ସର୍ଵେଷାଂ ବଲ୍ଲଵାଦୀନାଂ ରତିଂ ନଂଦସୁତେ ପରାମ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁନିଵରଃ ସର୍ଵାନ୍ମନସା ପ୍ରଣନାମ ହ
ସମସ୍ତ ଗୋପମାନେ ନନ୍ଦନନ୍ଦନ ପ୍ରତି ଯେଉଁ ଅପୂର୍ବ ସ୍ନେହ ଦେଖାଇଥିଲେ, ତାହା ଦେଖି ସେ ମହାନ ଋଷି ମନରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ଗୋପାଲାନାଂ ଗୃହେ ବାଲାଂ ଦଦର୍ଶ ଶ୍ଵେତରୂପିଣୀମ୍ । ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତର୍କଯାମାସ ରମା ହ୍ଯେଷା ନ ସଂଶଯଃ
ଗୋପମାନଙ୍କ ଘରେ ସେ ଏକ ଧଳା ରୂପ ଥିବା ଝିଅକୁ ଦେଖିଲେ। ଦେଖି ସେ ଭାବିଲେ, 'ଏହିଁ ନିଶ୍ଚୟ ରମା, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ପ୍ରଵିଵେଶ ତତୋ ଧୀମାନ୍ନଂଦସଖ୍ଯୁର୍ମହାତ୍ମନଃ । କସ୍ଯଚିଦ୍ଗୋପଵର୍ଯ୍ଯସ୍ଯ ଭାନୁନାମ୍ନୋ ଗୃହଂ ମହତ୍
ତାପରେ ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭାଇ ନନ୍ଦଙ୍କ ସଂଗୀ ଏବଂ ମହାନ ଗୋପ ଭାନୁଙ୍କ ବଡ଼ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଅର୍ଚିତୋ ଵିଧିଵତ୍ତେନ ସୋଽପ୍ଯପୃଚ୍ଛନ୍ମହାମନାଃ । ସାଧୋ ତ୍ଵମସି ଵିଖ୍ଯାତୋ ଧର୍ମନିଷ୍ଠତଯା ଭୁଵି
ସେ ଭାନୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପୂଜିତ ହେଲେ। ତାପରେ ସେ ମହାନ ମନସ୍କ ଭାନୁ ପଚାରିଲେ: 'ହେ ସାଧୁ, ତୁମେ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ପାଇଁ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।'
ତଵାହଂ ଧନଧାନ୍ଯାଦି ସମୃଦ୍ଧିଂ ସଂଵିଭାଵଯେ । କଚ୍ଚିତ୍ତେ ଯୋଗ୍ଯଃ ପୁତ୍ରୋଽସ୍ତି କନ୍ଯା ଵା ଶୁଭଲକ୍ଷଣା
ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଉଛି। ତୁମ ପାଖରେ କୌଣସି ଯୋଗ୍ୟ ପୁଅ କିମ୍ବା ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା କନ୍ୟା ଅଛି କି?
ଯତସ୍ତେ କୀର୍ତିରଖିଲଂ ଲୋକଂ ଵ୍ଯାପ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ମୁନିଵର୍ଯ୍ଯେଣ ଭାନୁରାନୀଯ ପୁତ୍ରକମ୍
ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସାରିତ ହେବ—ଏପରି ମହାନ ମୁନିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଭାନୁ ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ ଆଣିଲେ।
ମହାତେଜସ୍ଵିନଂ ଦୃପ୍ତଂ ନାରଦାଯାଭ୍ଯଵାଦଯତ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁନିଵରସ୍ତଂ ତୁ ରୂପେଣାପ୍ରତିମଂ ଭୁଵି
ସେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ଗର୍ବିତ ପୁଅ ସହିତ ନାରଦଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଅଭିବାଦନ କଲେ। ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ଭୂମିରେ ତାଙ୍କ ସମାନ ରୂପ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।
ପଦ୍ମପତ୍ରଵିଶାଲାକ୍ଷଂ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ସୁଂଦରଭ୍ରୁଵମ୍ । ଚାରୁଦଂତଂ ଚାରୁକର୍ଣଂ ସର୍ଵାଵଯଵସୁଂଦରମ୍
ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ବଡ଼ ଆଖି, ଶୁଭ୍ର ଗଳା, ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟି, ଆକର୍ଷକ ଦାନ୍ତ, ମନୋହର କାନ ଓ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ରୂପବାନ।
ତଂ ସମାଶ୍ଲିଷ୍ଯ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ସ୍ନେହାଶ୍ରୂଣି ଵିମୁଚ୍ଯ ଚ । ତତଃ ସ ଗଦ୍ଗଦ ପ୍ରାହ ପ୍ରଣଯେନ ମହାମୁନିଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଆଲିଂଗନ କରି, ସ୍ନେହର ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇଲେ। ତାପରେ ଗଳା ଭରି ଭାବରେ ସେ ମହାମୁନି କହିଲେ।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ଅଯଂ ଶିଶୁସ୍ତେ ଭଵିତା ସୁସଖା ରାମକୃଷ୍ଣଯୋଃ । ଵିହରିଷ୍ଯତି ତାଭ୍ଯାଂ ଚ ରାତ୍ରିଂଦିଵମତଂଦ୍ରିତଃ
ନାରଦ କହିଲେ—'ତୁମେଁ ଏହି ଶିଶୁ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଅତି ପ୍ରିୟ ସଖା ହେବ। ସେ ଦିନ ରାତି ତାଙ୍କ ସହ ଖେଳିବ, କେବେ ଥକିବ ନାହିଁ।'
ତତ ଆଭାଷ୍ଯ ତଂ ଗୋପପ୍ରଵରଂ ମୁନିପୁଂଗଵଃ । ଯଦା ଗଂତୁଂ ମନଶ୍ଚକ୍ରେ ତତ୍ରୈଵଂ ଭାନୁରବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ସେ ମହାନ ମୁନି ଏହି ଗୋପଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ସହ କଥାହେବା ପରେ ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ତେବେ ଭାନୁ ଏପରି କହିଲେ:
ଏକାସ୍ତି ପୁତ୍ରିକା ଦେଵ ଦେଵପତ୍ନ୍ଯୁପମା ମମ । କନୀଯସୀ ଶିଶୋରସ୍ଯ ଜଡାଂଧବଧିରାକୃତିଃ
ମୋର ଏକ ଝିଅ ଅଛି, ଦେବୀମାନେ ପରି ଶୋଭାବନ୍ତୀ। ସେ ଏହି ପୁଅଠାରୁ ଛୋଟ, କିନ୍ତୁ ଦେଖିବାକୁ ମୂଢ଼, ଅନ୍ଧ ଓ ବଧିର ପରି ଲାଗେ।
ଉତ୍ସାହାଦ୍ଵୃଦ୍ଧଯେ ଯାଚେ ତ୍ଵାଂ ଵରଂ ଭଗଵତ୍ତମ । ପ୍ରସନ୍ନଦୃଷ୍ଟିମାତ୍ରେଣ ସୁସ୍ଥିରାଂ କୁରୁ ବାଲିକାମ୍
ତାଙ୍କର ଭଲ ହେବା ପାଇଁ ଆଶା କରି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଏକ ବର ମାଗୁଛି, ହେ ଭଗବତ୍ତମ। ଆପଣଙ୍କର କୃପାଦୃଷ୍ଟି ଦେଖିଲେ ମାତ୍ରେ ଏହି ଝିଅ ସୁସ୍ଥିର ଓ ସୁସ୍ଥ ହେଉ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵଂ ନାରଦୋ ଵାକ୍ଯଂ କୌତୁକାକୃଷ୍ଟମାନସଃ । ଅଥ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଭଵନଂ ଲୁଠଂତୀଂ ଭୂତଲେ ସୁତାମ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ନାରଦଙ୍କ ମନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲା। ତାପରେ ସେ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଭୂମିରେ ଗଡ଼ିବା ଝିଅକୁ ଦେଖିଲେ।
ଉତ୍ଥାପ୍ଯାଂକେ ନିଧାଯାତିସ୍ନେହଵିହ୍ଵଲମାନସଃ । ଭାନୁରପ୍ଯାଯଯୌ ଭକ୍ତିନମ୍ରୋ ମୁନିଵରାଂତିକମ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ଆପଣଙ୍କ ଛାତିରେ ବସାଇଲେ, ଗଭୀର ସ୍ନେହରେ ମନ ଭିଜିଯାଇଥିଲା। ଭାନୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ମହାମୁନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଅଥ ଭାଗଵତଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯାତିପ୍ରିଯୋ ମୁନିଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତସ୍ଯାଃ ପରଂ ରୂପମଦୃଷ୍ଟାଶ୍ରୁତମଦ୍ଭୁତମ୍
ତାପରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ଏହି ମହାମୁନି, ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତ, ସେ ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପକୁ ଦେଖିଲେ—ଏପରି ଅପୂର୍ବ ଦୃଶ୍ୟ, ଯାହା କେବେ ଦେଖିବାକୁ କିମ୍ବା ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିନଥିଲା।
ଅଭୂତ୍ପୂର୍ଵସମଂ ମୁଗ୍ଧୋ ହରିପ୍ରେମା ମହାମୁନିଃ । ଵିଗାହ୍ଯ ପରମାନଂଦସିଂଧୁମେକରସାଯନମ୍
ହରିଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ମହାମୁନି ପୂର୍ବବତ୍ ମନମୁଗ୍ଧ ହେଇଗଲେ, ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଆନନ୍ଦର ସାଗରରେ ଡୁବିଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ କେବଳ ଆନନ୍ଦର ରସ ରହିଛି।
ମୁହୂର୍ତ୍ତଦ୍ଵିତଯଂ ତତ୍ର ମୁନିରାସୀଚ୍ଛିଲୋପମଃ । ମୁନୀଂଦ୍ରଃ ପ୍ରତିବୁଦ୍ଧସ୍ତୁ ଶନୈରୁନ୍ମୀଲ୍ଯ ଲୋଚନେ
ଦୁଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ମୁନି ପାଥର ଭଳି ଚୁପ୍ଚାପ ବସି ରହିଲେ। ପରେ, ମହାମୁନି ସ୍ଥିରତା ଫେରାଇ ଦେଖିଲେ, ଧୀରେ ଧୀରେ ଆଖି ଖୋଲିଲେ।
ମହାଵିସ୍ମଯମାପନ୍ନସ୍ତୂଷ୍ଣୀମେଵ ସ୍ଥିତୋଽଭଵତ୍ । ଅଂତର୍ହୃଦି ମହାବୁଦ୍ଧିରେଵମେଵଂ ଵ୍ଯଚିଂତଯତ୍
ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ି, ସେ ନିରବ ହୋଇ ରହିଲେ। ମନରେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ—
ଭ୍ରାଂତଂ ସର୍ଵେଷୁ ଲୋକେଷୁ ମଯା ସ୍ଵଚ୍ଛଂଦଚାରିଣା । ଅସ୍ଯା ରୂପେଣ ସଦୃଶୀ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନୈଵ ଚ କୁତ୍ରଚିତ୍
ମୁଁ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ମନମତାନୁସାରେ ଘୁରିଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ରୂପ ସହିତ ସମାନ କେହିଁଠି ଦେଖିନାହିଁ।
ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ରୁଦ୍ରଲୋକ ଇଂଦ୍ରଲୋକେ ଚ ମେ ଗତିଃ । ନ କୋପି ଶୋଭାକୋଟ୍ଯଂଶଃ କୁତ୍ରାପ୍ଯସ୍ଯା ଵିଲୋକିତଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକ—ମୁଁ ସବୁଠାରେ ଗଲିଛି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଶୋଭାର ଏକ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ କେଉଁଠି ଦେଖିନାହିଁ।
ମହାମାଯା ଭଗଵତୀ ଦୃଷ୍ଟା ଶୈଲେଂଦ୍ରନଂଦିନୀ । ଯସ୍ଯା ରୂପେଣ ସକଲଂ ମୁହ୍ଯତେ ସଚରାଚରମ୍
ମୁଁ ମହାମାୟା, ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଖିଛି, ଯାହାର ରୂପରେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ମୁହଁ ହୋଇଯାଏ।
ସାପ୍ଯସ୍ଯାଃ ସୁକୁମାରାଂଗୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ନାପ୍ନୋତି କର୍ହିଚିତ୍ । ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସରସ୍ଵତୀ କାଂତି ଵିଦ୍ଯାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଵରସ୍ତ୍ରିଯଃ
ତଥାପି, ସୁକୁମାର ଅଙ୍ଗ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ରୂପକୁ କେବେ ପାଇପାରିନାହିଁ; ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, କାନ୍ତି, ବିଦ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ—
ଛାଯାମପି ସ୍ପୃଶଂତ୍ଯସ୍ଯାଃ କଦାଚିନ୍ନୈଵ ଦୃଶ୍ଯତେ । ଵିଷ୍ଣୋର୍ଯନ୍ମୋହିନୀରୂପଂ ହରୋ ଯେନ ଵିମୋହିତଃ
ସେମାନେ କେବେ ତାଙ୍କର ଛାୟାକୁ ମଧ୍ୟ ଛୁଇଁପାରନାହାନ୍ତି; ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୋହିନୀ ରୂପ, ଯାହାକୁ ଦେଖି ହରା ମଧ୍ୟ ମୁହଁ ହୋଇଥିଲେ।
ମଯା ଦୃଷ୍ଟଂ ଚ ତଦପି କୁତୋଽସ୍ଯାସଦୃଶଂ ଭଵେତ୍ । ତତୋଽସ୍ଯାସ୍ତତ୍ତ୍ଵମାଜ୍ଞାତୁଂ ନ ମେ ଶକ୍ତିଃ କଥଂଚନ
ମୁଁ ସେଇ ରୂପକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ରୂପ ସହିତ କିପରି ତୁଳନା ହେବ? ଏହିଠାରେ ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ବୁଝିବାକୁ ମୋର କୌଣସି ଶକ୍ତି ନାହିଁ।
ଅନ୍ଯେ ଚାପି ନ ଜାନଂତି ପ୍ରାଯେଣୈନାଂ ହରେଃ ପ୍ରିଯାମ୍ । ଅସ୍ଯାଃ ସଂଦର୍ଶନାଦେଵ ଗୋଵିଂଦଚରଣାଂବୁଜେ
ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣତଃ ଏହି ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତିନାହାନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମାତ୍ର ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ଭକ୍ତି ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।
ଯା ପ୍ରେମର୍ଦ୍ଧିରଭୂତ୍ସା ମେ ଭୂତପୂର୍ଵା ନ କର୍ହିଚିତ୍ । ଏକାଂତେ ନୌମି ଭଵତୀଂ ଦର୍ଶଯିତ୍ଵାତିଵୈଭଵମ୍
ଯେପରି ଭଲପାଇବା ମୋ ମନରେ ଉପଜିଲା, ଏପରି କେବେ ହୋଇନଥିଲା; ଏକାନ୍ତରେ ମୁଁ ତୁମେ ଦେଖାଇଥିବା ଅତିଶୟ ମହିମାକୁ ନମସ୍କାର କରେ।
କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ସଂଭଵତ୍ଯସ୍ଯା ରୂପଂ ପରମତୁଷ୍ଟଯେ । ଵିମୃଶ୍ଯୈଵଂ ମୁନିର୍ଗୋପପ୍ରଵରଂ ପ୍ରେଷ୍ଯ କୁତ୍ରଚିତ୍
କୃଷ୍ଣଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଏହି ରୂପ ପ୍ରକଟିତ ହୁଏ; ଏପରି ଭାବି, ମୁନି ଗୋପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କେଉଁଠି ଯିବାକୁ ପଠାଇଲେ।
ନିଭୃତେ ପରିତୁଷ୍ଟାଵ ବାଲିକାଂ ଦିଵ୍ଯରୂପିଣୀମ୍ । ଅପି ଦେଵି ମହାଯୋଗମାଯେଶ୍ଵରି ମହାପ୍ରଭେ
ନିଜେ ଏକାନ୍ତରେ, ସେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଥିବା ବାଳିକାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ: 'ହେ ଦେବୀ, ହେ ମହାଯୋଗମାୟା, ହେ ମହାପ୍ରଭୁ!'
ମହାମୋହନଦିଵ୍ଯାଂଗି ମହାମାଧୁର୍ଯଵର୍ଷିଣି । ମହାଦ୍ଭୁତରସାନଂଦଶିଥିଲୀକୃତମାନସେ
'ହେ ମହାମୋହନୀ, ଦିବ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଥିବା, ତୁମେ ମହାମାଧୁର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଷା କରୁଛ; ମହାଅଦ୍ଭୁତ ଆନନ୍ଦର ରସରେ ମନକୁ ଶିଥିଳ କରିଦେଉଛ।'