ନ୍ଯାସପୂର୍ଵଵିଧାନେନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ହରିତୁଷ୍ଟଯେ । ଅତଏଵାସ୍ଯ ମଂତ୍ରସ୍ଯ ନ୍ଯାସାଦ୍ଯନ୍ଯେ ଵଦଂତି ଚ
ନ୍ୟାସ ପୂର୍ବକ ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ ଏହା ହରିଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଅନ୍ୟେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ନ୍ୟାସ କଥା କହନ୍ତି।
ସକୃଦୁଚ୍ଚାରଣାଦେଵ କୃତକୃତ୍ଯତ୍ଵଦାଯିନଃ । ତଥାପି ଦଶଧା ନିତ୍ଯଂ ଜପାଦ୍ଯର୍ଥଂ ପ୍ରଵିନ୍ଯସେତ୍
ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଏକଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ ଫଳ ମିଳେ। ତଥାପି, ଜପ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରତିଦିନ ଦଶଥର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଅଥ ଧ୍ଯାନଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମଂତ୍ରସ୍ଯାସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ପୀତାଂବରଂ ଘନଶ୍ଯାମଂ ଦ୍ଵିଭୁଜଂ ଵନମାଲିନମ୍
ଏବେ ମୁଁ ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଧ୍ୟାନ କହିବି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ। ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଘନ ମେଘପରି ଶ୍ୟାମ, ଦୁଇଟି ହାତ, ବନମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା।
ବର୍ହିବର୍ହକୃତୋତ୍ତଂସଂ ଶଶିକୋଟିନିଭାନନମ୍ । ଘୂର୍ଣାଯମାନନଯନଂ କର୍ଣିକାରାଵତଂସିନମ୍
ମୟୂରପିଛର ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଚମକୁଥିବା ମୁହଁ, ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ଦୃଷ୍ଟି, କାନରେ କର୍ଣ୍ଣିକାର ଫୁଲ ଲଗାଇଥିବା।
ଅଭିତଶ୍ଚଂଦନେନାଥ ମଧ୍ଯେ କୁଂକୁମବିଂଦୁନା । ରଚିତଂ ତିଲକଂ ଭାଲେ ବିଭ୍ରତଂ ମଂଡଲାକୃତିମ୍
ମୁହଁ ଚାରିପାଖରେ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଥିବା, ମଧ୍ୟରେ କୁଙ୍କୁମ ବିନ୍ଦୁର ଟିକି ଲଗାଇଥିବା, ମାଥାରେ ଗୋଳ ଚିହ୍ନ ଥିବା।
ତରୁଣାଦିତ୍ଯସଂକାଶଂ କୁଂଡଲାଭ୍ଯାଂ ଵିରାଜିତମ୍ । ଘର୍ମାମ୍ବୁକଣିକାରାଜଦ୍ଦର୍ପଣାଭକପୋଲକମ୍
ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା, କଣରେ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଘାମ ଓ ପାଣିର ତିନିକି ଫୁଟିଥିବା ଗୋଲାପି ଗାଲ ମାନେ ଆଇନା ପରି ଚମକୁଥିବା।
ପ୍ରିଯାସ୍ଯ ନ୍ଯସ୍ତନଯନଂ ଲୀଲାପାଂଗୋନ୍ନତଭ୍ରୁଵମ୍ । ଅଗ୍ରଭାଗନ୍ଯସ୍ତମୁକ୍ତା ଵିସ୍ଫୁରତ୍ପ୍ରୋଚ୍ଚନାସିକମ୍
ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇଥିବା, ଲୀଳାଭରା ଚାହାଣି ଓ ଉଠା ଭୂରୁ, ନାକର ଟିପରେ ମୁକ୍ତା ଲଗାଇଥିବା, ଚମକୁଥିବା ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ନାକ।
ଦଶନଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନଯା ରାଜତ୍ପକ୍ଵବିଂବଫଲାଧରମ୍ । କେଯୂରାଂଗଦସଦ୍ରତ୍ନମୁଦ୍ରିକାଭିର୍ଲସତ୍କରମ୍
ପକ୍ୱ ବିମ୍ବା ଫଳ ଭଳି ଠୋଠ, ଦାନ୍ତର ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିବା, କେୟୂର, ବାହୁବଳୟ, ମୂଦ୍ରିକା ଓ ମଣିମାଳା ଦ୍ୱାରା ହାତ ଶୋଭିତ।
ବିଭ୍ରତଂ ମୁରଲଦ୍ଯଂ ଵାମେ ପାଣୌ ପଦ୍ମଂ ତଥୈଵ ଚ । କାଂଚୀଦାମସ୍ଫୁରନ୍ମଧ୍ଯଂ ନୂପୁରାଭ୍ଯାଂ ଲସତ୍ପଦମ୍
ବାମ ହାତରେ ବାଂଶୀ ଓ ପଦ୍ମ ଧରିଥିବା, ମଧ୍ୟେ ଚମକୁଥିବା କାଞ୍ଚୀ, ପାଦରେ ନୂପୁର ଲଗାଇ ଚମକୁଥିବା।
ରତିକେଲିରସାଵେଶ ଚପଲଂ ଚପଲେକ୍ଷଣମ୍ । ହସଂତଂ ପ୍ରିଯଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ହାସଯଂତଂ ଚ ତାଂ ମୁହୁଃ
ରତିର ଆନନ୍ଦରେ ଲୀନ, ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଖେଳାଳି ଚାହାଣି, ପ୍ରିୟା ସହ ହସୁଥିବା, ପୁନିପୁନି ସେଠି ପ୍ରିୟାକୁ ହସାଉଥିବା।
ଇତ୍ଥଂ କଲ୍ପତରୋର୍ମୂଲେ ରତ୍ନସିଂହାସନୋପରି । ଵୃଂଦାରଣ୍ଯେ ସ୍ମରେତ୍କୃଷ୍ଣଂ ସଂସ୍ଥିତଂ ପ୍ରିଯଯା ସହ
ଏଭଳି ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃକ୍ଷର ମୂଳରେ, ରତ୍ନମଣି ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସିଂହାସନ ଉପରେ, ବୃନ୍ଦାବନ ଉଦ୍ୟାନରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ସହିତ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଵାମପାର୍ଶ୍ଵେ ସ୍ଥିତାଂ ତସ୍ଯ ରାଧିକାଂ ଚ ସ୍ମରେତ୍ତତଃ । ନୀଲଚୋଲକସଂଵୀତାଂ ତପ୍ତହେମସମପ୍ରଭାମ୍
ତାପରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାମ ପାଖରେ ଦଢ଼ିଥିବା ରାଧିକାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଯିଏ ଗାଢ଼ ନୀଳ ଚିରେ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦେହ ଗଳିଥିବା ସୁନା ପରି ଚମକୁଛି।
ପଟ୍ଟାଂଚଲେନାଵୃତାର୍ଦ୍ଧ ସୁସ୍ମେରାନନପଂକଜାମ୍ । କାଂତଵକ୍ତ୍ରେ ନ୍ଯସ୍ତନେତ୍ରାଂ ଚକୋରୀ ଚଂଚଲେକ୍ଷଣାମ୍
ତାଙ୍କର ଅର୍ଧଦେହ ପଟ ଆଞ୍ଚଳରେ ଢାକା, ମୃଦୁ ହସରେ ଖିଲିଥିବା ପଦ୍ମମୁଖ, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ପ୍ରିୟଙ୍କର ମୁଖରେ ଅଟକିଛି, ଚକୋର ପକ୍ଷୀ ପରି ଚଞ୍ଚଳ ଚକ୍ଷୁ।
ଅଂଗୁଷ୍ଠତର୍ଜନୀଭ୍ଯାଂ ଚ ନିଜକାଂତମୁଖାଂବୁଜେ । ଅର୍ପଯଂତୀଂ ପୂଗଫଲଂ ପର୍ଣଚୂର୍ଣସମନ୍ଵିତମ୍
ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗୁଠି ଏବଂ ତରଜନୀ ଦ୍ୱାରା, ରାଧିକା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ପାନ ଫଳ ଏବଂ ପତ୍ର ଚୂର୍ଣ୍ଣ ମିଶାଇ ଦେଉଛନ୍ତି।
ମୁକ୍ତାହାରସ୍ଫୁରଚ୍ଚାରୁ ପୀନୋନ୍ନତପଯୋଧରାମ୍ । କ୍ଷୀଣମଧ୍ଯାଂ ପୃଥୁଶ୍ରୋଣୀଂ କିଂକିଣୀଜାଲମଂଡିତାମ୍
ମୁକ୍ତା ହାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ଥିବା ଅଂଶ, ସୁକୁମାର କମର, ପ୍ରସ୍ଥ ନିତମ୍ବ ଏବଂ ଘଂଟି ଲାଗିଥିବା କମରବନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ।
ରତ୍ନତାଟଂକକେଯୂରମୁଦ୍ରା ଵଲଯଧାରିଣୀମ୍ । ରଣତ୍କଟକମଂଜୀର ରତ୍ନପାଦାଂଗୁଲୀଯକାମ୍
ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା କନ୍ତା, ବାହୁବନ୍ଧ, ଅଙ୍ଗୁଠି ଏବଂ ଚୂଡ଼ି ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଝଙ୍କାର ହେଉଥିବା କଂକଣ ଏବଂ ପାଦସର ଏବଂ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପାଦଅଙ୍ଗୁଠି ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି।
ଲାଵଣ୍ଯସାରମୁଗ୍ଧାଂଗୀଂ ସର୍ଵାଵଯଵସୁଂଦରୀମ୍ । ଆନଂଦରସସଂମଗ୍ନାଂ ପ୍ରସନ୍ନାଂ ନଵଯୌଵନାମ୍
ସମସ୍ତ ଶୋଭାର ସାର ତାଙ୍କର ଦେହ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଂଗ ଆକର୍ଷଣୀୟ, ଆନନ୍ଦର ରସରେ ଡୁବିଥିବା, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ତରୁଣ୍ୟର ତାଜାପନିରେ ରହିଛନ୍ତି।
ସଖ୍ଯଶ୍ଚ ତସ୍ଯା ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର ତତ୍ସମାନଵଯୋଗୁଣାଃ । ତତ୍ସେଵନପରାଭାଵ୍ଯାଶ୍ଚାମରଵ୍ଯଜନାଦିଭିଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କର ସଖୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ବୟସ ଏବଂ ଗୁଣର ଅଧିକାରୀ, ସେମାନେ ସେଠି ଚାମର, ବିଜନି ଓ ଅନ୍ୟ ଉପକରଣ ଧରି ରାଧିକାଙ୍କ ସେବାରେ ନିୟୋଜିତ।
ଅଥ ତୁଭ୍ଯଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମଂତ୍ରାର୍ଥଂ ଶୃଣୁ ନାରଦ । ବହିରଂଗୈଃ ପ୍ରପଂଚସ୍ଯ ସ୍ଵାଂଶୈର୍ମାଯାଦି ଶକ୍ତିଭିଃ
ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ମନ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ କହିବି, ଶୁଣ ନାରଦ। ତାଙ୍କର ବାହ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନେ ଦ୍ୱାରା, ମାୟା ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଅଂତରଂଗୈସ୍ତଥା ନିତ୍ଯଵିଭୂତୈସ୍ତୈଶ୍ଚିଦାଦିଭିଃ । ଗୋପନାଦୁଚ୍ଯତେ ଗୋପୀ ରାଧିକା କୃଷ୍ଣଵଲ୍ଲଭା । ଦେଵୀ କୃଷ୍ଣମଯୀ ପ୍ରୋକ୍ତା ରାଧିକା ପରଦେଵତା
ତାଙ୍କର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଏବଂ ନିତ୍ୟ ଗୁଣମାନେ, ଯେପରି ଚେତନା ଇତ୍ୟାଦି, ତାହା ଦ୍ୱାରା ସେ ଗୋପୀ, ରାଧିକା, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଦେବୀ କୃଷ୍ଣମୟୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ରାଧିକା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବୀ।
ସର୍ଵଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ଵରୂପା ସା କୃଷ୍ଣାହ୍ଲାଦସ୍ଵରୂପିଣୀ । ତତଃ ସା ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଵିପ୍ର ହ୍ଲାଦିନୀତି ମନୀଷିଭିଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆନନ୍ଦର ଆକାର। ତେଣୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ହ୍ଲାଦିନୀ ବୋଲି କହନ୍ତି।
ତତ୍କଲାକୋଟିକୋଟ୍ଯଂଶ ଦୁର୍ଗାଦ୍ଯାସ୍ତ୍ରିଗୁଣାତ୍ମିକାଃ । ସା ତୁ ସାକ୍ଷାନ୍ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଃ କୃଷ୍ଣୋ ନାରାଯଣଃ ପ୍ରଭୁଃ
ତାଙ୍କର ଅନେକ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ତିନି ଗୁଣର ଆଧାର, ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ସେ ନିଜେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ, କୃଷ୍ଣ ହେଉଛନ୍ତି ନାରାୟଣ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରଭୁ।
ନୈତଯୋର୍ଵିଦ୍ଯତେ ଭେଦଃ ସ୍ଵଲ୍ପୋଽପି ମୁନିସତ୍ତମ । ଇଯଂ ଦୁର୍ଗା ହରୀ ରୁଦ୍ରଃ କୃଷ୍ଣଃ ଶକ୍ର ଇଯଂ ଶଚୀ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଛିମାତ୍ର ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ। ସେ ଦୁର୍ଗା, ହରି, ରୁଦ୍ର; କୃଷ୍ଣ ହେଉଛନ୍ତି ଇନ୍ଦ୍ର, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଶଚୀ।
ସାଵିତ୍ରୀଯଂ ହରିର୍ବ୍ରହ୍ମା ଧୂମୋର୍ଣାସୌ ଯମୋ ହରିଃ । ବହୁନା କିଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵିନା ତାଭ୍ଯାଂ ନ କିଂଚନ
ସେ ସାବିତ୍ରୀ, ହରି ହେଉଛନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମା; ସେ ଧୂମୋର୍ଣ୍ଣା, ଯମ ହେଉଛନ୍ତି ହରି। ଅଧିକ କଣ କହିବି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ? ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ବିନା କିଛି ନାହିଁ।
ଚିଦଚିଲ୍ଲକ୍ଷଣଂ ସର୍ଵଂ ରାଧାକୃଷ୍ଣମଯଂ ଜଗତ୍ । ଇତ୍ଥଂ ସର୍ଵଂ ତଯୋରେଵ ଵିଭୂତିଂ ଵିଦ୍ଧି ନାରଦ
ଚେତନ ଓ ଅଚେତନ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଜଗତ, ସେସବୁ ରାଧା କୃଷ୍ଣ ମୟ। ଏଭଳି, ସମସ୍ତ ବିଭୂତି ତାଙ୍କର ଅଟୁଟ ଅଂଶ ବୋଲି ଜାଣ, ନାରଦ।
ନ ଶକ୍ଯତେ ମଯା ଵକ୍ତୁଂ ଵର୍ଷକୋଟିଶତୈରପି । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ପୃଥିଵୀ ମାନ୍ଯା ଜଂବୂଦ୍ଵୀପଂ ତତୋଵରମ୍
ମୁଁ ଏହାକୁ କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ବି ଏକଥା କହିପାରିବି ନାହିଁ। ତିନି ଲୋକରେ ଭୂମି ଗର୍ବିତ, ଏବଂ ତାହା ମଧ୍ୟରେ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ତତ୍ରାପି ଭାରତଂ ଵର୍ଷଂ ତତ୍ରାପି ମଥୁରାପୁରୀ । ତତ୍ର ଵୃଂଦାଵନଂ ନାମ ତତ୍ର ଗୋପୀକଦଂବକମ୍
ସେଠି ଭାରତ ଭୂମି ଅଛି, ତାହା ମଧ୍ୟରେ ମଥୁରା ପୁରୀ ଅଛି। ସେଠି ବୃନ୍ଦାବନ ଅଛି, ଏବଂ ସେଠି ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଦଳ ଅଛି।
ତତ୍ର ରାଧାସଖୀଵର୍ଗସ୍ତତ୍ରାପି ରାଧିକା ଵରା । ସାଂନିଧ୍ଯାଧିକ୍ଯତସ୍ତସ୍ଯା ଆଧିକ୍ଯଂ ସ୍ଯାଦ୍ଯଥୋତ୍ତରମ୍
ସେଠି ରାଧାଙ୍କ ସଖୀମାନଙ୍କ ଦଳ ଅଛି, ତାହା ମଧ୍ୟରେ ରାଧିକା ସର୍ବୋତ୍ତମ। ତାଙ୍କର ସାନିଧ୍ୟ ଅଧିକ ଥିବାରୁ, ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ଅନୁକ୍ରମେ ବଢ଼ିଯାଏ।
ପୃଥିଵୀ ପ୍ରଭୃତୀନାଂ ତୁ ନାନ୍ଯତ୍କିଂଚିଦିହୋଦିତମ୍ । ସୈଷା ହି ରାଧିକା ଗୋପୀ ଜନସ୍ତସ୍ଯାଃ ସଖୀଗଣଃ
ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ମଧ୍ୟରୁ, ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କିଛି କୁହାଯାଇନାହିଁ; କାରଣ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ରାଧିକା ଗୋପୀ, ତାଙ୍କ ସହଚରୀମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ତାଙ୍କର ସଖୀମାନେ।
ତସ୍ଯାଃ ସଖୀସମୂହସ୍ଯ ଵଲ୍ଲଭୌ ପ୍ରାଣନାଯକୌ । ରାଧାକୃଷ୍ଣୌ ତଯୋଃ ପାଦାଃ ଶରଣଂ ସ୍ଯାଦିହାଶ୍ରଯେ
ସେହି ସଖୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଦୁଇଜଣ ପ୍ରିୟ ନାୟକ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ରାଧା ଓ କୃଷ୍ଣ; ସେମାନଙ୍କର ପାଦ ହେଉଛି ଆମର ଆଶ୍ରୟ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ଏଠାରେ ଶରଣ ନେଉଛି।