ତତ ଆଭାଷ୍ଯ ତଂ ଗୋପପ୍ରଵରଂ ମୁନିପୁଂଗଵଃ । ଯଦା ଗଂତୁଂ ମନଶ୍ଚକ୍ରେ ତତ୍ରୈଵଂ ଭାନୁରବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ସେ ମହାନ ମୁନି ଏହି ଗୋପଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ସହ କଥାହେବା ପରେ ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ତେବେ ଭାନୁ ଏପରି କହିଲେ:
ଏକାସ୍ତି ପୁତ୍ରିକା ଦେଵ ଦେଵପତ୍ନ୍ଯୁପମା ମମ । କନୀଯସୀ ଶିଶୋରସ୍ଯ ଜଡାଂଧବଧିରାକୃତିଃ
ମୋର ଏକ ଝିଅ ଅଛି, ଦେବୀମାନେ ପରି ଶୋଭାବନ୍ତୀ। ସେ ଏହି ପୁଅଠାରୁ ଛୋଟ, କିନ୍ତୁ ଦେଖିବାକୁ ମୂଢ଼, ଅନ୍ଧ ଓ ବଧିର ପରି ଲାଗେ।
ଉତ୍ସାହାଦ୍ଵୃଦ୍ଧଯେ ଯାଚେ ତ୍ଵାଂ ଵରଂ ଭଗଵତ୍ତମ । ପ୍ରସନ୍ନଦୃଷ୍ଟିମାତ୍ରେଣ ସୁସ୍ଥିରାଂ କୁରୁ ବାଲିକାମ୍
ତାଙ୍କର ଭଲ ହେବା ପାଇଁ ଆଶା କରି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଏକ ବର ମାଗୁଛି, ହେ ଭଗବତ୍ତମ। ଆପଣଙ୍କର କୃପାଦୃଷ୍ଟି ଦେଖିଲେ ମାତ୍ରେ ଏହି ଝିଅ ସୁସ୍ଥିର ଓ ସୁସ୍ଥ ହେଉ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵଂ ନାରଦୋ ଵାକ୍ଯଂ କୌତୁକାକୃଷ୍ଟମାନସଃ । ଅଥ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଭଵନଂ ଲୁଠଂତୀଂ ଭୂତଲେ ସୁତାମ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ନାରଦଙ୍କ ମନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲା। ତାପରେ ସେ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଭୂମିରେ ଗଡ଼ିବା ଝିଅକୁ ଦେଖିଲେ।
ଉତ୍ଥାପ୍ଯାଂକେ ନିଧାଯାତିସ୍ନେହଵିହ୍ଵଲମାନସଃ । ଭାନୁରପ୍ଯାଯଯୌ ଭକ୍ତିନମ୍ରୋ ମୁନିଵରାଂତିକମ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ଆପଣଙ୍କ ଛାତିରେ ବସାଇଲେ, ଗଭୀର ସ୍ନେହରେ ମନ ଭିଜିଯାଇଥିଲା। ଭାନୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ମହାମୁନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଅଥ ଭାଗଵତଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯାତିପ୍ରିଯୋ ମୁନିଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତସ୍ଯାଃ ପରଂ ରୂପମଦୃଷ୍ଟାଶ୍ରୁତମଦ୍ଭୁତମ୍
ତାପରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ଏହି ମହାମୁନି, ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତ, ସେ ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପକୁ ଦେଖିଲେ—ଏପରି ଅପୂର୍ବ ଦୃଶ୍ୟ, ଯାହା କେବେ ଦେଖିବାକୁ କିମ୍ବା ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିନଥିଲା।
ଅଭୂତ୍ପୂର୍ଵସମଂ ମୁଗ୍ଧୋ ହରିପ୍ରେମା ମହାମୁନିଃ । ଵିଗାହ୍ଯ ପରମାନଂଦସିଂଧୁମେକରସାଯନମ୍
ହରିଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ମହାମୁନି ପୂର୍ବବତ୍ ମନମୁଗ୍ଧ ହେଇଗଲେ, ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଆନନ୍ଦର ସାଗରରେ ଡୁବିଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ କେବଳ ଆନନ୍ଦର ରସ ରହିଛି।
ମୁହୂର୍ତ୍ତଦ୍ଵିତଯଂ ତତ୍ର ମୁନିରାସୀଚ୍ଛିଲୋପମଃ । ମୁନୀଂଦ୍ରଃ ପ୍ରତିବୁଦ୍ଧସ୍ତୁ ଶନୈରୁନ୍ମୀଲ୍ଯ ଲୋଚନେ
ଦୁଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ମୁନି ପାଥର ଭଳି ଚୁପ୍ଚାପ ବସି ରହିଲେ। ପରେ, ମହାମୁନି ସ୍ଥିରତା ଫେରାଇ ଦେଖିଲେ, ଧୀରେ ଧୀରେ ଆଖି ଖୋଲିଲେ।
ମହାଵିସ୍ମଯମାପନ୍ନସ୍ତୂଷ୍ଣୀମେଵ ସ୍ଥିତୋଽଭଵତ୍ । ଅଂତର୍ହୃଦି ମହାବୁଦ୍ଧିରେଵମେଵଂ ଵ୍ଯଚିଂତଯତ୍
ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ି, ସେ ନିରବ ହୋଇ ରହିଲେ। ମନରେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ—
ଭ୍ରାଂତଂ ସର୍ଵେଷୁ ଲୋକେଷୁ ମଯା ସ୍ଵଚ୍ଛଂଦଚାରିଣା । ଅସ୍ଯା ରୂପେଣ ସଦୃଶୀ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନୈଵ ଚ କୁତ୍ରଚିତ୍
ମୁଁ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ମନମତାନୁସାରେ ଘୁରିଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ରୂପ ସହିତ ସମାନ କେହିଁଠି ଦେଖିନାହିଁ।
ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ରୁଦ୍ରଲୋକ ଇଂଦ୍ରଲୋକେ ଚ ମେ ଗତିଃ । ନ କୋପି ଶୋଭାକୋଟ୍ଯଂଶଃ କୁତ୍ରାପ୍ଯସ୍ଯା ଵିଲୋକିତଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକ—ମୁଁ ସବୁଠାରେ ଗଲିଛି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଶୋଭାର ଏକ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ କେଉଁଠି ଦେଖିନାହିଁ।
ମହାମାଯା ଭଗଵତୀ ଦୃଷ୍ଟା ଶୈଲେଂଦ୍ରନଂଦିନୀ । ଯସ୍ଯା ରୂପେଣ ସକଲଂ ମୁହ୍ଯତେ ସଚରାଚରମ୍
ମୁଁ ମହାମାୟା, ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଖିଛି, ଯାହାର ରୂପରେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ମୁହଁ ହୋଇଯାଏ।
ସାପ୍ଯସ୍ଯାଃ ସୁକୁମାରାଂଗୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ନାପ୍ନୋତି କର୍ହିଚିତ୍ । ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସରସ୍ଵତୀ କାଂତି ଵିଦ୍ଯାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଵରସ୍ତ୍ରିଯଃ
ତଥାପି, ସୁକୁମାର ଅଙ୍ଗ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ରୂପକୁ କେବେ ପାଇପାରିନାହିଁ; ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, କାନ୍ତି, ବିଦ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ—
ଛାଯାମପି ସ୍ପୃଶଂତ୍ଯସ୍ଯାଃ କଦାଚିନ୍ନୈଵ ଦୃଶ୍ଯତେ । ଵିଷ୍ଣୋର୍ଯନ୍ମୋହିନୀରୂପଂ ହରୋ ଯେନ ଵିମୋହିତଃ
ସେମାନେ କେବେ ତାଙ୍କର ଛାୟାକୁ ମଧ୍ୟ ଛୁଇଁପାରନାହାନ୍ତି; ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୋହିନୀ ରୂପ, ଯାହାକୁ ଦେଖି ହରା ମଧ୍ୟ ମୁହଁ ହୋଇଥିଲେ।
ମଯା ଦୃଷ୍ଟଂ ଚ ତଦପି କୁତୋଽସ୍ଯାସଦୃଶଂ ଭଵେତ୍ । ତତୋଽସ୍ଯାସ୍ତତ୍ତ୍ଵମାଜ୍ଞାତୁଂ ନ ମେ ଶକ୍ତିଃ କଥଂଚନ
ମୁଁ ସେଇ ରୂପକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ରୂପ ସହିତ କିପରି ତୁଳନା ହେବ? ଏହିଠାରେ ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ବୁଝିବାକୁ ମୋର କୌଣସି ଶକ୍ତି ନାହିଁ।
ଅନ୍ଯେ ଚାପି ନ ଜାନଂତି ପ୍ରାଯେଣୈନାଂ ହରେଃ ପ୍ରିଯାମ୍ । ଅସ୍ଯାଃ ସଂଦର୍ଶନାଦେଵ ଗୋଵିଂଦଚରଣାଂବୁଜେ
ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣତଃ ଏହି ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତିନାହାନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମାତ୍ର ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ଭକ୍ତି ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।
ଯା ପ୍ରେମର୍ଦ୍ଧିରଭୂତ୍ସା ମେ ଭୂତପୂର୍ଵା ନ କର୍ହିଚିତ୍ । ଏକାଂତେ ନୌମି ଭଵତୀଂ ଦର୍ଶଯିତ୍ଵାତିଵୈଭଵମ୍
ଯେପରି ଭଲପାଇବା ମୋ ମନରେ ଉପଜିଲା, ଏପରି କେବେ ହୋଇନଥିଲା; ଏକାନ୍ତରେ ମୁଁ ତୁମେ ଦେଖାଇଥିବା ଅତିଶୟ ମହିମାକୁ ନମସ୍କାର କରେ।
କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ସଂଭଵତ୍ଯସ୍ଯା ରୂପଂ ପରମତୁଷ୍ଟଯେ । ଵିମୃଶ୍ଯୈଵଂ ମୁନିର୍ଗୋପପ୍ରଵରଂ ପ୍ରେଷ୍ଯ କୁତ୍ରଚିତ୍
କୃଷ୍ଣଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଏହି ରୂପ ପ୍ରକଟିତ ହୁଏ; ଏପରି ଭାବି, ମୁନି ଗୋପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କେଉଁଠି ଯିବାକୁ ପଠାଇଲେ।
ନିଭୃତେ ପରିତୁଷ୍ଟାଵ ବାଲିକାଂ ଦିଵ୍ଯରୂପିଣୀମ୍ । ଅପି ଦେଵି ମହାଯୋଗମାଯେଶ୍ଵରି ମହାପ୍ରଭେ
ନିଜେ ଏକାନ୍ତରେ, ସେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଥିବା ବାଳିକାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ: 'ହେ ଦେବୀ, ହେ ମହାଯୋଗମାୟା, ହେ ମହାପ୍ରଭୁ!'
ମହାମୋହନଦିଵ୍ଯାଂଗି ମହାମାଧୁର୍ଯଵର୍ଷିଣି । ମହାଦ୍ଭୁତରସାନଂଦଶିଥିଲୀକୃତମାନସେ
'ହେ ମହାମୋହନୀ, ଦିବ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଥିବା, ତୁମେ ମହାମାଧୁର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଷା କରୁଛ; ମହାଅଦ୍ଭୁତ ଆନନ୍ଦର ରସରେ ମନକୁ ଶିଥିଳ କରିଦେଉଛ।'
ମହାଭାଗ୍ଯେନ କେନାପି ଗତାସି ମମ ଦୃକ୍ପଥମ୍ । ନିତ୍ଯମଂତର୍ମୁଖାଦୃଷ୍ଟିସ୍ତଵ ଦେଵି ଵିଭାଵ୍ଯତେ
'କୌଣସି ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟରେ, ତୁମେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିସୀମାରେ ଆସିଛ; ହେ ଦେବୀ, ତୁମର ଦର୍ଶନ ସଦା ମନରେ ଅନୁଭବ ହୁଏ।'
ଅଂତରେଵ ମହାନଂଦପରିତୃପ୍ତୈଵ ଲକ୍ଷ୍ଯସେ । ପ୍ରସନ୍ନଂ ମଧୁରଂ ସୌମ୍ଯମିଦଂ ସୁମୁଖମଂଡନମ୍
'ମନମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସଦା ମହାନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖାଯାଉଛ; ଏହି ମୁହଁ ଶାନ୍ତ, ମଧୁର, ସୌମ୍ୟ ଓ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ଶୋଭିତ।'
ଵ୍ଯନକ୍ତିପରମାଶ୍ଚର୍ଯଂ କମପ୍ଯଂତଃ ସୁଖୋଦଯମ୍ । ରଜଃ ସଂବଂଧିକଲିକା ଶକ୍ତିସ୍ତତ୍ଵାତିଶୋଭନେ
ବିଶ୍ୱାସ୍ତର ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି, ଯାହା ଭିତରୁ ଅବିବର୍ଣ୍ୟ ସୁଖ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ସେହି ରଜୋଗୁଣର ଶକ୍ତି, ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ସଂଯୋଗ, ଓ ତୁମେ ଅତି ଚମକଦାର ତତ୍ତ୍ୱ।
ସୃଷ୍ଟିସ୍ଥିତିସମାହାରରୂପିଣୀ ତ୍ଵମଧିଷ୍ଠିତା । ତତ୍ତ୍ଵଂ ଵିଶୁଦ୍ଧସତ୍ଵାଶୁ ଶକ୍ତିର୍ଵିଦ୍ଯାତ୍ମିକା ପରା
ତୁମେ ସୃଷ୍ଟି, ରକ୍ଷା ଓ ନାଶର ରୂପରେ ଅବସ୍ଥିତ; ତୁମର ତତ୍ତ୍ୱ ଶୁଧ୍ଧ ସତ୍ତା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ଓ ଜ୍ଞାନର ଅସଲି ରୂପ।
ପରମାନଂଦସଂଦୋହଂ ଦଧତୀ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପରମ୍ । କା ତ୍ଵଯାଶ୍ଚର୍ଯଵିଭଵେ ବ୍ରହ୍ମରୁଦ୍ରାଦିଦୁର୍ଗମେ
ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦର ଭଣ୍ଡାର ଧାରଣ କରୁଛ; ଏହି ଦିବ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଶୁଦ୍ଧ ଭଗବତ୍ତା; ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କିପରି ତୁମର ଅଦ୍ଭୁତ ମହିମା ବୁଝିପାରିବେ?
ଯୋଗୀଂଦ୍ରାଣାଂ ଧ୍ଯାନପଥଂ ନ ତ୍ଵଂ ସ୍ପୃଶସି କର୍ହିଚିତ୍ । ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତିର୍ଜ୍ଞାନଶକ୍ତିଃ କ୍ରିଯାଶକ୍ତିସ୍ତଵେଶିତୁଃ
ଏକାଧିକ ଯୋଗୀଙ୍କର ଧ୍ୟାନପଥକୁ ତୁମେ କେବେ ଛୁଇଁନାହ; ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି, ଜ୍ଞାନଶକ୍ତି ଓ କ୍ରିୟାଶକ୍ତି ସମସ୍ତେ ତୁମର ପ୍ରଭୁଙ୍କର।
ତଵାଂଶମାତ୍ରମିତ୍ଯେଵଂ ମନୀଷା ମେ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ । ମାଯାଵିଭୂତଯୋଽଚିଂତ୍ଯାସ୍ତନ୍ମାଯାର୍ଭକମାଯିନଃ
ମୋର ବୁଝିବା ଅନୁସାରେ, ଏସବୁ ତୁମର ଏକ ଅଂଶ ମାତ୍ର; ମାୟାର ବିଭୂତିଗୁଡିକ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଏବଂ ତାହାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ମାୟାବୀମାନେ ମଧ୍ୟ।
ପରେଶସ୍ଯ ମହାଵିଷ୍ଣୋସ୍ତାଃ ସର୍ଵାସ୍ତେ କଲାକଲାଃ । ଆନଂଦରୂପିଣୀ ଶକ୍ତିସ୍ତ୍ଵମୀଶ୍ଵରି ନ ସଂଶଯଃ
ଏସବୁ ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅଂଶ ମାତ୍ର; ମହାଶକ୍ତି, ତୁମେ ଆନନ୍ଦର ଅସଲି ରୂପ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତ୍ଵଯା ଚ କ୍ରୀଡତେ କୃଷ୍ଣୋ ନୂନଂ ଵୃଂଦାଵନେ ଵନେ । କୌମାରେଣୈଵ ରୂପେଣ ତ୍ଵଂ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ଚ ମୋହିନୀ
ତୁମ ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବୃନ୍ଦାବନର ଜଙ୍ଗଲରେ ଖେଳିଥାନ୍ତି; ତୁମେ ଯୁବତୀ ରୂପରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ମୋହିତ କରୁଛ।
ତାରୁଣ୍ଯଵଯସା ସ୍ପୃଷ୍ଟଂ କୀଦୃକ୍ତେ ରୂପମଦ୍ଭୁତମ୍ । କୀଦୃଶଂ ତଵ ଲାଵଣ୍ଯଂ ଲୀଲାହାସେକ୍ଷଣାନ୍ଵିତମ୍
ଯୁବତ୍ବର ଛୁଆଁ ଲାଗିଥିବା ତୁମର ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ କଣ? ତୁମର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ କଣ, ଯାହା ଖେଳା ଦୃଷ୍ଟି ଓ ହାସରେ ଶୋଭିତ?