ତସ୍ଯ କୃଷ୍ଣପ୍ରସାଦେନ ପୁତ୍ରୋଽଭୂନ୍ମଧୁରାକୃତିଃ । ଚିତ୍ରଧ୍ଵଜ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ କୌମାରାଵଧି ଵୈଷ୍ଣଵଃ
ତାଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କର କୃପାରେ ଏକ ମଧୁର ଆକୃତିର ପୁଅ ହେଲା, ଯାହା ଚିତ୍ରଧ୍ୱଜ ଭାବେ ପରିଚିତ, ଛୁଆବେଳୁଠାରୁ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ।
ସ ରାଜା ସୁସୁତଂ ସୌମ୍ଯଂ ସୁସ୍ଥିରଂ ଦ୍ଵାଦଶାବ୍ଦିକମ୍ । ଆଦେଶଯଦ୍ଦ୍ଵିଜାନ୍ମଂତ୍ରଂ ପରମଷ୍ଟାଦଶାକ୍ଷରମ୍
ସେ ରାଜା ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷର ଶାନ୍ତ, ଦୃଢ଼ ପୁଅକୁ ଦ୍ୱିଜମନ୍ତ୍ର ଓ ଉଚ୍ଚତମ ଅଷ୍ଟାଦଶ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଶିଖାଇଲେ।
ଅଭିଷିଚ୍ଯମାନଃ ସ ଶିଶୁର୍ମଂତ୍ରାମୃତମଯୈର୍ଜଲୈଃ । ତତ୍କ୍ଷଣେ ଭୂପତିଂ ପ୍ରେମ୍ଣା ନତ୍ଵୋଦଶ୍ରୁପ୍ରକଲ୍ପିତଃ
ମନ୍ତ୍ରର ଅମୃତମୟ ଜଳରେ ଶିଶୁଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରାଯାଉଥିବା ବେଳେ, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଭଲପାଇଁ ନମସ୍କାର କଲା, ଚକୁରେ ଅଶ୍ରୁ ଆସିଲା।
ତସ୍ମିନ୍ଦିନେ ସ ଵୈ ବାଲଃ ଶୁଚିଵସ୍ତ୍ରଧରଃ ଶୁଚିଃ । ହାରନୂପୁରସୂତ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ଗ୍ରୈଵେଯାଂଗଦକଂକଣୈଃ
ସେଇ ଦିନ, ସେ ଶିଶୁ ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଚି ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ; ହାର, ନୂପୁର, ସୂତ୍ର, ମାଳା, ଅଙ୍ଗଦ, କଙ୍କଣ ଇତ୍ୟାଦି ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ଵିଭୂଷିତୋ ହରେର୍ଭକ୍ତିମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯାମଲାଶଯଃ । ଵିଷ୍ଣୋରାଯତନଂ ଗତ୍ଵା ସ୍ଥିତ୍ଵୈକାକୀ ଵ୍ଯଚିଂତଯତ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ଶୁଭ୍ର ମନସ୍କୁ ହୋଇ, ହରିଙ୍କ ଭକ୍ତି ସ୍ପର୍ଶ କରି, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଗଲେ; ଏକାକୀ ଦଢ଼ି ଭାବିଲେ।
କଥଂ ଭଜାମି ତଂ ଭକ୍ତଂ ମୋହନଂ ଗୋପଯୋଷିତାମ୍ । ଵିକ୍ରୀଡଂତଂ ସଦା ତାଭିଃ କାଲିଂଦୀପୁଲିନେ ଵନେ
କିପରି ମୁଁ ସେଇ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ପୂଜିବି, ଯିଏ ଗୋପୀମାନେଙ୍କୁ ମୋହିତ କରନ୍ତି, ଯମୁନା କୂଳରେ ବନରେ ସେମାନଙ୍କ ସହ ସଦା ଖେଳନ୍ତି?
ଇତ୍ଥମତ୍ଯାକୁଲମତିଶ୍ଚିଂତଯନ୍ନେଵ ବାଲକଃ । ଅଥାପପରମାଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ସ୍ଵପ୍ନଂ ଚ ସମଵାପ୍ଯତ
ଏଭଳି ଭାବି, ମନ ଅତି ଅଶାନ୍ତ ହେଲା; ସେଇ ଶିଶୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ ଓ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଲେ।
ଆସୀତ୍କୃଷ୍ଣପ୍ରତିକୃତିଃ ପୁରତସ୍ତସ୍ଯ ଶୋଭନା । ଶିଲାମଯୀ ସ୍ଵର୍ଣପୀଠେ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣଲକ୍ଷିତା
ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ଶୋଭାମୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଦେଖାଗଲା, ଶିଳାରେ ତିଆରି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିଲା।
ସାଭୂଦିଂଦୀଵରଶ୍ଯାମା ସ୍ନିଗ୍ଧଲାଵଣ୍ଯଶାଲିନୀ । ତ୍ରିଭଂଗଲଲିତାକାର ଶିଖଂଡୀ ପିଚ୍ଛଭୂଷଣା
ସେ ଇନ୍ଦୀବର ଫୁଲ ଭଳି ଶ୍ୟାମ, ମୃଦୁ ଲାବଣ୍ୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ତିନିଭାଙ୍ଗ ଭାବରେ ଆକର୍ଷକ, ଚୂଡ଼ା ଓ ମୟୂରପିଛରେ ଶୋଭିତ।
କୂଜଯଂତୀ ମୁଦା ଵେଣୁଂ କାଂଚନୀମଧରେଽର୍ପିତାମ୍ । ଦକ୍ଷସଵ୍ଯଗତାଭ୍ଯାଂ ଚ ସୁଂଦରୀଭ୍ଯାଂ ନିଷେଵିତାମ୍
ସେ ଆନନ୍ଦରେ କଞ୍ଚନ ବାଂଶୀ ମୁଁହରେ ଧରି ବାଜାଉଛନ୍ତି; ଦକ୍ଷିଣ ଓ ବାମ ପାଖରେ ଦୁଇ ଶୁଭ୍ର ସହଚରୀ ଦଢ଼ି ରହିଛନ୍ତି।
ଵର୍ଦ୍ଧଯଂତୀଂ ତଯୋଃ କାମଂ ଚୁଂବନାଶ୍ଲେଷଣାଦିଭିଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚିତ୍ରଧ୍ଵଜଃ କୃଷ୍ଣଂ ତାଦୃଗ୍ଵେଷଵିଲାସିନମ୍
ସେମାନଙ୍କର ଚୁମ୍ବନ, ଆଲିଙ୍ଗନ ଓ ଏହିପରି କ୍ରିୟାରେ ପ୍ରେମ ବଢ଼ାଉଛନ୍ତି; ଏଭଳି ଭେଷ ଓ ଲୀଳାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଚିତ୍ରଧ୍ୱଜ।
ଅଵନମ୍ଯ ଶିରସ୍ତସ୍ମୈ ପୁରୋ ଲଜ୍ଜିତମାନସଃ । ଅଥୋଵାଚ ହରିର୍ଦକ୍ଷପାର୍ଶ୍ଵଗାଂ ପ୍ରେଯସୀଂ ହସନ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ, ମନ ଲଜ୍ଜାରେ ଭରିଗଲା; ତାପରେ ହରି ହସି, ଦକ୍ଷିଣ ପାଖରେ ଦଢ଼ିଥିବା ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସଲଜ୍ଜଂ ପରମଂ ଚୈନଂ ସ୍ଵଶରୀରାସନାଗତମ୍ । ନିର୍ମାଯାତ୍ମସମଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଯୁଵତୀରୂପମଦ୍ଭୁତମ୍
ଏହି ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ଓ ଉତ୍ତମ ଜଣେ ନିଜ ଆସନରେ ଆସିଛନ୍ତି; ତୁମେ ନିଜ ପରି ଦିବ୍ୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଯୁବତୀ ରୂପ ତିଆରି କର।
ଚିଂତଯସ୍ଵ ଶରୀରେଣ ହ୍ଯଭେଦଂ ମୃଗଲୋଚନେ । ଅଥୋ ତ୍ଵଦଂଗତେଜୋଭିଃ ସ୍ପୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଦ୍ରୂପମାପ୍ସ୍ଯତି
ହେ ମୃଗନୟନୀ, ଶରୀରରେ ଏକତା ଭାବିବା; ତାପରେ ତୁମ ଅଙ୍ଗର ତେଜରେ ସ୍ପର୍ଶିତ ହୋଇ, ସେ ତୁମ ରୂପ ପାଇବ।
ତତଃ ସା ପଦ୍ମପତ୍ରାକ୍ଷୀ ଗତ୍ଵା ଚିତ୍ରଧ୍ଵଜାଂତିକମ୍ । ନିଜାଂଗକୈସ୍ତଦଂଗାନାମଭେଦଂ ଧ୍ଯାଯତୀ ସ୍ଥିତା
ତାପରେ ସେ ପଦ୍ମପତ୍ର ନୟନୀ ଚିତ୍ରଧ୍ୱଜଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ନିଜ ଅଂଗଗୁଡ଼ିକୁ ତାଙ୍କ ଅଂଗ ସହ ଅଭିନ୍ନ ବୋଲି ଧ୍ୟାନ କରି ଉଭୟଙ୍କ ଏକତାରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ଅଥାସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଂଗତେଜାଂସି ତଦଂଗଂ ପର୍ଯପୂରଯନ୍ । ସ୍ତନଯୋର୍ଜ୍ଯୋତିଷା ଜାତୌ ପୀନୌ ଚାରୁପଯୋଧରୌ
ସେ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ତେଜ ଚିତ୍ରଧ୍ୱଜଙ୍କ ଅଂଗକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲା; ଏହି ତେଜରୁ ତାଙ୍କ ଛାତିରେ ଦୁଇଟି ମଧୁର ଓ ଭରିବା ଅନ୍ନ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।
ନିତଂବଜ୍ଯୋତିଷା ଜାତଂ ଶ୍ରୋଣିବିଂବଂ ମନୋହରମ୍ । କୁଂତଲଜ୍ଯୋତିଷା କେଶପାଶୋଽଭୂତ୍କରଯୋଃ କରୌ
ତାଙ୍କ କଟିର ତେଜରୁ ଆକର୍ଷକ ଓ ଗୋଳାକାର ନିତମ୍ବ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା; କେଶର ତେଜରୁ ଘନ କେଶପାଶ ହେଲା, ଓ ବାହୁର ତେଜରୁ ହାତ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।
ସର୍ଵମେଵଂ ସୁସଂପନ୍ନଂ ଭୂଷାଵାସଃ ସ୍ରଗାଦିକମ୍ । କଲାସୁ କୁଶଲା ଜାତା ସୌରଭେନାଂତରାତ୍ମନି
ଏଭଳି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା—ତାଙ୍କ ଭୂଷଣ, ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମଗ୍ରୀ; ସେ କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କ ଅନ୍ତଃକରଣ ସୁଗନ୍ଧିତ ହେଲା।
ଦୀପାଦ୍ଦୀପମିଵାଲୋକ୍ଯ ସୁଭଗାଂ ଭୁଵି କନ୍ଯକାମ୍ । ଚିତ୍ରଧ୍ଵଜାଂ ତ୍ରପାଭଂଗି ସ୍ମିତଶୋଭାଂ ମନୋହରାମ୍
ଏକ ଦୀପରୁ ଅନ୍ୟ ଦୀପ ଯେପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଭୂମିରେ ଏହି ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟାକୁ ଦେଖି, ଚିତ୍ରଧ୍ୱଜ ତାଙ୍କ ଲଜ୍ଜା ଭଙ୍ଗ କରି ମନୋହର ହସ ସହ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରେମ୍ଣା ଗୃହୀତ୍ଵା କରଯୋଃ ସା ତାମପହରନ୍ମୁଦା । ଗୋଵିଂଦଵାମପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥାଂ ପ୍ରେଯସୀଂ ପରିରଭ୍ଯ ଚ
ସେ ପ୍ରେମରେ ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି ଆନନ୍ଦରେ ନେଇଗଲେ, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ବାମ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ଉଵାଚ ତଵ ଦାସୀଯଂ ନାମ ଚାସ୍ଯାଶ୍ଚକାର ଯ । ସେଵାଂ ଚାସ୍ଯୈ ଵଦ ପ୍ରୀତ୍ଯା ଯଥାଭିରୁଚିତାଂ ପ୍ରିଯାମ୍
ସେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମର ଦାସୀ', ଏହି ନାମ ଦେଲେ; ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ନେହରେ ସେବା କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ।
ଅଥ ଚିତ୍ରକଲେତ୍ଯେତନ୍ନାମ ଚାତ୍ମମତେନ ସା । ଚକାର ଚାହ ସେଵାର୍ଥଂ ଧୃତ୍ଵା ଚାପି ଵିପଂଚିକାମ୍
ତାପରେ ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ 'ଚିତ୍ରକଳା' ନାମ ଧରିଲେ, ଏବଂ ସେବା ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ହାତରେ ବୀଣା ଧରିଲେ।
ସଦା ତ୍ଵଂ ନିକଟେ ତିଷ୍ଠ ଗାଯସ୍ଵ ଵିଵିଧୈଃ ସ୍ଵରୈଃ । ଗୁଣାତ୍ମନ୍ପ୍ରାଣନାଥସ୍ଯ ତଵାଯଂ ଵିହିତୋ ଵିଧିଃ
ସଦା ନିକଟରେ ରୁହ, ବିଭିନ୍ନ ସ୍ୱରରେ ଗାଉ; ଏହି ତୁମ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ହେ ଗୁଣବତୀ, ତୁମ ଜୀବନନାଥ ପାଇଁ।
ଅଥ ଚିତ୍ରକଲା ତ୍ଵାଜ୍ଞାଂ ଗୃହୀତ୍ଵାନମ୍ଯ ମାଧଵମ୍ । ତତ୍ପ୍ରେଯସ୍ଯାଶ୍ଚ ଚରଣଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ପାଦଯୋ ରଜଃ
ତାପରେ ଚିତ୍ରକଳା ତୁମ ଆଜ୍ଞା ଗ୍ରହଣ କରି, ମାଧବଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଚରଣର ଧୂଳି ନେଇ ନିଜ ପାଦରେ ଲଗାଇଲେ।
ଜଗୌ ସୁମଧୁରଂ ଗୀତଂ ତଯୋରାନଂଦକାରଣମ୍ । ଅଥ ପ୍ରୀତ୍ଯୋପଗୂଢା ସା କୃଷ୍ଣେନାନଂଦମୂର୍ତିନା
ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଯାହା ଦୁହେଁକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲା; ପରେ କୃଷ୍ଣ, ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ସେଉଁଠି ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ଯାଵତ୍ସୁଖାଂବୁଧୌ ପୂର୍ଣା ତାଵଦେଵାପ୍ଯବୁଧ୍ଯତ । ଚିତ୍ରଧ୍ଵଜୋ ମହାପ୍ରେମଵିହ୍ଵଲଃ ସ୍ମରତତ୍ପରଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ସୁଖର ସାଗରରେ ବିଲୀନ ଥିଲେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚିତ୍ରଧ୍ୱଜ ମହାପ୍ରେମରେ ଭାସି, ସ୍ମୃତିରେ ଲୀନ ରହିଲେ।
ତମେଵ ପରମାନଂଦଂ ମୁକ୍ତକଂଠୋ ରୁରୋଦ ହ । ତଦାରଭ୍ଯ ରୁଦନ୍ନେଵ ମୁକ୍ତ୍ଵା ହରିଵିଚାରକମ୍
ସେ ଅତ୍ୟୁଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦରେ ଅନିରୋଧରେ କନ୍ଦିଲେ; ସେଇ ଦିନଠାରୁ ସେ ଲୋକିକ ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି ଅବିରତ କନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଆଭାଷିତୋଽପି ପିତ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ନୈଵାଵୋଚଦ୍ଵଚଃ କ୍ଵଚିତ୍ । ମାସମାତ୍ରଂ ଗୃହେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ନିଶୀଥେ କୃଷ୍ଣସଂଶ୍ରଯଃ
ପିତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କଥା କହିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କେବେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ଏକ ମାସ ଘରେ ରହି, ରାତିରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ।
ନିର୍ଗତ୍ଯାରଣ୍ଯମଚରତ୍ତପୋ ଵୈ ମୁନିଦୁଷ୍କରମ୍ । କଲ୍ପାଂତେ ଦେହମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ତପସୈଵ ମହାମୁନିଃ
ଘରୁ ବାହାରି ଅରଣ୍ୟରେ ଯାଇ, ମୁନିମାନେ ଯେପରି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଲେ; ଏକ କଳ୍ପର ଶେଷରେ ତାପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ମହାମୁନି ହେଲେ।
ଵୀରଗୁପ୍ତାଭିଧାନସ୍ଯ ଗୋପସ୍ଯ ଦୁହିତା ଶୁଭା । ଜାତା ଚିତ୍ରକଲେତ୍ଯେଵ ଯସ୍ଯାଃ ସ୍କଂଧେ ମନୋହରା
ବୀରଗୁପ୍ତ ନାମକ ଗୋପଙ୍କ ଶୁଭ ଝିଅ ଚିତ୍ରକଳା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯାଙ୍କ ଶୋଉଲରେ ଆକର୍ଷକ ବୀଣା ଥିଲା।