ସୃଷ୍ଟିସ୍ଥିତ୍ଯଂତରୂପା ଯା ଵିଦ୍ଯା ଵିଦ୍ଯାତ୍ରଯୀପରା । ସ୍ଵରୂପା ଶକ୍ତିରୁପା ଚ ମାଯାରୂପା ଚ ଚିନ୍ମଯୀ
ସେ ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରଳୟର ରୂପ; ସେ ଜ୍ଞାନ, ତିନି ପ୍ରକାର ଜ୍ଞାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠା; ସେ ଶକ୍ତି, ସ୍ୱରୂପ, ମାୟା ଓ ଚେତନାର ରୂପ।
ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦୀନାଂ ଦେହକାରଣକାରଣମ୍ । ଚରାଚରଂ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ଯନ୍ମାଯାପରିରଂଭିତମ୍
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦେହ ହେବାର କାରଣ ସେ; ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଜଗତ୍ ସେମାନଙ୍କ ମାୟାରେ ଆବୃତ।
ଵୃଂଦାଵନେଶ୍ଵରୀ ନାମ୍ନା ରାଧା ଧାତ୍ରାନୁକାରଣାତ୍ । ତାମାଲିଂଗ୍ଯ ଵସଂତଂ ତଂ ମୁଦା ଵୃଂଦାଵନେଶ୍ଵରମ୍
ବୃନ୍ଦାବନେଶ୍ୱରୀ ନାମରେ ପରିଚିତ ରାଧା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ସଦୃଶତା ଦ୍ୱାରା; ସେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଆନନ୍ଦରେ ବୃନ୍ଦାବନେଶ୍ୱର ସହିତ ବସୁଛନ୍ତି।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଚୁଂବନାଶ୍ଲେଷ ମଦାଵେଶଵିଘୂର୍ଣିତମ୍ । ଧ୍ଯାଯେଦେଵଂ କୃଷ୍ଣଦେଵଂ ସ ଚ ସିଦ୍ଧିମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ପରସ୍ପର ଚୁମ୍ବନ ଓ ଆଲିଙ୍ଗନ, ପ୍ରେମର ମଦରେ ମତ୍ତ ଓ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ; ଏପରି ଭାବେ ଯେଉଁଠି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେ, ସେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ।
ମଂତ୍ରରାଜମିମଂ ଗୁହ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ମଂତ୍ରଂ ଚ ମଂତ୍ରଵିତ୍ । ଯୋ ଜପେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ସ ମହାତ୍ମା ସୁଦୁର୍ଲ୍ଲଭଃ
ଏହି ମନ୍ତ୍ରରାଜ ଗୁପ୍ତ, ଏହାର ମନ୍ତ୍ର କେବଳ ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନୀ ଜାଣନ୍ତି; ଯିଏ ଏହାକୁ ଜପ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ମହାତ୍ମା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।
ରାଧିଂକା ଚିତ୍ରରେଖା ଚ ଚଂଦ୍ରା ମଦନସୁଂଦରୀ । ଶ୍ରୀପ୍ରିଯା ଶ୍ରୀମଧୁମତୀ ଶଶିରେଖା ହରିପ୍ରିଯା
ରାଧିକା, ଚିତ୍ରରେଖା, ଚନ୍ଦ୍ରା, ମଦନସୁନ୍ଦରୀ, ଶ୍ରୀପ୍ରିୟା, ଶ୍ରୀମଧୁମତୀ, ଶଶିରେଖା, ହରିପ୍ରିୟା।
ସୁଵର୍ଣଶୋଭା ସଂମୋହା ପ୍ରେମରୋମାଂଚରାଜିତା । ଵୈଵର୍ଣ୍ଯସ୍ଵେଦସଂଯୁକ୍ତା ଭାଵାସକ୍ତା ପ୍ରିଯଂଵଦା
ସୁନାର ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ମନମୋହନୀ, ପ୍ରେମର ରୋମାଞ୍ଚରେ ଶୋଭିତ; ରଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ଘମରେ ଚିହ୍ନିତ, ଭାବରେ ଲୀନ, ମଧୁର କଥା କହୁଥିବା।
ସୁଵର୍ଣମାଲିନୀ ଶାଂତା ସୁରାସରସିକା ତଥା । ସର୍ଵସ୍ତ୍ରୀ ଜୀଵନା ଦୀନଵତ୍ସଲା ଵିମଲାଶଯା
ସୁନା ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶାନ୍ତ, ଦିବ୍ୟାମୃତ ପ୍ରେମିକା; ସମସ୍ତ ନାରୀଙ୍କ ଜୀବନ, ଦୁଃଖିତଙ୍କୁ ଦୟାଳୁ, ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ।
ନିପୀତନାମପୀଯୂଷା ସା ରାଧା ପରିକୀର୍ତିତା । ସୁଦୀର୍ଘସ୍ମିତସଂଯୁକ୍ତା ତପ୍ତଚାମୀକରପ୍ରଭା
ନାମର ଅମୃତ ପିଇଥିବା ଯିଏ, ସେ ରାଧା ବୋଲି ପରିଚିତ; ଦୀର୍ଘ ହସରେ ଶୋଭିତ, ଗଳିତ ସୁନାର ଭଳି ଚମକୁଥିବା।
ମୂର୍ଚ୍ଛତ୍ପ୍ରେମନଦୀ ରାଧା ଵରଣା ଲୋଚନାଂଜନା । ମାଯାମାତ୍ସର୍ଯସଂଯୁକ୍ତା ଦାନସାମ୍ରାଜ୍ଯ ଜୀଵନା
ମୂର୍ଛିତ ପ୍ରେମର ନଦୀ ରାଧା, ଚୟିତ, ଚକ୍ଷୁର ଅଞ୍ଜନ; ମାୟା ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାରେ ଏକତ୍ର, ଦାନ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଜୀବନ।
ସୁରତୋତ୍ସଵ ସଂଗ୍ରାମା ଚିତ୍ରରେଖା ପ୍ରକୀର୍ତିତା । ଗୌରାଂଗୀ ନାତିଦୀର୍ଘା ଚ ସଦା ଵାଦନତତ୍ପରା
ସେ ଚିତ୍ରରେଖା ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯାହାଙ୍କର ପ୍ରେମ ଉତ୍ସବ ଯୁଦ୍ଧ ସମାନ। ସେ ଧଳା ଗାଁଠିଆ, ଅତି ଲମ୍ବା ନୁହେଁ, ସବୁବେଳେ ବାଦ୍ୟ ରେ ମନ ଲଗାଇଥାନ୍ତି।
ଦୈନ୍ଯାନୁରାଗନଟନା ମୂର୍ଚ୍ଛାରୋମାଂଚଵିହ୍ଵଲା । ହରିଦକ୍ଷିଣପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥା ସର୍ଵମଂତ୍ରପ୍ରିଯା ତଥା
ସେ ଦୁଃଖ ଓ ପ୍ରେମ ଭାବରେ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି, ମୂର୍ଛା ଓ ରୋମାଞ୍ଚରେ ବିହ୍ୱଳ। ସେ ହରିଙ୍କର ଡାହାଣ ପାଖରେ ଦଢ଼ିଆ ଓ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରକୁ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି।
ଅନଂଗଲୋଭମାଧୁର୍ଯା ଚଂଦ୍ରା ସା ପରିକୀର୍ତିତା । ସଲୀଲମଂଥରଗତିର୍ମଂଜୁମୁଦ୍ରିତ ଲୋଚନା
ସେ ଚନ୍ଦ୍ରା ଭାବରେ ପରିଚିତ, ପ୍ରେମ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ମଧୁର, ପାଣି ପରି ନରମ ଚାଳ, ମନୋହର ଓ ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ।
ପ୍ରେମଧାରୋଜ୍ଜ୍ଵଲାକୀର୍ଣା ଦଲିତାଂଜନ ଶୋଭନା । କୃଷ୍ଣାନୁରାଗରସିକା ରାସଧ୍ଵନିସମୁତ୍ସୁକା
ସେ ପ୍ରେମର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଧାରାରେ ଶୋଭିତ, ଅଞ୍ଜନ ଝରିଥିବା ଚକ୍ଷୁରେ ଅତି ସୁନ୍ଦର। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ରସିକା ଓ ରାସ ନାଦ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହୀ।
ଅହଂକାରସମାଯୁକ୍ତା ମୁଖନିଂଦିତଚଂଦ୍ରମାଃ । ମଧୁରାଲାପଚତୁରା ଜିତେଂଦ୍ରିଯଶିରୋମଣିଃ
ସେ ଅହଂକାରରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ମୁହଁର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଲଜ୍ଜିତ କରନ୍ତି। ମଧୁର କଥାରେ ଦକ୍ଷ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜିତାମଣି।
ସୁଂଦରସ୍ମିତସଂଯୁକ୍ତା ସା ଵୈ ମଦନସୁଂଦରୀ । ଵିଵିକ୍ତରାସରସିକା ଶ୍ଯାମା ଶ୍ଯାମମନୋହରା
ସେ ସୁନ୍ଦର ହାସିରେ ମିଶିଥିବା, ସତ୍ୟରେ ମଦନସୁନ୍ଦରୀ। ଏକାନ୍ତ ରାସରେ ଆନନ୍ଦ ନେଇଥିବା, କଳା ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ।
ପ୍ରେମ୍ଣା ପ୍ରେମକଟାକ୍ଷେଣ ହରେଶ୍ଚିତ୍ତଵିମୋହନୀ । ଜିତେଂଦ୍ରିଯା ଜିତକ୍ରୋଧା ସା ପ୍ରିଯା ପରିକୀର୍ତିତା
ପ୍ରେମ ଓ ପ୍ରେମ ଭରା ଚାହାଣିରେ ସେ ହରିଙ୍କ ମନକୁ ମୋହିତ କରନ୍ତି। ସେ ପ୍ରିୟା ଭାବରେ ପରିଚିତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ କ୍ରୋଧ ଉପରେ ଜିତିଛନ୍ତି।
ସୁତପ୍ତସ୍ଵର୍ଣଗୌରାଂଗୀ ଲୀଲାଗମନସୁଂଦରୀ । ସ୍ମରୋତ୍ଥ ପ୍ରେମରୋମାଂଚ ଵୈଚିତ୍ରମଧୁରାକୃତିଃ
ସେ ଶୁଧ୍ଧ ସୁନା ପରି ସୁନାଳି ଦେହ, ଲୀଳା ଆଗମନରେ ସୁନ୍ଦର। କାମ ଜନିତ ପ୍ରେମରେ ରୋମାଞ୍ଚ ଓ ଭିନ୍ନ ମଧୁର ଆକୃତି।
ସୁଂଦରସ୍ମିତସଂଯୁକ୍ତ ମୁଖନିଂଦିତଚଂଦ୍ରମାଃ । ମଧୁରାଲାପଚତୁରା ଜିତେଂଦ୍ରିଯଶିରୋମଣିଃ
ସେ ସୁନ୍ଦର ହାସିରେ ଶୋଭିତ, ମୁହଁର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଲଜ୍ଜା ଦେଇଥିବା। ମଧୁର କଥାରେ ଦକ୍ଷ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜିତାମଣି।
କୀର୍ତିତା ସା ମଧୁମତୀ ପ୍ରେମସାଧନତତ୍ପରା । ସଂମୋହଜ୍ଵରରୋମାଂଚ ପ୍ରେମଧାରା ସମନ୍ଵିତା
ସେ ମଧୁମତୀ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ପ୍ରେମ ସାଧନାରେ ଲଗ୍ନ। ମନ ଭ୍ରମ ଜ୍ୱର ଓ ରୋମାଞ୍ଚ, ପ୍ରେମ ଧାରାରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଦାନଧୂଲିଵିନୋଦା ଚ ରାସଧ୍ଵନି ମହାନଟୀ । ଶଶିରେଖା ଚ ଵିଜ୍ଞେଯା ଗୋପାଲପ୍ରେଯସୀ ସଦା
ସେ ଦାନର ଧୂଳିରେ ଆନନ୍ଦ ନେଇଥିବା, ରାସ ଧ୍ୱନିରେ ବଡ଼ ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନା। ସେ ଶଶିରେଖା ଭାବରେ ପରିଚିତ, ସଦା ଗୋପାଳଙ୍କ ପ୍ରିୟା।
କୃଷ୍ଣାତ୍ମା ସୋତ୍ତମା ଶ୍ଯାମା ମଧୁପିଂଗଲଲୋଚନା । ତତ୍ପାଦପ୍ରେମସଂମୋହାତ୍କ୍ଵଚିତ୍ପୁଲକଚୁଂବିତା
ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଆତ୍ମା, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଓ କଳା ଦେହ, ମଧୁ ରଙ୍ଗ ଆଖି। ତାଙ୍କ ପାଦ ପ୍ରେମ ମୋହରେ କେବେ କେବେ ରୋମାଞ୍ଚରେ ଚୁମ୍ବିତ।
ଶିଵକୁଂଡେ ଶିଵାନଂଦା ନଂଦିନୀ ଦେହିକାତଟେ । ରୁକ୍ମିଣୀ ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ ତୁ ରାଧା ଵୃଂଦାଵନେ ଵନେ
ଶିବକୁଣ୍ଡରେ ସେ ଶିବାନନ୍ଦା, ଦେହିକା ତଟରେ ନନ୍ଦିନୀ। ଦ୍ୱାରାବତୀରେ ରୁକ୍ମିଣୀ, ବୃନ୍ଦାବନ ଜଙ୍ଗଲରେ ରାଧା।
ଦେଵକୀ ମଥୁରାଯାଂ ତୁ ଜାତା ମେ ପରମେଶ୍ଵରୀ । ଚଂଦ୍ରକୂଟେ ତଥା ସୀତା ଵିଂଧ୍ଯେ ଵିଂଧ୍ଯନିଵାସିନୀ
ମଥୁରାରେ ସେ ଦେବକୀ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ମୋ ପାଇଁ ପରମେଶ୍ୱରୀ। ଚନ୍ଦ୍ରକୁଟରେ ସୀତା, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ରେ ବିନ୍ଧ୍ୟାବାସିନୀ।
ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷୀ ଵିମଲା ପୁରୁଷୋତ୍ତମେ । ଵୃଂଦାଵନାଧିପତ୍ଯଂ ଚ ଦତ୍ତଂ ତସ୍ଯୈ ପ୍ରସୀଦତା
ବାରାଣସୀରେ ସେ ବିଶାଳାକ୍ଷୀ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମରେ ବିମଳା। ବୃନ୍ଦାବନର ଅଧିପତ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଦିଆଯାଇଛି।
କୃଷ୍ଣେନାନ୍ଯତ୍ର ଦେଵୀ ତୁ ରାଧା ଵୃଂଦାଵନେ ଵନେ । ନିତ୍ଯାନଂଦତନୁଃ ଶୌରିର୍ଯୋଽଶରୀରୀତି ଭାଷ୍ଯତେ
ଅନ୍ୟଠାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଦେବୀ ହେଉଛନ୍ତି ବୃନ୍ଦାବନ ଜଙ୍ଗଲରେ ରାଧା। ସେ ନିତ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଦେହ ଥିବା ଶୌରି, ଯେଉଁଠାରେ ଅଶରୀରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵାଯ୍ଵଗ୍ନିନାକଭୂମୀନାମଂଗାଧିଷ୍ଠିତଦେଵତା । ନିରୂପ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମଣୋଽପି ତଥା ଗୋଵିଂଦଵିଗ୍ରହଃ
ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଆକାଶ ଓ ଭୂମିରେ ଅବସ୍ଥିତ ଦେବତା ସେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଦେହ ମଧ୍ୟ ଏମିତି।
ସେଂଦ୍ରିଯୋଽପି ଯଥା ସୂର୍ଯସ୍ତେଜସା ନୋପଲକ୍ଷ୍ଯତେ । ତଥା କାଂତିଯୁତଃ କୃଷ୍ଣଃ କାଲଂ ମୋହଯତି ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ତେଜରେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ସେପରି କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ସମୟକୁ ମୋହିତ କରନ୍ତି।
ନ ତସ୍ଯ ପ୍ରାକୃତୀ ମୂର୍ତିର୍ମେଦୋମାଂସାସ୍ଥିସଂଭଵା । ଯୋଗୀ ଚୈଵେଶ୍ଵରଶ୍ଚାନ୍ଯଃ ସର୍ଵାତ୍ମା ନିତ୍ଯଵିଗ୍ରହଃ
ତାଙ୍କର ଦେହ କେବେ ମେଦ, ମାଂସ, ଅସ୍ଥି ଭଳି ପ୍ରାକୃତିକ ଦ୍ରବ୍ୟରୁ ଗଠିତ ନୁହେଁ। ଯୋଗୀ ଏବଂ ଈଶ୍ୱର ଅଲଗା, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଏବଂ ଚିରକାଳ ଦେହଧାରୀ।
କାଠିନ୍ଯଂ ଦେଵଯୋଗେନ କରକାଘୃତଯୋରିଵ । କୃଷ୍ଣସ୍ଯାମିତତତ୍ତ୍ଵସ୍ଯ ପାଦପୃଷ୍ଠଂ ନ ଦେଵତା
ଦେବତାଙ୍କର ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ମଣିଷର ହାତ ଓ ଘିର ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ଦୃଢତା ଦେଖାଯାଏ, ତେଣୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଅସୀମ ତତ୍ତ୍ୱର ପାଦତଳ ଦେବତାମାନେ ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।