିତମ୍ । ଅତିଗୁହ୍ଯତମଂ ହ୍ଯେତଦ୍ଗୋପନୀଯଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ତାପରେ ଭଗବାନ୍ ମୋତେ କହିଲେ, ହେ ରୁଦ୍ର, ତୁମ ପ୍ରଶ୍ନ ଭଲ; ଏହା ଅତି ଗୁପ୍ତ ଓ ସାବଧାନରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ସକୃଦାଵାଂ ପ୍ରପନ୍ନୋ ଯସ୍ତ୍ଯକ୍ତୋପାଯ ଉପାସତେ । ଗୋପୀଭାଵେନ ଦେଵେଶ ସ ମାମେତି ନ ଚେତରଃ
ଯିଏ ଏକଥର ପ୍ରଣତି ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଉପାୟ ଛାଡ଼ି, ଗୋପୀଭାବରେ ମୋର ଉପାସନା କରେ, ହେ ଦେବେଶ, ସେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସେ, ଅନ୍ୟେ ନୁହଁନ୍ତି।
ସକୃଦାଵାଂ ପ୍ରପନ୍ନୋ ଵା ମତ୍ପ୍ରିଯାମେକିକାମୁତ । ସେଵତେନନ୍ଯଭାଵେନ ସ ମାମେତି ନ ସଂଶଯଃ
କିମ୍ବା ଏକଥର ପ୍ରଣତି ହୋଇ, ମୋର ପ୍ରିୟାକୁ ଏକାକି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭାବ ଛାଡ଼ି ସେବା କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ପାଖକୁ ଆସେ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଯୋ ମାମେଵ ପ୍ରପନ୍ନଶ୍ଚ ମତ୍ପ୍ରିଯାଂ ନ ମହେଶ୍ଵର । ନ କଦାପି ସ ଚାପ୍ନୋତି ମାମେଵଂ ତେ ମଯୋଦିତମ୍
ଯେଉଁଠି ମୋତେ ଛାଡ଼ି ମୋ ପ୍ରିୟା କିମ୍ବା ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଶରଣାଗତ ହୁଏନି, ସେ କେବେ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ—ଏହିପରି ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି।
ସକୃଦେଵ ପ୍ରପନ୍ନୋଯସ୍ତଵାସ୍ମୀତି ଵଦେଦପି । ସାଧନେନ ଵିନାପ୍ଯେଵ ମାମାପ୍ନୋତି ନ ସଂଶଯଃ
ଯିଏ କେବଳ ଏକଥା କହିଦିଏ—'ମୁଁ ତୁମର'—ଏବଂ କୌଣସି ସାଧନା ନ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ମତ୍ପ୍ରିଯାଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଆଶ୍ରିତ୍ଯ ମତ୍ପ୍ରିଯାଂ ରୁଦ୍ର ମାଂ ଵଶୀକର୍ତ୍ତୁମର୍ହସି
ସେହିପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ମୋ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଶରଣ ନେବା ଉଚିତ। ମୋ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ହେ ରୁଦ୍ର, ତୁମେ ମୋତେ ଆପଣ ଅଧୀନ କରିପାରିବ।
ଇଦଂ ରହସ୍ଯଂ ପରମଂ ମଯା ତେ ପରିକୀର୍ତିତମ୍ । ତ୍ଵଯାପ୍ଯେତନ୍ମହାଦେଵ ଗୋପନୀଯଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁପ୍ତ ଉପଦେଶ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି। ହେ ମହାଦେବ, ଏହାକୁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସାବଧାନରେ ଗୁପ୍ତ ରଖ।
ତ୍ଵମପ୍ଯେନାଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ରାଧିକାଂ ମମ ଵଲ୍ଲଭାମ୍ । ଜପନ୍ମେ ଯୁଗଲଂ ମଂତ୍ରଂ ସଦା ତିଷ୍ଠ ମଦାଲଯେ
ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୋର ପ୍ରିୟା ରାଧିକାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ସଦା ମୋର ଯୁଗଳ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଓ ମୋ ନିବାସରେ ରହିବା।
ଶିଵ ଉଵାଚ-। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଦକ୍ଷିଣେ କର୍ଣେ ମମ କୃଷ୍ଣୋ ଦଯାନିଧିଃ । ଉପଦିଶ୍ଯ ପରଂ ମଂତ୍ରଂ ସଂସ୍କାରାଂଶ୍ଚ ଵିଧାଯ ହି
ଶିବ କହିଲେ—ଏପରି କହି, ଦୟାମୟ କୃଷ୍ଣ ମୋର ଡାହାଣ କାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର ଉପଦେଶ କଲେ ଓ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କରାଇଲେ।
ସଗଣୋଂଽତର୍ଦଧେ ଵିପ୍ର ତତ୍ରୈଵ ମମ ପଶ୍ଯତଃ । ଅହମପ୍ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠାମି ତଦାରଭ୍ଯ ନିରଂତରମ୍
ତାଙ୍କ ସହ ଗଣମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ସେଇଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମୁଁ ଏଠି ଅବିରତ ରହୁଛି।
ସର୍ଵମେତନ୍ମଯା ତୁଭ୍ଯଂ ସାଂଗମେଵ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତମ୍ । ଅଧୁନା ଵଦ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର କିଂ ଭୂଯଃ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି
ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ ସଙ୍ଗମେ ତୁମକୁ କହିଲି। ଏବେ କହ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାଁଛ?
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଭଗଵନ୍ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯଦ୍ଯତ୍ପୃଷ୍ଟଂ ମଯା ଗୁରୋ । ଅଧୁନା ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଭାଵମାର୍ଗମନୁତ୍ତମମ୍
ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଯେଉଁଠି ପଚାରିଥିଲି, ତୁମେ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲେ। ଏବେ ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତିମାର୍ଗ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାଁଛି।
ଶିଵ ଉଵାଚ- ସାଧୁ ଵିପ୍ର ତ୍ଵଯା ପୃଷ୍ଟଂ ସର୍ଵଲୋକହିତୈଷିଣା । ରହସ୍ଯମପି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତନ୍ମେ ନିଗଦତଃ ଶୃଣୁ
ଶିବ କହିଲେ—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତୁମେ ଭଲ ପଚାରିଛ। ମୁଁ ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ମଧ୍ୟ କହିବି, ମୋ ମୁଖରୁ ଶୁଣ।
ଦାସ୍ଯଃ ସଖାଯଃ ପିତରୌ ପ୍ରେଯସ୍ଯଶ୍ଚ ହରେରିହ । ସର୍ଵେ ନିତ୍ଯା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵସଂତି ଗୁଣଶାଲିନଃ
ହରିଙ୍କ ଦାସ, ବନ୍ଧୁ, ପିତାମାତା ଓ ପ୍ରିୟାମାନେ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିତ୍ୟ ଓ ଗୁଣମୟ।
ଯଥା ପ୍ରକଟଲୀଲାଯାଂ ପୁରାଣେଷୁ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ । ତଥା ତେ ନିତ୍ଯଲୀଲାଯାଂ ସଂତି ଵୃଂଦାଵନେ ଭୁଵି
ଯେପରି ପୁରାଣରେ ପ୍ରକାଶିତ ଲୀଳାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ, ସେପରି ଏମାନେ ଭୂମିରେ ବୃନ୍ଦାବନରେ ନିତ୍ୟ ଲୀଳାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଗମନାଗମନେ ନିତ୍ଯଂ କରୋତି ଵନଗୋଷ୍ଠଯୋଃ । ଗୋଚାରଣଂ ଵଯସ୍ଯୈଶ୍ଚ ଵିନାଽସୁରଵିଘାତନମ୍
ବନ ଓ ଗୋପାଳ ଗାଁରେ ସେ ସଦା ଆସିଯିବା କରନ୍ତି, ବନ୍ଧୁମାନେ ସହ ଗାଈ ଚରାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଦାନବ ବିନାଶ କରନ୍ତିନାହିଁ।
କରକୀଯାଭିମାନିନ୍ଯସ୍ତଥା ତସ୍ଯ ପ୍ରିଯା ଜନାଃ । ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନେନୈଵ ଭାଵେନ ରମଯଂତି ନିଜପ୍ରିଯମ୍
ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଦକ୍ଷତାରେ ଗର୍ବିତ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ନିଜ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଆତ୍ମାନଂ ଚିଂତଯେତ୍ତତ୍ର ତାସାଂ ମଧ୍ଯେ ମନୋରମାମ୍ । ରୂପଯୌଵନସଂପନ୍ନାଂ କିଶୋରୀଂ ପ୍ରମଦାକୃତିମ୍
ସେଠି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜକୁ ଅତି ଆକର୍ଷକ, ରୂପ ଓ ଯୌବନ ସମ୍ପନ୍ନ, ଏକ କିଶୋରୀ ରୂପେ କଳ୍ପନା କରିବା ଉଚିତ।
ନାନାଶିଲ୍ପକଲାଭିଜ୍ଞାଂ କୃଷ୍ଣଭୋଗାନୁରୂପିଣୀମ୍ । ପ୍ରାର୍ଥିତାମପି କୃଷ୍ଣେନ ତତ୍ର ଭୋଗପରାଙ୍ମୁଖୀମ୍
ନାନା କଳା କୌଶଳରେ ପାରଙ୍ଗତ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭୋଗକୁ ଉପଯୁକ୍ତ, କୃଷ୍ଣ ଚାହିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାରେ ଅନାସକ୍ତ।
ରାଧିକାନୁଚରୀଂ ତତ୍ର ତତ୍ସେଵନପରାଯଣାମ୍ । କୃଷ୍ଣାଦପ୍ଯଧିକଂ ପ୍ରେମ ରାଧିକାଯାଂ ପ୍ରକୁର୍ଵତୀମ୍
ସେଠି ରାଧିକାଙ୍କ ଅନୁଚରୀ ଭାବେ, ତାଙ୍କ ସେବାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, କୃଷ୍ଣ ଠାରୁ ଅଧିକ ଭଲପାଇବା ରାଧିକାପାଇଁ।
ପ୍ରୀତ୍ଯାନୁଦିଵସଂ ଯତ୍ନାତ୍ତଯୋଃ ସଂଗମକାରିଣୀମ୍ । ତତ୍ସେଵନସୁଖାହ୍ଲାଦଭାଵେନାତିସୁନିର୍ଵୃତାମ୍
ପ୍ରେମରେ ପ୍ରତିଦିନ ଚେଷ୍ଟା କରି ତାଙ୍କ ଦୁହିଁଜଣଙ୍କର ମିଳନ କରାଇବା, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସେବାର ଆନନ୍ଦ ଓ ସୁଖରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିବା।
ଇତ୍ଯାତ୍ମାନଂ ଵିଚିଂତ୍ଯୈଵ ତତ୍ର ସେଵାଂ ସମାଚରେତ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଂ ମୁହୂର୍ତ୍ତମାରଭ୍ଯ ଯାଵତ୍ସ୍ଯାତ୍ତୁ ମହାନିଶା
ଏଭଳି ନିଜକୁ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି, ସେଠାରେ ସେବା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି କାମ ଉଠିବା ସମୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ରାତି ଗଭୀର ହେଉଅଯ୍ଯନ୍ତ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ହରେର୍ଦୈନଂଦିନୀଂ ଲୀଲାଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ । ଲୀଲାମଜାନତା ସେଵ୍ଯୋ ମନସା ତୁ କଥଂ ହରିଃ
ନାରଦ କହିଲେ— ମୁଁ ହରିଙ୍କର ପ୍ରତିଦିନର କ୍ରୀଡ଼ା ବିଷୟରେ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି କ୍ରୀଡ଼ା ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ କିପରି ମନରେ ହରିଙ୍କୁ ସେବା କରିପାରିବେ?
ଶିଵ ଉଵାଚ- ନାହଂ ଜାନାମି ତାଂ ଲୀଲାଂ ହରେର୍ନାରଦତତ୍ତ୍ଵତଃ । ଵୃଂଦାଦେଵୀମିତୋ ଗଚ୍ଛ ସା ତେ ଲୀଲାଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯତି
ଶିବ କହିଲେ— ନାରଦ, ମୁଁ ହରିଙ୍କର ସେଇ କ୍ରୀଡ଼ା ଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣେନି। ଏଠାରୁ ତୁମେ ବୃନ୍ଦାଦେବୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ, ସେ ତୁମକୁ ସେଇ କ୍ରୀଡ଼ା ବିଷୟରେ କହିଦେବେ।
ଅଵିଦୂର ଇତଃ ସ୍ଥାନାତ୍କେଶୀତୀର୍ଥସମୀପତଃ । ସଖୀସଂଘଵୃତା ସାସ୍ତେ ଗୋଵିଂଦପରିଚାରିକା
ଏଠାରୁ ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ, କେଶୀତୀର୍ଥ ନିକଟରେ, ସେ ବୃନ୍ଦାଦେବୀ ସଖୀମାନେ ସହିତ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର ସେବା କରି ରହୁଛନ୍ତି।