ଵିଚିତ୍ରାଣି ଚ ରତ୍ନାଦ୍ଯୈର୍ଦିଵ୍ଯମୁକ୍ତାଫଲାଦିଭିଃ । ମୁନିର୍ଦୀର୍ଘତପା ନାମ ଵ୍ଯାସୋଽଭୂତ୍ପୂର୍ଵକଲ୍ପକେ
ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନ, ଦିବ୍ୟ ମୁକ୍ତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ଗହଣା ପିନ୍ଧି, ଦୀର୍ଘତପାସ୍ ନାମକ ମୁନି ପୂର୍ବ କଳ୍ପରେ ବ୍ୟାସ ହୋଇଥିଲେ।
ତତ୍ପୁତ୍ରଃ ଶୁକ ଇତ୍ଯେଵ ମୁନିଃ ଖ୍ଯାତୋ ଵରଃ ସୁଧୀଃ । ସୋଽପି ବାଲୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସଦୈଵାନୁସ୍ମରନ୍ପଦମ୍
ତାଙ୍କର ପୁଅ ଶୁକ ନାମକ ମୁନି, ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ମହାପ୍ରଜ୍ଞା ଋଷି ଥିଲେ; ସେ ଛୁଆଁବେଳେ ମଧ୍ୟ ସବୁବେଳେ ପରମ ଧାମକୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।
ଵିହାଯ ପିତୃମାତ୍ରାଦି କୃଷ୍ଣଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଵନଂ ଗତଃ । ସ ତତ୍ର ମାନସୈର୍ଦିଵ୍ଯୈରୁପଚାରୈରହର୍ନିଶମ୍
ପିତା, ମାତା ଓ ସମସ୍ତ କିଛି ଛାଡ଼ି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ସେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ଦିନ ଓ ରାତି ମନରେ ଦିବ୍ୟ ଉପଚାର କରୁଥିଲେ।
ଅନାହାରୋଽର୍ଚଯଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ଗୋପରୂପିଣମୀଶ୍ଵରମ୍ । ରମଯା ପୁଟିତଂ ମଂତ୍ରଂ ଜପନ୍ନଷ୍ଟାଦଶାକ୍ଷରମ୍
ଉପବାସ ରହି, ସେ ଗୋପ ରୂପୀ ଈଶ୍ୱର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଶକ୍ତି ଯୁକ୍ତ ଏଠାର ଅଠାର ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିଲେ।
ଦଧ୍ଯୌ ପରମଭାଵେନ ହରିଂ ହୈମତରୋରଧଃ । ହୈମମଂଡପିକାଯାଂ ଚ ହେମସିଂହାସନୋପରି
ସେ ପରମ ଭକ୍ତିରେ ହରିଙ୍କୁ ସୁନା ଗଛ ତଳେ, ସୁନା ମଣ୍ଡପରେ, ସୁନା ସିଂହାସନ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ।
ଆସୀନଂ ହେମହସ୍ତାଗ୍ରୈର୍ଦଧାନଂ ହେମଵଂଶିକାମ୍ । ଦକ୍ଷିଣେନ ଭ୍ରାମଯଂତଂ ପାଣିନା ହେମପଂକଜମ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ସୁନା ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ସୁନା ବାଂଶୀ ଧରିଥିବା, ଡାହାଣ ହାତରେ ସୁନା ପଦ୍ମ ଘୁରାଇଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ବସିଥିବା ଦେଖିଥିଲେ।
ହେମଵର୍ଣେଷ୍ଟପ୍ରିଯଯା ପରିକୢପ୍ତାଂଗଚିତ୍ରକମ୍ । ହସଂତମତିହର୍ଷେଣ ପଶ୍ଯଂତଂ ନିଜମାଶ୍ରମମ୍
ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ହେମବର୍ଣ୍ଣୀ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଗହଣାରେ ଶୋଭିତ, ଦେହ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଶୃଙ୍ଗାରିତ, ବହୁତ ଆନନ୍ଦରେ ହସୁଥିବା ଏବଂ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖୁଥିବା।
ହର୍ଷାଶ୍ରୁପୂର୍ଣଃ ପୁଲକାଚିତାଂଗଃ ପ୍ରସୀଦନାଥେତି ଵଦନ୍ନଥୋଚ୍ଚୈଃ । ଦଂଡପ୍ରଣାମାଯ ପପାତ ଭୂମୌ ସଂଵେପମାନସ୍ତ୍ରିଜଗଦ୍ଵିଧାତୁଃ
ଆନନ୍ଦ ଲୁହରେ ଭରିଯାଇ, ଦେହ କୁଞ୍ଚିତ ହୋଇ, 'ହେ କୃପାମୟ ପ୍ରଭୁ!' ବୋଲି ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କହି, ତିନି ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ପାଖରେ କମ୍ପିତ ଦେହରେ ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ତଂ ଭକ୍ତିକାମଂ ପତିତଂ ଧରଣ୍ଯାମାଯାସିତୋସ୍ମୀତି ଵଦଂତମୁଚ୍ଚୈଃ । ଦଂଡପ୍ରଣାମସ୍ଯ ଭୁଜୌ ଗୃହୀତ୍ଵା ପସ୍ପର୍ଶ ହର୍ଷୋପଚିତେକ୍ଷଣେନ
ସେ ଭକ୍ତିକୁ ଆଶା କରୁଥିବା, ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ 'ମୁଁ ଦୁଃଖିତ' ବୋଲି କହୁଥିବା ଲୋକଟିଏକୁ, ଶିର ନମାଇ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରୁଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କର ହାତ ଧରି, ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିବା ଦୃଷ୍ଟିରେ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ।
ଉଵାଚ ଚ ପ୍ରିଯାରୂପଂ ଲବ୍ଧଵଂତଂ ଶୁକଂ ହରିଃ । ତ୍ଵଂ ମେ ପ୍ରିଯତମା ଭଦ୍ରେ ସଦା ତିଷ୍ଠ ମମାଂତିକେ
ହରି ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିଥିବା, ପ୍ରିୟ ଓ ଶୋଭାବନ୍ତି ଶୁକଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ମୋତେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ, ସଦା ମୋ ପାଖରେ ରୁହ।'
ମଦ୍ରୂପଂ ଚିଂତଯଂତୀ ଚ ପ୍ରେମାସ୍ପଦମୁପାଗତା । ଦ୍ଵେ ଚ ମୁଖ୍ଯତମେ ଗୋପ୍ଯୌ ସମାନଵଯସୀ ଶୁଭେ
ମୋର ରୂପକୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ଓ ପ୍ରେମର ଆଶ୍ରୟ ହୋଇ ଆସିଥିବା, ଦୁଇଜଣ ମୁଖ୍ୟ ଗୋପୀ ଥିଲେ, ଦୁହେଁ ସମାନ ବୟସର ଶୁଭା।
ଏକଵ୍ରତେ ଏକନିଷ୍ଠେ ଏକନକ୍ଷତ୍ରନାମନୀ । ତପ୍ତଜାଂବୂନଦପ୍ରଖ୍ଯା ତତ୍ରୈଵାନ୍ଯା ତଡିତ୍ପ୍ରଭା
ଏକ ନିଷ୍ଠା, ଏକ ଭକ୍ତି, ଏକ ନକ୍ଷତ୍ର ନାମ ଥିଲା; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ତପ୍ତ ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟଜଣ ତାଡ଼ିତ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଏକାନିଦ୍ରା ଯମାଣାକ୍ଷୀ ପରା ସୌମ୍ଯାଯତେକ୍ଷଣା । ସୋଽର୍ଚଯତ୍ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ତେ ହରେଃ ସଵ୍ଯଦକ୍ଷିଣେ
ଏକ ଜଣୀ ଯମଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପରି ଜାଗ୍ରତ ଥିଲେ, ଅନ୍ୟଜଣୀ ଶାନ୍ତ ଓ ବଡ଼ ଚକ୍ଷୁ ଥିଲେ; ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତିରେ, ତାଙ୍କର ବାମ ଓ ଡାହାଣ ପାଖରେ ଦଢ଼ାଇ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
ସ କଲ୍ପାଂତେ ତନୁଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗୋକୁଲେଽଭୂନ୍ମହାତ୍ମନଃ । ଉପନଂଦସ୍ଯ ଦୁହିତା ନୀଲୋତ୍ପଲଦଲଚ୍ଛଵିଃ
କଳ୍ପର ଶେଷରେ, ତାଙ୍କ ଦେହ ଛାଡ଼ି, ସେ ଉପନନ୍ଦଙ୍କ ଝିଅ ଭାବେ ଗୋକୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କର ଚମକ ନୀଳ କମଳ ପତ୍ର ପରି।
ସେଯଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଵନିତା ପୀତଶାଟୀପରିଚ୍ଛଦା । ରକ୍ତଚୋଲିକଯା ପୂର୍ଣା ଶାତକୁଂଭଘଟସ୍ତନୀ
ସେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାରୀ, ପୀତ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଲାଲ୍ କପଡ଼ାରେ ଢାକା, ତାଙ୍କର ସ୍ତନ ଶୁଣ୍ଡିଆ ସୁନା ଘଟ ପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଦଧାନା ରକ୍ତସିଂଦୂରଂ ସର୍ଵାଂଗସ୍ଯାଵଗୁଂଠନମ୍ । ସ୍ଵର୍ଣକୁଂଡଲଵିଭ୍ରାଜଦ୍ଗଂଡଦେଶାଂ ସୁଶୋଭନାମ୍
ସେ ଶରୀରରେ ଲାଲ୍ ସିନ୍ଦୁର ଲଗାଇ ଆପଣକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଗାଳ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୁନା କୁଣ୍ଡଳରେ ଶୋଭିତ।
ସ୍ଵର୍ଣପଂକଜମାଲାଢ୍ଯା କୁଂକୁମାଲିପ୍ତସୁସ୍ତନୀ । ଯସ୍ଯା ହସ୍ତେ ଚର୍ଵଣୀଯଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ହରିଣାର୍ପିତମ୍
ସୁନା କମଳ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ସ୍ତନ କୁଙ୍କୁମ ଲଗାଇ ରହିଛି; ତାଙ୍କର ହାତରେ ହରି ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଚବା ପାଇଁ ଜିନିଷ ଦେଖାଯାଏ।
ଵେଣୁଵାଦ୍ଯାତିନିପୁଣା କେଶଵସ୍ଯ ନିଷେଵଣୀ । କୃଷ୍ଣେନ ପରିତୁଷ୍ଟେନ କଦାଚିଦ୍ଗୀତକର୍ମଣି
ବାଁଶୀ ବଜାଇବାରେ ଦକ୍ଷ, ସେ କେଶବଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି; କେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ସେ ଗୀତ ଗାଇବାରେ ଯୋଗ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଵିନ୍ଯସ୍ତା କଂବୁକଂଠେଽସ୍ଯା ଭାତି ଗୁଂଜାଵଲି ଶୁଭା । ପରୋକ୍ଷେପି ଚ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ କାଂତିଭିଶ୍ଚ ସ୍ମରାର୍ଦିତା
ତାଙ୍କର ଶଂଖପରି ଗଳାରେ ଗୁଞ୍ଜା ମାଳା ଶୋଭା ପାଉଛି; କୃଷ୍ଣ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଚମକ ପ୍ରେମରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ।
ସଖୀଭିର୍ଵାଦଯଂତୀଭିର୍ଗାଯଂତୀ ସୁସ୍ଵରଂ ପରମ୍ । ନର୍ତ୍ତଯେତ୍ପ୍ରିଯଵେଷେଣ ଵେଷଯିତ୍ଵା ଵଧୂମିମାମ୍
ସଖୀମାନେ ବାଦ୍ୟ ବଜାଇ, ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗାଇ, ସେ ପ୍ରିୟବେଶରେ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି, ଏହି ବଧୁକୁ ଶୁଭ୍ର ଭାବେ ଶୃଙ୍ଗାର କରନ୍ତି।
ଵାରଂଵାରଂ ଚ ଗୋଵିଂଦଂ ଭାଵେନାଲିଂଗ୍ଯ ଚୁଂବତି । ପ୍ରିଯାସୌ ସର୍ଵଗୋପୀନାଂ କୃଷ୍ଣସ୍ଯାପ୍ଯତିଵଲ୍ଲଭା
ପୁନିପୁନି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଭାବରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଚୁମ୍ବନ କରନ୍ତି; ସେ ସମସ୍ତ ଗୋପୀମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଅତି ପ୍ରିୟ।
ଶ୍ଵେତକେତୋଃ ସୁତଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଵେଦଵେଦାଂଗପାରଗଃ । ସର୍ଵମେଵ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପ୍ରଚଂଡଂ ତପ ଆସ୍ଥିତଃ
ଶ୍ୱେତକେତୁଙ୍କ ଜଣେ ପୁଅ, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସବୁକିଛି ଛାଡ଼ି, ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟାରେ ଲାଗିଗଲେ।
ମୁରାରେଃ ସେଵିତପଦାଂ ସୁଧାମଧୁରନାଦିନୀମ୍ । ଗୋଵିଂଦସ୍ଯ ପ୍ରିଯାଂ ଶକ୍ତିଂ ବ୍ରହ୍ମରୁଦ୍ରାଦିଦୁର୍ଗମାମ୍
ମୁରାରିଙ୍କ ପାଦ ସେବନ କରି, ତାଙ୍କର ମଧୁର ସ୍ୱରର ଅମୃତ ଆସ୍ୱାଦନ କରି, ସେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଶକ୍ତିକୁ, ବ୍ରହ୍ମା ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ପୂଜା କଲେ।
ଭଜଂତୀମେକଭାଵେନ ଶ୍ରିଯମେଵ ମନୋହରାମ୍ । ଧ୍ଯାଯଞ୍ଜଜାପ ସତତଂ ମଂତ୍ରମେକାଦଶାକ୍ଷରମ୍
ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ମନୋହର ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସେ ସଦା ଏକାଦଶ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।
ହସିତଂ ସକଲଂ କୃତ୍ଵା ବତମାଯେଷୁ ଯୋଜଯନ୍ । କାଂତ୍ଯାଦିଭିର୍ହସଂତୀଭିର୍ଵାସଯଂତ୍ଯଭିତୋ ଜଗତ୍
ସମସ୍ତ ହସିକୁ ଖେଳରେ ପରିଣତ କରି, ସେମାନେ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦର ହସିରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି।
ଵସଂତେ ଵସତେତ୍ଯେଵଂ ମଂତ୍ରାର୍ଥଂ ଚିଂତଯନ୍ସଦା । ସୋଽପି କଲ୍ପଦ୍ଵଯେନୈଵ ସିଦ୍ଧୋଽତ୍ର ଜନିମାପ୍ତଵାନ୍
ବସନ୍ତରେ ବସନ୍ତି ବୋଲି ମନ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥକୁ ସଦା ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ମଧ୍ୟ ଦୁଇ କଳ୍ପରେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରି, ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ପାଇଲେ।
ସେଯଂ ବାଲାଯତେ ପୁତ୍ରୀ କୃଶାଂଗୀ କୁଡ୍ମଲସ୍ତନୀ । ମୁକ୍ତାଵଲିଲସତ୍କଂଠୀ ଶୁଦ୍ଧକୌଶେଯଵାସିନୀ
ସେ ଜଣେ ଅପରିପକ୍କ କନ୍ୟା ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ଶରୀର ଶିଥିଳା, ଅଧଉଠ ଉଦ୍ଭିଦ୍ଧ ଛାତି, ମୁକ୍ତାର ହାର ଗଳାରେ ଝଲମଲ କରୁଛି, ଶୁଦ୍ଧ କଉସେୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି।
ମୁକ୍ତାଚ୍ଛୁରିତମଂଜୀରକଂକଣାଂଗଦମୁଦ୍ରିକା । ବିଭ୍ରତୀ କୁଂଡଲେ ଦିଵ୍ଯେ ଅମୃତସ୍ରାଵିଣୀ ଶୁଭେ
ମୁକ୍ତାରେ ମୁଡ଼ିଥିବା ପାଉଜି, କଙ୍କଣ, ଅଙ୍ଗଦ ଓ ଅଙ୍ଗୁଠି ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି; ଦେବୀୟ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଯାହାରୁ ଅମୃତ ଝରୁଛି, ହେ ଶୁଭେ।
ଵୃତ୍ତକସ୍ତୂରିକାଵେଣୀ ମଧ୍ଯେ ସିଂଦୂରବିଂଦୁଵତ୍ । ଦଧାନା ଚିତ୍ରକଂ ଭାଲେ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଚଂଦନଚିତ୍ରକୈଃ
ଗୋଲାକାର କସ୍ତୂରୀ ଗନ୍ଧିତ ବେଣୀ ମଧ୍ୟରେ ସିନ୍ଦୂର ଟିକି ଲାଗିଛି; ଭାଲରେ ଚିତ୍ର ଏବଂ ଚନ୍ଦନର ଲାଗିଥିବା ଆଲଙ୍କାରିକ ଚିହ୍ନ ଅଛି।
ଯା ସୈଵ ଦୃଶ୍ଯତେ ଶାଂତା ଜପଂତୀ ପରମଂ ପଦମ୍ । ଆସୀଚ୍ଚଂଦ୍ରପ୍ରଭୋ ନାମ ରାଜର୍ଷିଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନଃ
ସେ ଏମିତି ଶାନ୍ତ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ଉଚ୍ଚତମ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଛନ୍ତି; ଏକ ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯାଉଥିବା ରାଜାର୍ଷି ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭ।