ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପୁରସ୍ତାତ୍ସା ସମେତ୍ଯ ପ୍ରେମଵିହ୍ଵଲା । ପପାତ କାଂଚନୀଭୂମୌ ପଶ୍ଯଂତୀ ସର୍ଵମଦ୍ଭୁତମ୍
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯାଇ, ସେ ପ୍ରେମରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ସମସ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖୁଥିଲେ।
କୃଚ୍ଛ୍ରାତ୍କଥଂଚିଦୁତ୍ଥାଯ ଶନୈରୁନ୍ମୀଲ୍ଯ ଲୋଚନେ । ସ୍ଵେଦାଂଭଃ ପୁଲକୋତ୍କଂପ ଭାଵଭାରାକୁଲାସତୀ
କଷ୍ଟରେ କିଛିଦିନ ପରେ ଉଠି, ଧୀରେ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିଲେ, ଘାମ ଓ ରୋମାଞ୍ଚରେ ତାଙ୍କ ଦେହ ଭାବଭାରରେ ଅସ୍ଥିର ହେଇଥିଲା।
ଦଦର୍ଶ ପ୍ରଥମଂ ତତ୍ର ସ୍ଥଲଂ ଚିତ୍ରଂ ମନୋରମମ୍ । ତତଃ କଲ୍ପତରୁସ୍ତତ୍ର ଲସନ୍ମରକତଚ୍ଛଦଃ
ସେଠାରେ ପ୍ରଥମେ ସେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ମନୋହର ସ୍ଥାନ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ ଏକ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ମାଣିକ୍ୟ ପତ୍ର ଚମକୁଥିଲା।
ପ୍ରଵାଲପଲ୍ଲଵୈର୍ଯୁକ୍ତଃ କୋମଲୋ ହେମଦଂଡକଃ । ସ୍ଫଟିକପ୍ରଵାଲମୂଲଶ୍ଚ କାମଦଃ କାମସଂପଦାମ୍
ନରମ କିଶଳୟ ଓ ପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଣ୍ଡ ଓ ସ୍ଫଟିକ ମାଣିକ୍ୟ ମୂଳ ଥିବା, ଏହି ବୃକ୍ଷ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରୁଥିଲା।
ପ୍ରାର୍ଥକାଭୀଷ୍ଟଫଲଦସ୍ତସ୍ଯାଧୋ ରତ୍ନମଂଦିରମ୍ । ରତ୍ନସିଂହାସନଂ ତତ୍ର ତତ୍ରାଷ୍ଟଦଲପଦ୍ମକମ୍
ଯିଏ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଆଶା ପୂରଣ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ପାଉଁ ତଳେ ଏକ ରତ୍ନମୟ ମହଳ ଅଛି। ସେଠି ରତ୍ନର ସିଂହାସନ ଉପରେ ଏକ ଅଷ୍ଟଦଳ ପଦ୍ମ ଖିଳିଛି।
ଶଂଖପଦ୍ମନିଧୀ ତତ୍ର ସ ଵ୍ଯାପସଵ୍ଯସଂସ୍ଥିତୌ । ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ଯଥା ସ୍ଥାନଂ ସହିତାଃ କାମଧେନଵଃ
ସେଠି ଡାହାଣ ଓ ବାମ ପଟେ ଶଂଖ ଓ ପଦ୍ମର ଧନ ରହିଛି। ଚାରିଦିଗରେ ଯଥାଯଥ ସ୍ଥାନରେ କାମଧେନୁ ଗାଈମାନେ ଏକାଠି ଅଛନ୍ତି।
ପରିତୋ ନଂଦନୋଦ୍ଯାନଂ ମଲଯାନିଲସେଵିତମ୍ । ଋତୂନାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ କୁସୁମାନାଂ ମନୋହରୈଃ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚାରିପଟେ ନନ୍ଦନ ବାଗିଚା ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ମଲୟ ପବନ ବହୁଛି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଋତୁର ମନୋହର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ।
ଆମୋଦୈର୍ଵାସିତଂ ସର୍ଵଂ କାଲାଗୁରୁପରାଜିତମ୍ । ମକରଂଦକଣାଵୃଷ୍ଟିଶୀତଲଂ ସୁମନୋହରମ୍
ସେଠି ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ମଧୁର ସୁଗନ୍ଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, କଳାଗରୁ ଗନ୍ଧକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି, ଫୁଲର ମକରନ୍ଦ ବିନ୍ଦୁରେ ଶୀତଳ ଏବଂ ବହୁତ ଶୋଭାମୟ।
ମକରଂଦରସାସ୍ଵାଦ ମତ୍ତାନାଂ ଭୃଂଗଯୋଷିତାମ୍ । ଵୃଂଦଶୋ ଝଂକୃତୈଃ ଶଶ୍ଵଚ୍ଚୈଵଂ ମୁଖରିତାଂତରମ୍
ମଧୁର ଫୁଲର ରସ ଆସ୍ବାଦ କରୁଥିବା ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ମହିଳା ମଧୁମକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଦଳ ନିରନ୍ତର ଝଣ୍କାରରେ ପରିବେଶ ମୁଖରିତ।
କଲକଂଠୀ କପୋତାନାଂ ସାରିକାଶୁକଯୋଷିତାମ୍ । ଅନ୍ଯାସାଂ ପତ୍ରିକାଂତାନାଂ କଲନାଦୈର୍ନିନାଦିତମ୍
କୋଇଲି, ପରା, ସାରିକା, ଶୁଆ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ମଧୁର ଡାକ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପତ୍ରିକା ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ୱରରେ ସେଠି ଶବ୍ଦ ହେଉଛି।
ନୃତ୍ଯୈର୍ମତ୍ତମଯୂରାଣାମାକୁଲଂ ସ୍ମରଵର୍ଦ୍ଧନମ୍ । ରସାଂବୁସେକସଂସୃଷ୍ଟ ତମାଂଜନତନୁଦ୍ଯୁତିମ୍
ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ମୟୂରମାନଙ୍କର ନୃତ୍ୟରେ ସେଠି ଚଞ୍ଚଳତା ଆସିଛି, ଯାହା କାମଦେବଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ। ମଧୁର ଧାରାରେ ଭିଜିଥିବା ତମାଳ ଗଛର ଚାଁଦିଏଁ ଦୀପ୍ତି ଦେଉଛି।
ସୁସ୍ନିଗ୍ଧନୀଲକୁଟିଲ କଷାଯାଵାସିକୁଂତଲମ୍ । ମଦମତ୍ତମଯୂରାଦ୍ଯ ଶିଖଂଡାବଦ୍ଧଚୂଡକମ୍
ତାଙ୍କର କେଶ ମୃଦୁ, ଗାଢ଼ ନୀଳ ଏବଂ ଗୁଞ୍ଜିଆ, ଲାଲ ଚିରା ଲଗିଛି, ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ମୟୂର ଓ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀର ପାଖ ଦ୍ୱାରା ଚୂଡ଼ା ଶୋଭିତ।
ଭୃଂଗସେଵିତସଵ୍ଯୋପକ୍ରମପୁଷ୍ପାଵତଂସକମ୍ । ଲୋଲାଲକାଲିଵିଲସତ୍କପୋଲାଦର୍ଶକାଶିତମ୍
ତାଙ୍କର କାନ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ଆନିଆଯାଇଥିବା ତାଜା ଫୁଲର ଗୁଛରେ ଶୋଭିତ, ତାଙ୍କର ଗାଲ ଲୋଲା କେଶରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଏବଂ ଆଇନା ପରି ଚମକୁଛି।
ଵିଚିତ୍ରତିଲକୋଦ୍ଦାମ ଭାଲଶୋଭାଵିରାଜିତମ୍ । ତିଲପୁଷ୍ପପତଂଗେଶ ଚଂଚୁମଂଜୁଲନାସିକମ୍
ତାଙ୍କର କପାଳ ଅନେକ ପ୍ରକାର ତିଳକର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶୋଭାରେ ମନୋହର, ତାଙ୍କର ନାକ ତିଳ ଫୁଲର ପତଙ୍ଗର ଠୁଣ୍ଠି ପରି ଏବଂ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ।
ଚାରୁବିଂବାଧରଂ ମଂଦସ୍ମିତଦୀପିତମନ୍ମଥମ୍ । ଵନ୍ଯପ୍ରସୂନସଂକାଶ ଗ୍ରୈଵେଯକମନୋହରମ୍
ତାଙ୍କର ଅଠା ଠୋଠ ବିମ୍ବା ଫଳ ପରି ଲାଗେ, ମୃଦୁ ହାସିରେ ପ୍ରେମ ଜାଗେ, ତାଙ୍କର ଗଳାର ମାଳା ଜଙ୍ଗଲ ଫୁଲ ପରି ମନୋହର।
ମଦୋନ୍ମତ୍ତଭ୍ରମଦ୍ଭୃଂଗୀ ସହସ୍ରକୃତସେଵଯା । ସୁରଦ୍ରୁମସ୍ରଜାରାଜନ୍ମୁଗ୍ଧପୀନାଂସକଦ୍ଵଯମ୍
ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଶୁଭ୍ର ହାତ ଦେବତା ଗଛର ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଯେଉଁଠାରେ ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷୀ ନିରନ୍ତର ସେବା କରୁଛି।
ମୁକ୍ତାହାରସ୍ଫୁରଦ୍ଵକ୍ଷଃ ସ୍ଥଲକୌସ୍ତୁଭଭୂଷିତମ୍ । ଶ୍ରୀଵତ୍ସଲକ୍ଷଣଂ ଜାନୁଲଂବିବାହୁମନୋହରମ୍
ତାଙ୍କର ଛାତି ମୁକ୍ତା ମାଳା ଓ କୌସ୍ତୁଭ ମଣିରେ ଶୋଭିତ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଅଛି, ଜାଂଘ ଯାଏଁ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି।
ଗଂଭୀରନାଭିପଂଚାସ୍ଯ ମଧ୍ଯମଧ୍ଯାତିସୁଂଦରମ୍ । ସୁଜାତଦ୍ରୁମସଦ୍ଵୃତ୍ତ ମଦୂରଜାନୁମଂଜୁଲମ୍
ତାଙ୍କର ଗଭୀର ନାଭି, ପାଞ୍ଚଟି ମୁଖ ଓ ସୁନ୍ଦର କମର ବହୁତ ଆକର୍ଷଣୀୟ, ଭଲ ଗଢ଼ିଥିବା ଜଂଘ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଛର ତଣ୍ଡ ପରି ଏବଂ ତାଙ୍କର ଗୁଡ଼ିକ ମଧୁ ପରି ମନୋହର।
କଂକଣାଂଗଦମଞ୍ଜୀରୈର୍ଭୂଷିତଂ ଭୂଷଣୈଃ ପରୈଃ । ପୀତାଂଶୁକଲଯାଵିଷ୍ଟ ନିତଂବଘଟନାଯକମ୍
ତାଙ୍କର ହାତରେ କଙ୍କଣ, ବାହୁରେ ବାହୁବଳୟ ଓ ପାଏ ନୂପୁର ଭଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଳଙ୍କାର ଅଛି, ସେ ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି ଏବଂ ନିତମ୍ବ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ଲାଵଣ୍ଯୈରପି ସୌଂଦର୍ଯଜିତକୋଟିମନୋଭଵମ୍ । ଵେଣୁପ୍ରଵର୍ତ୍ତିତୈର୍ଗୀତରାଗୈରପି ମନୋହରୈଃ
ତାଙ୍କର ଲାବଣ୍ୟ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଦେଖି ମନୋହର ଦେବତା ମଧ୍ୟ ହରାଯାନ୍ତି, ତାଙ୍କର ବାଁଶୀର ମଧୁର ସୁର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ।
ମୋହଯଂତଂ ସୁଖାଂଭୋଧୌ ମଜ୍ଜଯଂତଂ ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍ । ପ୍ରତ୍ଯଂଗମଦନାଵେଶଧରଂ ରାସରସାଲସମ୍
ସେ ତିନି ଭୁବନକୁ ମୋହିତ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦର ସାଗରରେ ବିଳୀନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଂଗରେ ପ୍ରେମର ଉତ୍ସାହ ରହିଛି ଏବଂ ସେ ରାସ ରଙ୍ଗରେ ଆନନ୍ଦିତ।
ଚାମରଂ ଵ୍ଯଜନଂ ମାଲ୍ଯଂ ଗଂଧଂଚଂଦନମେଵ ଚ । ତାଂବୂଲଂ ଦର୍ପଣଂ ପାନପାତ୍ରଂ ଚର୍ଵିତପାତ୍ରକମ୍
ସେଠି ଚାମର, ବିଶ୍ରାମ ପଙ୍ଖା, ମାଳା, ସୁଗନ୍ଧ, ଚନ୍ଦନ, ତାମ୍ବୁଳ, ଆଇନା, ପାନ ପାତ୍ର ଓ ଚବା ପାଇଁ ବିଶେଷ ବାଟି ଅଛି।
ଅନ୍ଯତ୍କ୍ରୀଡାଭଵଂ ଯଦ୍ଯତ୍ତତ୍ସର୍ଵଂ ଚ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ । ରସାଲଂ ଵିଵିଧଂ ଯଂତ୍ରଂ କଲଯଂତୀଭିରାଦରାତ୍
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖେଳ ଯେଉଁଠି ଥିଲା, ସେଗୁଡିକୁ ଏକେକଟି ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ଭାବରେ, ବିଭିନ୍ନ ଆନନ୍ଦ ଯନ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ମଧୁର ଭାବରେ ଚଳାଉଥିଲେ।
ଯଥାସ୍ଥାନନିଯୁକ୍ତାଭିଃ ପଶ୍ଯଂତୀଭିସ୍ତଦିଂଗିତମ୍ । ତନ୍ମୁଖାଂଭୋଜଦତ୍ତାକ୍ଷି ଚଂଚଲାଭିରନୁକ୍ରମାତ୍
ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଇଙ୍ଗିତ ଦେଖୁଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ମୁଖକମଳରୁ ମିଳୁଥିବା ସଙ୍କେତକୁ ଚଞ୍ଚଳ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ।
ଶ୍ରୀମତ୍ଯା ରାଧିକା ଦେଵ୍ଯା ଵାମଭାଗେ ସସଂଭ୍ରମମ୍ । ଆରାଧଯଂତ୍ଯା ତାଂବୂଲମର୍ପଯଂତ୍ଯା ଶୁଚିସ୍ମିତମ୍
ଶ୍ରୀମତୀ ରାଧିକା ଦେବୀ, ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା, ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ପାନ ଦେଉଥିଲେ, ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ହସରେ ମୁସ୍କୁରାଉଥିଲେ।
ସମାଲୋକ୍ଯାର୍ଜୁନୀ ଯାସୌ ମଦନାଵେଶଵିହ୍ଵଲା । ତତସ୍ତାଂ ଚ ତଥା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ହୃଷୀକେଶୋଽପି ସର୍ଵଵିତ୍
ଅର୍ଜୁନୀ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେମରେ ଭାବବିହ୍ୱଳ ଦେଖି, ଏହିପରି ଅବସ୍ଥା ବୁଝି, ସମସ୍ତକୁ ଜାଣିଥିବା ହୃଷୀକେଶ ମଧ୍ୟ—
ତସ୍ଯାଃ ପାଣିଂ ଗୃହୀତ୍ଵୈଵ ସର୍ଵକ୍ରୀଡାଵନାଂତରେ । ଯଥାକାମଂ ରହୋ ରେମେ ମହାଯୋଗେଶ୍ଵରୋ ଵିଭୁଃ
ତାଙ୍କର ହାତ ଧରି, ସମସ୍ତ ଖେଳ ମଧ୍ୟରେ, ମହାଯୋଗେଶ୍ୱର ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଆନନ୍ଦ କରିଥିଲେ।
ତତସ୍ତସ୍ଯାଃ ସ୍କଂଧଦେଶେ ପ୍ରଦତ୍ତଭୁଜପଲ୍ଲଵଃ । ଆଗତ୍ଯ ଶାରଦାଂ ପ୍ରାହ ପଶ୍ଚିମେଽସ୍ମିନ୍ସରୋଵରେ
ତାପରେ, ତାଙ୍କର କାନ୍ଧ ଉପରେ କମଳ ହାତ ରଖି, ସେ ଶାରଦାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ପୋଖରୀ ପାଖରେ କହିଲେ।
ଶୀଘ୍ରଂ ସ୍ନାପଯ ତନ୍ଵଂଗୀଂ କ୍ରୀଡାଶ୍ରାଂତାଂ ମୃଦୁସ୍ମିତାମ୍ । ତତସ୍ତାଂ ଶାରଦା ଦେଵୀ ତସ୍ମିନ୍କ୍ରୀଡାସରୋଵରେ
ଖେଳରେ କ୍ଲାନ୍ତ ଏବଂ ମୃଦୁ ହସୁଥିବା ସୁସ୍ଲିମ ଦେହୀକୁ ଶୀଘ୍ର ସ୍ନାନ କରାଅ; ଏହାପରେ ଶାରଦା ଦେବୀ ସେଇ ଖେଳ ପୋଖରୀ ପାଖରେ—
ସ୍ନାନଂ କୁର୍ଵିତ୍ଯୁଵାଚୈନାଂ ସା ଚ ଶ୍ରାଂତା ତଥାକରୋତ୍ । ଜଲାଭ୍ଯଂତରମାପ୍ତାସୌ ପୁନରର୍ଜୁନତାଂ ଗତଃ
‘ସ୍ନାନ କର’ ବୋଲି କହିଲେ, ଏବଂ ସେ କ୍ଲାନ୍ତ ଥିଲେ, ସେହିପରି କଲେ; ପାଣି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ପୁଣି ଅର୍ଜୁନ ହେଲେ।