ଈଶଵୈଷ୍ଣଵଯୋର୍ନିଂଦାଂ ଶୃଣୁଯାନ୍ନ କଦାଚନ । କର୍ଣୌ ପିଧାଯ ଗଂତଵ୍ଯଂ ଶକ୍ତୌ ଦଂଡଂ ସମାଚରେତ୍
ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଭଗବାନ କିମ୍ବା ବୈଷ୍ଣବଙ୍କ ନିନ୍ଦା ଶୁଣିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯଦି ଶୁଣିଯାଏ, ତେବେ କାନ ଢାକି ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ, କିମ୍ବା ଶକ୍ତି ଥିଲେ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ।
ଆଶ୍ରିତ୍ଯ ଚାତକୀଂ ଵୃତ୍ତିଂ ଦେହପାତାଵଧି ଦ୍ଵିଜ । ଦ୍ଵଯସ୍ଯାର୍ଥଂ ଭାଵଯିତ୍ଵା ସ୍ଥେଯମିତ୍ଯେଵ ମେ ମତିଃ
ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଚାତକ ପକ୍ଷୀର ଭଳି ଆଚରଣ କରି, ଦେହ ଛାଡ଼ିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଇଟି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ମନେ ରଖି ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାନ କରିବା ମୋ ମତ।
ସରଃ ସମୁଦ୍ର ନଦ୍ଯାଦୀନ୍ଵିହାଯ ଚାତକୋ ଯଥା । ତୃଷିତୋ ମ୍ରିଯତେ ଵାପି ଯାଚତେ ଵା ପଯୋଧରମ୍
ଯେପରି ଚାତକ ପକ୍ଷୀ ଜଳାଶୟ, ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ ଛାଡ଼ି, ତିଆର୍ଥି ହେଲେ ବା ବର୍ଷାମେଘରୁ ଜଳ ଚାହିଁଥାଏ କିମ୍ବା ତାହା ନ ମିଳିଲେ ମରିଯାଏ—
ଏଵମେଵ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ସାଧନାନି ଵିଚିଂତଯେତ୍ । ସ୍ଵେଷ୍ଟଦେଵଃସଦାଯାଚ୍ଯୋଗତିସ୍ତ୍ଵଂମେଭଵେରିତି
ଏଭଳି ଭାବରେ, ଉତ୍ସାହ ସହିତ ସାଧନା ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ; 'ମୋର ପ୍ରିୟ ଦେବତା ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ, ମୋ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ'—ଏଭଳି ସଦା ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵେଷ୍ଟଦେଵ ତଦୀଯାନାଂ ଗୁରୋରପି ଵିଶେଷତଃ । ଆନୁକୂଲ୍ଯେ ସଦା ସ୍ଥେଯଂ ପ୍ରାତିକୂଲ୍ଯଂ ଵିଵର୍ଜଯେତ୍
ନିଜ ପ୍ରିୟ ଦେବତା, ତାଙ୍କର ଭକ୍ତମାନେ ଏବଂ ବିଶେଷ କରି ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ସଦା ଅନୁକୂଳ ରହିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସବୁ ଅନନ୍ତା ଦୃଷ୍ଟିକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ସକୃତ୍ପ୍ରପନ୍ନୋ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି କଲ୍ଯାଣଗୁଣତାଂ ତଯୋଃ । ଵିଚିଂତ୍ଯ ଵିଶ୍ଵସେଦେତୌ ମାମିମାଵୁଦ୍ଧରିଷ୍ଯତଃ
ଏକଥର ଶରଣ ନେଇଥିବା ଲୋକଙ୍କର ମଙ୍ଗଳମୟ ଗୁଣ ମୁଁ କହିବି; ଏହି ଦୁଇଟି ଭାବକୁ ଭାବି, ଏହିମାନେ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ ବୋଲି ଦୃଢ଼ ଭରସା ରଖିବା ଉଚିତ।
ସଂସାରସାଗରାନ୍ନାଥ ମିତ୍ର ପୁତ୍ର ଗୃହା କୁଲାତ୍ । ଗୋପ୍ତାରୌ ମେ ଯୁଵାମେଵ ପ୍ରପନ୍ନଭଯଭଂଜନୌ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ସଂସାର ସାଗର, ବନ୍ଧୁ, ପୁଅ, ଘର, ପରିବାରରୁ ମୋ ପାଇଁ ଦୁଇଯଣେ ହିଁ ରକ୍ଷକ, ଶରଣ ନେଇଥିବା ଭୟକୁ ଦୂର କରୁଥିବା।
ଯୋହଂ ମମାସ୍ତି ଯତ୍କିଂଚିଦିହ ଲୋକେ ପରତ୍ର ଚ । ତତ୍ସର୍ଵଂ ଭଵତୋରଦ୍ଯ ଚରଣେଷୁ ସମର୍ଚିତମ୍
ମୁଁ ଏହି ଲୋକରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ ଯେଉଁଠି ଯାହା କିଛି ମୋର ଅଛି, ସେ ସବୁ ଆଜି ଦୁଇଯଣଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମରେ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
ଅହମସ୍ମ୍ଯପରାଧାନାମାଲଯସ୍ତ୍ଯକ୍ତ ସାଧନଃ । ଅଗତିଶ୍ଚ ତତୋ ନାଥୌ ଭଵଂତାଵେଵ ମେ ଗତିଃ
ମୁଁ ଅପରାଧର ଭଣ୍ଡାର, ସମସ୍ତ ସାଧନା ଛାଡ଼ିଦେଇଛି; ମୋ ପାଖରେ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଦୁଇଯଣେ ପ୍ରଭୁ ମୋର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ।
ତଵାସ୍ମି ରାଧିକାକାଂତ କର୍ମଣା ମନସା ଗିରା । କୃଷ୍ଣକାଂତେ ତଵୈଵାସ୍ମି ଯୁଵାମେଵ ଗତିର୍ମମ
ହେ ରାଧିକାଙ୍କ ପ୍ରିୟ, କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ ଓ ଭାଷାରେ ମୁଁ ତୁମର; ହେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ମୁଁ କେବଳ ତୁମର, ଦୁଇଯଣେ ହିଁ ମୋର ଲକ୍ଷ୍ୟ।
ଶରଣଂ ଵାଂ ପ୍ରପନ୍ନୋଽସ୍ମି କରୁଣାନିକରାକରୌ । ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ ତଂ ଦାସ୍ଯଂ ମଯି ଦୁଷ୍ଟେଽପରାଧିନି
ମୁଁ ଦୁଇଯଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛି, ହେ କରୁଣାର ସାଗର; ମୋପରେ କୃପା କର, ଏହି ଦାସ୍ୟ ଦିଅ, ଯଦିଓ ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଅପରାଧି।
ଇତ୍ଯେଵଂ ଜପତା ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ପଦ୍ଯପଂଚକମ୍ । ଅଚିରାଦେଵ ତଦ୍ଦାସ୍ଯମିଚ୍ଛତା ମୁନିସତ୍ତମ
ଏଭଳି ନିତ୍ୟ ଏହି ପଞ୍ଚପଦୀ ଷ୍ଟୋତ୍ର ପଠି ଅବସ୍ଥାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁଠି ଏହି ଦାସ୍ୟ ଆଶା କରେ, ଶୀଘ୍ର ଏହା ପାଇଯିବ।
ବାହ୍ଯଧର୍ମା ମଯା ହ୍ଯେତେ ସଂକ୍ଷେପେଣୋପଵର୍ଣିତାଃ । ଆଂତରଃ ପରମୋ ଧର୍ମଃ ପ୍ରପନ୍ନାନାମଥୋଚ୍ଯତେ
ମୁଁ ବାହ୍ୟ ଧର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି; ଏବେ ଯେଉଁମାନେ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନ୍ତରିକ ଧର୍ମ କଥା କହିବି।
କୃଷ୍ଣପ୍ରିଯା ସଖୀଭାଵଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ । ତଯୋଃ ସେଵାଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ଦିଵାନକ୍ତମତଂଦ୍ରିତଃ
କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପ୍ରିୟ ସଖୀ ଭାବକୁ ଗହଣ କରି, ଦିନ ରାତି ଅଲସ୍ୟ ଛାଡ଼ି ସେମାନଙ୍କର ସେବା କରିବା ଉଚିତ।
ଉକ୍ତୋ ମଂତ୍ରସ୍ତଦଂଗାନି ତଥା ତସ୍ଯାଧିକାରିଣଃ । ତଦ୍ଧର୍ମାଶ୍ଚ ତଥା ତେଭ୍ଯଃ ଫଲଂ ମଂତ୍ରସ୍ଯ ନାରଦ
ମନ୍ତ୍ର, ତାହାର ଅଂଗଗୁଡ଼ିକ, ଏହା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟତା, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ମନ୍ତ୍ରର ଫଳ—ଏ ସବୁ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି, ନାରଦ।
ଅନୁତିଷ୍ଠ ତ୍ଵମପ୍ଯେତତ୍ତଯୋର୍ଦାସ୍ଯମଵାପ୍ସ୍ଯସି । ସ୍ଵାଧିକାରକ୍ଷଯେ ଵିପ୍ର ସଂଦେହୋ ନାତ୍ର କଶ୍ଚନ
ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା ଅନୁଷ୍ଠାନ କର; ତୁମେ ସେମାନଙ୍କର ସେବା ଅବଶ୍ୟ ପାଇବ। ତୁମର ଯୋଗ୍ୟତା ଶେଷ ହେଲେ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ସକୃନ୍ମାତ୍ରପ୍ରପନ୍ନାଯ ତଵାସ୍ମୀତି ଚ ଯାଚତେ । ନିଜଦାସ୍ଯଂ ହରିର୍ଦଦ୍ଯାନ୍ନ ମେଽତ୍ରାସ୍ତି ଵିଚାରଣା
ଯଦି କେହି ମାତ୍ରେ ଏକଥା କହି, 'ମୁଁ ତୁମର', ଏବଂ ଶରଣ ନେଇଥାଏ, ତେବେ ହରି ନିଜ ସେବା ଦେଇଥାନ୍ତି; ଏଥିରେ ମୋର କୌଣସି ଚିନ୍ତା ନାହିଁ।
ଅତ୍ର ତେ ଵର୍ଣଯିଷ୍ଯାମି ରହସ୍ଯଂ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍ । ଶ୍ରୁତପୂର୍ଵଂ ମଯା କୃଷ୍ଣାତ୍ସାକ୍ଷାଦ୍ଭଗଵତଃ ପରମ୍
ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ କହିବି, ଯାହା ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଠାରୁ ସ୍ୱୟଂ ଶୁଣିଥିଲି।
ଏଷ ତେ କଥିତୋ ଧର୍ମ ଆଂତରୋ ମୁନିସତ୍ତମ । ଗୁହ୍ଯାଦେଷ ଗୁହ୍ଯତମୋ ଗୋପନୀଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଆନ୍ତରିକ ଧର୍ମ କହିଛି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏହା ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଗୁପ୍ତ, ଏହାକୁ ଭଲଭାବେ ଗୋପନ କରିବା ଉଚିତ।
ମଂତ୍ରରତ୍ନମହଂ ପୂର୍ଵଂ ଜପନ୍କୈଲାସମୂର୍ଦ୍ଧନି । ଧ୍ଯାଯନ୍ନାରାଯଣଂ ଦେଵମଵସଂ ଗହନେ ଵନେ
ପୂର୍ବେ ମୁଁ କୈଳାସ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ବସି, ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ମନ୍ତ୍ରରତ୍ନ ଜପ କରୁଥିଲି।
ତତସ୍ତୁ ଭଗଵାଂସ୍ତୁଷ୍ଟଃ ପ୍ରାଦୁରାସ ମମାଗ୍ରତଃ । ଵ୍ରିଯତାଂ ଵର ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ମଯାପ୍ଯୁଦ୍ଘାଟ୍ଯ ଲୋଚନେ
ତାପରେ, ପ୍ରସନ୍ନ ଭଗବାନ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। 'ବର ଚାହିଁ', ବୋଲି କହିବା ସମୟରେ, ମୁଁ ମୋ ଦୁଇ ଚକୁ ଖୋଲିଲି।
ଦୃଷ୍ଟୋ ଦେଵଃପ୍ରିଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସଂସ୍ଥିତୋ ଗରୁଡୋପରି । ପ୍ରଣିପତ୍ଯାଵୋଚମହଂ ଵରଦଂ କମଲାପତିମ୍
ମୁଁ ଦେଖିଲି, ଦେବତା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ସହିତ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି। ମୁଁ ଶିର ନମାଇ, କମଳାପତି ଭଗବାନଙ୍କୁ ବର ମାଗି କହିଲି।
ଯଦ୍ରୂପଂ ତେ କୃପାସିଂଧୋ ପରମାନଂଦଦାଯକମ୍ । ସର୍ଵାନଂଦାଶ୍ରଯଂ ନିତ୍ଯଂ ମୂର୍ତିମତ୍ସର୍ଵତୋଽଧିକମ୍
ହେ କୃପାର ସାଗର, ତୁମର ଯେଉଁ ରୂପ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି, ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦର ନିତ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ, ସମସ୍ତଠାରୁ ଉତ୍ତମ ମୂର୍ତ୍ତି।
ନିର୍ଗୁଣଂ ନିଷ୍କ୍ରିଯଂ ଶାଂତଂ ଯଦ୍ବ୍ରହ୍ମେତି ଵିଦୁର୍ବୁଧାଃ । ତଦହଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛାମି ଚକ୍ଷୁର୍ଭ୍ଯାଂ ପରମେଶ୍ଵର
ଯାହା ଗୁଣହୀନ, କ୍ରିୟାହୀନ, ଶାନ୍ତ, ଯାହାକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ବ୍ରହ୍ମ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି—ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ମୁଁ ସେହି ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ।
ତତୋ ମାମାହ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରପନ୍ନଂ କମଲାପତିଃ । ତଦଦ୍ଯ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସେ ରୂପଂ ଯତ୍ତେ ମନସି କାଂକ୍ଷିତମ୍
ତାପରେ, ଶରଣ ନେଇଥିବା ମୋତେ କମଳାପତି ଭଗବାନ କହିଲେ, 'ତୁମେ ମନରେ ଯେଉଁ ରୂପ ଚାହୁଁଛ, ଆଜି ତୁମେ ସେହି ଦେଖିପାରିବ।'
ଯମୁନା ପଶ୍ଚିମେ ତୀରେ ଗଚ୍ଛ ଵୃଂଦାଵନଂ ମମ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଂତର୍ଦଧେ ଦେଵଃ ପ୍ରିଯାସାର୍ଦ୍ଧଂ ଜଗତ୍ପତିଃ
'ତୁମେ ଯମୁନାର ପଶ୍ଚିମ ତଟରେ ଥିବା ମୋ ବୃନ୍ଦାବନକୁ ଯାଅ।' ଏଭଳି କହି, ଜଗତ୍ପତି ଭଗବାନ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ସହିତ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ଅହମପ୍ଯାଗତସ୍ତର୍ହି ଯମୁନାଯାସ୍ତଟଂ ଶୁଭମ୍ । ତତ୍ର କୃଷ୍ଣମପଶ୍ଯଂ ଚ ସର୍ଵଦେଵେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରମ୍
ତାପରେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଯମୁନାର ଶୁଭ ତଟକୁ ଗଲି, ସେଠାରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଦେବତା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲି।
ଗୋପଵେଷଧରଂ କାଂତଂ କିଶୋରଵଯସାନ୍ଵିତମ୍ । ପ୍ରିଯାସ୍କଂଧେ ସୁଵିନ୍ଯସ୍ତ ଵାମହସ୍ତଂ ମନୋହରମ୍
ସେ ଗୋପବେଶ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ ଓ ଯୁବକ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ବାମ ହାତ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଶୋଉଳରେ ସୁନିୟସ୍ତ ଥିଲା।
ହସଂତଂ ହାସଯତଂ ତାଂ ମଧ୍ଯେ ଗୋପୀକଦଂବକେ । ସ୍ନିଗ୍ଧମେଘସମାଭାସଂ କଲ୍ଯାଣଗୁଣମଂଦିରମ୍
ସେ ହସୁଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ହସାଉଥିଲେ, ଗୋପୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ, ନରମ ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଶୁଭ ଗୁଣର ନିବାସ।
ପ୍ରହସ୍ଯ ଚ ତତଃ କୃଷ୍ଣୋ ମାମାହାମୃତଭାଷଣଃ । ଅହଂ ତେ ଦର୍ଶନଂ ଯାତୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ରୁଦ୍ର ତଵେପ୍ସିତମ୍
ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ହସି, ମୋତେ ଅମୃତ ଭଳି ମିଠା କଥାରେ କହିଲେ, 'ହେ ରୁଦ୍ର, ତୁମର ଇଚ୍ଛା ଜାଣି, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଦର୍ଶନ ଦେବାକୁ ଆସିଛି।'