ତତୋ ଦଶାକ୍ଷରଂ ପଶ୍ଚାନ୍ନମୋଯୁକ୍ତଂ ସ୍ମରାଦିକମ୍ । ଦଧ୍ଯୌ ଵୃଂଦାଵନେ ରମ୍ଯେ ମାଧଵୀମଂଡପେ ପ୍ରଭୁମ୍
ତାପରେ, 'ନମଃ' ଓ ସ୍ମର ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୁକ୍ତ ଦଶ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରକୁ ସେ ଭୃନ୍ଦାବନର ମଧୁର ମାଧବୀ ମଣ୍ଡପରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ ।
ଉତ୍ତାନଶାଯିନଂ ଚାରୁପଲ୍ଲଵାସ୍ତରଣୋପରି । କଯାଚିଦତିକାମାର୍ତ୍ତ ବଲ୍ଲଵ୍ଯା ରକ୍ତନେତ୍ରଯା
ସେ ଦେଖିଲେ, ପ୍ରଭୁ ସୁନ୍ଦର କିଶଳୟ ଶଯ୍ୟା ଉପରେ ପିଛି ହୋଇ ଶୋଇଛନ୍ତି, ପାଖରେ ଏକ ଗୋପୀ, ଯାହାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଅତି ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଲାଲ ।
ଵକ୍ଷୋଜଯୁଗମାଚ୍ଛାଦ୍ଯ ଵିପୁଲୋରଃ ସ୍ଥଲଂ ମୁହୁଃ । ସଂଚୁଂବ୍ଯମାନଗଂଡାଂତଂ ତୃପ୍ଯମାନରଦଚ୍ଛଦମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ବିସ୍ତୃତ ବକ୍ଷସ୍ଥଳକୁ ନିଜ ଦୁଇ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ଢାକି, ପୁନିପୁନି ଗଣ୍ଡକୁ ଚୁମ୍ବନ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ହସୁଥିବା ଠୋଠରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ ।
କଲଯଂତଂ ପ୍ରିଯାଂ ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ସହାସଂ ସମୁଦାଦ୍ଭୁତମ୍ । ସ ମୁନିଶ୍ଚ ବହୂନ୍ଦେହାଂ ସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କଲ୍ପତ୍ରଯାଂତରେ
ସେ ଦେଖିଲେ, ପ୍ରଭୁ ଦୁଇ ହାତରେ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ହସି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଛନ୍ତି; ଏହି ଭଳି ଧ୍ୟାନରେ ଏହି ମୁନି ତିନି କଳ୍ପ ଧରି ଅନେକ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ ।
ସାରଂଗନାମ୍ନୋ ଗୋପସ୍ଯ କନ୍ଯାଭୂଚ୍ଛୁଭଲକ୍ଷଣା । ରଂଗଵେଣୀତି ଵିଖ୍ଯାତା ନିପୁଣା ଚିତ୍ରକର୍ମଣି
ସାରଙ୍ଗ ନାମକ ଗୋପଙ୍କ ଜଣେ ଝିଅ ଥିଲେ, ଯିଏ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ । ସେ ରଙ୍ଗବେଣୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ ଏବଂ ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିବାରେ ଖୁବ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ ।
ଯସ୍ଯା ଦଂତେଷୁ ଦୃଶ୍ଯଂତେ ଚିତ୍ରିତାଃ ଶୋଣବିଂଦଵଃ । ବ୍ରହ୍ମଵାଦୀ ମୁନିଃ କଶ୍ଚିଜ୍ଜାବାଲିରିତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତରେ ଲାଲ ଚିତ୍ର ଦାଗ ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ ଜଣେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଋଷି ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଜାବାଲି ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା ।
ସତପଃ ସୁରତୋ ଯୋଗୀ ଵିଚରନ୍ପୃଥିଵୀମିମାମ୍ । ସ ଏକସ୍ମିନ୍ମହାରଣ୍ଯେ ଯୋଜନାଯୁତଵିସ୍ତୃତେ
ସେ ଋଷି ଦୃଢ଼ ତପସ୍ୟା, ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଏବଂ ଯୋଗରେ ଲିନ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଏକାକି ଘୁରୁଥିଲେ । ଦଶ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଏକ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଏକା ଚାଲିଥିଲେ ।
ଯଦୃଚ୍ଛଯାଗତୋଽପଶ୍ଯଦେକାଂ ଵାପୀଂ ସୁଶୋଭନାମ୍ । ସର୍ଵତଃ ସ୍ଫାଟିକାବଂଧତଟାଂ ସ୍ଵାଦୁଜଲାନ୍ଵିତାମ୍
ଏଭଳି ଘୁରୁଥିବାବେଳେ ସେ ଅଚାନକ ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଝିଅ ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସବୁଦିଗରୁ ସ୍ଫଟିକ ପଥରରେ ତିଆରି ତଟ ଥିଲା ଏବଂ ମଧୁର ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ।
ଵିକାସିକମଲାମୋଦଵାଯୁନା ପରିଶୀଲିତାମ୍ । ତସ୍ଯାଃ ପଶ୍ଚିମଦିଗ୍ଭାଗେ ମୂଲେ ଵଟମହୀରୁହଃ
ଏହି ଝିଅ ଖିଲିଥିବା କମଳର ସୁଗନ୍ଧ ବାତାସରେ ମନୋହର ହୋଇଯାଇଥିଲା । ତାହାର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ତଳେ ଏକ ବଡ଼ ବଟବୃକ୍ଷ ଥିଲା ।
ଅପଶ୍ଯତ୍ତାପସୀଂ କାଂଚିତ୍କୁର୍ଵଂତୀଂ ଦାରୁଣଂ ତପଃ । ତାରୁଣ୍ଯଵଯସାଯୁକ୍ତାଂ ରୂପେଣାତି ମନୋହରାମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଏକ ତପସ୍ୱିନୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ଯୁବତୀ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିଲେ ।
ଚଂଦ୍ରାଂଶୁଂ ସଦୃଶାଭାସାଂ ସର୍ଵାଵଯଵଶୋଭନାମ୍ । କୃତ୍ଵା କଟିତଟେ ଵାମପାଣିଂ ଦକ୍ଷିଣତସ୍ତଦା
ସେ ଚାଁଦ୍ରକିରଣ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଥିଲା । ସେ ବାମ ହାତ କଟିରେ ରଖିଥିଲେ ଏବଂ ଡାହାଣ ହାତ ପାଖରେ ରଖିଥିଲେ ।
ଜ୍ଞାନମୁଦ୍ରାଂ ଚ ବିଭ୍ରାଣାମନିମେଷଵିଲୋଚନାମ୍ । ତ୍ଯକ୍ତାହାରଵିହାରାଂ ଚ ସୁନିଶ୍ଚଲତଯାସ୍ଥିତାମ୍
ସେ ଜ୍ଞାନ ମୁଦ୍ରା ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଅନିମେଷ ଥିଲା । ସେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ବିନୋଦନ ଛାଡ଼ି ଏକଦମ ନିସ୍ଚଳ ଅବସ୍ଥାରେ ବସିଥିଲେ ।
ଜିଜ୍ଞାସୁସ୍ତାଂ ମୁନିଵରସ୍ତସ୍ଥୌ ତତ୍ର ଶତଂ ସମାଃ । ତଦଂତେ ତାଂ ସମୁତ୍ଥାପ୍ଯ ଚଲିତାଂ ଵିନଯାନ୍ମୁନିଃ
ତାଙ୍କୁ ଜାଣିବା ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ମହାମୁନି ସେଠାରେ ଶତ ବର୍ଷ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ । ସମୟ ଶେଷରେ, ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇବା ସମୟରେ, ମୁନି ବିନୟରେ ତାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ ।
ଅପୃଚ୍ଛତ୍କା ତ୍ଵମାଶ୍ଚର୍ଯରୂପେ କିଂ ଵା ଚରିଷ୍ଯସି । ଯଦି ଯୋଗ୍ଯଂ ଭଵେତ୍ତର୍ହି କୃପଯା ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
ସେ ପଚାରିଲେ, 'ତୁମେ କିଏ, ଏତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ରୂପରେ ଅଛ ? ଏଠି କଣ କରୁଛ ? ଯଦି ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ, ଦୟାକରି ମୋତେ କୁହ ।'
ଅଥାବ୍ରଵୀଚ୍ଛନୈର୍ବାଲା ତପସାତୀଵ କର୍ଶିତା । ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଯାହମତୁଲା ଯୋଗୀଂଦ୍ରୈର୍ଯା ଵିମୃଗ୍ଯତେ
ତାପସ୍ୟାରେ ଅତି ଶୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ସେ ଝିଅ ଶାନ୍ତ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ, ଯାହାକୁ ଯୋଗୀଶ୍ବରମାନେ ଖୋଜନ୍ତି ।'
ସାହଂ ହରିପଦାମ୍ଭୋଜକାମ୍ଯଯା ସୁଚିରଂ ତପଃ । ଚରାମ୍ଯସ୍ମିନ୍ଵନେ ଘୋରେ ଧ୍ଯାଯଂତୀ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
'ମୁଁ ହରିଙ୍କ ଚରଣକମଳ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ତପସ୍ୟା କରୁଛି, ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଛି ।'
ବ୍ରହ୍ମାନଂଦେନ ପୂର୍ଣାହଂ ତେନାନଂଦେନ ତୃପ୍ତଧୀଃ । ତଥାପି ଶୂନ୍ଯମାତ୍ମାନଂ ମନ୍ଯେ କୃଷ୍ଣରତିଂ ଵିନା
'ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ମୋ ମନ ତୃପ୍ତ । ତଥାପି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରେମ ଛଡ଼ା ମୁଁ ଆପଣକୁ ଶୂନ୍ୟ ବୋଧ କରେ ।'
ଇଦାନୀମତିନିର୍ଵିଣ୍ଣା ଦେହସ୍ଯାସ୍ଯ ଵିସର୍ଜ୍ଜନମ୍ । କର୍ତ୍ତୁମିଚ୍ଛାମି ପୁଣ୍ଯାଯାଂ ଵାପିକାଯାମିହୈଵ ତୁ
'ଏବେ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିରାଶ ହୋଇଯାଇଛି, ଏହି ପବିତ୍ର ଝିଅ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଶୁଭ କାମନାରେ ।'
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯା ମୁନିରତ୍ଯଂତଵିସ୍ମିତଃ । ପତିତ୍ଵା ଚରଣେ ତସ୍ଯାଃ କୃଷ୍ଣୋପାସାଵିଧିଂ ଶୁଭମ୍
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ମୁନି ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ । ସେ ତାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ି, କୃଷ୍ଣ ଉପାସନାର ଶୁଭ ବିଧି ପଚାରିଲେ ।
ପପ୍ରଚ୍ଛ ପରମପ୍ରୀତସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଧ୍ଯାତ୍ମଵିରୋଚନମ୍ । ତଯୋକ୍ତଂ ମଂତ୍ରମାଜ୍ଞାଯ ଜଗାମ ମାନସଂ ସରଃ
ସେ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ, ନିଜ ଆତ୍ମଗର୍ବ ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ । ତାଙ୍କଠାରୁ ମନ୍ତ୍ର ଶିଖି, ସେ ମାନସ ସରୋବରକୁ ଗଲେ ।
ତତୋଽତିଦୁଶ୍ଚରଂ ଚକ୍ରେ ତପୋ ଵିସ୍ମଯକାରକମ୍ । ଏକପାଦସ୍ଥିତଃ ସୂର୍ଯଂ ନିର୍ନିମେଷଂ ଵିଲୋକଯନ୍
ତାପରେ ସେ ଅତି କଠିନ ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ତପସ୍ୟା କଲେ, ଏକ ପାଉଁ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ଅନିମେଷ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖୁଥିଲେ ।
ମଂତ୍ରଂ ଜଜାପ ପରମଂ ପଂଚଵିଂଶତିଵର୍ଣକମ୍ । ଦଧ୍ଯୌ ପରମଭାଵେନ କୃଷ୍ଣମାନଂଦରୂପିଣମ୍
ସେ ପଞ୍ଚବିଂଶତି ଅକ୍ଷରର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦମୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ ।
ଚରଂତଂ ଵ୍ରଜଵୀଥୀଷୁ ଵିଚିତ୍ରଗତିଲୀଲଯା । ଲଲିତୈଃ ପାଦଵିନ୍ଯାସୈଃ କ୍ଵଣଯଂତଂ ଚ ନୂପୁରମ୍
ବ୍ରଜର ଗଲିଗୁଡ଼ିକୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଖେଳମିଶ୍ରିତ ଚାଲିରେ ଚାଲୁଥିବା, ମନୋହର ପାଦ ଚାଲଣରେ ନୂପୁର ଝଙ୍କାର କରୁଥିବା ।
ଚିତ୍ରକଂଦର୍ପଚେଷ୍ଟାଭିଃ ସସ୍ମିତାପାଂଗଵୀକ୍ଷିତୈଃ । ସଂମୋହନାଖ୍ଯଯା ଵଂଶ୍ଯା ପଂଚମାରୁଣଚିତ୍ରଯା
ଚିତ୍ରକରଙ୍କ ଦେଖଣା ଭଙ୍ଗିମା ଭଳି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଚେଷ୍ଟା, ହସୁଥିବା ଓ ଚାଲାକ ଚକ୍ଷୁ ଚାହାଣି ସହିତ, ସମ୍ମୋହନ ନାମକ ବାଂଶୀ ରେ ପଞ୍ଚମ ସ୍ୱରର ଲାଲ ରଙ୍ଗ ଲାଗିଥିବା ।
ବିଂବୌଷ୍ଠପୁଟଚୁଂବିନ୍ଯା କଲାଲାପୈର୍ମନୋଜ୍ଞଯା । ହରଂତଂ ଵ୍ରଜରାମାଣାଂ ମନାଂସି ଚ ଵପୂଂଷି ଚ
ବାଂଶୀକୁ ତାଙ୍କ ଠୋଠରେ ଲଗାଇ, ମନୋହର ସ୍ୱରରେ ତାହାକୁ ଚୁମ୍ବନ କରୁଥିବା, ବ୍ରଜର ରମଣୀମାନଙ୍କର ମନ ଓ ଦେହକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିବା ।
ଶ୍ଲଥନ୍ନୀଵୀଭିରାଗତ୍ଯ ସହସାଲିଂଗିତାଂଗକମ୍ । ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯାଂବରଧରଂ ଦିଵ୍ଯଗଂଧାନୁଲେପନମ୍
ଢିଲା ନିବି ଧରିଥିବା ଯୁବତୀମାନେ ହଠାତ୍ ଆସି ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ସେ ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଲେପନ ଲଗାଇଥିଲେ।
ଶ୍ଯାମଲାଂଗପ୍ରଭାପୂର୍ଣୈର୍ମୋହଯଂତଂ ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍ । ସ ଏଵଂ ବହୁଦେଵେନ ସମୁପାସ୍ଯ ଜଗତ୍ପତିମ୍
ତାଙ୍କ ଶ୍ୟାମଳ ଅଙ୍ଗର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସମସ୍ତ ତିନି ଜଗତକୁ ମୋହିତ କରୁଥିଲା। ଏଭଳି ଅନେକ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ସେମାନେ ଜଗତ୍ନାଥଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ନଵକଲ୍ପାଂତରେ ଜାତା ଗୋକୁଲେ ଦିଵ୍ଯରୂପିଣୀ । କନ୍ଯା ପ୍ରଚଂଡନାମ୍ନସ୍ତୁ ଗୋପସ୍ଯାତି ଯଶସ୍ଵିନଃ
ନୂତନ କଳ୍ପରେ ସେ ଗୋକୁଳରେ ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ସେ ଥିଲେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ନାମକ ଏକ କନ୍ୟା, ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୋପଙ୍କ ଝିଅ।
ଚିତ୍ରଗଂଧେତି ଵିଖ୍ଯାତା କୁମାରୀ ଚ ଶୁଭାନନା । ନିଜାଂଗଗଂଧୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ମୋଦଯଂତୀ ଦିଶୋ ଦଶ
ସେ ଚିତ୍ରଗନ୍ଧା ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ, ଶୁଭ ମୁହଁ ଥିବା ଏକ କୁମାରୀ, ନିଜ ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ ସୁଗନ୍ଧରେ ଦଶ ଦିଗକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରୁଥିଲେ।
ତାମେନାଂ ପଶ୍ଯ କଲ୍ଯାଣୀଂ ଵୃଂଦଶୋ ମଧୁପାଯିନୀମ୍ । ଅଂଗେଷୁ ସ୍ଵପତିଂ କୃତ୍ଵା ରସାଵେଶସମାକୁଲାମ୍
ଏହି ଭାଗ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ଦେଖ, ଯିଏ ବୃନ୍ଦାର ଉଦ୍ୟାନରେ ମଧୁ ପାନ କରୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟତମ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗରେ ଅଛନ୍ତି, ରସର ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି।