ଐହିକ୍ଯାମୁଷ୍ମିକୀ ଚିଂତା ନୈଵ କାର୍ଯା କଦାଚନ । ଐହିକଂ ତୁ ସଦା ଭାଵ୍ଯଂ ପୂର୍ଵାଚରିତକର୍ମଣା
ଏହି ଜନ୍ମ କିମ୍ବା ପରଜନ୍ମ ନେଇ କେବେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହି ଜଗତରେ ପୂର୍ବ କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଦରକାର।
ଆମୁଷ୍ମିକଂ ତଥା କୃଷ୍ଣଃ ସ୍ଵଯମେଵ କରିଷ୍ଯତି । ଅତୋ ହି ତତ୍କୃତେ ତ୍ଯାଜ୍ଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନଃ ସର୍ଵଥା ନରୈଃ
ପରଲୋକ ଦେଖିବା କାମ କୃଷ୍ଣ ନିଜେ କରିବେ। ତେଣୁ ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କୌଣସି ଚେଷ୍ଟା କରିବାକୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵୋପାଯପରିତ୍ଯାଗଃ କୃଷ୍ଣୀଯାତ୍ମତଯାର୍ଚନମ୍ । ସୁଚିରଂ ପ୍ରୋଷିତେ କାଂତେ ଯଥା ପତିପରାଯଣା
ସମସ୍ତ ଉପାୟ ଛାଡ଼ି, ନିଜକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଅଂଶ ବୋଲି ଭାବି, ତାଙ୍କୁ ଭଜିବା ଉଚିତ। ଯେପରି ଦୀର୍ଘଦିନ ଦୂରେ ଥିବା ପତିପ୍ରତି ଭକ୍ତିମତୀ ଜନାନୀ ତାଙ୍କୁ ଭଜନ୍ତି।
ପ୍ରିଯାନୁରାଗିଣୀ ଦୀନା ତସ୍ଯସଂଗୈକକାଂକ୍ଷିଣୀ । ତଦ୍ଗୁଣାନ୍ଭାଵଯେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଗାଯତ୍ଯପି ଶୃଣୋତି ଚ
ପ୍ରେମରେ ଆସକ୍ତ, ଦୁଃଖିତ ଓ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ମାତ୍ର ଆଶା କରୁଥିବା ସେ ଜନାନୀ ସଦା ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ଗାନ କରନ୍ତି ଓ ଶୁଣନ୍ତି।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଗୁଣଲୀଲାଦି ସ୍ମରଣାଦି ତଥାଚରେତ୍ । ନ ପୁନଃ ସାଧନତ୍ଵେନ କାର୍ଯଂ ତତ୍ତୁ କଦାଚନ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଗୁଣ, ଲୀଳା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଥା ମନେ ପକାଇବା ଓ ଏହା ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ କେବେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ସାଧନା ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଚିରଂ ପ୍ରୋଷ୍ଯାଗତଂ କାଂତଂ ପ୍ରାପ୍ଯ କାଂତଧିଯା ଯଥା । ଚୁଂବଂତୀ ଵା ଶ୍ଲିଷ୍ଯଂତୀଵ ନେତ୍ରାଂତେ ନ ପିବଂତ୍ଯପି
ଯେପରି ଜଣେ ପ୍ରେମିକା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ନିଜ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଚୁମ୍ବନ କିମ୍ବା ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନୟନର ସୀମାନ୍ତରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ତାଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦେଖିପାରେ ନାହିଁ—
ବ୍ରହ୍ମାନଂଦଗତେଵାଶୁ ସେଵତେ ପରଯା ମୁଦା । ଶ୍ରୀମଦର୍ଚାଵତାରେଣ ତଥା ପରିଚରେଦ୍ଧରିମ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ, ଯେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ଲାଭ କରିଛି, ସେ ଶୀଘ୍ର ଏବଂ ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ସେବା କରେ; ଏହିପରି ଶ୍ରୀମନ୍ତ ମୂର୍ତ୍ତି କିମ୍ବା ଅବତାର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ହରିଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ଉଚିତ।
ଅନନ୍ଯଶରଣୋ ନିତ୍ଯଂ ତଥୈଵାନନ୍ଯସାଧନଃ । ଅନନ୍ଯସାଧନାର୍ଥତ୍ଵାତ୍ସ୍ଯାଦନନ୍ଯ ପ୍ରଯୋଜନଃ
ସେ ସଦା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନ ନେଇ, ଏକମାତ୍ର ଶରଣ ହେବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଏହିପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ମଧ୍ୟ ନ ନେବା ଉଚିତ; କାରଣ ଏହି ଉପାୟର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନ ରଖିବା, ତେଣୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଲକ୍ଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ରଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ନାନ୍ଯଂ ଚ ପୂଜଯେଦ୍ଦେଵଂ ନ ନମେତ୍ତଂ ସ୍ମରେନ୍ନ ଚ । ନ ଚ ପଶ୍ଯେନ୍ନ ଗାଯେଚ୍ଚ ନ ଚ ନିଂଦେତ୍କଦାଚନ
ସେ କେବେ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା, ନମସ୍କାର କରିବା, ସ୍ମରଣ କରିବା, ଦେଖିବା, ଗାଇବା କିମ୍ବା କେବେ ମଧ୍ୟ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ନାନ୍ଯୋଚ୍ଛିଷ୍ଟଂ ଚ ଭୁଂଜୀତ ନାନ୍ଯଶେଷଂ ଚ ଧାରଯେତ୍ । ଅଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ସଂଭାଷା ଵଂଦନାଦି ଵିଵର୍ଜଯେତ୍
ସେ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଶେଷ ନେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଅବୈଷ୍ଣବଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କିମ୍ବା ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେବା ଏ avoided କରିବା ଉଚିତ।
ଈଶଵୈଷ୍ଣଵଯୋର୍ନିଂଦାଂ ଶୃଣୁଯାନ୍ନ କଦାଚନ । କର୍ଣୌ ପିଧାଯ ଗଂତଵ୍ଯଂ ଶକ୍ତୌ ଦଂଡଂ ସମାଚରେତ୍
ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଭଗବାନ କିମ୍ବା ବୈଷ୍ଣବଙ୍କ ନିନ୍ଦା ଶୁଣିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯଦି ଶୁଣିଯାଏ, ତେବେ କାନ ଢାକି ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ, କିମ୍ବା ଶକ୍ତି ଥିଲେ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ।
ଆଶ୍ରିତ୍ଯ ଚାତକୀଂ ଵୃତ୍ତିଂ ଦେହପାତାଵଧି ଦ୍ଵିଜ । ଦ୍ଵଯସ୍ଯାର୍ଥଂ ଭାଵଯିତ୍ଵା ସ୍ଥେଯମିତ୍ଯେଵ ମେ ମତିଃ
ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଚାତକ ପକ୍ଷୀର ଭଳି ଆଚରଣ କରି, ଦେହ ଛାଡ଼ିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଇଟି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ମନେ ରଖି ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାନ କରିବା ମୋ ମତ।
ସରଃ ସମୁଦ୍ର ନଦ୍ଯାଦୀନ୍ଵିହାଯ ଚାତକୋ ଯଥା । ତୃଷିତୋ ମ୍ରିଯତେ ଵାପି ଯାଚତେ ଵା ପଯୋଧରମ୍
ଯେପରି ଚାତକ ପକ୍ଷୀ ଜଳାଶୟ, ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ ଛାଡ଼ି, ତିଆର୍ଥି ହେଲେ ବା ବର୍ଷାମେଘରୁ ଜଳ ଚାହିଁଥାଏ କିମ୍ବା ତାହା ନ ମିଳିଲେ ମରିଯାଏ—
ଏଵମେଵ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ସାଧନାନି ଵିଚିଂତଯେତ୍ । ସ୍ଵେଷ୍ଟଦେଵଃସଦାଯାଚ୍ଯୋଗତିସ୍ତ୍ଵଂମେଭଵେରିତି
ଏଭଳି ଭାବରେ, ଉତ୍ସାହ ସହିତ ସାଧନା ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ; 'ମୋର ପ୍ରିୟ ଦେବତା ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ, ମୋ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ'—ଏଭଳି ସଦା ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵେଷ୍ଟଦେଵ ତଦୀଯାନାଂ ଗୁରୋରପି ଵିଶେଷତଃ । ଆନୁକୂଲ୍ଯେ ସଦା ସ୍ଥେଯଂ ପ୍ରାତିକୂଲ୍ଯଂ ଵିଵର୍ଜଯେତ୍
ନିଜ ପ୍ରିୟ ଦେବତା, ତାଙ୍କର ଭକ୍ତମାନେ ଏବଂ ବିଶେଷ କରି ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ସଦା ଅନୁକୂଳ ରହିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସବୁ ଅନନ୍ତା ଦୃଷ୍ଟିକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ସକୃତ୍ପ୍ରପନ୍ନୋ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି କଲ୍ଯାଣଗୁଣତାଂ ତଯୋଃ । ଵିଚିଂତ୍ଯ ଵିଶ୍ଵସେଦେତୌ ମାମିମାଵୁଦ୍ଧରିଷ୍ଯତଃ
ଏକଥର ଶରଣ ନେଇଥିବା ଲୋକଙ୍କର ମଙ୍ଗଳମୟ ଗୁଣ ମୁଁ କହିବି; ଏହି ଦୁଇଟି ଭାବକୁ ଭାବି, ଏହିମାନେ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ ବୋଲି ଦୃଢ଼ ଭରସା ରଖିବା ଉଚିତ।
ସଂସାରସାଗରାନ୍ନାଥ ମିତ୍ର ପୁତ୍ର ଗୃହା କୁଲାତ୍ । ଗୋପ୍ତାରୌ ମେ ଯୁଵାମେଵ ପ୍ରପନ୍ନଭଯଭଂଜନୌ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ସଂସାର ସାଗର, ବନ୍ଧୁ, ପୁଅ, ଘର, ପରିବାରରୁ ମୋ ପାଇଁ ଦୁଇଯଣେ ହିଁ ରକ୍ଷକ, ଶରଣ ନେଇଥିବା ଭୟକୁ ଦୂର କରୁଥିବା।
ଯୋହଂ ମମାସ୍ତି ଯତ୍କିଂଚିଦିହ ଲୋକେ ପରତ୍ର ଚ । ତତ୍ସର୍ଵଂ ଭଵତୋରଦ୍ଯ ଚରଣେଷୁ ସମର୍ଚିତମ୍
ମୁଁ ଏହି ଲୋକରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ ଯେଉଁଠି ଯାହା କିଛି ମୋର ଅଛି, ସେ ସବୁ ଆଜି ଦୁଇଯଣଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମରେ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
ଅହମସ୍ମ୍ଯପରାଧାନାମାଲଯସ୍ତ୍ଯକ୍ତ ସାଧନଃ । ଅଗତିଶ୍ଚ ତତୋ ନାଥୌ ଭଵଂତାଵେଵ ମେ ଗତିଃ
ମୁଁ ଅପରାଧର ଭଣ୍ଡାର, ସମସ୍ତ ସାଧନା ଛାଡ଼ିଦେଇଛି; ମୋ ପାଖରେ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଦୁଇଯଣେ ପ୍ରଭୁ ମୋର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ।
ତଵାସ୍ମି ରାଧିକାକାଂତ କର୍ମଣା ମନସା ଗିରା । କୃଷ୍ଣକାଂତେ ତଵୈଵାସ୍ମି ଯୁଵାମେଵ ଗତିର୍ମମ
ହେ ରାଧିକାଙ୍କ ପ୍ରିୟ, କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ ଓ ଭାଷାରେ ମୁଁ ତୁମର; ହେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ମୁଁ କେବଳ ତୁମର, ଦୁଇଯଣେ ହିଁ ମୋର ଲକ୍ଷ୍ୟ।
ଶରଣଂ ଵାଂ ପ୍ରପନ୍ନୋଽସ୍ମି କରୁଣାନିକରାକରୌ । ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ ତଂ ଦାସ୍ଯଂ ମଯି ଦୁଷ୍ଟେଽପରାଧିନି
ମୁଁ ଦୁଇଯଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛି, ହେ କରୁଣାର ସାଗର; ମୋପରେ କୃପା କର, ଏହି ଦାସ୍ୟ ଦିଅ, ଯଦିଓ ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଅପରାଧି।
ଇତ୍ଯେଵଂ ଜପତା ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ପଦ୍ଯପଂଚକମ୍ । ଅଚିରାଦେଵ ତଦ୍ଦାସ୍ଯମିଚ୍ଛତା ମୁନିସତ୍ତମ
ଏଭଳି ନିତ୍ୟ ଏହି ପଞ୍ଚପଦୀ ଷ୍ଟୋତ୍ର ପଠି ଅବସ୍ଥାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁଠି ଏହି ଦାସ୍ୟ ଆଶା କରେ, ଶୀଘ୍ର ଏହା ପାଇଯିବ।
ବାହ୍ଯଧର୍ମା ମଯା ହ୍ଯେତେ ସଂକ୍ଷେପେଣୋପଵର୍ଣିତାଃ । ଆଂତରଃ ପରମୋ ଧର୍ମଃ ପ୍ରପନ୍ନାନାମଥୋଚ୍ଯତେ
ମୁଁ ବାହ୍ୟ ଧର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି; ଏବେ ଯେଉଁମାନେ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନ୍ତରିକ ଧର୍ମ କଥା କହିବି।
କୃଷ୍ଣପ୍ରିଯା ସଖୀଭାଵଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ । ତଯୋଃ ସେଵାଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ଦିଵାନକ୍ତମତଂଦ୍ରିତଃ
କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପ୍ରିୟ ସଖୀ ଭାବକୁ ଗହଣ କରି, ଦିନ ରାତି ଅଲସ୍ୟ ଛାଡ଼ି ସେମାନଙ୍କର ସେବା କରିବା ଉଚିତ।
ଉକ୍ତୋ ମଂତ୍ରସ୍ତଦଂଗାନି ତଥା ତସ୍ଯାଧିକାରିଣଃ । ତଦ୍ଧର୍ମାଶ୍ଚ ତଥା ତେଭ୍ଯଃ ଫଲଂ ମଂତ୍ରସ୍ଯ ନାରଦ
ମନ୍ତ୍ର, ତାହାର ଅଂଗଗୁଡ଼ିକ, ଏହା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟତା, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ମନ୍ତ୍ରର ଫଳ—ଏ ସବୁ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି, ନାରଦ।
ଅନୁତିଷ୍ଠ ତ୍ଵମପ୍ଯେତତ୍ତଯୋର୍ଦାସ୍ଯମଵାପ୍ସ୍ଯସି । ସ୍ଵାଧିକାରକ୍ଷଯେ ଵିପ୍ର ସଂଦେହୋ ନାତ୍ର କଶ୍ଚନ
ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା ଅନୁଷ୍ଠାନ କର; ତୁମେ ସେମାନଙ୍କର ସେବା ଅବଶ୍ୟ ପାଇବ। ତୁମର ଯୋଗ୍ୟତା ଶେଷ ହେଲେ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ସକୃନ୍ମାତ୍ରପ୍ରପନ୍ନାଯ ତଵାସ୍ମୀତି ଚ ଯାଚତେ । ନିଜଦାସ୍ଯଂ ହରିର୍ଦଦ୍ଯାନ୍ନ ମେଽତ୍ରାସ୍ତି ଵିଚାରଣା
ଯଦି କେହି ମାତ୍ରେ ଏକଥା କହି, 'ମୁଁ ତୁମର', ଏବଂ ଶରଣ ନେଇଥାଏ, ତେବେ ହରି ନିଜ ସେବା ଦେଇଥାନ୍ତି; ଏଥିରେ ମୋର କୌଣସି ଚିନ୍ତା ନାହିଁ।
ଅତ୍ର ତେ ଵର୍ଣଯିଷ୍ଯାମି ରହସ୍ଯଂ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍ । ଶ୍ରୁତପୂର୍ଵଂ ମଯା କୃଷ୍ଣାତ୍ସାକ୍ଷାଦ୍ଭଗଵତଃ ପରମ୍
ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ କହିବି, ଯାହା ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଠାରୁ ସ୍ୱୟଂ ଶୁଣିଥିଲି।
ଏଷ ତେ କଥିତୋ ଧର୍ମ ଆଂତରୋ ମୁନିସତ୍ତମ । ଗୁହ୍ଯାଦେଷ ଗୁହ୍ଯତମୋ ଗୋପନୀଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଆନ୍ତରିକ ଧର୍ମ କହିଛି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏହା ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଗୁପ୍ତ, ଏହାକୁ ଭଲଭାବେ ଗୋପନ କରିବା ଉଚିତ।
ମଂତ୍ରରତ୍ନମହଂ ପୂର୍ଵଂ ଜପନ୍କୈଲାସମୂର୍ଦ୍ଧନି । ଧ୍ଯାଯନ୍ନାରାଯଣଂ ଦେଵମଵସଂ ଗହନେ ଵନେ
ପୂର୍ବେ ମୁଁ କୈଳାସ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ବସି, ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ମନ୍ତ୍ରରତ୍ନ ଜପ କରୁଥିଲି।