ଊର୍ଧ୍ଵପାଦୌ ତପୋ ଘୋରଂ ତେପତୁସ୍ତ୍ର୍ଯକ୍ଷରଂ ମନୁମ୍ । ହ୍ରୀଂ ହଂସ ଇତି କୃତ୍ଵୈଵ ଜପଂତୌ ଯତମାନସୌ
ପାଦ ଉପରକୁ ଉଠାଇ, ସେମାନେ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କଲେ ଏବଂ 'ହ୍ରୀଁ ହଂସ' ଏଇ ତିନି ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରକୁ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଜପ କରିଥିଲେ।
ଧ୍ଯାଯଂତୌ ଗୋକୁଲେ କୃଷ୍ଣଂ ବାଲକଂ ଦଶଵାର୍ଷିକମ୍ । କଂଦର୍ପସମରୂପେଣ ତାରୁଣ୍ଯଲଲିତେନ ଚ
ସେମାନେ ଗୋକୁଳରେ ଦଶ ବର୍ଷର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, କାମଦେବ ଭଳି ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଯୁବକ ଭଳି ଆକର୍ଷଣୀୟ ରୂପରେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ।
ପଶ୍ଯଂତୀର୍ଵ୍ରଜବିଂବୋଷ୍ଠୀର୍ମୋହଯଂତମନାରତମ୍ । ତୌ କଲ୍ପାଂତେ ତନୂଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଲବ୍ଧଵଂତୌ ଜନିଂ ଵ୍ରଜେ
ସେମାନେ ବିମ୍ବ ଫଳ ଭଳି ଲାଲ ଓଠ ଥିବା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯିଏ ସବୁବେଳେ ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରନ୍ତି; କଳ୍ପର ଶେଷରେ ଦେହ ଛାଡ଼ି, ସେମାନେ ବ୍ରଜରେ ଜନ୍ମ ଲାଗିଥିଲେ।
ସୁଵୀରନାମ ଗୋପସ୍ଯ ସୁତେ ପରମଶୋଭନେ । ଯଯୋର୍ହସ୍ତେ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯେତେ ସାରିକେ ଶୁଭରାଵିଣୀ
ସେମାନେ ସୁବୀର ନାମକ ଗୋପଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟା ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସେମାନଙ୍କ ହାତରେ ଶୁଭ ଏବଂ ମିଠା କଣ୍ଠର ସାରିକା ପକ୍ଷୀ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଜଟିଲୋ ଜଂଘପୂତଶ୍ଚ ଘୃତାଶୀ କର୍ବୁରେଵ ଚ । ଚତ୍ଵାରୋ ମୁନଯୋ ଧନ୍ଯା ଇହାମୁତ୍ର ଚ ନିଃସ୍ପୃହାଃ
ଜଟିଳ, ଜଂଘପୂତ, ଘୃତାଶୀ ଏବଂ କର୍ବୁର—ଏହି ଚାରି ଜଣ ଧନ୍ୟ ଋଷି, ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ସବୁ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ିଥିଲେ।
କେଵଲେନୈକଭାଵେନ ପ୍ରପନ୍ନା ବଲ୍ଲଵୀପତିମ୍ । ତେପୁସ୍ତେ ସଲିଲେ ମଗ୍ନା ଜପଂତୋ ମନୁମେଵ ଚ
ସେମାନେ ଏକମାତ୍ର ଭକ୍ତିରେ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇ, ପାଣିରେ ଡୁବି ରହି, କେବଳ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ।
ରମାତ୍ରଯେଣ ପୁଟିତଂ ସ୍ମରାଦ୍ଯଂ ତଦଶାକ୍ଷରମ୍ । ଦଧ୍ଯୁଶ୍ଚ ଗାଢଭାଵେନ ବଲ୍ଲଵୀଭିର୍ଵନେ ଵନେ
ସେମାନେ ଗଭୀର ଭାବରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ତିନି ଅକ୍ଷର ଯୁକ୍ତ, କାମବୀଜ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଗୋପୀମାନେ ସହ ବନେ ବନେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ।
ଭ୍ରମଂତଂ ନୃତ୍ଯଗୀତାଦ୍ଯୈର୍ମାନଯଂତଂ ମନୋହରମ୍ । ଚଂଦନାଲିପ୍ତସର୍ଵାଂଗଂ ଜପାପୁଷ୍ପାଵତଂସକମ୍
ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ମନୋହର ଭାବରେ ଘୁରୁଥିବା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହରେ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଥିବା ଏବଂ ଜବା ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେଖିଥିଲେ।
କଲ୍ହାରମାଲଯାଵୀତଂ ନୀଲପୀତପଟାଵୃତମ୍ । କଲ୍ପତ୍ରଯାଂତେ ଜାତାସ୍ତେ ଗୋକୁଲେ ଶୁଭଲକ୍ଷଣାଃ
କଲ୍ହାର ମାଳା ପିନ୍ଧି, ନୀଳ ଓ ପୀତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ତିନି କଳ୍ପର ଶେଷରେ ସେମାନେ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ସହିତ ଗୋକୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଇମାସ୍ତାଃ ପୁରତୋ ରମ୍ଯା ଉପଵିଷ୍ଟା ନତଭ୍ରୁଵଃ । ଯାସାଂ ଧର୍ମକୃତାନ୍ଯେଵ ଵଲଯାନି ପ୍ରକୋଷ୍ଠକେ
ଏହି ସୁନ୍ଦରୀମାନେ, ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ନମ୍ର ଭୃକୁଟି ସହ ବସିଛନ୍ତି; ଯାହାଙ୍କ ହାତରେ କେବଳ ସେଇ ଚୁଡ଼ି ଅଛି, ଯାହା ସେମାନେ ନିଜ ଧର୍ମରେ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ।
ଵିଚିତ୍ରାଣି ଚ ରତ୍ନାଦ୍ଯୈର୍ଦିଵ୍ଯମୁକ୍ତାଫଲାଦିଭିଃ । ମୁନିର୍ଦୀର୍ଘତପା ନାମ ଵ୍ଯାସୋଽଭୂତ୍ପୂର୍ଵକଲ୍ପକେ
ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନ, ଦିବ୍ୟ ମୁକ୍ତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ଗହଣା ପିନ୍ଧି, ଦୀର୍ଘତପାସ୍ ନାମକ ମୁନି ପୂର୍ବ କଳ୍ପରେ ବ୍ୟାସ ହୋଇଥିଲେ।
ତତ୍ପୁତ୍ରଃ ଶୁକ ଇତ୍ଯେଵ ମୁନିଃ ଖ୍ଯାତୋ ଵରଃ ସୁଧୀଃ । ସୋଽପି ବାଲୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସଦୈଵାନୁସ୍ମରନ୍ପଦମ୍
ତାଙ୍କର ପୁଅ ଶୁକ ନାମକ ମୁନି, ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ମହାପ୍ରଜ୍ଞା ଋଷି ଥିଲେ; ସେ ଛୁଆଁବେଳେ ମଧ୍ୟ ସବୁବେଳେ ପରମ ଧାମକୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।
ଵିହାଯ ପିତୃମାତ୍ରାଦି କୃଷ୍ଣଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଵନଂ ଗତଃ । ସ ତତ୍ର ମାନସୈର୍ଦିଵ୍ଯୈରୁପଚାରୈରହର୍ନିଶମ୍
ପିତା, ମାତା ଓ ସମସ୍ତ କିଛି ଛାଡ଼ି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ସେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ଦିନ ଓ ରାତି ମନରେ ଦିବ୍ୟ ଉପଚାର କରୁଥିଲେ।
ଅନାହାରୋଽର୍ଚଯଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ଗୋପରୂପିଣମୀଶ୍ଵରମ୍ । ରମଯା ପୁଟିତଂ ମଂତ୍ରଂ ଜପନ୍ନଷ୍ଟାଦଶାକ୍ଷରମ୍
ଉପବାସ ରହି, ସେ ଗୋପ ରୂପୀ ଈଶ୍ୱର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଶକ୍ତି ଯୁକ୍ତ ଏଠାର ଅଠାର ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିଲେ।
ଦଧ୍ଯୌ ପରମଭାଵେନ ହରିଂ ହୈମତରୋରଧଃ । ହୈମମଂଡପିକାଯାଂ ଚ ହେମସିଂହାସନୋପରି
ସେ ପରମ ଭକ୍ତିରେ ହରିଙ୍କୁ ସୁନା ଗଛ ତଳେ, ସୁନା ମଣ୍ଡପରେ, ସୁନା ସିଂହାସନ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ।
ଆସୀନଂ ହେମହସ୍ତାଗ୍ରୈର୍ଦଧାନଂ ହେମଵଂଶିକାମ୍ । ଦକ୍ଷିଣେନ ଭ୍ରାମଯଂତଂ ପାଣିନା ହେମପଂକଜମ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ସୁନା ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ସୁନା ବାଂଶୀ ଧରିଥିବା, ଡାହାଣ ହାତରେ ସୁନା ପଦ୍ମ ଘୁରାଇଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ବସିଥିବା ଦେଖିଥିଲେ।
ହେମଵର୍ଣେଷ୍ଟପ୍ରିଯଯା ପରିକୢପ୍ତାଂଗଚିତ୍ରକମ୍ । ହସଂତମତିହର୍ଷେଣ ପଶ୍ଯଂତଂ ନିଜମାଶ୍ରମମ୍
ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ହେମବର୍ଣ୍ଣୀ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଗହଣାରେ ଶୋଭିତ, ଦେହ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଶୃଙ୍ଗାରିତ, ବହୁତ ଆନନ୍ଦରେ ହସୁଥିବା ଏବଂ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖୁଥିବା।
ହର୍ଷାଶ୍ରୁପୂର୍ଣଃ ପୁଲକାଚିତାଂଗଃ ପ୍ରସୀଦନାଥେତି ଵଦନ୍ନଥୋଚ୍ଚୈଃ । ଦଂଡପ୍ରଣାମାଯ ପପାତ ଭୂମୌ ସଂଵେପମାନସ୍ତ୍ରିଜଗଦ୍ଵିଧାତୁଃ
ଆନନ୍ଦ ଲୁହରେ ଭରିଯାଇ, ଦେହ କୁଞ୍ଚିତ ହୋଇ, 'ହେ କୃପାମୟ ପ୍ରଭୁ!' ବୋଲି ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କହି, ତିନି ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ପାଖରେ କମ୍ପିତ ଦେହରେ ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ତଂ ଭକ୍ତିକାମଂ ପତିତଂ ଧରଣ୍ଯାମାଯାସିତୋସ୍ମୀତି ଵଦଂତମୁଚ୍ଚୈଃ । ଦଂଡପ୍ରଣାମସ୍ଯ ଭୁଜୌ ଗୃହୀତ୍ଵା ପସ୍ପର୍ଶ ହର୍ଷୋପଚିତେକ୍ଷଣେନ
ସେ ଭକ୍ତିକୁ ଆଶା କରୁଥିବା, ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ 'ମୁଁ ଦୁଃଖିତ' ବୋଲି କହୁଥିବା ଲୋକଟିଏକୁ, ଶିର ନମାଇ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରୁଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କର ହାତ ଧରି, ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିବା ଦୃଷ୍ଟିରେ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ।
ଉଵାଚ ଚ ପ୍ରିଯାରୂପଂ ଲବ୍ଧଵଂତଂ ଶୁକଂ ହରିଃ । ତ୍ଵଂ ମେ ପ୍ରିଯତମା ଭଦ୍ରେ ସଦା ତିଷ୍ଠ ମମାଂତିକେ
ହରି ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିଥିବା, ପ୍ରିୟ ଓ ଶୋଭାବନ୍ତି ଶୁକଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ମୋତେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ, ସଦା ମୋ ପାଖରେ ରୁହ।'
ମଦ୍ରୂପଂ ଚିଂତଯଂତୀ ଚ ପ୍ରେମାସ୍ପଦମୁପାଗତା । ଦ୍ଵେ ଚ ମୁଖ୍ଯତମେ ଗୋପ୍ଯୌ ସମାନଵଯସୀ ଶୁଭେ
ମୋର ରୂପକୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ଓ ପ୍ରେମର ଆଶ୍ରୟ ହୋଇ ଆସିଥିବା, ଦୁଇଜଣ ମୁଖ୍ୟ ଗୋପୀ ଥିଲେ, ଦୁହେଁ ସମାନ ବୟସର ଶୁଭା।
ଏକଵ୍ରତେ ଏକନିଷ୍ଠେ ଏକନକ୍ଷତ୍ରନାମନୀ । ତପ୍ତଜାଂବୂନଦପ୍ରଖ୍ଯା ତତ୍ରୈଵାନ୍ଯା ତଡିତ୍ପ୍ରଭା
ଏକ ନିଷ୍ଠା, ଏକ ଭକ୍ତି, ଏକ ନକ୍ଷତ୍ର ନାମ ଥିଲା; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ତପ୍ତ ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟଜଣ ତାଡ଼ିତ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଏକାନିଦ୍ରା ଯମାଣାକ୍ଷୀ ପରା ସୌମ୍ଯାଯତେକ୍ଷଣା । ସୋଽର୍ଚଯତ୍ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ତେ ହରେଃ ସଵ୍ଯଦକ୍ଷିଣେ
ଏକ ଜଣୀ ଯମଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପରି ଜାଗ୍ରତ ଥିଲେ, ଅନ୍ୟଜଣୀ ଶାନ୍ତ ଓ ବଡ଼ ଚକ୍ଷୁ ଥିଲେ; ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତିରେ, ତାଙ୍କର ବାମ ଓ ଡାହାଣ ପାଖରେ ଦଢ଼ାଇ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
ସ କଲ୍ପାଂତେ ତନୁଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗୋକୁଲେଽଭୂନ୍ମହାତ୍ମନଃ । ଉପନଂଦସ୍ଯ ଦୁହିତା ନୀଲୋତ୍ପଲଦଲଚ୍ଛଵିଃ
କଳ୍ପର ଶେଷରେ, ତାଙ୍କ ଦେହ ଛାଡ଼ି, ସେ ଉପନନ୍ଦଙ୍କ ଝିଅ ଭାବେ ଗୋକୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କର ଚମକ ନୀଳ କମଳ ପତ୍ର ପରି।
ସେଯଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଵନିତା ପୀତଶାଟୀପରିଚ୍ଛଦା । ରକ୍ତଚୋଲିକଯା ପୂର୍ଣା ଶାତକୁଂଭଘଟସ୍ତନୀ
ସେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାରୀ, ପୀତ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଲାଲ୍ କପଡ଼ାରେ ଢାକା, ତାଙ୍କର ସ୍ତନ ଶୁଣ୍ଡିଆ ସୁନା ଘଟ ପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଦଧାନା ରକ୍ତସିଂଦୂରଂ ସର୍ଵାଂଗସ୍ଯାଵଗୁଂଠନମ୍ । ସ୍ଵର୍ଣକୁଂଡଲଵିଭ୍ରାଜଦ୍ଗଂଡଦେଶାଂ ସୁଶୋଭନାମ୍
ସେ ଶରୀରରେ ଲାଲ୍ ସିନ୍ଦୁର ଲଗାଇ ଆପଣକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଗାଳ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୁନା କୁଣ୍ଡଳରେ ଶୋଭିତ।
ସ୍ଵର୍ଣପଂକଜମାଲାଢ୍ଯା କୁଂକୁମାଲିପ୍ତସୁସ୍ତନୀ । ଯସ୍ଯା ହସ୍ତେ ଚର୍ଵଣୀଯଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ହରିଣାର୍ପିତମ୍
ସୁନା କମଳ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ସ୍ତନ କୁଙ୍କୁମ ଲଗାଇ ରହିଛି; ତାଙ୍କର ହାତରେ ହରି ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଚବା ପାଇଁ ଜିନିଷ ଦେଖାଯାଏ।
ଵେଣୁଵାଦ୍ଯାତିନିପୁଣା କେଶଵସ୍ଯ ନିଷେଵଣୀ । କୃଷ୍ଣେନ ପରିତୁଷ୍ଟେନ କଦାଚିଦ୍ଗୀତକର୍ମଣି
ବାଁଶୀ ବଜାଇବାରେ ଦକ୍ଷ, ସେ କେଶବଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି; କେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ସେ ଗୀତ ଗାଇବାରେ ଯୋଗ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଵିନ୍ଯସ୍ତା କଂବୁକଂଠେଽସ୍ଯା ଭାତି ଗୁଂଜାଵଲି ଶୁଭା । ପରୋକ୍ଷେପି ଚ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ କାଂତିଭିଶ୍ଚ ସ୍ମରାର୍ଦିତା
ତାଙ୍କର ଶଂଖପରି ଗଳାରେ ଗୁଞ୍ଜା ମାଳା ଶୋଭା ପାଉଛି; କୃଷ୍ଣ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଚମକ ପ୍ରେମରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ।
ସଖୀଭିର୍ଵାଦଯଂତୀଭିର୍ଗାଯଂତୀ ସୁସ୍ଵରଂ ପରମ୍ । ନର୍ତ୍ତଯେତ୍ପ୍ରିଯଵେଷେଣ ଵେଷଯିତ୍ଵା ଵଧୂମିମାମ୍
ସଖୀମାନେ ବାଦ୍ୟ ବଜାଇ, ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗାଇ, ସେ ପ୍ରିୟବେଶରେ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି, ଏହି ବଧୁକୁ ଶୁଭ୍ର ଭାବେ ଶୃଙ୍ଗାର କରନ୍ତି।