ଗୋପ୍ଯସ୍ତୁ ଶ୍ରୁତଯୋ ଜ୍ଞେଯା ଋଚୋ ଵୈ ଗୋପକନ୍ଯକାଃ । ଦେଵକନ୍ଯାଶ୍ଚ ରାଜେଂଦ୍ର ତପୋଯୁକ୍ତା ମୁମୁକ୍ଷଵଃ
ହେ ରାଜା, ଗୋପୀମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ବେଦ, ଗୋପମାନେ ଝିଅମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଋକ୍ ମନ୍ତ୍ର, ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ଝିଅମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଓ ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଥିବା।
ଗୋପାଲା ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ଵୈକୁଂଠାନଂଦମୂର୍ତ୍ତଯଃ । କଲ୍ପଵୃକ୍ଷଃ କଦଂବୋଽଯଂ ପରାନଂଦୈକଭାଜନମ୍
ସମସ୍ତ ଗୋପମାନେ ମୁନି, ବୈକୁଣ୍ଠ ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି। ଏହି କଦମ୍ବ ଗଛ ହେଉଛି କଳ୍ପବୃକ୍ଷ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦର ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ।
ଵନମାନଂଦକାଖ୍ଯଂ ହି ମହାପାତକନାଶନମ୍ । ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ସାଧ୍ଯା ଗଂଧର୍ଵାଃ କୋକିଲାଦ୍ଯା ନ ସଂଶଯଃ
ଏହି ଜଙ୍ଗଲର ନାମ ଆନନ୍ଦକା, ଯାହା ମହାପାପ ନାଶ କରେ। ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ସିଦ୍ଧ, ସାଧ୍ୟ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ କୋଇଲି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ।
କେଚିଦାନଂଦହୃଦଯଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ଯମୁନଯା ତନୁମ୍ । ଅନାଦିର୍ହରିଦାସୋଽଯଂ ଭୂଧରୋ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
କେହି ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟ ନେଇ, ସିଧାସଳଖ ଋଷି ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ପାହାଡ଼ଟି ଆଦିହୀନ ହରିଦାସ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଵେଣୁର୍ଯଃ ଶୃଣୁତଂ ଵିପ୍ରଂ ତଵାପି ଵିଦିତଂ ତଥା । ଦ୍ଵିଜ ଆସୀଚ୍ଛାଂତମନାସ୍ତପଃ ଶାଂତିପରାଯଣଃ
ଏହି ବାଂଶୀ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଜାଣ, ସେ ଜଣେ ଦ୍ୱିଜ, ଶାନ୍ତ ମନ, ତପସ୍ୟା ଓ ଶାନ୍ତିରେ ଲିନ ଥିଲେ।
ନାମ୍ନା ଦେଵଵ୍ରତୋଦାଂତଃ କର୍ମକାଂଡଵିଶାରଦଃ । ସ ଵୈଷ୍ଣଵଜନଵ୍ରାତମଧ୍ଯଵର୍ତ୍ତୀ କ୍ରିଯାପରଃ
ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଦେବବ୍ରତ, ସଂଯମୀ ଓ କର୍ମକାଣ୍ଡରେ ପାରଙ୍ଗତ। ସେ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହି, କ୍ରିୟାରେ ଲିନ ଥିଲେ।
ସ କଦାଚନ ଶୁଶ୍ରାଵ ଯଜ୍ଞେଶୋଽସ୍ତୀତି ଭୂପତେ । ତସ୍ଯ ଗେହମଥାଭ୍ଯାଗାଦ୍ଦ୍ଵିଜୋ ମଦ୍ଗତନିଶ୍ଚଯଃ
କେବେ ଏକଥା ହେଲା, ହେ ରାଜା, ସେ ଯଜ୍ଞେଶ୍ୱର ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣିଲେ। ତାପରେ ସେ ଦ୍ୱିଜ, ମୋ ପ୍ରତି ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଆସିଲେ।
ସ ମଦ୍ଭକ୍ତଃ କ୍ଵଚିତ୍ପୂଜାଂ ତୁଲସୀଦଲଵାରିଣା । କୃତଵାଂସ୍ତଦ୍ଗୃହେ କିଂଚିତ୍ଫଲଂ ମୂଲଂ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ସେ ମୋର ଭକ୍ତ, କେବେ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଓ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ। ସେ ଘରେ କିଛି ଫଳ ଓ ମୂଳ ଅର୍ପଣ କଲେ।
ସ୍ନାନଵାରିଫଲଂ କିଂଚିତ୍ତସ୍ମୈ ମତ୍ଯା ଦଦୌ ସୁଧୀଃ । ଅଶ୍ରଦ୍ଧଯା ସ୍ମିତଂ କୃତ୍ଵା ସୋଽପ୍ଯଗୃହ୍ଣାଦ୍ଦ୍ଵିଜନ୍ମନଃ
ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ସ୍ନାନର ପାଣିର କିଛି ଫଳ ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଦ୍ୱିଜ, ଆସ୍ଥା ନଥିବା ସ୍ମିତ ମୁହଁରେ ତାହା ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ତେନ ପାପେନ ସଂଜାତଂ ଵେଣୁତ୍ଵମତିଦାରୁଣମ୍ । ତେନ ପୁଣ୍ଯେନ ତସ୍ଯାଥ ମଦୀଯ ପ୍ରିଯତାଂ ଗତଃ
ସେଇ ପାପରେ, ସେ ଅତି କଠିନ ବାଂଶୀ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେଇ ପୁଣ୍ୟରେ, ସେ ପରେ ମୋର ପ୍ରିୟତ୍ୱ ଲାଭ କଲେ।
ଅମୁନା ସୋପି ରାଜେଂଦ୍ର କେତୁମାନିଵ ରାଜତେ । ଯୁଗାଂତେ ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୁପରୋ ଭୂତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମ ସମାପ୍ସ୍ଯତି
ଏହି ଦ୍ୱାରା, ହେ ରାଜା, ସେ କେତୁମାନ୍ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଯୁଗ ଶେଷରେ, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିରେ ଲିନ ହୋଇ, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ।
ଅହୋ ନ ଜାନଂତି ନରା ଦୁରାଶଯାଃ ପୁରୀଂ ମଦୀଯାଂ ପରମାଂ ସନାତନୀମ୍ । ସୁରେଂଦ୍ର ନାଗେଂଦ୍ର ମୁନୀଂଦ୍ର ସଂସ୍ତୁତାଂ ମନୋରମାଂ ତାଂ ମଥୁରାଂ ପୁରାତନୀମ୍
ହାଏ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଭ୍ରାନ୍ତ ଆଶାରେ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଶାଶ୍ୱତ ନଗରୀକୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହାନ୍ତି—ଯାହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ନାଗରାଜ ଓ ମହାମୁନିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ସେ ମନୋହର ପୁରାତନ ମଥୁରା।
କାଶ୍ଯାଦଯୋ ଯଦ୍ଯପି ସଂତି ପୁର୍ଯସ୍ତାସାଂ ତୁ ମଧ୍ଯେ ମଥୁରୈଵ ଧନ୍ଯା । ଯଜ୍ଜନ୍ମମୌଂଜୀଵ୍ରତମୃତ୍ଯୁଦାହୈର୍ନୃଣାଂ ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ଵିଦଧାତି ମୁକ୍ତିମ୍
କାଶୀ ଓ ଅନ୍ୟ ନଗରୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଥୁରା ହିଁ ସବୁଠାରୁ ଧନ୍ୟ। କାରଣ, ଜନ୍ମ, ଉପନୟନ, ବ୍ରତ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ୱାରା ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନେକୁ ଚାରିପ୍ରକାର ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ଯଦା ଵିଶୁଦ୍ଧାସ୍ତପଆଦିନା ଜନାଃ ଶୁଭାଶଯା ଧ୍ଯାନଧନା ନିରଂତରମ୍ । ତଦୈଵ ପଶ୍ଯଂତି ମମୋତ୍ତମାଂ ପୁରୀଂ ନ ଚାନ୍ଯଥା କଲ୍ପଶତୈର୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଯେତେବେଳେ ଲୋକମାନେ ତପସ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଶୁଭ ଇଚ୍ଛା ଓ ଧ୍ୟାନର ଧନରେ ସଦା ଲିନ ରହନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ମାତ୍ର ମୋର ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁରୀକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅନ୍ୟଥା ଶତାବ୍ଦୀ ଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ମଥୁରାଵାସିନୋ ଧନ୍ଯା ମାନ୍ଯା ଅପି ଦିଵୌକସାମ୍ । ଅଗଣ୍ଯମହିମାନସ୍ତେ ସର୍ଵ ଏଵ ଚତୁର୍ଭୁଜାଃ
ମଥୁରାରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ ଓ ସମ୍ମାନିତ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଚାରିଟି ହାତ ଧାରଣ କରି, ଅପାର ମହିମା ରଖନ୍ତି।
ମଥୁରାଵାସିନୋ ଯେ ତୁ ଦୋଷାନ୍ପଶ୍ଯଂତି ମାନଵାଃ । ତେଷୁ ଦୋଷଂ ନ ପଶ୍ଯଂତି ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁସହସ୍ରଜମ୍
ମଥୁରାରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଦୋଷ ଦେଖୁଥିବା ମଣିଷମାନେ, ସେମାନେ ନିଜର ହଜାର ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ୱାରା ଆସୁଥିବା ଦୋଷକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅଧନା ଅପି ତେ ଧନ୍ଯା ମଥୁରାଂ ଯେ ସ୍ମରଂତି ତେ । ଯତ୍ର ଭୂତେଶ୍ଵରୋ ଦେଵୋ ମୋକ୍ଷଦଃ ପାପିନାମପି
ଯେଉଁମାନେ ଧନହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମଥୁରାକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ। କାରଣ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାକୁର ଥାନ୍ତି, ଯିଏ ପାପୀମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ମମ ପ୍ରିଯତମୋ ନିତ୍ଯଂ ଦେଵୋ ଭୂତେଶ୍ଵରଃ ପରଃ । ଯଃ କଦାପି ମମ ପ୍ରୀତ୍ଯୈ ନ ସଂତ୍ଯଜତି ତାଂ ପୁରୀମ୍
ଭୂତମାନଙ୍କ ଠାକୁର, ଯିଏ ସଦା ମୋତେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ, ସେ ମୋର ଖୁସି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କେବେ ମଧୁରା ସହରକୁ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।
ଭୂତେଶ୍ଵରଂ ଯୋ ନ ନମେନ୍ନ ପୂଜଯେନ୍ନ ଵାସ୍ମରେଦ୍ଦୁଶ୍ଚରିତୋ ମନୁଷ୍ଯଃ । ନୈନାଂ ସ ପଶ୍ଯେନ୍ମଥୁରାଂ ମଦୀଯାଂ ସ୍ଵଯଂପ୍ରକାଶାଂ ପରଦେଵତାଖ୍ଯାମ୍
ଯିଏ ଭୂତମାନଙ୍କ ଠାକୁରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ ନାହିଁ, ପୂଜା କରେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ସ୍ମରଣ କରେ ନାହିଁ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ମଣିଷ ମୋ ମଧୁରା ସହର, ଯିଏ ନିଜେ ଆଲୋକମୟ ଓ ପରମ ଦେବତା ଭାବେ ପରିଚିତ, ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ କଥଂ ମଯି ଭକ୍ତିଂ ସ ଲଭତେ ପାପପୂରୁଷଃ । ଯୋ ମଦୀଯଂ ପରଂ ଭକ୍ତଂ ଶିଵଂ ସଂପୂଜଯେନ୍ନହି
ଯିଏ ମୋର ପରମ ଭକ୍ତ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ ନାହିଁ, ସେ ପାପୀ ମଣିଷ କେବେ ମୋତେ ଭକ୍ତି ଲାଭ କରିପାରେ ନାହିଁ।
ମନ୍ମାଯାମୋହିତଧିଯଃ ପ୍ରାଯସ୍ତେ ମାନଵାଧମାଃ । ଭୂତେଶ୍ଵରଂ ନ ନମଂତି ନ ସ୍ମରଂତି ସ୍ତୁଵଂତି ଯେ
ଯେଉଁମାନଙ୍କ ମନ ମୋର ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ, ସେମାନେ ଭୂତମାନଙ୍କ ଠାକୁରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, କିମ୍ବା ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ବାଲକୋଽପି ଧ୍ରୁଵୋ ଯତ୍ର ମମାରାଧନତତ୍ପରଃ । ପ୍ରାପ ସ୍ଥାନଂ ପରଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ଯତ୍ନଯୁକ୍ତଂ ପିତାମହୈଃ
ସେଠାରେ ଏକ ଶିଶୁ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୋର ଆରାଧନାରେ ଲାଗିଥିଲା, ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପରମ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲା, ଯାହା ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ପିତାମହମାନେ ବଡ଼ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ।
ତାଂ ପୁରୀଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମଥୁରାଂ ମଦୀଯାଂ ସୁରଦୁର୍ଲଭାମ୍ । ଖଂଜୋ ଭୂତ୍ଵାଂଧକୋ ଵାପି ପ୍ରାଣାନେଵ ପରିତ୍ଯଜେତ୍
ମୋର ମଧୁରା ସହର, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଲଙ୍ଗଡ଼ କିମ୍ବା ଅନ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଠାରେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ଵେଦଵ୍ଯାସମହାଭାଗ ମା କୃଥାଃ ସଂଶଯଂ କ୍ଵଚିତ୍ । ରହସ୍ଯଂ ଵେଦଶିରସାଂ ଯନ୍ମଯା ତେ ପ୍ରକାଶିତମ୍
ହେ ବେଦବ୍ୟାସ, ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ମୁଁ ତୁମକୁ ବେଦର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଯାହା ଖୋଲିଦେଇଛି, ସେଥିରେ କେବେ ମନରେ ସନ୍ଦେହ ରଖିବା ନାହିଁ।
ଇମଂ ଭଗଵତା ପ୍ରୋକ୍ତମଧ୍ଯାଯଂ ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୁଚିଃ । ଶୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ଯୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ମୁକ୍ତିସ୍ତସ୍ଯାପି ଶାଶ୍ଵତୀ
ଯିଏ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟରେ, ଭଗବାନଙ୍କ କହିଥିବା ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଭକ୍ତିଭାବରେ ଶୁଣେ, ସେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ମୋକ୍ଷ ପାଇଥାଏ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ପାତାଲଖଂଡେ ଵୃଂଦାଵନାଦିମଥୁରାମାହାତ୍ମ୍ଯକଥନଂନାମ ତ୍ରିସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପାତାଳଖଣ୍ଡରେ ବୃନ୍ଦାବନ ଓ ମଥୁରାର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା ନାମକ ତିରିସତତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ-। ଏକଦା ରହସି ଶ୍ରୀମାନୁଦ୍ଧଵୋ ଭଗଵିତ୍ପ୍ରିଯଃ । ସନତ୍କୁମାରମେକାଂତେ ହ୍ଯପୃଚ୍ଛତ୍ପାର୍ଷଦଃ ପ୍ରଭୋ
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: ଗୋଟିଏ ସମୟରେ, ଏକାନ୍ତରେ, ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ମହିମାଶାଳୀ ଉଦ୍ଧବ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାର୍ଷଦ ସନତ୍କୁମାରଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତରେ ପଚାରିଲେ।
ଯତ୍ର କ୍ରୀଡତି ଗୋଵିଂଦୋ ନିତ୍ଯଂ ନିତ୍ଯସୁରାସ୍ପଦେ । ଗୋପାଂଗନାଭିର୍ଯତ୍ସ୍ଥାନଂ କୁତ୍ର ଵା କୀଦୃଶଂ ପରମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଗୋବିନ୍ଦ ସଦା ଗୋପୀମାନେ ସହ ଖେଳନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ସଦା ବସନ୍ତି, ସେହି ପରମ ସ୍ଥାନ କେଉଁଠି ଅଛି ଓ କେମିତି ଅଛି?
ତତ୍ତତ୍କ୍ରୀଡନଵୃତ୍ତାଂତମନ୍ଯଦ୍ଯଦ୍ଯତ୍ତଦଦ୍ଭୁତମ୍ । ଜ୍ଞାତଂ ଚେତ୍ତଵ ତତ୍କଥ୍ଯଂ ସ୍ନେହୋ ମେ ଯଦି ଵର୍ତ୍ତତେ
ସେଠାରେ ଯେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ ଲୀଳା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଘଟିଥିଲା, ତୁମେ ଯଦି ଜାଣ, ମୋ ପ୍ରତି ଯଦି ସ୍ନେହ ଅଛି, ଦୟାକରି ମୋତେ କୁହ।
ସନତ୍କୁମାର ଉଵାଚ-। କଦାଚିଦ୍ଯମୁନାକୂଲେ କସ୍ଯାପି ଚ ତରୋସ୍ତଲେ । ସୁଵୃତ୍ତେନୋପଵିଷ୍ଟେନ ଭଗଵତ୍ପାର୍ଷଦେନ ଵୈ
ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ: ଗୋଟିଏ ସମୟରେ, ଯମୁନା ତଟରେ, ଗଛ ତଳେ, ଭଲ ଚରିତ୍ର ଥିବା ଭଗବାନଙ୍କ ପାର୍ଷଦ ବସିଥିଲେ।