ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାସହସ୍ରାଣି ଜ୍ଞାତା ଜ୍ଞାତକୃତାନି ଚ । ସ୍ଵର୍ଣସ୍ତେଯସୁରାପାନ ଗୁରୁତଲ୍ପାଯୁତାନି ଚ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ହେଉଛି ଜଣେ ଜାଣିଛି କିମ୍ବା ଅଜାଣି କରିଥିବା ହେଉ, ସୁନା ଚୋରି, ମଦ୍ୟପାନ, ଗୁରୁଙ୍କର ଜନୀ ସହ ଅପରାଧ—ଏମିତି ହଜାର ହଜାର ଭୟଙ୍କର ପାପ ଥାଏ।
କୋଟିକୋଟିସହସ୍ରାଣି ହ୍ଯୁପପାପାନି ଯାନି ଚ । ସର୍ଵାଣ୍ଯଥ ପ୍ରଣଶ୍ଯଂତି ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ତୁ ଵାସରେ
କୋଟି କୋଟି ସହସ୍ର ଛୋଟ ଛୋଟ ଅପରାଧ, ଯେଉଁଠି ଯେଉଁପରି ହେଉ, ସମସ୍ତେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଆସିଂଚେଦଚ୍ଯୁତଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ତଦୈତତ୍କଲଶୋଦକମ୍ । ପୁରୁଷସୂକ୍ତେନ ମଂତ୍ରେଣ ପାଵମାନୀଭିରେଵ ଚ
ଏହି ସମୟରେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ କଳଶର ପବିତ୍ର ପାଣି ପୁରାଯିବା ଉଚିତ, ପୁରୁଷସୂକ୍ତ ଓ ପାବମାନୀ ମନ୍ତ୍ର ପଢିକି।
ନାଲିକେରୋଦକେନାଥ ତଥା ତାଲଫଲାଂବୁନା । ରତ୍ନୋଦକେନ ଗଂଧେନ ତଥା ପୁଷ୍ପୋଦକେନ ଚ
ତାପରେ ନାଡ଼ିଆ ପାଣି, ତାଳ ଫଳର ଜଳ, ଗନ୍ଧ ମିଶାଯାଇଥିବା ମଣିର ପାଣି, ଏବଂ ପୁଷ୍ପ ମିଶାଯାଇଥିବା ପାଣି ଦେଇ ସ୍ନାନ କରାଯିବ।
ପଂଚୋପଚାରୈରାରାଧ୍ଯ ଯଥାଵିଭଵଵିସ୍ତରୈଃ । ଘଂ ଘଂଟାଯୈ ନମ ଇତି ଘଂଟାଵାଦ୍ଯଂ ପ୍ରଦାପଯେତ୍
ପଞ୍ଚପ୍ରକାର ଉପଚାର ଦେଇ, ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରି, 'ଘଣ୍ଟାକୁ ନମସ୍କାର' ବୋଲି ଘଣ୍ଟା ଧ୍ୱନି କରାଯିବ।
ପତିତସ୍ଯ ମହାଧ୍ଵାନନ୍ଯସ୍ତପାତକସଂଚଯେ । ପାହି ମାଂ ପାପିନଂ ଘୋରସଂସାରାର୍ଣଵପାତିନମ୍
ଯେଉଁଠି ମୁଁ ବଡ଼ ରାସ୍ତାରେ ପଡ଼ିଛି, ଅନେକ ପାପ ଭାର ବହୁଛି, ଏ ଭୟଙ୍କର ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଥିବା ପାପୀ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।
ଯ ଏଵଂ କୁରୁତେ ଵିଦ୍ଵାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ଶ୍ରୋତ୍ରିଯଃ ଶୁଚିଃ । ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯେତ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜ୍ଞାନୀ, ଶାସ୍ତ୍ର ଜଣା, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପବିତ୍ର ହୋଇ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଏ।
ଆଷାଢଶୁକ୍ଲୈକାଦଶ୍ଯାଂ କୁର୍ଯାତ୍ସ୍ଵାପମହୋତ୍ସଵମ୍ । ଆଷାଢେ ଚ ରଥଂ କୁର୍ଯାଚ୍ଛ୍ରାଵଣେ ଶ୍ରଵଣାଵିଧିମ୍
ଆଷାଢ଼ ଶୁକ୍ଳ ଏକାଦଶୀରେ ବଡ଼ ନିଦ୍ରା ଉତ୍ସବ କରିବା ଉଚିତ, ଆଷାଢ଼ ମାସରେ ରଥ ତିଆରି କରିବା ଏବଂ ଶ୍ରାବଣରେ ଶ୍ରାବଣ ବିଧି କରିବା ଉଚିତ।
ଭାଦ୍ରେ ଚ ଜନ୍ମଦିଵସ ଉପଵାସପରୋ ଭଵେତ୍ । ପ୍ରସୁପ୍ତସ୍ଯ ପରୀଵର୍ତମାଶ୍ଵିନେ ମାସି କାରଯେତ୍
ଭାଦ୍ର ମାସରେ ଜନ୍ମଦିନରେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ; ନିଦ୍ରାସ୍ଥ ଠାରେ ଆଶ୍ୱିନ ମାସରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯିବ।
ଉତ୍ଥାନଂ ଶ୍ରୀହରେଃ କୁର୍ଯାଦନ୍ଯଥା ଵିଷ୍ଣୁଦ୍ରୋହକୃତ୍ । ଶୁଭେ ଚୈଵାଶ୍ଵିନେ ମାସି ମହାମାଯାଂ ଚ ପୂଜଯେତ୍
ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ଉଠାଇବା ଉଚିତ; ନ କଲେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅପରାଧ ହୁଏ। ଆଶ୍ୱିନ ମାସରେ ମହାମାୟାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସୌଵର୍ଣୀଂ ରାଜତୀଂ ଵାପି ଵିଷ୍ଣୁରୂପାଂ ବଲିଂ ଵିନା । ହିଂସାଦ୍ଵେଷୌ ନ କର୍ତଵ୍ଯୌ ଧର୍ମାତ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁପୂଜକଃ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ମାନେ ସୁନା କିମ୍ବା ଚାଁଦିର ବଳି, କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁର ରୂପରେ ଥିବା ବଳି ବ୍ୟତୀତ ହିଂସା କିମ୍ବା ଦ୍ୱେଷ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
କାର୍ତିକେ ପୁଷ୍ଯମାସେ ଚ କାମତଃ ପୁଣ୍ଯମାଚରେତ୍ । ଦାମୋଦରାଯ ଦୀପଂ ଚ ପ୍ରାଂଶୁସ୍ଥାନେ ପ୍ରଦାପଯେତ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ଓ ପୁଷ୍ୟ ମାସରେ ଇଚ୍ଛାମତ କଲ୍ୟାଣମୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବେ; ଦାମୋଦରଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଦୀପ ବଡ଼ ସ୍ଥାନରେ ଦେଇବା ଉଚିତ।
ସପ୍ତଵର୍ତିପ୍ରମାଣେନ ଦୀପଃ ସ୍ଯାଚ୍ଚତୁରଂଗୁଲଃ । ପକ୍ଷାଂତେ ଚ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯା ଦୀପମାଲାଵଲି ଶୁଭା
ସାତଟି ବାତି ଥିବା ଦୀପ ଚାରି ଆଂଗୁଠି ଲମ୍ବା ହେବା ଉଚିତ; ପକ୍ଷ ଶେଷରେ ଶୁଭ ଦୀପମାଳା ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।
ମାର୍ଗଶୀର୍ଷେ ସିତେ ପକ୍ଷେ ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ ଚ ସିତଵସ୍ତ୍ରକୈଃ । ପୂଜଯେଜ୍ଜଗଦୀଶଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ
ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଷଷ୍ଠୀ ତାରିଖରେ ସ୍ୱେତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଜଗତ୍ନାଥ ଓ ବିଶେଷ କରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ପୌଷେ ପୁଷ୍ପାଭିଷେକଂ ଚ ଵର୍ଜଯେଚ୍ଚଂଦନଂ ଶ୍ଲଥମ୍ । ସଂକ୍ରାଂତ୍ଯାଂ ମାଘମାସେ ଚ ସାଧିଵାସିତ ତଂଡୁଲାତ୍
ପୌଷ ମାସରେ ପୁଷ୍ପାଭିଷେକ କରିବା ଓ ଢିଲା ଚନ୍ଦନ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଟାଳିବା ଉଚିତ; ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ମାଘ ମାସରେ ଭଲଭାବେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଚାଉଳ ଦେଇ—
ନୈଵେଦ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣଵେ ଦଦ୍ଯାଦିମଂ ମଂତ୍ରମୁଦୀରଯେତ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭୋଜଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଦେଵଦେଵପୁରଃ ସ୍ଥିତାନ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପଢିବା ଉଚିତ; ଦେବତାମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଭୋଜନ କରାଯିବ।
ଅଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଭଗଵଦ୍ଭକ୍ତାନ୍ଦ୍ଵିଜାଂଶ୍ଚ ଭଗଵଦ୍ଧିଯା । ଏକସ୍ମିନ୍ଭୋଜିତେ ଭକ୍ତେ କୋଟିର୍ଭଵତି ଭୋଜିତା
ଭଗବାନଙ୍କ ଭକ୍ତ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭଗବାନ୍ ଚିନ୍ତା କରି ପୂଜି, ଏକ ଭକ୍ତକୁ ଭୋଜନ କରାଯିଲେ ମିଳିଥିବା ଫଳ କୋଟି ଭକ୍ତକୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ସମାନ।
ଵିପ୍ରଭୋଜନମାତ୍ରେଣ ଵ୍ଯଂଗଂ ସାଂଗଂ ଧ୍ରୁଵଂ ଭଵେତ୍ । ପଂଚମ୍ଯାଂ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତୁ ସ୍ନାପଯିତ୍ଵା ଚ କେଶଵମ୍
କେବଳ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ମିଳେ; ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ପଞ୍ଚମୀ ତାରିଖରେ କେଶବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ—
ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିଧାନେନ ଚୂତପଲ୍ଲଵସଂଯୁତୈଃ । ଫଲଚୂର୍ଣୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈର୍ଵାସିତୈଃ ପଟସାଧିତୈଃ
ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବିଧିରେ ଆମ୍ବ ପତ୍ର ଓ ମନ୍ଦାର ମିଶାଇ, ବିଭିନ୍ନ ଫଳର ଚୁରୁଣ୍ଣ ଓ ଶୁଭ୍ର ଗନ୍ଧ ଲଗାଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିଥିଲେ,
କାନନଂ ରମଣୀଯଂ ଚ ପ୍ରଦୀପ୍ତଂ ଦୀପଦୀପିତମ୍ । ଦ୍ରାକ୍ଷେକ୍ଷୁ ରଂଭା ଜଂବୀର ନାଗରଂଗଂ ଚ ପୂଗକମ୍
ଅନେକ ଦୀପର ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିବା ଏକ ଶୋଭାମୟ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଦାଖ, ଇଖ, କଦଳୀ, ଜମ୍ବିର, ଅଦା ଓ ପାନ ଗଛ ଶୁଭା ପାଇଛି,
ନାଲିକେରଂ ଚ ଧାତ୍ରୀଂ ଚ ପନସଂ ଚ ହରୀତକୀମ୍ । ଅନ୍ଯୈଶ୍ଚ ଵୃକ୍ଷଖଂଡୈଶ୍ଚ ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମାନ୍ଵିତୈଃ
ନାଡ଼ିଆ, ଆଉଁଳା, ପନସ, ହରୀତକୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛର ଶାଖା ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲ ଲଗିଛି,
ଅନ୍ଯୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈଶ୍ଚୈଵ ଫଲପୁଷ୍ପସମନ୍ଵିତୈଃ । ଵିତାନୈଃ କୁସୁମୋଦ୍ଦାମୈର୍ଵାରିପୂର୍ଣଘଟୈସ୍ତଥା
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ଓ ଫୁଲ, ଅଧିକ ଫୁଲର ଚାଉଣି ଓ ପାଣି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ,
ଚୂତଶାଖୋପଶାଖାଭିଃ ଶୋଭିତଂ ଛତ୍ରଚାମରୈଃ । ଜଯକୃଷ୍ଣେତି ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣପୁରସ୍ସରମ୍
ଆମ୍ବ ଶାଖା ଓ ତାହାର ଉପଶାଖା, ଛତା ଓ ଚାମର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, 'ଜୟ କୃଷ୍ଣ' ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରି, ପ୍ରଥମେ ପରିକ୍ରମା କରି,
ଵିଶେଷତଃ କଲିଯୁଗେ ଦୋଲୋତ୍ସଵୋ ଵିଧୀଯତେ । ଫାଲ୍ଗୁନେ ଚ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାମଷ୍ଟମେ ଯାମସଂଜ୍ଞକେ
ବିଶେଷ କରି କଳିଯୁଗରେ ଡୋଲଉତ୍ସବ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ଫାଗୁଣ ମାସର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ ଦିନର ଅଷ୍ଟମ ଯାମରେ,
ଅଥଵା ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ତୁ ପ୍ରତିପତ୍ସଂଧିସଂଜ୍ଞକେ । ପୂଜଯେଦ୍ଵିଧିଵଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଫଲ୍ଗୁଚୂର୍ଣୈଶ୍ଚତୁର୍ଵିଧୈଃ
କିମ୍ବା ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ, ପ୍ରତିପତ୍ତି ସନ୍ଧି ସମୟରେ, ନିୟମ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଚାରି ପ୍ରକାର ଫାଗୁ ପୋଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ,
ସିତରକ୍ତୈର୍ଗୌରପୀତୈଃ କର୍ପୂରାଦି ଵିମିଶ୍ରିତୈଃ । ହରିଦ୍ରାରାଗଯୋଗାଚ୍ଚ ରଂଗରୂପୈର୍ମନୋହରୈଃ
ଧଳା, ଲାଲ, ହଳଦିଆ ଓ ଗୌରବର୍ଣ୍ଣ ପୋଡ଼ି, କର୍ପୂର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ମିଶାଇ, ହଳଦି ଓ ଅନ୍ୟ ରଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଆକର୍ଷକ ରଙ୍ଗରେ,
ଅନ୍ଯୈର୍ଵା ରଂଗରୂପୈଶ୍ଚ ପ୍ରୀଣଯେତ୍ପରମେଶ୍ଵରମ୍ । ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ସମାରଭ୍ଯ ପଂଚମ୍ଯାଂ ତଂ ସମାପଯେତ୍
ଅଥବା ଅନ୍ୟ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ରଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଭାବେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ; ଏକାଦଶୀରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପଞ୍ଚମୀରେ ସମାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ,
ପଂଚାହାନି ତ୍ର୍ଯହାନି ଵା ଦୋଲୋତ୍ସଵୋ ଵିଧୀଯତେ । ଦକ୍ଷିଣାଭିମୁଖଂ କୃଷ୍ଣଂ ଦୋଲମାନଂ ସକୃନ୍ନରାଃ
ପଞ୍ଚ ଦିନ କିମ୍ବା ତିନି ଦିନ ଡୋଲଉତ୍ସବ ହେବା ଉଚିତ; କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ମୁହଁ କରି ଡୋଲାରେ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ, ଏକଥର ମଧ୍ୟ,
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାପରାଧନିଚଯୈର୍ମୁକ୍ତାସ୍ତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ଜଲପାତ୍ରେ ଚ ମାସି ମାଧଵସଂଜ୍ଞକେ
ଦେଖିଥିବା ଲୋକମାନେ ସମସ୍ତ ଅପରାଧରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ମାଧବ ନାମକ ମାସରେ ଜଳପାତ୍ରରେ ରଖି,
ସୌଵର୍ଣପାତ୍ରେ ରୌପ୍ଯେ ଵା ତାମ୍ରେ ଵାପ୍ଯଥ ମୃଣ୍ମଯେ । ତୋଯସ୍ଥଂ ଯୋଽର୍ଚଯେଦ୍ଦେଵଂ ଶାଲଗ୍ରାମସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ସୁନା, ଚାଁଦି, ତାମ୍ବା କିମ୍ବା ମାଟିର ପାତ୍ରରେ ଜଳ ଭରି, ଯିଏ ଶାଳଗ୍ରାମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ,