ମଦ୍ଦର୍ଶନାଂତଃ ସଂସାର ଇତି ସତ୍ଯଂ ବ୍ରଵୀମି ତେ । ତତୋଽହମବ୍ରୁଵଂ କୃଷ୍ଣଂ ପୁଲକୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଵିଗ୍ରହଃ
ମୋତେ ଦେଖିବା ଦ୍ୱାରା ସଂସାରର ଶେଷ ହୁଏ—ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି। ତାପରେ, ମୋ ଦେହ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇ ଖୁସିରେ ଭରିଯାଇ, ମୁଁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲି।
ତ୍ଵାମହଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛାମି ଚକ୍ଷୁର୍ଭ୍ଯାଂ ମଧୁସୂଦନ । ଯତ୍ତତ୍ସତ୍ଯଂ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଜଗଜ୍ଜ୍ଯୋତିଂ ଜଗତ୍ପତିମ୍
ହେ ମଧୁସୂଦନ, ମୁଁ ମୋ ଦୁଇ ଆଖିରେ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛି—ସେଠି ଯେଉଁଠି ସତ୍ୟ, ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଲୋକ ଓ ନାଥ ଅଛନ୍ତି।
ଵଦଂତି ଵେଦଶିରସଶ୍ଚାକ୍ଷୁଷଂ ନାଥମଦ୍ଭୁତମ୍ । ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ-। ବ୍ରହ୍ମଣୈଵଂ ପୁରା ପୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରାର୍ଥିତଶ୍ଚ ଯଥା ପୁରା
ବେଦମାନେ କହନ୍ତି ଯେ, ଆଖିରେ ଦେଖିପାରିବା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ନାଥ ଅଛନ୍ତି। ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ ଏଭଳି ପଚାରିଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲେ।
ଯଦଵୋଚମହଂ ତସ୍ମୈ ତତ୍ତୁଭ୍ଯମପି କଥ୍ଯତେ । ମାମେକେ ପ୍ରକୃତିଂ ପ୍ରାହୁଃ ପୁରୁଷଂ ଚ ତଥେଶ୍ଵରମ୍
ମୁଁ ସେତିବେଳେ ଯାହା କହିଥିଲି, ସେଇ କଥା ଏବେ ତୁମକୁ କହୁଛି। କିଛି ଲୋକ ମୋତେ ପ୍ରକୃତି, ଅନ୍ୟେ ପୁରୁଷ ଓ ଏହିପରି ଈଶ୍ୱର କହନ୍ତି।
ଧର୍ମମେକେ ଧନଂ ଚୈକେ ମୋକ୍ଷମେକେଽକୁତୋଭଯମ୍ । ଶୂନ୍ଯମେକେ ଭାଵମେକେ ଶିଵମେକେ ସଦାଶିଵମ୍
କିଛି ଲୋକ ମୋତେ ଧର୍ମ, କିଛି ଧନ, କିଛି ମୋକ୍ଷ ଓ ଭୟ ନଥିବା ସ୍ଥିତି କହନ୍ତି। କିଛି ଶୂନ୍ୟ, କିଛି ଭାବ, କିଛି ଶିବ, କିଛି ସଦାଶିବ କହନ୍ତି।
ଅପରେ ଵେଦଶିରସି ସ୍ଥିତମେକଂ ସନାତନମ୍ । ସଦ୍ଭାଵଂ ଵିକ୍ରିଯାହୀନଂ ସଚ୍ଚିଦାନଂଦଵିଗ୍ରହମ୍
ଅନ୍ୟମାନେ କହନ୍ତି ଯେ, ବେଦରେ ଥିବା ଏକ ଏକମାତ୍ର ଶାଶ୍ୱତ ସତ୍ୟ ମୁଁ—ଯାହା ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୀନ, ଯାହାର ସ୍ୱରୂପ ସତ୍, ଚିତ୍, ଆନନ୍ଦ।
ପଶ୍ଯାଦ୍ଯ ଦର୍ଶଯିଷ୍ଯାମି ସ୍ଵରୂପଂ ଵେଦଗୋପିତମ୍ । ତତୋଽପଶ୍ଯଂ ଭୂପବାଲମହଂ କାଲାଂବୁଦପ୍ରଭମ୍
ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋର ସେଇ ସ୍ୱରୂପ ଦେଖେଇବି, ଯାହା ବେଦ ଦ୍ୱାରା ଗୁପ୍ତ। ତାପରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି ଏକ ଗୋପାଳ ଶିଶୁ, କଳା ମେଘ ଭଳି ଅଦ୍ଭୁତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଗୋପକନ୍ଯାଵୃତଂ ଗୋପଂ ହସଂତଂ ଗୋପବାଲକୈଃ । କଦଂବମୂଲଆସୀନଂ ପୀତଵାସସମଦ୍ଭୁତମ୍
ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି, ସେ ଗୋପାଳ ଶିଶୁମାନେ ସହ ହସୁଛନ୍ତି, କଦମ୍ବ ଗଛ ତଳେ ବସିଛନ୍ତି, ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧି ଅଦ୍ଭୁତ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ଵନଂ ଵୃଂଦାଵନଂ ନାମ ନଵପଲ୍ଲଵମଂଡିତମ୍ । କୋକିଲଭ୍ରମରାରାଵଂ ମନୋଭଵ ମନୋହରମ୍
ମୁଁ ଦେଖିଲି ଏକ ଅରଣ୍ୟ, ଯାହାକୁ ବୃନ୍ଦାବନ କୁହାଯାଏ, ନୂତନ ପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ, କୋଇଲି ଓ ମଧୁମକ୍ଷିକାର ଧ୍ୱନିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯାହାକୁ ମନମୋହନ ମଧନ ମଧ୍ୟ ଆକର୍ଷିତ ହୁଏ।
ନଦୀମପଶ୍ଯଂ କାଲିଂଦୀମିଂଦୀଵରଦଲପ୍ରଭାମ୍ । ଗୋଵର୍ଦ୍ଧନମଥାପଶ୍ଯଂ କୃଷ୍ଣରାମକରୋଦ୍ଧୃତମ୍
ମୁଁ ଦେଖିଲି ଯମୁନା ନଦୀ, ନୀଳ କମଳ ପତ୍ର ଭଳି ଚମକୁଛି; ପରେ ଦେଖିଲି ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ, ଯାହାକୁ କୃଷ୍ଣ ଓ ରାମ ଉଠାଇଥିଲେ।
ମହେଂଦ୍ରଦର୍ପନାଶାଯ ଗୋଗୋପାଲସୁଖାଵହମ୍ । ଗୋପାଲମବଲାସଂଗମୁଦିତଂ ଵେଣୁଵାଦିନମ୍
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ କରିବା ଓ ଗୋ ଓ ଗୋପାଳମାନେ ଖୁସି ପାଇବା ପାଇଁ, ମୁଁ ଦେଖିଲି ଗୋପାଳ ଶିଶୁ, ଯିଏ ବାଁଶୀ ବଜାଉଛନ୍ତି ଓ ଜଣେ ଜଣେ ଝିଅମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାତିହୃଷ୍ଟୋ ହ୍ଯଭଵଂ ସର୍ଵଭୂଷଣଭୂଷଣମ୍ । ତତୋ ମାମାହ ଭଗଵାନ୍ଵୃଂଦାଵନଚରଃ ସ୍ଵଯମ୍
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋ ମନ ଅତିଆନନ୍ଦିତ ହେଲା—ସେ ସମସ୍ତ ଭୂଷଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୂଷଣ। ତାପରେ ବୃନ୍ଦାବନରେ ବସୁଥିବା ସେ ଭଗବାନ ମୋତେ କହିଲେ।
ଯଦିଦଂ ମେ ତ୍ଵଯା ଦୃଷ୍ଟଂ ରୂପଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସନାତନମ୍ । ନିଷ୍କଲଂ ନିଷ୍କ୍ରିଯଂ ଶାଂତଂ ସଚ୍ଚିଦାନଂଦଵିଗ୍ରହମ୍
ମୋ ଏହି ଦିବ୍ୟ, ଶାଶ୍ୱତ ସ୍ୱରୂପ ଯାହା ତୁମେ ଦେଖିଛ, ଏହା ଅଖଣ୍ଡ, କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ, ଶାନ୍ତ, ଯାହାର ସ୍ୱଭାବ ସତ୍, ଚିତ୍, ଆନନ୍ଦ।
ପୂର୍ଣଂ ପଦ୍ମପଲାଶାକ୍ଷଂ ନାତଃ ପରତରଂ ମମ । ଇଦମେଵଵଦଂତ୍ଯେତେଵେଦାଃକାରଣକାରଣମ୍
ଏହା ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପଦ୍ମପତ୍ର ଭଳି ଆଖି; ଏଠାରୁ ବଡ଼ କିଛି ମୋ ପାଖରେ ନାହିଁ। ବେଦମାନେ ଏହିକୁ ଏକମାତ୍ର ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ କହନ୍ତି।
ସତ୍ଯଂନିତ୍ଯଂପରାନଂଦଂଚିଦ୍ଘନଂଶାଶ୍ଵତଂଶିଵମ୍ । ନିତ୍ଯାଂ ମେ ମଥୁରାଂ ଵିଦ୍ଧି ଵନଂ ଵୃଂଦାଵନଂ ତଥା
ଏହା ସତ୍ୟ, ନିତ୍ୟ, ପରମ ଆନନ୍ଦ, ଘନ ଚେତନା, ଚିରସ୍ଥାୟୀ, ଶୁଭ। ମଥୁରା ଏବଂ ବୃନ୍ଦାବନ ଅରଣ୍ୟ ସଦା ମୋର ବୋଲି ଜାଣ।
ଯମୁନାଂ ଗୋପକନ୍ଯାଶ୍ଚ ତଥା ଗୋପାଲବାଲକାଃ । ମମାଵତାରୋ ନିତ୍ଯୋଽଯମତ୍ର ମା ସଂଶଯଂ କୃଥାଃ
ଯମୁନା, ଗୋପୀମାନେ ଓ ଗୋପାଳ ଶିଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ନିତ୍ୟ। ଏଠାରେ ମୋର ଅବତାର ନିତ୍ୟ; ଏଥିରେ କେବେ ଦ୍ୱିଧା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ମମେଷ୍ଟା ହି ସଦା ରାଧା ସର୍ଵଜ୍ଞୋଽହଂ ପରାତ୍ପରଃ । ସର୍ଵକାମଶ୍ଚ ସର୍ଵେଶଃ ସର୍ଵାନଂଦଃ ପରାତ୍ପରଃ
ରାଧା ସଦା ମୋର ପ୍ରିୟା। ମୁଁ ସବୁକିଛି ଜାଣେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ ଓ ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ସମସ୍ତ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା।
ମଯି ସର୍ଵମିଦଂ ଵିଶ୍ଵଂ ଭାତି ମାଯାଵିଜୃଂଭିତମ୍ । ତତୋଽହମବ୍ରୁଵଂ ଦେଵଂ ଜଗତ୍କାରଣକାରଣମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ମୋ ଭିତରେ ମାୟାର ଖେଳରେ ଦେଖାଯାଉଛି। ଏହିଥିରୁ, ମୁଁ ସେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ କାରଣ।
କାଶ୍ଚ ଗୋପ୍ଯସ୍ତୁ କେ ଗୋପା ଵୃକ୍ଷୋଽଯଂ କୀଦୃଶୋ ମତଃ । ଵନଂ କିଂ କୋକିଲାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ନଦୀ କେଯଂ ଗିରିଶ୍ଚ କଃ
ଏହି ଗୋପୀମାନେ କିଏ, ଏବଂ ଗୋପମାନେ କିଏ? ଏହି ଗଛଟି କେମିତି ପ୍ରକୃତିର? ଏହି ଜଙ୍ଗଲ କଣ, କୋଇଲି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କିଏ, ଏହି ନଦୀ କଣ, ଏହି ପାହାଡ଼ କଣ?
କୋଽସୌ ଵେଣୁର୍ମହାଭାଗୋ ଲୋକାନଂଦୈକଭାଜନମ୍ । ଭଗଵାନାହ ମାଂ ପ୍ରୀତଃ ପ୍ରସନ୍ନଵଦନାଂବୁଜଃ
ସେଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବାଂଶୀ କିଏ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଆନନ୍ଦର ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ? ଭଗବାନ୍ ଖୁସି ହୋଇ, ହସୁଥିବା ପଦ୍ମମୁଖରେ ମୋତେ କହିଲେ।
ଗୋପ୍ଯସ୍ତୁ ଶ୍ରୁତଯୋ ଜ୍ଞେଯା ଋଚୋ ଵୈ ଗୋପକନ୍ଯକାଃ । ଦେଵକନ୍ଯାଶ୍ଚ ରାଜେଂଦ୍ର ତପୋଯୁକ୍ତା ମୁମୁକ୍ଷଵଃ
ହେ ରାଜା, ଗୋପୀମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ବେଦ, ଗୋପମାନେ ଝିଅମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଋକ୍ ମନ୍ତ୍ର, ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ଝିଅମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଓ ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଥିବା।
ଗୋପାଲା ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ଵୈକୁଂଠାନଂଦମୂର୍ତ୍ତଯଃ । କଲ୍ପଵୃକ୍ଷଃ କଦଂବୋଽଯଂ ପରାନଂଦୈକଭାଜନମ୍
ସମସ୍ତ ଗୋପମାନେ ମୁନି, ବୈକୁଣ୍ଠ ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି। ଏହି କଦମ୍ବ ଗଛ ହେଉଛି କଳ୍ପବୃକ୍ଷ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦର ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ।
ଵନମାନଂଦକାଖ୍ଯଂ ହି ମହାପାତକନାଶନମ୍ । ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ସାଧ୍ଯା ଗଂଧର୍ଵାଃ କୋକିଲାଦ୍ଯା ନ ସଂଶଯଃ
ଏହି ଜଙ୍ଗଲର ନାମ ଆନନ୍ଦକା, ଯାହା ମହାପାପ ନାଶ କରେ। ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ସିଦ୍ଧ, ସାଧ୍ୟ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ କୋଇଲି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ।
କେଚିଦାନଂଦହୃଦଯଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ଯମୁନଯା ତନୁମ୍ । ଅନାଦିର୍ହରିଦାସୋଽଯଂ ଭୂଧରୋ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
କେହି ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟ ନେଇ, ସିଧାସଳଖ ଋଷି ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ପାହାଡ଼ଟି ଆଦିହୀନ ହରିଦାସ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଵେଣୁର୍ଯଃ ଶୃଣୁତଂ ଵିପ୍ରଂ ତଵାପି ଵିଦିତଂ ତଥା । ଦ୍ଵିଜ ଆସୀଚ୍ଛାଂତମନାସ୍ତପଃ ଶାଂତିପରାଯଣଃ
ଏହି ବାଂଶୀ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଜାଣ, ସେ ଜଣେ ଦ୍ୱିଜ, ଶାନ୍ତ ମନ, ତପସ୍ୟା ଓ ଶାନ୍ତିରେ ଲିନ ଥିଲେ।
ନାମ୍ନା ଦେଵଵ୍ରତୋଦାଂତଃ କର୍ମକାଂଡଵିଶାରଦଃ । ସ ଵୈଷ୍ଣଵଜନଵ୍ରାତମଧ୍ଯଵର୍ତ୍ତୀ କ୍ରିଯାପରଃ
ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଦେବବ୍ରତ, ସଂଯମୀ ଓ କର୍ମକାଣ୍ଡରେ ପାରଙ୍ଗତ। ସେ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହି, କ୍ରିୟାରେ ଲିନ ଥିଲେ।
ସ କଦାଚନ ଶୁଶ୍ରାଵ ଯଜ୍ଞେଶୋଽସ୍ତୀତି ଭୂପତେ । ତସ୍ଯ ଗେହମଥାଭ୍ଯାଗାଦ୍ଦ୍ଵିଜୋ ମଦ୍ଗତନିଶ୍ଚଯଃ
କେବେ ଏକଥା ହେଲା, ହେ ରାଜା, ସେ ଯଜ୍ଞେଶ୍ୱର ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣିଲେ। ତାପରେ ସେ ଦ୍ୱିଜ, ମୋ ପ୍ରତି ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଆସିଲେ।
ସ ମଦ୍ଭକ୍ତଃ କ୍ଵଚିତ୍ପୂଜାଂ ତୁଲସୀଦଲଵାରିଣା । କୃତଵାଂସ୍ତଦ୍ଗୃହେ କିଂଚିତ୍ଫଲଂ ମୂଲଂ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ସେ ମୋର ଭକ୍ତ, କେବେ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଓ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ। ସେ ଘରେ କିଛି ଫଳ ଓ ମୂଳ ଅର୍ପଣ କଲେ।
ସ୍ନାନଵାରିଫଲଂ କିଂଚିତ୍ତସ୍ମୈ ମତ୍ଯା ଦଦୌ ସୁଧୀଃ । ଅଶ୍ରଦ୍ଧଯା ସ୍ମିତଂ କୃତ୍ଵା ସୋଽପ୍ଯଗୃହ୍ଣାଦ୍ଦ୍ଵିଜନ୍ମନଃ
ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ସ୍ନାନର ପାଣିର କିଛି ଫଳ ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଦ୍ୱିଜ, ଆସ୍ଥା ନଥିବା ସ୍ମିତ ମୁହଁରେ ତାହା ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ତେନ ପାପେନ ସଂଜାତଂ ଵେଣୁତ୍ଵମତିଦାରୁଣମ୍ । ତେନ ପୁଣ୍ଯେନ ତସ୍ଯାଥ ମଦୀଯ ପ୍ରିଯତାଂ ଗତଃ
ସେଇ ପାପରେ, ସେ ଅତି କଠିନ ବାଂଶୀ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେଇ ପୁଣ୍ୟରେ, ସେ ପରେ ମୋର ପ୍ରିୟତ୍ୱ ଲାଭ କଲେ।