ଵିଷମୋତ୍କଂଠିତା ପଶ୍ଚାତ୍ପଶ୍ଯଂତୀ ପରିତୋ ଦିଶମ୍ । ଏକମାକାଶସଂଭୂତଂ ଧ୍ଵନିମଶ୍ରୌଷମଦ୍ଭୁତମ୍
'ପରେ, ଦୁଃଖିତ ଓ ଅପେକ୍ଷାରେ, ସବୁଦିଗରେ ଦେଖିଲି, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଶବ୍ଦ ଆକାଶରୁ ଶୁଣିଲି।'
ଅନେନୈଵ ପଥା ସୁଭ୍ରୁ ଗଚ୍ଛ ପୂର୍ଵସରୋଵରମ୍ । ଉପସ୍ପୃଶ୍ଯ ଜଲଂ ତସ୍ଯ ସାଧଯସ୍ଵ ମନୋରଥମ୍
'ଏହି ପଥରେ ଯାଅ, ମନୋହର ଭୃକ୍ତିବାଳା, ପୂର୍ବ ଝିଲିକୁ ଯାଅ। ସେଠି ଜଳକୁ ଛୁଇଁ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର।'
ତତ୍ର ସଂତି ହି ସଖ୍ଯସ୍ତେ ମା ସୀଦ ଵରଵାର୍ଣିନି । ତାହି ସଂପାଦଯିଷ୍ଯଂତି ତତ୍ର ତେ ଵରମୀପ୍ସିତମ୍
ସେଠାରେ ତୁମର ମିତ୍ରମାନେ ଅଛନ୍ତି, ରୂପବତୀ, ଦୁଃଖିତ ହେବାକୁ ନାହିଁ। ସେମାନେ ତୁମେ ଚାହିଁଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦ ସେଠାରେ ପୂରଣ କରିଦେବେ।
ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ତସ୍ମାଦତ୍ର ସମାଗତା । ଵିଷାଦହର୍ଷପୂର୍ଣାତ୍ମା ଚିଂତାକୁଲସମାକୁଲା
ସେ କଥା ଶୁଣି, ସେଠାକୁ ଆସିଲା; ତାହାର ହୃଦୟ ଦୁଃଖ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଥିଲା, ଚିନ୍ତାରେ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହେଇଗଲା।
ଆଗତାସ୍ଯ ଜଲଂ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ନାନାଵିଧଶୁଭଧ୍ଵନିମ୍ । ଅଶ୍ରୌଷଂ ଚ ତତଃ ପଶ୍ଚାଦପଶ୍ଯଂ ଭଵତୀଃ ପରାଃ
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଜଳକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ବିଭିନ୍ନ ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲା; ପରେ, ସେ ଅନ୍ୟ ମହିଳାମାନେକୁ ଦେଖିଲା।
ଏତନ୍ମାତ୍ରଂ ଵିଜାନାମି କାଯେନ ମନସା ଗିରା । ଏତଦେଵ ମଯା ଦେଵ୍ଯଃ କଥିତଂ ଯଦି ରୋଚତେ
ମୁଁ ଶରୀର, ମନ ଓ ଭାଷାରେ ଏହି ଏକଥା ଜାଣିଛି; ଦେବୀ, ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି, ଯଦି ତୁମେ ପସନ୍ଦ କର।
କା ଯୂଯଂ ତନୁଜାଃ କେଷାଂ କ୍ଵ ଜାତାଃ କସ୍ଯ ଵଲ୍ଲଭାଃ । ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯାଃ ସା ଵୈ ପ୍ରିଯମୁଦାବ୍ରଵୀତ୍
ତୁମେ କିଏ? କାହାର ଝିଅ? କେଉଁଠି ଜନ୍ମ ହୋଇଛ? କାହାର ପ୍ରିୟା? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ତାହାର ପ୍ରିୟ ସହେଳୀ ଉତ୍ତର ଦେଲା।
ଅସ୍ତ୍ଵେଵଂ ପ୍ରାଣସଖ୍ଯଃ ସ୍ମ ତସ୍ଯୈଵ ଚ ଵଯଂ ଶୁଭେ । ଵୃଂଦାଵନକଲାନାଥ ଵିହାରଦାରିକାଃ ସୁଖମ୍
ହଁ, ଆମେ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ସାଥୀ, ଶୁଭେ; ଆମେ ବୃନ୍ଦାବନ ନାଥଙ୍କର ଆନନ୍ଦିତ କୁମାରୀମାନେ।
ତା ଆତ୍ମମୁଦିତାସ୍ତେନ ଵ୍ରଜବାଲା ଇହାଗତାଃ । ଏତାଃ ଶ୍ରୁତିଗଣାଃ ଖ୍ଯାତା ଏତାଶ୍ଚ ମୁନଯସ୍ତଥା
ସେ ଯାଉଁଥିବା ଆନନ୍ଦରେ ଆମେ ବ୍ରଜର କୁମାରୀମାନେ ହୋଇ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ। ଏମାନେ ଶ୍ରୁତିମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏମାନେ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ।
ଵଯଂ ବଲ୍ଲଵବାଲା ହି କଥିତାସ୍ତେ ସ୍ଵରୂପତଃ । ଅତ୍ର ରାଧାପତେରଂଗାତ୍ପୂର୍ଵାଯାଃ ପ୍ରେଯସୀତମାଃ
ଆମେ ଗୋପୀମାନେ, ଆମର ସ୍ୱରୂପ ଏଭଳି; ଏଠାରେ ଆମେ ରାଧାପତିଙ୍କର ଅଙ୍ଗରୁ ଆସିଥିବା ପ୍ରିୟତମାମାନେ।
ନିତ୍ଯା ନିତ୍ଯଵିହାରିଣ୍ଯୋ ନିତ୍ଯକେଲି ଭୁଵଶ୍ଚରାଃ । ଏଷା ପୂର୍ଣରସା ଦେଵୀ ଏଷା ଚ ରସମଂଥରା
ଆମେ ସଦା ଆନନ୍ଦରେ, ସଦା ଖେଳା କରୁଥିବା, ସଦା ଭୂମିରେ ରମଣ କରୁଥିବା; ଏହି ଦେବୀ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରସା, ଏହି ରସକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରେ।
ଏଷା ରସାଲଯା ନାମ ଏଷା ଚ ରସଵଲ୍ଲରୀ । ରସପୀଯୂଷଧାରେଯମେଷା ରସତରଂଗିଣୀ
ଏହି ରସର ଆଶ୍ରୟ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଏହି ରସର ଲତା; ଏହି ରସର ଅମୃତ ଧାରା, ଏହି ରସର ତରଙ୍ଗ।
ରସକଲ୍ଲୋଲିନୀ ଚୈଷା ଇଯଂ ଚ ରସଵାପିକା । ଅନଂଗସେନା ଏଷୈଵ ଇଯଂ ଚାନଂଗମାଲିନୀ
ଏହି ରସର ଖେଳା କୁଆ, ଏହି ରସର ଜଳାଶୟ; ଏହି ଅନଙ୍ଗ ସେନା, ଏହି ଅନଙ୍ଗ ମାଳାଧାରିଣୀ।
ମଦଯଂତୀ ଇଯଂ ବାଲା ଏଷା ଚ ରସଵିହ୍ଵଲା । ଇଯଂ ଚ ଲଲିତା ନାମ ଇଯଂ ଲଲିତଯୌଵନା
ଏହି କୁମାରୀ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ, ଏହି ରସରେ ବିଭୋର; ଏହି ଲଳିତା ନାମରେ ପରିଚିତ, ଏହି ଯୁବତୀ ଲଳିତା।
ଅନଂଗକୁସୁମା ଚୈଷା ଇଯଂ ମଦନମଂଜରୀ । ଏଷା କଲାଵତୀ ନାମ ଇଯଂ ରତିକଲା ସ୍ମୃତା
ଏହି ଅନଙ୍ଗକୁସୁମା, ଏହି ମଦନମଞ୍ଜରୀ; ଏହି କଳାବତୀ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଏହି ରତିକଳା ଭାବରେ ଜଣାଶୁ।
ଇଯଂ କାମକଲା ନାମ ଇଯଂ ହି କାମଦାଯିନୀ । ରତିଲୋଲା ଇଯଂ ବାଲା ଇଯଂ ବାଲା ରତୋତ୍ସୁକା
ଏହି କାମକଳା ନାମରେ ପରିଚିତ, ଏହି କାମ ଦେଇଥିବା; ଏହି କୁମାରୀ ରତିରେ ଉତ୍ସୁକ, ଏହି କୁମାରୀ ରତିକୁ ଆଶା କରେ।
ଏଷା ଚରତି ସର୍ଵସ୍ଵ ରତିଚିଂତାମଣିସ୍ତ୍ଵସୌ । ନିତ୍ଯାନଂଦାଃ କାଶ୍ଚିଦେତା ନିତ୍ଯପ୍ରେମରସପ୍ରଦାଃ
ଏହି ରତିଚିନ୍ତାମଣି ଭାବରେ ସବୁଠାରେ ଚଳିଥାଏ; କିଛି ନିତ୍ୟ ଆନନ୍ଦମୟ, କିଛି ନିତ୍ୟ ପ୍ରେମରସ ଦେଇଥାଏ।
ଅତଃପରଂ ଶ୍ରୁତିଗଣାସ୍ତାସାଂ କାଶ୍ଚିଦିମାଃ ଶୃଣୁ । ଉଦ୍ଗୀତୈଷା ସୁଗୀତେଯଂ କଲଗୀତା ତ୍ଵିଯଂ ପ୍ରିଯା
ଏହା ପରେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଶ୍ରୁତିମାନେ ଶୁଣ; ଏହି ଉଦ୍ଗୀତା, ଏହି ସୁଗୀତା, ଏହି କଳଗୀତା, ଏହି ପ୍ରିୟା।
ଏଷା କଲସୁରାଖ୍ଯାତା ବାଲେଯଂ କଲକଂଠିକା । ଵିପଂଚୀଯଂ କ୍ରମପଦା ଏଷା ବହୁହୁତା ମତା
ଏହି କଳସୁରା ନାମରେ ପରିଚିତ, ଏହି କୁମାରୀ କଳକଣ୍ଠିକା; ଏହି ବିପଞ୍ଚୀ, କ୍ରମପଦା, ଏହି ବହୁହୁତା ଭାବରେ ଜଣାଶୁ।
ଏଷା ବହୁପ୍ରଯୋଗେଯଂ ଖ୍ଯାତା ବହୁକଲା ବଲା । ଇଯଂ କଲାଵତୀ ଖ୍ଯାତା ମତା ଚୈଷା କ୍ରିଯାଵତୀ
ଏହି ବହୁପ୍ରୟୋଗା, ବହୁ କଳା ଓ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏହି କଳାବତୀ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଏହି କ୍ରିୟାବତୀ ଭାବରେ ଜଣାଶୁ।
ଅତଃପରଂ ମୁନିଗଣାସ୍ତାସାଂ କତିପଯା ଇହ । ଇଯମୁଗ୍ରତପା ନାମ ଏଷା ବହୁଗୁଣା ସ୍ମୃତା
ଏହା ପରେ, ମୁନିମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି — ଏହି ଜଣୀଙ୍କୁ ଉଗ୍ରତପା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯିଏ ବହୁ ଗୁଣର ମାଲିକା ବୋଲି ମନାଯାଆନ୍ତି।
ଏଷା ପ୍ରିଯଵ୍ରତା ନାମ ସୁଵ୍ରତା ଚ ଇଯଂ ମତା । ସୁରେଖେଯଂ ମତା ବାଲା ସୁପର୍ଵେଯଂ ବହୁପ୍ରଦା
ଏହି ଜଣୀଙ୍କୁ ପ୍ରିୟବ୍ରତା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଏହିଁ ଜଣୀ ସୁନିୟମିତ ବୋଲି ମନାଯାଆନ୍ତି। ଏହିଁ ହେଉଛନ୍ତି ସୁରେଖା, ଯିଏ ଯୁବତୀ ବୋଲି ଗଣାଯାଆନ୍ତି, ଏବଂ ସୁପର୍ବେୟା, ଯିଏ ଦାନଶୀଳା।
ରତ୍ନରେଖା ତ୍ଵିଯଂ ଖ୍ଯାତା ମଣିଗ୍ରୀଵା ତ୍ଵସୌ ମତା । ସୁପର୍ଣା ଚେଯମାକଲ୍ପା ସୁକଲ୍ପା ରତ୍ନମାଲିକା
ଏହିଁ ହେଉଛନ୍ତି ରତ୍ନରେଖା, ଯିଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେଠି ଅଛନ୍ତି ମଣିଗ୍ରୀବା। ଏହିଁ ହେଉଛନ୍ତି ସୁପର୍ଣ୍ଣା, ଏହିଁ ଆକଳ୍ପା, ସୁକଳ୍ପା ଏବଂ ରତ୍ନମାଳିକା।
ଇଯଂ ସୌଦାମିନୀ ସୁଭ୍ରୂରିଯଂ ଚ କାମଦାଯିନୀ । ଏଷା ଚ ଭୋଗଦାଖ୍ଯା ତା ଇଯଂ ଵିଶ୍ଵମତା ସତୀ
ଏହିଁ ହେଉଛନ୍ତି ସୌଦାମିନୀ, ଯାଙ୍କର ଭଲ ଭୌଁ ଅଛି, ଏହିଁ କାମଦାୟିନୀ। ଏହିଁ ଭୋଗଦା ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ, ଏବଂ ଏହିଁ ବିଶ୍ୱମତା, ଯିଏ ସତୀ।
ଏଷା ଚ ଧାରିଣୀ ଧାତ୍ରୀ ସୁମେଧା କାଂତିରପ୍ଯସୌ । ଅପର୍ଣେଯଂ ସୁପର୍ଣୈଷା ମତୈଷା ଚ ସୁଲକ୍ଷଣା
ଏହିଁ ଧାରିଣୀ, ଯିଏ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସୁମେଧା ଏବଂ କାନ୍ତି। ଏହିଁ ଅପର୍ଣ୍ଣା, ଏହିଁ ସୁପର୍ଣ୍ଣା, ଏବଂ ସେ ସୁଲକ୍ଷଣା ବୋଲି ମନାଯାଆନ୍ତି।
ସୁଦତୀଯଂ ଗୁଣଵତୀ ଚୈଷାସୌ କଲିନୀ ମତା । ଏଷା ସୁଲୋଚନା ଖ୍ଯାତା ଇଯଂ ଚ ସୁମନାଃ ସ୍ମୃତା
ଏହିଁ ସୁଦତୀ, ଯିଏ ଗୁଣବତୀ, ଏବଂ ସେ କଳିନୀ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ। ଏହିଁ ସୁଲୋଚନା ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ଏହିଁ ସୁମନା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଆନ୍ତି।
ଅଶ୍ରୁତା ଚ ସୁଶୀଲା ଚ ରତିସୁଖପ୍ରଦାଯିନୀ । ଅତଃ ପରଂ ଗୋପବାଲା ଵଯମତ୍ରାଗତାସ୍ତୁ ଯାଃ
ଏହିଁ ଅଶ୍ରୁତା, ସୁଶୀଳା ଏବଂ ରତିସୁଖ ଦେଇଥିବା। ଏହା ପରେ, ଏଠାକୁ ଆସିଥିବା ଗୋପବାଳାମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ତାସାଂ ଚ ପରିଚୀଯଂତାଂ କାଶ୍ଚିଦଂବୁରୁହାନନେ । ଅସୌ ଚଂଦ୍ରାଵଲୀ ଚୈଷା ଚଂଦ୍ରିକେଯଂ ଶୁଭା ମତା
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଜଣୀଙ୍କର ପଦ୍ମପତ୍ର ଭଳି ମୁହଁ ଅଛି। ଏହିଁ ହେଉଛନ୍ତି ଚନ୍ଦ୍ରାବଳୀ, ଏବଂ ଏହିଁ ଶୁଭା ଚନ୍ଦ୍ରିକା ବୋଲି ମନାଯାଆନ୍ତି।
ଏଷା ଚଂଦ୍ରାଵଲୀ ଚଂଦ୍ରରେଖେଯଂ ଚଂଦ୍ରିକାପ୍ଯସୌ । ଏଷା ଖ୍ଯାତା ଚଂଦ୍ରମାଲା ମତା ଚଂଦ୍ରାଲିକାତ୍ଵିଯମ୍
ଏହିଁ ଚନ୍ଦ୍ରାବଳୀ, ଏହିଁ ଚନ୍ଦ୍ରରେଖା, ଏବଂ ଏହିଁ ଚନ୍ଦ୍ରିକା। ଏହିଁ ଚନ୍ଦ୍ରମାଳା ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ଏହିଁ ଚନ୍ଦ୍ରାଲିକା ବୋଲି ମନାଯାଆନ୍ତି।
ଏଷା ଚଂଦ୍ରପ୍ରଭା ଚଂଦ୍ରକଲେଯମବଲା ସ୍ମୃତା । ଏଷା ଵର୍ଣାଵଲୀ ଵର୍ଣମାଲେଯଂ ମଣିମାଲିକା
ଏହିଁ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା, ଏହିଁ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା, ଯିଏ ମୃଦୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଆନ୍ତି। ଏହିଁ ବର୍ଣ୍ଣାବଳୀ, ବର୍ଣ୍ଣମାଳା ଏବଂ ମଣିମାଳିକା।