ମହେଂଦ୍ରଦର୍ପନାଶାଯ ଗୋଗୋପାଲସୁଖାଵହମ୍ । ଗୋପାଲମବଲାସଂଗମୁଦିତଂ ଵେଣୁଵାଦିନମ୍
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ କରିବା ଓ ଗୋ ଓ ଗୋପାଳମାନେ ଖୁସି ପାଇବା ପାଇଁ, ମୁଁ ଦେଖିଲି ଗୋପାଳ ଶିଶୁ, ଯିଏ ବାଁଶୀ ବଜାଉଛନ୍ତି ଓ ଜଣେ ଜଣେ ଝିଅମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାତିହୃଷ୍ଟୋ ହ୍ଯଭଵଂ ସର୍ଵଭୂଷଣଭୂଷଣମ୍ । ତତୋ ମାମାହ ଭଗଵାନ୍ଵୃଂଦାଵନଚରଃ ସ୍ଵଯମ୍
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋ ମନ ଅତିଆନନ୍ଦିତ ହେଲା—ସେ ସମସ୍ତ ଭୂଷଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୂଷଣ। ତାପରେ ବୃନ୍ଦାବନରେ ବସୁଥିବା ସେ ଭଗବାନ ମୋତେ କହିଲେ।
ଯଦିଦଂ ମେ ତ୍ଵଯା ଦୃଷ୍ଟଂ ରୂପଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସନାତନମ୍ । ନିଷ୍କଲଂ ନିଷ୍କ୍ରିଯଂ ଶାଂତଂ ସଚ୍ଚିଦାନଂଦଵିଗ୍ରହମ୍
ମୋ ଏହି ଦିବ୍ୟ, ଶାଶ୍ୱତ ସ୍ୱରୂପ ଯାହା ତୁମେ ଦେଖିଛ, ଏହା ଅଖଣ୍ଡ, କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ, ଶାନ୍ତ, ଯାହାର ସ୍ୱଭାବ ସତ୍, ଚିତ୍, ଆନନ୍ଦ।
ପୂର୍ଣଂ ପଦ୍ମପଲାଶାକ୍ଷଂ ନାତଃ ପରତରଂ ମମ । ଇଦମେଵଵଦଂତ୍ଯେତେଵେଦାଃକାରଣକାରଣମ୍
ଏହା ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପଦ୍ମପତ୍ର ଭଳି ଆଖି; ଏଠାରୁ ବଡ଼ କିଛି ମୋ ପାଖରେ ନାହିଁ। ବେଦମାନେ ଏହିକୁ ଏକମାତ୍ର ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ କହନ୍ତି।
ସତ୍ଯଂନିତ୍ଯଂପରାନଂଦଂଚିଦ୍ଘନଂଶାଶ୍ଵତଂଶିଵମ୍ । ନିତ୍ଯାଂ ମେ ମଥୁରାଂ ଵିଦ୍ଧି ଵନଂ ଵୃଂଦାଵନଂ ତଥା
ଏହା ସତ୍ୟ, ନିତ୍ୟ, ପରମ ଆନନ୍ଦ, ଘନ ଚେତନା, ଚିରସ୍ଥାୟୀ, ଶୁଭ। ମଥୁରା ଏବଂ ବୃନ୍ଦାବନ ଅରଣ୍ୟ ସଦା ମୋର ବୋଲି ଜାଣ।
ଯମୁନାଂ ଗୋପକନ୍ଯାଶ୍ଚ ତଥା ଗୋପାଲବାଲକାଃ । ମମାଵତାରୋ ନିତ୍ଯୋଽଯମତ୍ର ମା ସଂଶଯଂ କୃଥାଃ
ଯମୁନା, ଗୋପୀମାନେ ଓ ଗୋପାଳ ଶିଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ନିତ୍ୟ। ଏଠାରେ ମୋର ଅବତାର ନିତ୍ୟ; ଏଥିରେ କେବେ ଦ୍ୱିଧା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ମମେଷ୍ଟା ହି ସଦା ରାଧା ସର୍ଵଜ୍ଞୋଽହଂ ପରାତ୍ପରଃ । ସର୍ଵକାମଶ୍ଚ ସର୍ଵେଶଃ ସର୍ଵାନଂଦଃ ପରାତ୍ପରଃ
ରାଧା ସଦା ମୋର ପ୍ରିୟା। ମୁଁ ସବୁକିଛି ଜାଣେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ ଓ ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ସମସ୍ତ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା।
ମଯି ସର୍ଵମିଦଂ ଵିଶ୍ଵଂ ଭାତି ମାଯାଵିଜୃଂଭିତମ୍ । ତତୋଽହମବ୍ରୁଵଂ ଦେଵଂ ଜଗତ୍କାରଣକାରଣମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ମୋ ଭିତରେ ମାୟାର ଖେଳରେ ଦେଖାଯାଉଛି। ଏହିଥିରୁ, ମୁଁ ସେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ କାରଣ।
କାଶ୍ଚ ଗୋପ୍ଯସ୍ତୁ କେ ଗୋପା ଵୃକ୍ଷୋଽଯଂ କୀଦୃଶୋ ମତଃ । ଵନଂ କିଂ କୋକିଲାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ନଦୀ କେଯଂ ଗିରିଶ୍ଚ କଃ
ଏହି ଗୋପୀମାନେ କିଏ, ଏବଂ ଗୋପମାନେ କିଏ? ଏହି ଗଛଟି କେମିତି ପ୍ରକୃତିର? ଏହି ଜଙ୍ଗଲ କଣ, କୋଇଲି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କିଏ, ଏହି ନଦୀ କଣ, ଏହି ପାହାଡ଼ କଣ?
କୋଽସୌ ଵେଣୁର୍ମହାଭାଗୋ ଲୋକାନଂଦୈକଭାଜନମ୍ । ଭଗଵାନାହ ମାଂ ପ୍ରୀତଃ ପ୍ରସନ୍ନଵଦନାଂବୁଜଃ
ସେଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବାଂଶୀ କିଏ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଆନନ୍ଦର ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ? ଭଗବାନ୍ ଖୁସି ହୋଇ, ହସୁଥିବା ପଦ୍ମମୁଖରେ ମୋତେ କହିଲେ।
ଗୋପ୍ଯସ୍ତୁ ଶ୍ରୁତଯୋ ଜ୍ଞେଯା ଋଚୋ ଵୈ ଗୋପକନ୍ଯକାଃ । ଦେଵକନ୍ଯାଶ୍ଚ ରାଜେଂଦ୍ର ତପୋଯୁକ୍ତା ମୁମୁକ୍ଷଵଃ
ହେ ରାଜା, ଗୋପୀମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ବେଦ, ଗୋପମାନେ ଝିଅମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଋକ୍ ମନ୍ତ୍ର, ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ଝିଅମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଓ ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଥିବା।
ଗୋପାଲା ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ଵୈକୁଂଠାନଂଦମୂର୍ତ୍ତଯଃ । କଲ୍ପଵୃକ୍ଷଃ କଦଂବୋଽଯଂ ପରାନଂଦୈକଭାଜନମ୍
ସମସ୍ତ ଗୋପମାନେ ମୁନି, ବୈକୁଣ୍ଠ ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି। ଏହି କଦମ୍ବ ଗଛ ହେଉଛି କଳ୍ପବୃକ୍ଷ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦର ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ।
ଵନମାନଂଦକାଖ୍ଯଂ ହି ମହାପାତକନାଶନମ୍ । ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ସାଧ୍ଯା ଗଂଧର୍ଵାଃ କୋକିଲାଦ୍ଯା ନ ସଂଶଯଃ
ଏହି ଜଙ୍ଗଲର ନାମ ଆନନ୍ଦକା, ଯାହା ମହାପାପ ନାଶ କରେ। ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ସିଦ୍ଧ, ସାଧ୍ୟ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ କୋଇଲି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ।
କେଚିଦାନଂଦହୃଦଯଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ଯମୁନଯା ତନୁମ୍ । ଅନାଦିର୍ହରିଦାସୋଽଯଂ ଭୂଧରୋ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
କେହି ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟ ନେଇ, ସିଧାସଳଖ ଋଷି ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ପାହାଡ଼ଟି ଆଦିହୀନ ହରିଦାସ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଵେଣୁର୍ଯଃ ଶୃଣୁତଂ ଵିପ୍ରଂ ତଵାପି ଵିଦିତଂ ତଥା । ଦ୍ଵିଜ ଆସୀଚ୍ଛାଂତମନାସ୍ତପଃ ଶାଂତିପରାଯଣଃ
ଏହି ବାଂଶୀ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଜାଣ, ସେ ଜଣେ ଦ୍ୱିଜ, ଶାନ୍ତ ମନ, ତପସ୍ୟା ଓ ଶାନ୍ତିରେ ଲିନ ଥିଲେ।
ନାମ୍ନା ଦେଵଵ୍ରତୋଦାଂତଃ କର୍ମକାଂଡଵିଶାରଦଃ । ସ ଵୈଷ୍ଣଵଜନଵ୍ରାତମଧ୍ଯଵର୍ତ୍ତୀ କ୍ରିଯାପରଃ
ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଦେବବ୍ରତ, ସଂଯମୀ ଓ କର୍ମକାଣ୍ଡରେ ପାରଙ୍ଗତ। ସେ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହି, କ୍ରିୟାରେ ଲିନ ଥିଲେ।
ସ କଦାଚନ ଶୁଶ୍ରାଵ ଯଜ୍ଞେଶୋଽସ୍ତୀତି ଭୂପତେ । ତସ୍ଯ ଗେହମଥାଭ୍ଯାଗାଦ୍ଦ୍ଵିଜୋ ମଦ୍ଗତନିଶ୍ଚଯଃ
କେବେ ଏକଥା ହେଲା, ହେ ରାଜା, ସେ ଯଜ୍ଞେଶ୍ୱର ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣିଲେ। ତାପରେ ସେ ଦ୍ୱିଜ, ମୋ ପ୍ରତି ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଆସିଲେ।
ସ ମଦ୍ଭକ୍ତଃ କ୍ଵଚିତ୍ପୂଜାଂ ତୁଲସୀଦଲଵାରିଣା । କୃତଵାଂସ୍ତଦ୍ଗୃହେ କିଂଚିତ୍ଫଲଂ ମୂଲଂ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ସେ ମୋର ଭକ୍ତ, କେବେ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଓ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ। ସେ ଘରେ କିଛି ଫଳ ଓ ମୂଳ ଅର୍ପଣ କଲେ।
ସ୍ନାନଵାରିଫଲଂ କିଂଚିତ୍ତସ୍ମୈ ମତ୍ଯା ଦଦୌ ସୁଧୀଃ । ଅଶ୍ରଦ୍ଧଯା ସ୍ମିତଂ କୃତ୍ଵା ସୋଽପ୍ଯଗୃହ୍ଣାଦ୍ଦ୍ଵିଜନ୍ମନଃ
ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ସ୍ନାନର ପାଣିର କିଛି ଫଳ ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଦ୍ୱିଜ, ଆସ୍ଥା ନଥିବା ସ୍ମିତ ମୁହଁରେ ତାହା ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ତେନ ପାପେନ ସଂଜାତଂ ଵେଣୁତ୍ଵମତିଦାରୁଣମ୍ । ତେନ ପୁଣ୍ଯେନ ତସ୍ଯାଥ ମଦୀଯ ପ୍ରିଯତାଂ ଗତଃ
ସେଇ ପାପରେ, ସେ ଅତି କଠିନ ବାଂଶୀ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେଇ ପୁଣ୍ୟରେ, ସେ ପରେ ମୋର ପ୍ରିୟତ୍ୱ ଲାଭ କଲେ।
ଅମୁନା ସୋପି ରାଜେଂଦ୍ର କେତୁମାନିଵ ରାଜତେ । ଯୁଗାଂତେ ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୁପରୋ ଭୂତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମ ସମାପ୍ସ୍ଯତି
ଏହି ଦ୍ୱାରା, ହେ ରାଜା, ସେ କେତୁମାନ୍ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଯୁଗ ଶେଷରେ, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିରେ ଲିନ ହୋଇ, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ।
ଅହୋ ନ ଜାନଂତି ନରା ଦୁରାଶଯାଃ ପୁରୀଂ ମଦୀଯାଂ ପରମାଂ ସନାତନୀମ୍ । ସୁରେଂଦ୍ର ନାଗେଂଦ୍ର ମୁନୀଂଦ୍ର ସଂସ୍ତୁତାଂ ମନୋରମାଂ ତାଂ ମଥୁରାଂ ପୁରାତନୀମ୍
ହାଏ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଭ୍ରାନ୍ତ ଆଶାରେ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଶାଶ୍ୱତ ନଗରୀକୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହାନ୍ତି—ଯାହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ନାଗରାଜ ଓ ମହାମୁନିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ସେ ମନୋହର ପୁରାତନ ମଥୁରା।
କାଶ୍ଯାଦଯୋ ଯଦ୍ଯପି ସଂତି ପୁର୍ଯସ୍ତାସାଂ ତୁ ମଧ୍ଯେ ମଥୁରୈଵ ଧନ୍ଯା । ଯଜ୍ଜନ୍ମମୌଂଜୀଵ୍ରତମୃତ୍ଯୁଦାହୈର୍ନୃଣାଂ ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ଵିଦଧାତି ମୁକ୍ତିମ୍
କାଶୀ ଓ ଅନ୍ୟ ନଗରୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଥୁରା ହିଁ ସବୁଠାରୁ ଧନ୍ୟ। କାରଣ, ଜନ୍ମ, ଉପନୟନ, ବ୍ରତ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ୱାରା ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନେକୁ ଚାରିପ୍ରକାର ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ଯଦା ଵିଶୁଦ୍ଧାସ୍ତପଆଦିନା ଜନାଃ ଶୁଭାଶଯା ଧ୍ଯାନଧନା ନିରଂତରମ୍ । ତଦୈଵ ପଶ୍ଯଂତି ମମୋତ୍ତମାଂ ପୁରୀଂ ନ ଚାନ୍ଯଥା କଲ୍ପଶତୈର୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଯେତେବେଳେ ଲୋକମାନେ ତପସ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଶୁଭ ଇଚ୍ଛା ଓ ଧ୍ୟାନର ଧନରେ ସଦା ଲିନ ରହନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ମାତ୍ର ମୋର ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁରୀକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅନ୍ୟଥା ଶତାବ୍ଦୀ ଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ମଥୁରାଵାସିନୋ ଧନ୍ଯା ମାନ୍ଯା ଅପି ଦିଵୌକସାମ୍ । ଅଗଣ୍ଯମହିମାନସ୍ତେ ସର୍ଵ ଏଵ ଚତୁର୍ଭୁଜାଃ
ମଥୁରାରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ ଓ ସମ୍ମାନିତ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଚାରିଟି ହାତ ଧାରଣ କରି, ଅପାର ମହିମା ରଖନ୍ତି।
ମଥୁରାଵାସିନୋ ଯେ ତୁ ଦୋଷାନ୍ପଶ୍ଯଂତି ମାନଵାଃ । ତେଷୁ ଦୋଷଂ ନ ପଶ୍ଯଂତି ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁସହସ୍ରଜମ୍
ମଥୁରାରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଦୋଷ ଦେଖୁଥିବା ମଣିଷମାନେ, ସେମାନେ ନିଜର ହଜାର ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ୱାରା ଆସୁଥିବା ଦୋଷକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅଧନା ଅପି ତେ ଧନ୍ଯା ମଥୁରାଂ ଯେ ସ୍ମରଂତି ତେ । ଯତ୍ର ଭୂତେଶ୍ଵରୋ ଦେଵୋ ମୋକ୍ଷଦଃ ପାପିନାମପି
ଯେଉଁମାନେ ଧନହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମଥୁରାକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ। କାରଣ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାକୁର ଥାନ୍ତି, ଯିଏ ପାପୀମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ମମ ପ୍ରିଯତମୋ ନିତ୍ଯଂ ଦେଵୋ ଭୂତେଶ୍ଵରଃ ପରଃ । ଯଃ କଦାପି ମମ ପ୍ରୀତ୍ଯୈ ନ ସଂତ୍ଯଜତି ତାଂ ପୁରୀମ୍
ଭୂତମାନଙ୍କ ଠାକୁର, ଯିଏ ସଦା ମୋତେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ, ସେ ମୋର ଖୁସି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କେବେ ମଧୁରା ସହରକୁ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।
ଭୂତେଶ୍ଵରଂ ଯୋ ନ ନମେନ୍ନ ପୂଜଯେନ୍ନ ଵାସ୍ମରେଦ୍ଦୁଶ୍ଚରିତୋ ମନୁଷ୍ଯଃ । ନୈନାଂ ସ ପଶ୍ଯେନ୍ମଥୁରାଂ ମଦୀଯାଂ ସ୍ଵଯଂପ୍ରକାଶାଂ ପରଦେଵତାଖ୍ଯାମ୍
ଯିଏ ଭୂତମାନଙ୍କ ଠାକୁରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ ନାହିଁ, ପୂଜା କରେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ସ୍ମରଣ କରେ ନାହିଁ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ମଣିଷ ମୋ ମଧୁରା ସହର, ଯିଏ ନିଜେ ଆଲୋକମୟ ଓ ପରମ ଦେବତା ଭାବେ ପରିଚିତ, ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ କଥଂ ମଯି ଭକ୍ତିଂ ସ ଲଭତେ ପାପପୂରୁଷଃ । ଯୋ ମଦୀଯଂ ପରଂ ଭକ୍ତଂ ଶିଵଂ ସଂପୂଜଯେନ୍ନହି
ଯିଏ ମୋର ପରମ ଭକ୍ତ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ ନାହିଁ, ସେ ପାପୀ ମଣିଷ କେବେ ମୋତେ ଭକ୍ତି ଲାଭ କରିପାରେ ନାହିଁ।