ଅମୁନା ସୋପି ରାଜେଂଦ୍ର କେତୁମାନିଵ ରାଜତେ । ଯୁଗାଂତେ ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୁପରୋ ଭୂତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମ ସମାପ୍ସ୍ଯତି
ଏହି ଦ୍ୱାରା, ହେ ରାଜା, ସେ କେତୁମାନ୍ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଯୁଗ ଶେଷରେ, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିରେ ଲିନ ହୋଇ, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ।
ଅହୋ ନ ଜାନଂତି ନରା ଦୁରାଶଯାଃ ପୁରୀଂ ମଦୀଯାଂ ପରମାଂ ସନାତନୀମ୍ । ସୁରେଂଦ୍ର ନାଗେଂଦ୍ର ମୁନୀଂଦ୍ର ସଂସ୍ତୁତାଂ ମନୋରମାଂ ତାଂ ମଥୁରାଂ ପୁରାତନୀମ୍
ହାଏ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଭ୍ରାନ୍ତ ଆଶାରେ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଶାଶ୍ୱତ ନଗରୀକୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହାନ୍ତି—ଯାହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ନାଗରାଜ ଓ ମହାମୁନିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ସେ ମନୋହର ପୁରାତନ ମଥୁରା।
କାଶ୍ଯାଦଯୋ ଯଦ୍ଯପି ସଂତି ପୁର୍ଯସ୍ତାସାଂ ତୁ ମଧ୍ଯେ ମଥୁରୈଵ ଧନ୍ଯା । ଯଜ୍ଜନ୍ମମୌଂଜୀଵ୍ରତମୃତ୍ଯୁଦାହୈର୍ନୃଣାଂ ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ଵିଦଧାତି ମୁକ୍ତିମ୍
କାଶୀ ଓ ଅନ୍ୟ ନଗରୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଥୁରା ହିଁ ସବୁଠାରୁ ଧନ୍ୟ। କାରଣ, ଜନ୍ମ, ଉପନୟନ, ବ୍ରତ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ୱାରା ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନେକୁ ଚାରିପ୍ରକାର ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ଯଦା ଵିଶୁଦ୍ଧାସ୍ତପଆଦିନା ଜନାଃ ଶୁଭାଶଯା ଧ୍ଯାନଧନା ନିରଂତରମ୍ । ତଦୈଵ ପଶ୍ଯଂତି ମମୋତ୍ତମାଂ ପୁରୀଂ ନ ଚାନ୍ଯଥା କଲ୍ପଶତୈର୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଯେତେବେଳେ ଲୋକମାନେ ତପସ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଶୁଭ ଇଚ୍ଛା ଓ ଧ୍ୟାନର ଧନରେ ସଦା ଲିନ ରହନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ମାତ୍ର ମୋର ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁରୀକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅନ୍ୟଥା ଶତାବ୍ଦୀ ଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ମଥୁରାଵାସିନୋ ଧନ୍ଯା ମାନ୍ଯା ଅପି ଦିଵୌକସାମ୍ । ଅଗଣ୍ଯମହିମାନସ୍ତେ ସର୍ଵ ଏଵ ଚତୁର୍ଭୁଜାଃ
ମଥୁରାରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ ଓ ସମ୍ମାନିତ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଚାରିଟି ହାତ ଧାରଣ କରି, ଅପାର ମହିମା ରଖନ୍ତି।
ମଥୁରାଵାସିନୋ ଯେ ତୁ ଦୋଷାନ୍ପଶ୍ଯଂତି ମାନଵାଃ । ତେଷୁ ଦୋଷଂ ନ ପଶ୍ଯଂତି ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁସହସ୍ରଜମ୍
ମଥୁରାରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଦୋଷ ଦେଖୁଥିବା ମଣିଷମାନେ, ସେମାନେ ନିଜର ହଜାର ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ୱାରା ଆସୁଥିବା ଦୋଷକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅଧନା ଅପି ତେ ଧନ୍ଯା ମଥୁରାଂ ଯେ ସ୍ମରଂତି ତେ । ଯତ୍ର ଭୂତେଶ୍ଵରୋ ଦେଵୋ ମୋକ୍ଷଦଃ ପାପିନାମପି
ଯେଉଁମାନେ ଧନହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମଥୁରାକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ। କାରଣ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାକୁର ଥାନ୍ତି, ଯିଏ ପାପୀମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ମମ ପ୍ରିଯତମୋ ନିତ୍ଯଂ ଦେଵୋ ଭୂତେଶ୍ଵରଃ ପରଃ । ଯଃ କଦାପି ମମ ପ୍ରୀତ୍ଯୈ ନ ସଂତ୍ଯଜତି ତାଂ ପୁରୀମ୍
ଭୂତମାନଙ୍କ ଠାକୁର, ଯିଏ ସଦା ମୋତେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ, ସେ ମୋର ଖୁସି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କେବେ ମଧୁରା ସହରକୁ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।
ଭୂତେଶ୍ଵରଂ ଯୋ ନ ନମେନ୍ନ ପୂଜଯେନ୍ନ ଵାସ୍ମରେଦ୍ଦୁଶ୍ଚରିତୋ ମନୁଷ୍ଯଃ । ନୈନାଂ ସ ପଶ୍ଯେନ୍ମଥୁରାଂ ମଦୀଯାଂ ସ୍ଵଯଂପ୍ରକାଶାଂ ପରଦେଵତାଖ୍ଯାମ୍
ଯିଏ ଭୂତମାନଙ୍କ ଠାକୁରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ ନାହିଁ, ପୂଜା କରେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ସ୍ମରଣ କରେ ନାହିଁ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ମଣିଷ ମୋ ମଧୁରା ସହର, ଯିଏ ନିଜେ ଆଲୋକମୟ ଓ ପରମ ଦେବତା ଭାବେ ପରିଚିତ, ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ କଥଂ ମଯି ଭକ୍ତିଂ ସ ଲଭତେ ପାପପୂରୁଷଃ । ଯୋ ମଦୀଯଂ ପରଂ ଭକ୍ତଂ ଶିଵଂ ସଂପୂଜଯେନ୍ନହି
ଯିଏ ମୋର ପରମ ଭକ୍ତ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ ନାହିଁ, ସେ ପାପୀ ମଣିଷ କେବେ ମୋତେ ଭକ୍ତି ଲାଭ କରିପାରେ ନାହିଁ।
ମନ୍ମାଯାମୋହିତଧିଯଃ ପ୍ରାଯସ୍ତେ ମାନଵାଧମାଃ । ଭୂତେଶ୍ଵରଂ ନ ନମଂତି ନ ସ୍ମରଂତି ସ୍ତୁଵଂତି ଯେ
ଯେଉଁମାନଙ୍କ ମନ ମୋର ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ, ସେମାନେ ଭୂତମାନଙ୍କ ଠାକୁରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, କିମ୍ବା ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ବାଲକୋଽପି ଧ୍ରୁଵୋ ଯତ୍ର ମମାରାଧନତତ୍ପରଃ । ପ୍ରାପ ସ୍ଥାନଂ ପରଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ଯତ୍ନଯୁକ୍ତଂ ପିତାମହୈଃ
ସେଠାରେ ଏକ ଶିଶୁ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୋର ଆରାଧନାରେ ଲାଗିଥିଲା, ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପରମ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲା, ଯାହା ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ପିତାମହମାନେ ବଡ଼ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ।
ତାଂ ପୁରୀଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମଥୁରାଂ ମଦୀଯାଂ ସୁରଦୁର୍ଲଭାମ୍ । ଖଂଜୋ ଭୂତ୍ଵାଂଧକୋ ଵାପି ପ୍ରାଣାନେଵ ପରିତ୍ଯଜେତ୍
ମୋର ମଧୁରା ସହର, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଲଙ୍ଗଡ଼ କିମ୍ବା ଅନ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଠାରେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ଵେଦଵ୍ଯାସମହାଭାଗ ମା କୃଥାଃ ସଂଶଯଂ କ୍ଵଚିତ୍ । ରହସ୍ଯଂ ଵେଦଶିରସାଂ ଯନ୍ମଯା ତେ ପ୍ରକାଶିତମ୍
ହେ ବେଦବ୍ୟାସ, ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ମୁଁ ତୁମକୁ ବେଦର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଯାହା ଖୋଲିଦେଇଛି, ସେଥିରେ କେବେ ମନରେ ସନ୍ଦେହ ରଖିବା ନାହିଁ।
ଇମଂ ଭଗଵତା ପ୍ରୋକ୍ତମଧ୍ଯାଯଂ ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୁଚିଃ । ଶୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ଯୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ମୁକ୍ତିସ୍ତସ୍ଯାପି ଶାଶ୍ଵତୀ
ଯିଏ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟରେ, ଭଗବାନଙ୍କ କହିଥିବା ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଭକ୍ତିଭାବରେ ଶୁଣେ, ସେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ମୋକ୍ଷ ପାଇଥାଏ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ପାତାଲଖଂଡେ ଵୃଂଦାଵନାଦିମଥୁରାମାହାତ୍ମ୍ଯକଥନଂନାମ ତ୍ରିସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପାତାଳଖଣ୍ଡରେ ବୃନ୍ଦାବନ ଓ ମଥୁରାର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା ନାମକ ତିରିସତତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ-। ଏକଦା ରହସି ଶ୍ରୀମାନୁଦ୍ଧଵୋ ଭଗଵିତ୍ପ୍ରିଯଃ । ସନତ୍କୁମାରମେକାଂତେ ହ୍ଯପୃଚ୍ଛତ୍ପାର୍ଷଦଃ ପ୍ରଭୋ
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: ଗୋଟିଏ ସମୟରେ, ଏକାନ୍ତରେ, ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ମହିମାଶାଳୀ ଉଦ୍ଧବ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାର୍ଷଦ ସନତ୍କୁମାରଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତରେ ପଚାରିଲେ।
ଯତ୍ର କ୍ରୀଡତି ଗୋଵିଂଦୋ ନିତ୍ଯଂ ନିତ୍ଯସୁରାସ୍ପଦେ । ଗୋପାଂଗନାଭିର୍ଯତ୍ସ୍ଥାନଂ କୁତ୍ର ଵା କୀଦୃଶଂ ପରମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଗୋବିନ୍ଦ ସଦା ଗୋପୀମାନେ ସହ ଖେଳନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ସଦା ବସନ୍ତି, ସେହି ପରମ ସ୍ଥାନ କେଉଁଠି ଅଛି ଓ କେମିତି ଅଛି?
ତତ୍ତତ୍କ୍ରୀଡନଵୃତ୍ତାଂତମନ୍ଯଦ୍ଯଦ୍ଯତ୍ତଦଦ୍ଭୁତମ୍ । ଜ୍ଞାତଂ ଚେତ୍ତଵ ତତ୍କଥ୍ଯଂ ସ୍ନେହୋ ମେ ଯଦି ଵର୍ତ୍ତତେ
ସେଠାରେ ଯେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ ଲୀଳା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଘଟିଥିଲା, ତୁମେ ଯଦି ଜାଣ, ମୋ ପ୍ରତି ଯଦି ସ୍ନେହ ଅଛି, ଦୟାକରି ମୋତେ କୁହ।
ସନତ୍କୁମାର ଉଵାଚ-। କଦାଚିଦ୍ଯମୁନାକୂଲେ କସ୍ଯାପି ଚ ତରୋସ୍ତଲେ । ସୁଵୃତ୍ତେନୋପଵିଷ୍ଟେନ ଭଗଵତ୍ପାର୍ଷଦେନ ଵୈ
ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ: ଗୋଟିଏ ସମୟରେ, ଯମୁନା ତଟରେ, ଗଛ ତଳେ, ଭଲ ଚରିତ୍ର ଥିବା ଭଗବାନଙ୍କ ପାର୍ଷଦ ବସିଥିଲେ।
ଯଦ୍ରହୋଽନୁଭଵସ୍ତସ୍ଯ ପାର୍ଥେନାପି ମହାତ୍ମନା । ଦୃଷ୍ଟଂ କୃତଂ ଚ ଯଦ୍ଯତ୍ତତ୍ପ୍ରସଂଗାତ୍କଥିତଂ ମଯି
ସେଠାରେ ମହାନ ପାର୍ଥଙ୍କର ଯେଉଁ ଗୁପ୍ତ ଅନୁଭୂତି ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଥିଲେ କିମ୍ବା କରିଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ତତ୍ତେଽହଂ କଥଯାମ୍ଯେତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵାଵହିତଃ ପରମ୍ । କିଂତ୍ଵେତଦ୍ଯତ୍ର କୁତ୍ରାପି ନ ପ୍ରକାଶ୍ଯଂ କଦାଚନ
ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି, ଏହାକୁ ମନ ଦେଇ ଶୁଣ। କିନ୍ତୁ ଏହି କଥା କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କେବେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ-। ଶଂକରାଦ୍ଯୈର୍ଵିରିଂଚ୍ଯାଦ୍ଯୈରଦୃଷ୍ଟମଶ୍ରୁତଂ ଚ ଯତ୍ । ସର୍ଵମେତତ୍କୃପାଂଭୋଧେ କୃପଯା କଥଯ ପ୍ରଭୋ
ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ — ହେ ପ୍ରଭୁ, ଶିବ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁଠି ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ଶୁଣିନାହାନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ଆପଣଙ୍କର ଦୟାର ସାଗରରୁ ମୋତେ କୃପା କରି କହନ୍ତୁ।
କିଂ ତ୍ଵଯା କଥିତଂ ପୂର୍ଵମାଭୀର୍ଯସ୍ତଵ ଵଲ୍ଲଭାଃ । ତାସ୍ତାଃ କତିଵିଧା ଦେଵ କତି ଵା ସଂଖ୍ଯଯା ପୁନଃ
ହେ ଦେବ, ପୂର୍ବରୁ ଆପଣ ଯେଉଁ ଆଭୀରୀ ମହିଳାମାନେ ଆପଣଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ— ସେମାନେ କେତେ ଜଣ ଓ ସଂଖ୍ୟା କେତେ?
ନାମାନି କତି ଵା ତାସାଂ କା ଵା କୁତ୍ର ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ । ତାସାଂ ଵା କତି କର୍ମାଣି ଵଯୋଵେଷଶ୍ଚ କଃ ପ୍ରଭୋ
ସେମାନଙ୍କର କେତେଟି ନାମ, କ'ଣ ନାମ, କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି? ସେମାନେ କ'ଣ କାମ କରନ୍ତି, ବୟସ୍ କେତେ, ଦେଖାରେ କେମିତି, ହେ ପ୍ରଭୁ?
କାଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ କ୍ଵ ଵା ଦେଵ ଵିହରିଷ୍ଯସି ଭୋ ରହଃ । ନିତ୍ଯେ ନିତ୍ଯସୁଖେ ନିତ୍ଯଵିଭଵେ ଚ ଵନେ ଵନେ
ହେ ଦେବ, କେଉଁଠି ଏବଂ କେଉଁଠି, କାହା ସହିତ ଆପଣ ଗୁପ୍ତରେ ହେଉଥିବା ଅବିରତ ଆନନ୍ଦ ଓ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧିରେ, ଏକ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଅନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ ବିହାର କରିବେ?
ତତ୍ସ୍ଥାନଂ କୀଦୃଶଂ କୁତ୍ର ଶାଶ୍ଵତଂ ପରମଂ ମହତ୍ । କୃପା ଚେତ୍ତାଦୃଶୀ ତନ୍ମେ ସର୍ଵଂ ଵକ୍ତୁମିହାର୍ହସି
ସେଠି କେମିତି ସ୍ଥାନ, କେଉଁଠି ଅଛି, କେମିତି ଅମର ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ? ଯଦି ଆପଣ ଦୟା କରନ୍ତି, ତେବେ ଏଠାରେ ସବୁ କଥା ମୋତେ କହିଦିଅନ୍ତୁ।
ଯଦପୃଷ୍ଟଂ ମଯାପ୍ଯେଵମଜ୍ଞାତଂ ଯଦ୍ରହସ୍ତଵ । ଆର୍ତାର୍ତିଘ୍ନ ମହାଭାଗ ସର୍ଵଂ ତତ୍କଥଯିଷ୍ଯସି
ମୁଁ ଯାହା ପଚାରିନାହିଁ, ଯାହା ଅଜଣା ବା ଗୁପ୍ତ ଅଛି— ହେ ଦୟାଳୁ, ଦୁଃଖ ହରଣ କରୁଥିବା, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ମଧ୍ୟ ମୋତେ କହିଦିଅନ୍ତୁ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ-। ତତ୍ସ୍ଥାନଂ ଵଲ୍ଲଭାସ୍ତା ମେ ଵିହାରସ୍ତାଦୃଶୋ ମମ । ଅପି ପ୍ରାଣସମାନାନାଂ ସତ୍ଯଂ ପୁଂସାମଗୋଚରଃ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ — ସେଠି ସ୍ଥାନ, ମୋର ପ୍ରିୟମାନେ, ଏବଂ ମୋର ସେଇ ବିହାର — ଏହା ପ୍ରାଣ ସମାନ ପ୍ରିୟ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟକୁ କହୁଁଛି, ମଣିଷମାନେ ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ।
କଥିତେ ଦୃଷ୍ଟୁମୁତ୍କଂଠା ତଵ ଵତ୍ସ ଭଵିଷ୍ଯତି । ବ୍ରହ୍ମାଦୀନାମଦୃଶ୍ଯଂ ଯତ୍କିଂ ତଦନ୍ଯ ଜନସ୍ଯ ଵୈ
ମୁଁ ଏହା କହିଦେଲେ, ମୋ ପୁଅ, ତୁମେ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହ କରିବ। ଏହା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ତ ଅଛି।