ତସ୍ମାଦ୍ଵିରମ ଵତ୍ସୈତତ୍କିଂ ନୁ ତେନ ଵିନା ତଵ । ଏଵଂ ଭଗଵତସ୍ତସ୍ଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାକ୍ଯଂ ସୁଦାରୁଣମ୍
ତେଣୁ, ଏହି କଥା ଛାଡ଼, ପୁଅ— ଏହା ଛଡ଼ି ତୁମେ କ'ଣ କରିବ? ଏଭଳି ଭଗବାନଙ୍କର କଠିନ କଥା ଶୁଣି—
ଦୀନଃ ପାଦାଂବୁଜଦ୍ଵଂଦ୍ଵେ ଦଂଡଵତ୍ପତିତୋଽର୍ଜୁନଃ । ତତୋ ଵିହସ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ଦୋର୍ଭ୍ଯାମୁତ୍ଥାପ୍ଯ ତଂ ଵିଭୁଃ
ଦୁଃଖିତ ଅର୍ଜୁନ ଭଗବାନଙ୍କର ପଦପଦ୍ମ ଉପରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପଡ଼ିଗଲେ। ତାପରେ ଭଗବାନ ହସି, ଦୁଇହାତେ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇଲେ।
ଉଵାଚ ପରମପ୍ରେମ୍ଣା ଭକ୍ତାଯ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲଃ । ତତ୍କିଂ ତତ୍କଥନେନାତ୍ର ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯଂ ଚେତ୍ତ୍ଵଯା ହି ଯତ୍
ଭକ୍ତପ୍ରିୟ ଭଗବାନ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରେମରେ ତାଙ୍କ ଭକ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ — 'ଏଠି ଏହି କଥା କାହିଁକି କହିବି, ଯଦି ତୁମେ ନିଜେ ଦେଖିପାରିବ?'
ଯସ୍ଯାଂ ସର୍ଵଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ ଯସ୍ଯାମଦ୍ଯାପି ତିଷ୍ଠତି । ଲଯମେଷ୍ଯତି ତାଂ ଦେଵୀଂ ଶ୍ରୀମତ୍ତ୍ରିପୁରସୁଂଦରୀମ୍
ଯାଁଠାରୁ ସମସ୍ତ କିଛି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯାଁଠାରେ ଏବେ ମଧ୍ୟ ସବୁ ଅଛି, ଏବଂ ଯାଁଠାରେ ସବୁ ବିଲୀନ ହେବ — ସେଇ ମହାଦେବୀ ଶ୍ରୀତ୍ରିପୁରାସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କର।
ଆରାଧ୍ଯ ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ତସ୍ଯୈ ସ୍ଵଂ ଚ ନିଵେଦଯ । ତାଂ ଵିନୈତତ୍ପଦଂ ଦାତୁଂ ନ ଶକ୍ନୋମି କଦାଚନ
ସେଠି ଉଚ୍ଚ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରି, ନିଜକୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କର। ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ମୁଁ କେବେ ଏହି ପରମ ପଦ ଦେଇପାରେ ନାହିଁ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତଦ୍ଭଗଵଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ପାର୍ଥୋ ହର୍ଷାକୁଲେକ୍ଷଣଃ । ଶ୍ରୀମତ୍ଯାସ୍ତ୍ରିପୁରାଦେଵ୍ଯା ଯଯୌ ଶ୍ରୀପାଦୁକାତଲମ୍
ଭଗବାନଙ୍କର ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ପାର୍ଥ ଆନନ୍ଦରେ ଆଖି ଭରି, ଶ୍ରୀତ୍ରିପୁରାଦେବୀଙ୍କର ପାଦୁକା ତଳକୁ ଗଲେ।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ଦଦର୍ଶୈନାଂ ଶ୍ରୀଚିଂତାମଣିଵେଦିକାମ୍ । ନାନାରତ୍ନୈର୍ଵିରଚିତୈଃ ସୋପାନୈରତିଶୋଭିତାମ୍
ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି, ଶ୍ରୀଚିନ୍ତାମଣି ମଞ୍ଚରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସିଢ଼ି ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭିତ।
ତତ୍ର କଲ୍ପତରୁଂ ନାନା ପୁଷ୍ପୈଃ ଫଲଭଵୈର୍ନତମ୍ । ସର୍ଵର୍ତ୍ତୁକୋମଲଦଲୈଃ ସ୍ନଵନ୍ମାଧ୍ଵୀକଶୀକରୈଃ
ସେଠି ଥିଲା କଳ୍ପବୃକ୍ଷ, ବହୁ ପୁଷ୍ପ ଓ ଫଳରେ ଭରିଯାଇ ନମିଥିଲା, ସବୁବେଳେ କମଳ ପତ୍ର ଓ ମଧୁର ଶିଶିର ଝରିଥିଲା।
ଵର୍ଷଦ୍ଭିର୍ଵାଯୁନାଲୋଲୈଃ ପଲ୍ଲଵୈରୁଜ୍ଜ୍ଵଲୀକୃତମ୍ । ଶୁକୈଶ୍ଚ କୋକିଲଗଣୈଃ ସାରିକାଭିଃ କପୋତକୈଃ
ବର୍ଷା ପୂର୍ବକ ବାତାସରେ ଡୋଲୁଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପଲ୍ଲବ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଏବଂ ତା'ଉପରେ ଥିଲେ ଶୁଆ, କୋଇଲୀ, ସାରିକା ଓ ପରିବାଳିମାନେ।
ଲୀଲାଚକୋରକୈ ରମ୍ଯୈଃ ପକ୍ଷିଭିଶ୍ଚ ନିନାଦିତମ୍ । ଯତ୍ର ଗୁଂଜଦ୍ଭୃଂଗରାଜ କୋଲାହଲସମାକୁଲମ୍
ଲୀଳା ଚକୋର ଓ ଅନ୍ୟ ରମ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନେ ତା'ଉପରେ ମଧୁର ସ୍ୱରେ ଗାଇଥିଲେ, ଏଉଁଠି ଗୁଞ୍ଜନ କରୁଥିବା ମହାମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଉତ୍ସବ ରେ ଲାଗିଥିଲେ।
ମଣିଭିର୍ଭାସ୍ଵରୈରୁଦ୍ଯଦ୍ଦାଵାନଲ ମନୋହରମ୍ । ଶ୍ରୀରତ୍ନମଂଦିରଂ ଦିଵ୍ଯଂ ତଲେ ତସ୍ଯ ମହାଦ୍ଭୁତମ୍
ତଳଭୂମିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମଣିମାଣିକ୍ୟର ଆଲୋକରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ରତ୍ନମନ୍ଦିର ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଭାବରେ ଚମକୁଥିଲା, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଲାଗୁଥିଲା।
ରତ୍ନସିଂହାସନଂ ତତ୍ର ମହାହୈମାଭିମୋହନମ୍ । ତତ୍ର ବାଲାର୍କସଂକାଶାଂ ନାନାଲଂକାରଭୂଷିତାମ୍
ସେଠାରେ ଏକ ରତ୍ନସିଂହାସନ ଥିଲା, ଯାହା ସୁନାର ଭାବରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେଠି ଏକ ଜଣେ ବିଭିନ୍ନ ଆଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ବସିଥିଲେ।
ନଵଯୌଵନସଂପନ୍ନାଂ ସୃଣିପାଶଧନୁଃ ଶରୈଃ । ରାଜଚ୍ଚତୁର୍ଭୁଜଲତାଂ ସୁପ୍ରସନ୍ନାଂ ମନୋହରାମ୍
ସେ ଯୁବତୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଯୌବନରେ ପ୍ରବଳ, ହାତରେ ଦାମ, ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଧରିଥିଲେ। ଚାରିଟି ହାତ ଥିବା ରାଜସିକ ଲତାପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ମୁହଁରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଓ ଆକର୍ଷଣ ଥିଲା।
ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶାଦି କିରୀଟମଣିରଶ୍ମିଭିଃ । ଵିରାଜିତପଦାଂଭୋଜାମଣିମାଦିଭିରାଵୃତାମ୍
ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମ ରତ୍ନମାଳା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କର କିରିଟର ମଣି ଯେପରି ଚମକେ, ସେପରି ତାଙ୍କର ଅଳଙ୍କାର ଚମକୁଥିଲା।
ପ୍ରସନ୍ନଵଦନାଂ ଦେଵୀଂ ଵରଦାଂ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲାମ୍ । ଅର୍ଜୁନୋଽହମିତି ଜ୍ଞାତଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ ପୁନଃପୁନଃ
ସେ ଦେବୀ ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ, ଦୟାଳୁ ଓ ଭକ୍ତପ୍ରିୟ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଜୁନ ବୋଲି ଚିହ୍ନିଲି; ମୁଁ ପୁନିପୁନି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲି।
ଵିହିତାଂଜଲିରେକାଂତେ ସ୍ଥିତୋ ଭକ୍ତିଭରାନ୍ଵିତଃ । ସା ତସ୍ଯୋପାସିତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପ୍ରସାଦଂ ଚ କୃପାନିଧିଃ
ମୁଁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ହାତ ଜୋଡି ଏକାନ୍ତରେ ଦାଉଁଥିଲି। ସେ ଦେବୀ ମୋର ଉପାସନା ଜାଣି, ଦୟାର ସାଗର ହୋଇ ମୋତେ କୃପା କଲେ।
ଉଵାଚ କୃପଯା ଦେଵୀ ତସ୍ଯ ସ୍ମରଣଵିହ୍ଵଲା । ଭଗଵତ୍ଯୁଵାଚ-। କିଂ ଵା ଦାନଂ ତ୍ଵଯା ଵତ୍ସ କୃତଂ ପାତ୍ରାଯ ଦୁର୍ଲଭମ୍
ସେ ଦେବୀ ସ୍ମୃତିରେ ଭାବବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ଦୟାରେ କହିଲେ— 'ବାପା, କଣ ଏମିତି ଦୁର୍ଲଭ ଦାନ ତୁମେ କାହାକୁ ଦେଇଛ?'
ଇଷ୍ଟଂ ଯଜ୍ଞେନ କେନାତ୍ର ତପୋ ଵା କିମନୁଷ୍ଠିତମ୍ । ଭଗଵତ୍ଯମଲା ଭକ୍ତିଃ କା ଵା ପ୍ରାକ୍ସମୁପାର୍ଜ୍ଜିତା
'ଏଠାରେ କେଉଁ ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା କେଉଁ ତପସ୍ୟା କରିଛ? ପୂର୍ବରୁ କେଉଁ ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତି ଆର୍ଜନ କରିଥିଲ?'
କିଂ ଵାସ୍ମିନ୍ଦୁର୍ଲଭଂ ଲୋକେ କିଂ ଵା କର୍ମ ଶୁଭଂ ମହତ୍ । ପ୍ରସାଦସ୍ତ୍ଵଯି ଯେନାଯଂ ପ୍ରପନ୍ନେ ଚ ମୁଦା କିଲ
'ଏହି ସଂସାରରେ କଣ ଦୁର୍ଲଭ, କିମ୍ବା କେଉଁ ମହାଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି କୃପା ତୁମେ ପାଇଛ, ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ଆସିଛ?'
ଗୂଢାତିଗୂଢଶ୍ଚାନନ୍ଯ ଲଭ୍ଯୋ ଭଗଵତା କୃତଃ । ନୈତାଦୃଙ୍ମର୍ତ୍ଯଲୋକାନାଂ ନ ଚ ଭୂତଲଵାସିନାମ୍
'ଏହି କୃପା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁପ୍ତ ଓ ଦୁର୍ଲଭ, ପ୍ରଭୁ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଛି; ଏହା ମାନବମାନେ କିମ୍ବା ପୃଥିବୀରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଉନାହାନ୍ତି।'
ସ୍ଵର୍ଗିଣାଂ ଦେଵତାଦୀନାଂ ତପସ୍ଵୀଶ୍ଵରଯୋଗିନାମ୍ । ଭକ୍ତାନାଂ ନୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ନୈଵ ନୈଵ ଚ ନୈଵ ଚ
'ସ୍ୱର୍ଗର ଦେବତା, ତପସ୍ୱୀ, ଈଶ୍ୱର, ଯୋଗୀ କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ଭକ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି କୃପା ପାଉନାହାନ୍ତି— କେବେ ନୁହେଁ, କେବେ ନୁହେଁ।'
ପ୍ରସାଦସ୍ତୁ କୃତୋ ଵତ୍ସ ତଵ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମନା ଯଥା । ତଦେହି ଭଜ ବୁଦ୍ଧ୍ଵୈଵ କୁଲକୁଂଡଂ ସରୋ ମମ
'ବାପା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା ଯିଏ, ସେ ତୁମକୁ ଏହି କୃପା ଦେଇଛନ୍ତି; ଏହିପରି ମୋର କୁଳପୋଖରୀକୁ ଜାଣି, ଯଥାବିଧି ଉପାସନା କର।'
ସର୍ଵକାମପ୍ରଦା ଦେଵୀ ତ୍ଵନଯା ସହ ଗମ୍ଯତାମ୍ । ତତ୍ରୈଵ ଵିଧିଵତ୍ସ୍ନାତ୍ଵା ଦ୍ରୁତମାଗମ୍ଯତାମିହ
'ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ ଯାଅ; ସେଠି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ କରି ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ଫେର।'
ତଦୈଵ ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ସ ସ୍ନାତ୍ଵା ପାର୍ଥସ୍ତଥାଗତଃ । ଆଗତଂ ତଂ କୃତସ୍ନାନଂ ନ୍ଯାସମୁଦ୍ରାର୍ପଣାଦିକମ୍
ତାପରେ ପାର୍ଥ ସେଠାକୁ ଯାଇ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ନାନ କଲେ; ସ୍ନାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଫେରି ଆସି, ନ୍ୟାସ ଓ ମୁଦ୍ରା ଆଦି କ୍ରିୟା କଲେ।
କାରଯିତ୍ଵା ତତୋ ଦେଵ୍ଯା ତସ୍ଯ ଵୈ ଦକ୍ଷିଣଶ୍ରୁତୌ । ସଦ୍ଯଃ ସିଦ୍ଧିକରୀ ବାଲା ଵିଦ୍ଯାନିଗଦିତା ପରା
ତାପରେ ଦେବୀ ତାଙ୍କର ଡାହାଣ କାନରେ ତୁରନ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା, ବାଳା ଦେବୀଙ୍କର ଗୁପ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ହକାରାର୍ଦ୍ଧପରା ଦ୍ଵୀପା ଦ୍ଵିତୀଯା ଵିଶ୍ଵଭୂଷିତା । ଅନୁଷ୍ଠାନଂ ଚ ପୂଜାଂ ଚ ଜପଂ ଚ ଲକ୍ଷସଂଖ୍ଯକମ୍
ଦ୍ୱୀପା ନାମକ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅର୍ଦ୍ଧ 'ହ' ଅକ୍ଷର, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଶୋଭିତ। ଏହାର ଉପାସନା, ପୂଜା ଓ ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ଜପ କରାଯାଇଥିଲା।
କୋରକୈଃ କରଵୀରାଣାଂ ପ୍ରଯୋଗଂ ଚ ଯଥାତଥମ୍ । ନିର୍ଵର୍ତ୍ଯ ତମୁଵାଚେଦଂ କୃପଯା ପରମେଶ୍ଵରୀ
କରବୀର ଫୁଲର ନିୟମିତ ବ୍ୟବହାର ସହିତ ଯଥାବିଧି ଅନୁଷ୍ଠାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରାଯିବା ପରେ, ପରମେଶ୍ୱରୀ ଦୟାଭାବରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅନେନୈଵ ଵିଧାନେନ କ୍ରିଯତାଂ ମଦୁପାସନମ୍ । ତତୋ ମଯି ପ୍ରସନ୍ନାଯାଂ ତଵାନୁଗ୍ରହକାରଣାତ୍
'ଏହି ଭାବରେ ମୋର ଉପାସନା କର; ତାପରେ ମୁଁ ଖୁସି ହେଲେ, ତୁମେ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇବା ପାଇଁ...'
ତତସ୍ତୁ ତତ୍ର ପର୍ଯ୍ଯଂତେଷ୍ଵଧିକାରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଇତ୍ଯଯଂ ନିଯମଃ ପୂର୍ଵଂ ସ୍ଵଯଂ ଭଗଵତା କୃତଃ
ତାପରେ, ସେଠାରେ ଶେଷରେ ଅଧିକାର ହେବ। ଏହି ନିୟମ ପୂର୍ବରୁ ନିଜେ ଭଗବାନ୍ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଥିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵମର୍ଜୁନସ୍ତେନ ଵର୍ମଣା ତାଂ ସମର୍ଚଯତ୍ । ତତଃ ପୂଜାଂ ଜପଂ ଚୈଵ କୃତ୍ଵା ଦେଵୀ ପ୍ରସାଦିତା
ଏପରି ଶୁଣି, ଅର୍ଜୁନ ସେହି କବଚ ପିନ୍ଧି ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ପୂଜା ଓ ଜପ କରିବା ପରେ, ଦେବୀ ଖୁସି ହେଲେ।