ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗୌତମୋ ଦେଵଃ ପପାତ ଧରଣୀତଲେ । ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ଵତ୍ସଵତ୍ସେତି ତମୁଵାଚାହମେଵ ହି
ମୁଁକୁ ଦେଖି ଗୌତମ ମାଟିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ମୁଁ କହିଲି, 'ଉଠ, ପୁଅ, ଉଠ!'
କଥଂ ଭଵାନ୍ମନସ୍ଵୀତି ପ୍ରୋଚ୍ଯ ତାଂ ଯଦି ରୋଚତେ । ଗୌତମ ଉଵାଚ- ଶ୍ରୁତଂ ତଵ ମୁଖାଦେଵ କୃଷ୍ଣତତ୍ତ୍ଵଂ ଚ ତାଦୃଶମ୍
ମୁଁ ପଚାରିଲି, 'ତୁମେ କେମିତି ଅଛ, ଚିନ୍ତାଶୀଳ?' — ଯଦି ଚାହଁ, ମୁଁ କହିବି — ଗୌତମ କହିଲେ: 'ମୁଁ ତୁମ ମୁଖରୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଶୁଣିଛି।'
ଦ୍ଵାରକାଖ୍ଯଂ ମାଥୁରାଖ୍ଯଂ ରହସ୍ଯଂ ବହୁଶୋ ମଯା । ଵୃଂଦାଵନରହସ୍ଯଂ ତୁ ନ ଶ୍ରୁତଂ ତ୍ଵନ୍ମୁଖାଂବୁଜାତ୍
'ମୁଁ ଦ୍ୱାରକା ଓ ମଥୁରାର ଗୁପ୍ତ କଥା ବହୁତ ଥର ଶୁଣିଛି, କିନ୍ତୁ ବୃନ୍ଦାବନର ଗୁପ୍ତତା ତୁମ ମୁଖରୁ କେବେ ଶୁଣିନାହିଁ।'
ଯତୋ ମେ ମନସଃ ସ୍ଥୈର୍ଯ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ଚ ସଦ୍ଗୁରୋ । ନାରଦ ଉଵାଚ- ଇଦଂ ତୁ ପରମଂ ଗୁହ୍ଯଂ ରହସ୍ଯାତିରହସ୍ଯକମ୍
'ଏହା ଦ୍ୱାରା, ହେ ସତ୍ୟ ଗୁରୁ, ମୋର ମନ ଶାନ୍ତ ହେବ।' ନାରଦ କହିଲେ: 'ଏହା ସବୁଠାରୁ ଗୁପ୍ତ, ଗୁପ୍ତମଧ୍ୟରେ ଅତି ଗୁପ୍ତ କଥା।'
ପୁରା ମେ ବ୍ରହ୍ମଣା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତାଦୃଗ୍ଵୃଂଦାଵନୋଦ୍ଭଵମ୍ । ରହସ୍ଯଂ ଵଦ ଦେଵେଶ ଵୃଂଦାରଣ୍ଯସ୍ଯ ମେ ପିତଃ
'ପୁରୁଣା ଦିନରେ ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ ବିଚିତ୍ର ବୃନ୍ଦାବନର ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହିଥିଲେ। ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ମୋ ପିତା, ବୃନ୍ଦାରଣ୍ୟର ଗୁପ୍ତତା ମୋତେ କହ।'
ଇତିଜିଜ୍ଞାସିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କ୍ଷଣଂ ମୌନୀ ସ ଚାଭଵତ୍ । ତତୋ ମାଽହ ମହାଵିଷ୍ଣୁଂ ଗଚ୍ଛ ଵତ୍ସ ପ୍ରଭୁଂ ମମ
ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି ସେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ନିରବ ରହିଲେ; ପରେ ମୋତେ କହିଲେ, 'ଯା, ପୁଅ, ମୋ ପ୍ରଭୁ ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଯା।'
ମଯାପି ତତ୍ର ଗଂତଵ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ସହ ନ ସଂଶଯଃ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଚ ଗତୋ ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚ ଧାମନି
'ମୁଁ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ତୋ ସହିତ ସେଠାକୁ ଯିବି।' ଏପରି କହି ସେ ମୋତେ ନେଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ଗଲେ।
ମହାଵିଷ୍ଣୌ ଚ କଥିତଂ ମଯୋକ୍ତଂ ଯତ୍ତଦେଵ ହି । ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ମହାଵିଷ୍ଣୁଃ ସ୍ଵଯଂ ଭୁଵମଥାଦିଶତ୍
ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମୁଁ ଯାହା କହିଥିଲି, ସେଇ କଥା ପୁନି କହାଗଲା; ଏହା ଶୁଣି ମହାବିଷ୍ଣୁ ସ୍ୱୟଂ ଆମକୁ ପୃଥିବୀ ବିଷୟରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ।
ତ୍ଵମେଵାଦେଶତୋ ମହ୍ଯଂ ନୀତ୍ଵା ଵୈ ନାରଦଂ ମୁନିମ୍ । ସ୍ନାନାଯ ଵିନିଯୁଂକ୍ଷ୍ଵାମୁଂ ସରସ୍ଯମୃତସଂଜ୍ଞକେ
'ମୋ ଆଦେଶରେ, ତୁମେ ମୁନି ନାରଦଙ୍କୁ ନେଇ, ଅମୃତ ନାମକ ସରସ୍ଵତୀ ଝିଲିକାରେ ସ୍ନାନ କରାଇବାକୁ ନିଯୁକ୍ତ କର।'
ମହାଵିଷ୍ଣୁସମାଦିଷ୍ଟଃ ସ୍ଵଯଂଭୂର୍ମାଂ ତଥାକରୋତ୍ । ତତ୍ରାମୃତସରଶ୍ଚାହଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ସ୍ନାନମାଚରମ୍
ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇ ବ୍ରହ୍ମା ଏହିପରି କଲେ; ମୁଁ ସେଠାରେ ଅମୃତ ଝିଲିକାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ସ୍ନାନ କଲି।
ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ତତ୍ସରଃ ପାରେ ଯୋଷିତାଂ ସଵିଧେଽଭଵମ୍ । ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସପନ୍ନା ଯୋଷିଦ୍ରୂପାତିଵିସ୍ମିତା
ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଝିଲିକାର ଅପାର ପାରେ ମୁଁ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖିଲି, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିଲା, ନିଜ ନାରୀ ରୂପ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲି।
ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଃ ସମାଯାଂତୀମପୃଚ୍ଛଂଶ୍ଚ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । ସ୍ତ୍ରିଯ ଊଚୁଃ - କା ତ୍ଵଂ କୁତଃ ସମାଯାତା କଥଯାତ୍ମଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍
ମୋତେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ସେମାନେ ପୁନିପୁନି ପଚାରିଲେ: 'ତୁମେ କିଏ? କେଉଁଠୁ ଆସିଛ? ନିଜ ବିଷୟରେ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ କହ।'
ତାସାଂ ପ୍ରିଯକଥାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମଯୋକ୍ତଂ ତନ୍ନିଶାମଯ । କୁତଃ କୋଽହଂ ସମାଯାତଃ କଥଂ ଵା ଯୋଷିଦାକୃତିଃ
ସେମାନଙ୍କର ମିଠା କଥା ଶୁଣି ମୁଁ କହିଲି: 'ଶୁଣ, ମୁଁ କେଉଁଠୁ ଆସିଛି? ମୁଁ କିଏ? କିପରି ଏହି ନାରୀ ରୂପ ହେଲି?'
ସ୍ଵପ୍ନଵଦ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ସର୍ଵଂ କିଂ ଵା ମୁଗ୍ଧୋଽସ୍ମି ଭୂତଲେ । ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମଦ୍ଵଚୋ ଦେଵୀ ପ୍ରୋଵାଚ ମଧୁରସ୍ଵନୈଃ
'ସବୁ କିଛି ସ୍୵ପ୍ନ ପରି ଦେଖାଯାଉଛି, କିମ୍ବା ମୁଁ ଏ ଭୂମିରେ ଭ୍ରମିତ ହେଉଛି।' ମୋ କଥା ଶୁଣି ଏକ ଦେବୀ ମିଠା ସ୍ୱରରେ କହିଲେ।
ଵୃଂଦାନାମ୍ନୀ ପୁରୀ ଚେଯଂ କୃଷ୍ଣଚଂଦ୍ରପ୍ରିଯା ସଦା । ଅହଂ ଚ ଲଲିତାଦେଵୀ ତୁର୍ଯାତୀତା ଚ ନିଷ୍କଲା
'ଏହିଠାରେ ବୃନ୍ଦା ନାମକ ପୁରୀ, ଯାହା ସଦା କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ମୁଁ ହେଉଛି ଲଳିତା ଦେବୀ, ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଏବଂ ଅଦ୍ୱିତୀୟ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ମହାଦେଵୀ କରୁଣା ସାଂଦ୍ରମାନସା । ମାଂ ପ୍ରତ୍ଯାହ ପୁନର୍ଦେଵୀ ସମାଗଚ୍ଛ ମଯା ସହ
ଏପରି କହି ବଡ଼ ଦେବୀ, ଯାଙ୍କର ହୃଦୟ କରୁଣାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପୁନି ମୋତେ କହିଲେ: 'ମୋ ସହିତ ଆସ, ଦେବୀ।'
ଅନ୍ଯାଶ୍ଚ ଯୋଷିତଃ ସର୍ଵାଃ କୃଷ୍ଣପାଦପରାଯଣାଃ । ତାଶ୍ଚ ମାଂ ପ୍ରଵଦଂତ୍ଯେଵଂ ସମାଗଚ୍ଛାନଯା ସହ
ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ନାରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପାଦରେ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି କହନ୍ତି— 'ଏହାଙ୍କ ସହିତ ଆମେ ଏକାଠି ହେବା।'
ତତୋନୁକୃଷ୍ଣଚଂଦ୍ରସ୍ଯ ଚତୁର୍ଦଶାକ୍ଷରୋ ମନୁଃ । କୃପଯା କଥିତସ୍ତସ୍ଯା ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚାପି ମହାତ୍ମନଃ
ତାପରେ, ଦୟାବଶତଃ, କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଚଉଦ ଅକ୍ଷରର ମନ୍ତ୍ର ଏହି ମହାନ ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ କହିଦେଲେ।
ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ତତ୍ସାମ୍ଯମଲଭଂ ଵିଵିଧୋପମା । ତାଭିଃ ସହ ଗତାସ୍ତତ୍ର ଯତ୍ର କୃଷ୍ଣଃ ସନାତନଃ
ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ସମାନ ହୋଇଗଲି; ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ଯାହାଁ କୃଷ୍ଣ ସନାତନ ବସିଛନ୍ତି, ସେଠିକୁ ଗଲି।
କେଵଲଂ ସଚ୍ଚିଦାନଂଦଃ ସ୍ଵଯଂଯୋଷିନ୍ମଯଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଯୋଷିଦାନଂଦହୃଦଯୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାଂ ପ୍ରାବ୍ରଵୀନ୍ମୁହୁଃ
ସେଠାରେ, ଯିଏ ସତ୍-ଚିତ୍-ଆନନ୍ଦ ମୟ, ନିଜେ ନାରୀର ଆକୃତି ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ହୃଦୟ ନାରୀମାନେ ଉପରେ ଆନନ୍ଦିତ, ସେ ପ୍ରଭୁ ମୋତେ ପୁନିପୁନି ଦେଖି କଥା କହିଲେ।
ସମାଗଚ୍ଛ ପ୍ରିଯେ କାଂତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ମାଂ ପରିରଂଭଯ । ରେମେ ଵର୍ଷପ୍ରମାଣେନ ତତ୍ର ଚୈଵ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
"ଆସ, ପ୍ରିୟା, ସୁନ୍ଦରୀ, ଭକ୍ତି ସହିତ ମୋତେ ଆଲିଙ୍ଗନ କର।" ସେଠି, ହେ ଦ୍ବିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ମୋ ସହିତ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ କଲେ।
ତଦୋକ୍ତଂ ରମଣେଶେନ ତାଂ ଦେଵୀଂ ରାଧିକାଂ ପ୍ରତି । ଇଯଂ ମେ ପ୍ରକୃତିସ୍ତତ୍ର ଚାସୀନ୍ନାରଦରୂପଧୃକ୍
ଯେଉଁ କଥା ରମଣୀଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଧିକାଦେବୀଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଥିଲା, ସେହି ହେଉଛି— 'ଏହି ମୋର ନିଜ ସ୍ୱଭାବ; ସେଠି ମୁଁ ନାରଦ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିଲି।'
ନୀତ୍ଵାମୃତସରୋ ରମ୍ଯଂ ସ୍ନାନାର୍ଥଂ ସଂନିଯୋଜଯ । ତଯା ମେ ରମଣସ୍ଯାଂତେ ଗଦିତଂ ପ୍ରିଯଭାଷିତମ୍
"ଏହାକୁ ଆମୃତସରୋବରକୁ ନିଅ, ସେଠି ସ୍ନାନ କରିବା ପାଇଁ।" ଆମର ଆନନ୍ଦ ଶେଷରେ, ସେ ମୋତେ ପ୍ରେମ ଭରା କଥା କହିଲେ।
ଅହଂ ଚ ଲଲିତାଦେଵୀ ରାଧିକାଯା ଚ ଗୀଯତେ । ଅହଂ ଚ ଵାସୁଦେଵାଖ୍ଯୋ ନିତ୍ଯଂ କାମକଲାତ୍ମକଃ
"ମୁଁ ଲଳିତାଦେବୀ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ, ରାଧିକା ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଗୀତିତ, ମୁଁ ବାସୁଦେବ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା, ସଦା କାମଶକ୍ତିର ସ୍ୱରୂପ।"
ସତ୍ଯଂ ଯୋଷିତ୍ସ୍ଵରୂପୋଽହଂ ଯୋଷିଚ୍ଚାହଂ ସନାତନୀ । ଅହଂ ଚ ଲଲିତାଦେଵୀ ପୁଂରୂପା କୃଷ୍ଣଵିଗ୍ରହା
"ସତ୍ୟ, ମୁଁ ନାରୀର ନିଜ ଆକୃତି, ଏବଂ ମୁଁ ସନାତନୀ ନାରୀ; ମୁଁ ଲଳିତାଦେବୀ ମଧ୍ୟ, ପୁରୁଷ ଆକୃତିରେ ମୁଁ କୃଷ୍ଣ।"
ଆଵଯୋରଂତରଂ ନାସ୍ତି ସତ୍ଯଂସତ୍ଯଂ ହି ନାରଦ । ଏଵଂ ଯୋ ଵେତ୍ତି ମେ ତତ୍ତ୍ଵଂ ସମଯଂ ଚ ତଥା ମନୁମ୍
"ଆମ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ହେ ନାରଦ; ଯିଏ ଏହି ମୋର ସତ୍ୟତା, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଉପାୟ ଜାଣେ—"
ସ ସମାଚାରସଂକେତଂ ଲଲିତା ଵତ୍ସ ମେ ପ୍ରିଯଃ । ଇଦଂ ଵୃଂଦାଵନଂ ନାମ ରହସ୍ଯଂ ମମ ଵୈ ଗୃହମ୍
"ସେ, ହେ ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ଲଳିତାଙ୍କର ଆଚରଣ ଜାଣି, ମୋର ପ୍ରିୟ ହୁଏ। ଏହି ବୃନ୍ଦାବନ ନାମକ ସ୍ଥାନ ମୋର ଗୁପ୍ତ ଗୃହ।"
ନ ପ୍ରକାଶ୍ଯଂ କଦା କୁତ୍ର ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ନ ପଶୌ କ୍ଵଚିତ୍ । ତତୋଽନୁରାଧିକାଦେଵୀ ମାଂ ନୀତ୍ଵା ତତ୍ସରୋଵରେ
"ଏହା କେବେ ବା କେଉଁଠି ଖୋଲାସା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତାପରେ ଅନୁରାଧିକାଦେବୀ ମୋତେ ସେଇ ସରୋବରକୁ ନେଲେ।"
ସ୍ଥିତ୍ଵା ସା କୃଷ୍ଣଚଂଦ୍ରସ୍ଯ ଚରଣାଂତେ ଗତା ପୁନଃ । ତତୋ ନିମଜ୍ଜନାଦେଵ ନାରଦୋଽହମୁପାଗତଃ
ସେଠି ସେ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମ ନିକଟେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ, ଏବଂ ମୋତେ ଡୁବାଇବା ପରେ, ମୁଁ ନାରଦ ପୁନି ଫେରିଲି।
ଵୀଣାହସ୍ତୋ ଗାନପରସ୍ତଦ୍ରହସ୍ଯଂ ମୁହୁର୍ମୁଦା । ସ୍ଵଯଂଭୁଵଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ତତ୍ରାଗାଂ ଵିଷ୍ଣୁପାର୍ଷଦମ୍
ବୀଣା ହାତରେ ଧରି, ଗୀତ ଗାଇବାରେ ମନ ଲଗାଇ, ମୁଁ ସେଇ ଗୁପ୍ତ ଗଳ୍ପକୁ ପୁନିପୁନି ଆନନ୍ଦରେ ଗାଇଲି; ସ୍ୱୟଂଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପାର୍ଷଦମଣ୍ଡଳୀକୁ ଗଲି।